Страница сайта Белорусского ПЕН-центра

Новая літпрэмія выклікала скандал у беларускім пісьменніцкім асяродку

85
(абноўлена 14:42 14.04.2015)
Ці існуе ў Беларусі дыскрымінацыя рускамоўных пісьменнікаў і хто варты беларускай прэміі, разважаюць апытаныя Sputnik літаратары.

Віталь Чуясаў, Sputnik

Новая літаратурная прэмія "Кніга года", анансаваная беларускім ПЭН-цэнтрам, не будзе падзяляць літаратараў па моўных прыкметах. Рускамоўныя і беларускамоўныя аўтары будуць мець роўныя правы ў літаратурным спаборніцтве, заяўляюць у грамадскім аб'яднанні.

Існуе даўняе супрацьстаянне паміж аўтарамі, якія пішуць на рускай мове і іх беларускамоўнымі калегамі. Як паведаміла Sputnik крыніца, знаёмая з нюансамі сітуацыі, гэты канфлікт узнік яшчэ ў савецкія часы, калі дзяржаўныя выдавецтвы былі арыентаваны ў асноўным на выданне беларускамоўнага матэрыялу.

"Ніхто не зьбіраецца забываць пра няпростае становішча беларускай мовы ў грамадстве, але і ўціск рускамоўных паэтаў і празаікаў быў бы зусім некарэктным крокам", — адзначана ў афіцыйным паведамленні аб прэміі беларускага ПЭН-цэнтра.

Sputnik звярнуўся ў ПЭН-цэнтр, але там устрымаліся ад каментарыяў, адзначыўшы, што новая прэмія не будзе мець фінансавага эквіваленту, у яе толькі сімвалічнае значэнне: пераможцы ў трох намінацыях будуць узнагароджаны дыпломамі.

"Кніга павінна быць напісана беларусам ці ў Беларусі на любой мове, якой карыстаюцца беларусы", — паведамляецца ў палажэнні аб умовах конкурсу. Гэта будзе прафесійны конкурс: самі пісьменнікі выберуць  лепшую беларускую кнігу ў намінацыях "Проза", "Паэзія", "Дзіцячая літаратура".

 Напішы таленавіта — будуць чытаць на любой мове

На думку старшыні Саюза пісьменнікаў Беларусі (СПБ) Нікалая Чэргінца прэміі носяць выяўлены палітазаваны характар. "Оценки этих людей строятся по принципу: он свой — потому что враг режима. Они делают все, что выгодно Западу", — лічыць Чаргінец.

Беларускі ПЭН-цэнтр быў заснаваны ў 1989 годзе групай беларускіх пісьменнікаў, а ў 1990 годзе ўвайшоў у склад міжнароднай сістэмы аб'яднанняў прафесійных літаратараў, якія выступалі за свабоду слова. Беларускі ПЭН-цэнтр з'яўляецца заснавальнікам некалькіх літаратурных прэмій.

Пісьменнік прызнаў, што ў літаратурным асяродку ёсць пэўнае процістаянне па моўных прыкметах, але падкрэсліў, што СПБ палітыкі на гэтым не будуе: "Мы в союзе не видим разницы. Издаем книги на том языке, на котором написаны. Судим о таланте по таланту".

Паводле ацэнак Чэргінца, СБП выдае 60-63% кніг на рускай мове, сам пісьменнік таксама піша па-руску.

"Железно знаем два момента: Конституция признала равными в Беларуси два языка, и президент многократно об этом заявлял. Мы бы посоветовали писателям, которые пытаются на этом сыграть, — и русскоязычным, и белорусскоязычным: напиши талантливо — и будут читать на любом языке", — упэўнены Чаргінец.

Асцярожней з "дыскрімінацыяй"

Старшыня Саюза беларускіх пісьменнікаў Барыс Пятровіч лічыць, што ў Беларусі не існуе праблемы дыскрымінацыі рускамоўных літаратараў. "У нашым саюзе няма падзелу на беларусскамоўных і рускамоўных аўтараў. Ніколі такого не было. Калі казаць пра кнігі, якія ў нас выдаюцца, то прапорцыя прыблізна адзiн к чатыром — рускамоўных і беларускамоўных аўтараў", — заявіў Sputnik пісьменнік.

Пры гэтым ён зазначыў, што краіне не хапала прэміі для рускамоўных аўтараў. Але і для беларускамоўных таксама прэміі з'явіліся толькi ў апошнія тры гады: "Дэбют" для маладых аўтараў і прэмія імя Ежы Гедройца за лепшую прозу.

"Саму ідэю, якую вылучыў ПЭН-центр, — што павінна быць адзіная прэмія для ўсіх аўтараў, якія жывуць у Беларусі, я цалкам падтрымліваю. Адзінае, з чым не пагаджаюся, — гэта тое, што раптам прагучала слова "дыскрымінація". Думаю, мяне падтрымаюць рускамоўныя аўтары, што знявагі да іх ніколі не было. Таму я ўжываў бы слова "дыскрымінація" вельмі асцярожна, улічваючы, у якім становішчы знаходзіцца беларуская мова", — лічыць Пятровіч.

Ён звярнуў увагу на тое, што дзяржава слаба падтрымлівае беларускую мову. "Мы не маем ні сярэдняй, ні вышэйшай навучальнай установы, дзе цалкам выкладалi б усе прадметы по-беларуску. Гэта ненармальна для дзяржавы, якая мае назву па тытульнай нацыі", — упэўнены беларускі літаратар.

Саюз беларускіх пісьменнікаў пасля рэферэндуму па двухмоўі стаў у апазіцыю да кіраўніцтва дзяржавы, крытыкуючы яго за слабае выкарыстанне беларускай мовы ў краіне. У 2005 годзе частка пісьменнікаў, лаяльных да дзеючай улады, стварыла Саюз пісьменнікаў Беларусі.

Хто сапраўдныя чэпміёны

"Как-то я совсем не понял разбушевавшегося конфликта в писательской среде. И особенно того, что он возник на фундаменте белорусского ПЕН-центра", — адзначыў на сваей старонцы у Facebook драматург Мікалай Халезін. Ён з'яўляецца членам міжнароднага і брытанскага ПЭН-цэнтраў, але, па яго словах, "ни разу не слышал, чтобы кто-то всерьез обсуждал тему дискриминации писателей в рамках моноструктуры".

ПЭН- клуб — міжнародная неурадавая арганізацыя, якая аб'ядноўвае больш за сто нацыянальных клубаў прафесійных пісьменнікаў, паэтаў і эсаістаў. Яго заснавалі англійскія пісьменнікі Джон Галсуросі і Кэтрын Эмі Доусан — Скот.

Халезіна асабліва здзіўляе прымяненне ў спрэчках такіх слоў, як "дыскрымінацыя", "беларускі дух", "творчае спаборніцтва"…

"Нет среди писателей никакого "творческого соревнования", и нет никакой проблемы. Точнее, она есть в обществе — дискриминация белорусского языка, — напісаў Халезін. "Если уж говорить о соревновании в писательской среде, то "Гарри Поттер" и "50 оттенков серого" уже всех победили, став чемпионами мира. Но, насколько я знаю, они за премии не сильно боролись", — дадаў ён.

Мова — не маркер

Пісьменнік Віктар Марціновіч, дэбютаваўшы як рускамоўны аўтар, але зараз піша па-беларуску, у размове з карэспандэнтам Sputnik, адзначыў, што беларуская мова не можа з'яўляцца маркерам "беларускасці".

"В культурное пространство нужно впускать тексты, написанные не только по-белорусски, но и по-польски, по-русски, по-английски даже — если они написаны о Беларуси белорусом. Для меня маркирование ведется по этому основанию: написал белорус и на тему, как-то связанную с Беларусью", —  растлумачыў Марціновіч.

Да гэтага, на яго думку, след у гісторыі літаратуры пакінуць толькі тыя аўтары, якія зараз пішуць на беларускай мове "воссоздавая новую белорусскую прозу на постсоветских культурных руинах".

85
Тэги:
Беларускі ПЭН-цэнтр, Саюз беларускіх пісьменнікаў, Саюз пісьменнікаў Беларусі, ПЭН-клуб, Віктар Марціновіч, Мікалай Халезін, Барыс Пятровіч, Мікалай Чаргінец, Мінск
Заслужаны артыст Беларусі Леанід Барткевіч

Памёр Леанід Барткевіч - саліст залатога складу "Песняроў"

49
(абноўлена 13:15 13.04.2021)
Пра смерць заслужанага артыста БССР Леаніда Барткевіча паведаміла Sputnik яго жонка. Яму быў 71 год.

МІНСК, 13 кра - Sputnik. Савецкі і беларускі эстрадны спявак Леанід Барткевіч быў салістам ВІА "Песняры" з 1970 па 1980 год, а таксама з 1999 па жнівень 2003 года.

Леанід Барткевіч належаў да плеяды музыкантаў, чый голас быў знаёмы мільёнам прыхільнікаў творчасці "Песняроў". Гэта ён выконваў "Александрыну", "Вераніку", "Белавежскую пушчу", "Бярозавы сок", "Купалінку".

Леанід Барткевіч нарадзіўся ў 1949 годзе ў Мінску. Музыкай пачаў захапляцца яшчэ ў дзяцінстве: быў салістам у хоры хлопчыкаў Палаца піянераў, граў на гітары, скончыў музычную школу па класе трубы.

Падчас вучобы ў архітэктурным тэхнікуме быў салістам мясцовага аркестра, а пасля - вакалістам ансамбля "Залатыя яблыкі".

Працаваў архітэктарам у "Белндігіпрасельбуд". Дарэчы, на аснове дыпломнага праекта Барткевіча быў пабудаваны мінскі кінатэатр "Кастрычнік".

У 1970 годзе лёс звёў Барткевіча з Уладзімірам Мулявіным, які паклікаў таленавітага юнака выступаць у "Песнярах".

Праспяваўшы некалькі твораў, напісаных Мулявіным, Леанід быў прыняты ў склад легендарнай групы. З гэтага моманту пачалася яркая творчая біяграфія Барткевіча. З ансамблем Леанід пабываў на гастролях у ЗША. "Песняры" сталі першымі ўладальнікамі "Залатога дыска СССР".

Чаму Барткевіч сыходзіў з "Песняроў"

У 1980 годзе артыст паступіў у Расійскі інстытут тэатральнага мастацтва (ДІТІС) на курс эстраднага рэжысёра Іакіма Шароева. З-за вучобы Барткевіч вымушаны быў сысці з "Песняроў". У 1983 годзе ён стаў салістам Беларускага тэлебачання і радыё. У 1989 годзе разам з жонкай, алімпійскай чэмпіёнкай па спартыўнай гімнастыцы Вольгай Корбут і сынам Рычардам пераехаў у ЗША. Там ён пражыў амаль дзесяць гадоў.

Пасля вяртання ў Беларусь Леанід Барткевіч працаваў у ансамблі "Песняры" да самай смерці Уладзіміра Мулявіна.

Затым Барткевіч з некалькімі калегамі стварыў свой ансамбль з такой жа назвай. Ён перастаў існаваць у 2008 годзе, а ў 2009 артыст аб'яднаўся з музыкамі Анатолем Кашапаравым і Алегам Моўчанам ў новы ансамбль "Песняры".

За ўсю сваю кар'еру Леанід Барткевіч атрымаў нямала ўзнагарод. У 1973 годзе ён стаў лаўрэатам I прэміі Усесаюзнага конкурсу савецкай песні, у 1979 атрымаў званне заслужанага артыста Беларусі. Песняр не раз станавіўся лаўрэатам міжнародных фестываляў і конкурсаў.

25 траўня яму магло б споўніцца 72 гады.

Sputnik выказвае спачуванні родным і блізкім Леаніда Леанідавіча.

Чытайце таксама:

49
Тэги:
Беларусь, Sputnik, БССР, артыст, "Песняры", Леанід Барткевіч

Бразільцы будуюць яшчэ адну статую Хрыста - і яна будзе вышэй ранейшай

12
(абноўлена 16:52 12.04.2021)
  • Узвядзенне новай статуі Ісуса Хрыста ў бразільскім горадзе Энкантада
  • Праца над новай статуяй ідзе ўжо два гады
  • Новая статуя Хрыста будзе вышэй знакамітай статуі Хрыста-Збавіцеля ў Рыа-дэ-Жанейра
  • Кошт праекта - каля трохсот пяцідзесяці тысяч долараў
  • Вышыня статуі будзе складаць 43 м з пастаментам, размах рук - 36 м
  • Таксама плануецца ўстанавіць ліфт, які будзе дастаўляць турыстаў на назіральную пляцоўку на вышыні 40 м у раёне грудзей Хрыста
Новую статую Хрыста, якая будзе вышэй знакамітай статуі Хрыста-Збавіцеля ў Рыа-дэ-Жанейра, будуюць у горадзе Энкантада на поўдні Бразіліі.

Будаўнікі ўжо ўсталявалі галаву Збавіцеля - глядзіце цудоўныя фота грандыёзнай высотнай будоўлі на Sputnik Беларусь.

Праца над новай статуяй, якая будзе трэцяй па вышыні статуяй Хрыста ў свеце, ідзе ўжо два гады. Кошт праекта - каля трохсот пяцідзесяці тысяч долараў.

Вышыня статуі будзе складаць 43 м з пастаментам, размах рук - 36 м. Таксама плануецца ўстанавіць ліфт, які будзе дастаўляць турыстаў на назіральную пляцоўку на вышыні 40 м у раёне грудзей Хрыста.

Цікава, што самы высокі манумент Ісуса Хрыста пабудаваны ў Інданэзіі (52,55 м), другі па велічыні - у Польшчы (52,5 м).

Чытайце таксама:

12
  • Узвядзенне новай статуі Ісуса Хрыста ў бразільскім горадзе Энкантада
    © AFP 2020 / Silvio Avila

    Узвядзенне новай статуі Ісуса Хрыста ў бразільскім горадзе Энкантада.

  • Праца над новай статуяй ідзе ўжо два гады
    © AFP 2020 / Silvio Avila

    Праца над новай статуяй ідзе ўжо два гады.

  • Новая статуя Хрыста будзе вышэй знакамітай статуі Хрыста-Збавіцеля ў Рыа-дэ-Жанейра
    © AFP 2020 / Silvio Avila

    Новая статуя Хрыста будзе вышэй знакамітай статуі Хрыста-Збавіцеля ў Рыа-дэ-Жанейра.

  • Кошт праекта - каля трохсот пяцідзесяці тысяч долараў
    © AFP 2020 / Silvio Avila

    Кошт праекта - каля трохсот пяцідзесяці тысяч долараў.

  • Вышыня статуі будзе складаць 43 м з пастаментам, размах рук - 36 м
    © AFP 2020 / Silvio Avila

    Вышыня статуі будзе складаць 43 м з пастаментам, размах рук - 36 м.

  • Таксама плануецца ўстанавіць ліфт, які будзе дастаўляць турыстаў на назіральную пляцоўку на вышыні 40 м у раёне грудзей Хрыста
    © AFP 2020 / Silvio Avila

    Таксама плануецца ўстанавіць ліфт, які будзе дастаўляць турыстаў на назіральную пляцоўку на вышыні 40 м у раёне грудзей Хрыста.

Тэги:
Бразілія, Энкантада, горад, Рыа-дэ-Жанейра, статуя Хрыста, статуя
Які сёння дзень: 14 красавіка

Які сёння дзень: 14 красавіка 2021 года

0
(абноўлена 19:18 13.04.2021)
Гэты дзень з'яўляецца сто чацвёртым па грыгарыянскім календары, да канца года застаўся 261 дзень.

Якія падзеі адбыліся 14 красавіка і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 14 красавіка

  • У 1432 годзе пачаталося валадарства Жыгімонта Кейстутавіча, вялікага князя літоўскага, які доўгі час не ўсімі часткамі ВКЛ прызнаваўся за законнага валадара.
  • У 1923 годзе ў Вільні скончыўся з’езд педагогаў беларускіх гімназій.
  • У 1988 годзе ў Варшаве адбыўся заснавальніцкі сход Беларускага аб'яднання студэнтаў.

Хто нарадзіўся 14 красавіка

  • 1853 год: Уладзімір Завітневіч, беларускі археолаг і гісторык.
  • 1880 год: Язэп Дыла, беларускі пісьменнік і культурны дзеяч.
  • 1885 год: Сымон Рак-Міхайлоўскі, беларускі публіцыст, грамадскі і палітычны дзеяч.
  • 1910 год: Алесь Пруднікаў, беларускі паэт.
  • 1920 год: Аляксей Карпюк, беларускі пісьменнік, грамадскі дзеяч.

Таксама сёння нарадзіліся рускі пісьменнік Дзянiс Фанвізін і літоўскі кінарэжысёр Вітаўтас Жалакявічус.

14 красавіка ў народным календары

У гэты дзень праваслаўная Царква шануе памяць святога цудатвораца Еўфімія Суздальскага, святога Аўрамія Балгарскага, Уладзімірскага цудатворца, а таксама святую Марыю Егіпецкую ("Марья – зажги снега"). Сонца ў гэты дзень на ўсю моц пачынае свяціць і гуляць блікамі на снезе і ў ручаях.

Па гэтым дні можна даведацца, якое надвор'е будзе летам. Так, калі 14 красавіка сонечна, лета таксама будзе цёплым, а калі пахмурна і хмары нізка плывуць – вясна працягнецца доўга і будзе халоднай, а лета – кароткім.

0
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей