Рэжысер Мікалай Пінігін

Мікалай Пінігін прадставіць у Мінску прадчуванне Апакаліпсісу

96
(абноўлена 18:12 24.03.2015)
На сцэне Купалаўскага тэатра 20, 21 і 22 сакавіка адбудуцца прэм’ерныя паказы спектакля “Чайка” у пастаноўцы Мікалая Пінігіна. Sputnik пабываў у гасцях у вядомага беларускага рэжысёра.

Вольга Абухоўская, Sputnik

Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы завяршыў работу над спектаклем "Чайка" па п'есе Антона Чэхава ў перакладзе Марыны Казлоўскай. Рэжысёр пастаноўкі — Мікалай Пінігін — да прэм'еры ад каментароў з журналістамі адмаўляўся. Але для чытачоў Sputnik зрабіў выключэнне.

Класіка- гэта тое, што працуе

— Антон Паўлавіч Чэхаў чалавечую псіхалогію ведаў ідэальна, але яго тонкія і часта іранічныя назірання не перашкаджалі яму ставіцца да людзей з любоўю і разуменнем. У чэхаўскіх творах па-майстэрску выпісаны ўзаемаадносіны людзей, якія, як і чалавечая натура, не мяняюцца. Высакароднасць, закаханасць, страх, зайздрасць застаюцца, змяняюцца толькі знешнія абставіны.

Класіка — гэта тое, чым сення цікавяцца, таму тэатры ставяць п'есы гэтага найвялікшага драматурга "з раніцы да вечара". Рэжысёры розных пакаленняў нязменна звяртаюцца да творчасці Чэхава таму, што ён заўсёды сучасны, у яго п'есах няма прывязак да мінулага часу, палітычных, грамадзянскіх праблем. Ён наогул быў чалавекам досыць апалітычным, мудра мяркуючы, што палітычныя страсці не такія  важныя. Чэхаў даўно належыць ўсям сусвету.

Чаму менавіта "Чайка"

— П'есы Чэхава не ставіў, калі не лічыць даўні майстар-клас па "Чайцы" з французамі ў Клермон-Феран. Па чэхаўскіх расказах калісьці рабіў спектакль у Рускім тэатры ў Мінску.

Скажу шчыра, калі я глядзеў раней спектаклі калегаў па чэхаўскай "Чайцы", не разумеў яе да канца. Цяпер шмат што адкрываю для сябе.

У першым дзеянні п'есы на сцэне, збудаванай спехам ў сядзібным парку ля возера, малады драматург Канстанцін Трэплеў прапануе гледачам спектакль, у якім адзіную ролю выконвае Ніна Зарэчная, якая дэкламуе: "Людзі, львы, арлы і курапаткі, рагатыя алені, гусі, павукі, маўклівыя рыбы, што жылі ў вадзе, марскія зоркі і тыя, якіх нельга было бачыць вокам, — словам усё жыцця, усе жыцця, які адбыўся сумны круг, пагаслі… Ужо тысячы стагоддзяў, як зямля не носіць на сабе ні адной жывой істоты, і гэты бедны месяц дарэмна запальвае свой ліхтар…"

Такую дзіўную п'есу прадставіў чэхаўскі герой астатнім персанажам, а яны над ім пасмяяліся-"Дэкадэнцтва нейкае". Але сення п'еса Трэплева гучыць вельмі сучасна.

Гэта прадчуванне Апакаліпсісу. Нам кожны дзень паказваюць па тэлевізары фільмы-катастрофы. Распавядаюць, што Зямля існавала мільёны і мільёны гадоў, што былі іншыя цывілізацыі і што з'яўленне новых цывілізацый-толькі перагортванне старонак гісторыі. Чэхаў напісаў пра гэта на сто з лішнім гадоў раней.

Не "бугага" і не "камедзі клаб"

— Усе п'есы Чэхава — камедыі. Але сапраўдная камедыя-гэта зусім не "бугага" ці "камедзі клуб". Чалавечая камедыя-гэта погляд зверху на людзей Таго, хто іх стварыў, погляд Вышэйшай істоты на тых, хто дзесьці ўнізе корпаецца, злуецца, кусаецца. Калі чытаеш чэхаўскія творы, аўтар якіх адначасова смяецца і спачувае сваім героям, міжволі пачынаеш суперажываць людзям, хоць на іх справы глядзець і сумна, і, адначасова, смешна.

Мой спектакль пра тое, як людзі, не задумываючыся, забываючы пра самае галоўнае, грызуцца, мітусяцца, ўключаюць сваё эга, крыўдзяць адзін аднаго, знішчаюць.

У спектаклі няма прывязкі да эпохі. Дэкарацыі ў нас дастаткова ўмоўныя. Гарнітуры не сучасныя, але і не з пазамінулага стагоддзя. Калі артысты выходзяць у гістарычных касцюмах, глядач звычайна думае: "Гэта не пра мяне, гэта даўно было". Таму мы пастараліся знайсці нейкую меру, каб прарвацца ў сённяшні дзень.

Класічны правал і новая літаратура

— Прэм'еру "Чайкі" у 1896 ставілі ў "Александрынцы". У тыя часы імператарскія тэатры былі тэатрамі прымадон і прэм'ераў, там паказвалі вадэвілі, забаўляючы публіку. І раптам Чэхаў прадстаўляе сваю незвычайную п'есу: артысты размаўляюць не так, як у звыклых пастаноўках XIX стагоддзя-замест  дакладных, скончаных і разлічаных на пэўны эфект рэплік, робяць незразумелыя паўзы, выкарыстоўваюць дзіўныя метафары і г.д.

 Гледачам быў прадстаўлены новы від літаратуры, але яны нічога не зразумелі, і толькі калі з'явіліся МХАТ, Канстанцін Станіслаўскі і Уладзімір Неміровіч-Данчанка Чэхава пачулі і паставілі спектакль так, як трэба.

Безумоўна, Чэхаў апярэдзіў сваіх гледачоў і чытачоў, але не свой час, таму што ў тыя гады ўжо існаваў імпрэсіянізм, Скрабін ўжо ствараў сваю музыку, свет стаў складаней, і пісаць пра яго сталі складана. Добрая літаратура — гэта калі зададзены ўсе характары герояў, але пры гэтым няма тэндэнцыі і навязвання ідэалогіі. Антон Паўлавіч Чэхаў стварыў новы від літаратуры, ён вельмі тонкі аўтар, вельмі сур'ёзны і вельмі мудры.

Сцена из премьерного спектакля Пинигина Чайка
© Sputnik Виктор Толочко
сцэна з прэм"еры спекталя пінігіна "чайка"

Іншаземцы выдатна адчуваюць беларускую мову

— Мне расказваюць, што часта гасцей з іншых краін мінчане запрашаюць наведаць музычныя тэатры сталіцы, але не драматычныя, матывуючы тым, што яны не зразумеюць мову. І пытаюцца: як пераканаць гледачоў у адваротным? Ну, асабіста для мяне тут няма ніякай праблемы.

У тэатры мы чуем не толькі гаворку, драматычны тэатр тым і добры, што тут ёсць дзеянне, характары. Да таго ж паслухаць мову, якой ты не ведаеш, гэта вельмі цікава. Напрыклад, у верасні мы вазілі ў Томск нашу "Паўлінку", і гледачы ўсё выдатна зразумелі-авацыі гучалі 20 хвілін. У Францыі ў сакавіку мінулага года мы паказвалі "Пана Тадэвуша"-былі і французы, і палякі, і беларусы, і літоўцы, уся зала была запоўнена, спектакль прыняты на "ура".

Але пры гэтым хачу дадаць, што на прэм'ерных паказах "Чайкі" у нас у тэатры запускаецца сістэма сінхроннага перакладу — у слухаўку гледачам будзе ўжывую чытацца тэкст на англійскай мове.

Складаная праца і зладжаная каманда

— Мастак-пастаноўшчык-Марыус Яцовскіс. Гэта сцэнограф, паспяхова супрацоўнічае з большасцю літоўскіх тэатраў, з маскоўскім "Сучаснікам", Вахтанговского тэатрам, працуе ў тэатрах Еўропы, у Беларусі ён ставіў "Дзяды" ў "Тэатры Ч".

Музыку для спектакля напісаў кампазітар Андрэй Зубрыч. Арыгінальная музыка важна для чэхаўскіх п'ес, яна стварае сваю драматургію побач з літаратурай. Пераклад на беларускую мову зрабіла Марына Казлоўская.

 Пастаноўка такога спектакля-праца складаная. Мы дастаткова хутка яе зрабілі, таму што тры месяцы для дадзенага твора-гэта не шмат, пры тым, што акцёры працуюць кожны вечар на іншых спектаклях. Спадзяюся, што ўсё атрымаецца, але ацэнкі даваць пакуль не гатовы. Спектакль-гэта дыялог з гледачом, і ён цалкам выбудоўваецца разам з гледачом.

96
Тэги:
Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы, Мікалай Пінігін, Антон Чэхаў, Мінск
Тэмы:
Купалаўскі тэатр: гісторыя і сучаснасць (61)
На беразе Бярэзіны знайшлі ўнікальны шлем

"Шлем Марзалюка" атрымаў статус гісторыка-культурнай каштоўнасці

11
(абноўлена 17:37 28.10.2020)
У красавіку мінулага года ў Бабруйску на беразе Бярэзіны знайшлі шлем X-XI стагоддзяў, які паспелі абвясціць шлемам полацкага князя Ізяслава. Што вядома пра артэфакт, разбіраўся Sputnik.

Нядаўна стала вядома, што ў кастрычніку на пасяджэнні Беларускага рэспубліканскага навукова-метадычнага савета было прынята рашэнне аб прысваенні шлему, знойдзенаму ў Бабруйску, статуса гісторыка-культурнай каштоўнасці.

Адразу пасля таго, як у красавіку ў ходзе работ па паглыбленні дна ракі ў затоцы правага берага Бярэзіны, быў знойдзены сярэднявечны шлем, да вывучэння знаходкі падключыўся дэпутат і па шчаслівым збегу абставінаў археолаг Ігар Марзалюк.

Дзякуючы яго намаганням шлем быў перададзены кваліфікаваным спецыялістам на рэстаўрацыю ў Беларускі дзяржаўны музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны. Гісторыкі прыйшлі да высновы, што дадзены артэфакт з'яўляецца нічым іншым, як помнікам зброевага мастацтва Х-ХІ стагоддзяў.

Ігар Марзалюк выказаў здагадку, што гэты статусны прадмет належаў Ізяславу, сыну полацкай князёўны Рагнеды і кіеўскага князя Уладзіміра.

Шлем, пячатка і экспедыцыя

"Менавіта такія шлемы называлі залатымі. Такія шлемы належалі, як правіла, менавіта тым, хто кіраваў дружынай, як правіла, першым у бой ішоў князь.

Усё гэта дазваляе казаць, што гэта ўнікальная рэч, якая, безумоўна, належала чалавеку з высокім сацыяльным статусам", - тлумачыў Ігар Марзалюк.

Па версіі беларускіх гісторыкаў, шлем, знойдзены ў Бабруйску, быў зроблены ў Скандынавіі, а затым ужо прывезены ў Беларусь па старажытным гандлёвым шляху "з варагаў у грэкі".

Родапачынальнік дынастыі полацкіх князёў Ізяслаў памёр прыблізна на пачатку XI стагоддзя, але інфармацыі пра месца яго пахавання няма. Адзінай вядомай археалагічнай знаходкай, якая пэўна звязана з яго імем, з'яўляецца пячатка з надпісам князь Ізяслаў і горад Полацак. У 1954 годзе яна была знойдзена на раскопках у Ноўгарадзе. Цікава, што на пячатцы таксама намаляваны трызубец - радавы знак Рурыкавічаў.

Князь Ізяслаў вядомы не толькі як палітык, які здолеў аднавіць разбураны яго бацькам Полацк, але і як дзед Усяслава Чарадзея. Пры кіраванні апошняга ў горадзе быў узведзены Сафійскі сабор як сімвал магутнасці княства.

Погляд з Кіева на бабруйскі шлем

У сваю чаргу кандыдат гістарычных навук, выкладчык кафедры гісторыі Цэнтральнай і Усходняй Еўропы Кіеўскага нацыянальнага універсітэта Арцём Папакін распавёў, што знаходка сапраўды унікальная для Беларусі, але ні пра якую сенсацыі не можа ісці і гаворкі.

"Вось так ствараюцца міфы. Цудоўнай захаванасці шлем тыпу "Чорная Магіла" (курган пад Чарнігавам, які, на думку даследчыкаў, з'яўляецца помнікам эпохі вікінгаў - Sputnik), знойдзены ў Бярэзіне каля Бабруйска - адзіная знаходка такога тыпу на тэрыторыі Беларусі - "спрытным рухам рукі" ператварылася ў шлем Ізяслава Уладзіміравіча і адначасова ў сімвал беларускай дзяржаўнасці. Разам з тым агучылі няправільную колькасць шлемаў гэтага тыпу (ужо вядома больш за 40 цэлых і фрагментаў), недарэчна параўналі з "шапкай Манамаха" і прыпісалі аўтарства выраба скандынавам", - лічыць украінскі гісторык.

Паводле яго слоў, "ні пра якую прывязку да гістарычных асобаў гаворкі быць не можа. Гэтыя шлемы разам з арабскім срэбрам і іншымі рэчамі ўсходняга паходжання распаўсюджваліся ў Х стагоддзі ў многіх рэгіёнах ваенна-гандлёвай актыўнасці ўсходніх вікінгаў: у Ноўгарадзе, Сярэднім Падняпроўі, Прусіі і Вялікай Польшчы".

Спецыяліст па гісторыі зброі упэўнены, што бабруйскі шлем варта разглядаць у кантэксце такіх знаходак, як Брылеўскі скарб (знойдзены ў Барысаўскім раёне і адносіцца да IX стагоддзя і эпохі вікінгаў - Sputnik), месца яго знаходкі паказвае не на цэнтр княжацкай улады, а на гандлёвы і ваенны шлях па Дняпры да Балтыкі.

Рэха ўнікальнай знаходкі

У маі бягучага года непадалёк ад таго месца, дзе быў знойдзены адзіны ў Беларусі шлем тыпу "Чорная магіла", атрымалася знайсці меч эпохі высокага Сярэднявечча.

Средневековый меч найден в Бобруйске на берегу Березины
© Photo : Николай Силков
Сярэднявечны меч знойдзены ў Бабруйску на беразе Бярэзіны

"Гэты меч датуецца XI-XIII стагоддзямі і адносіцца да поствікінгскай эпохі. На дзяржальні захаваліся сляды серабрэння. Стан для археалагічнага артэфакта ў яго добры", - распавёў гісторык Мікалай Сілкоў.

У цэлым меч захаваўся амаль цалкам і толькі часткова згублена лязо. Гэта дазваляе яго датаваць і аднесці да пэўнага тыпу.

Пры гэтым ён удакладніў, што цяпер меч пры захаванасці каля 80% адсоткаў важыць прыблізна 1,2 кілаграма і мае даўжыню ў 70 сантыметраў. На жаль, нельга вызначыць дакладна, дзе быў выраблены меч.

"Меч трэба чысціць і рэстаўраваць, тады можна будзе вызначыць ўсё больш дакладна. Пакуль можна казаць толькі пра тое, што ён належаў або князю ці дружынніку. Простыя воіны ў гэты час былі ўзброены дзідай і сякерай", - падкрэсліў гісторык.

Знойдзеныя ў Бабруйску шлем і меч, могуць быць паміж сабой звязаныя, таму што маглі існаваць у адзін час. Абедзве знаходкі вельмі статутныя, але сур'ёзных доказаў гэтаму пакуль няма.

11
Тэги:
Бабруйск
Салістка оперы Таццяна Траццяк і квінтэт Серэнада

Што адбываецца ў Оперным: Таццяна Траццяк аб новым канцэрце і "чужым" флэшмобе

9
(абноўлена 16:21 28.10.2020)
Сцены тэатра - не месца для палітычных акцый і флэшмобаў, адзначае салістка оперы Таццяна Траццяк, вечарам яна разам з калегамі прадставіць гледачам прэм'ерную праграму італьянскіх, іспанскіх і кубінскіх песень, канцэрт пройдзе ў камернай зале Вялікага тэатра.
Что происходит в Оперном: Татьяна Третьяк о новом концерте и "чужом" флешмобе

Суразмоўніца Sputnik з'яўляецца не толькі выканаўцам, але і аўтарам канцэрта пад назвай "Заўсёды ў маім сэрцы. Музыка Італіі, Іспаніі і Кубы", разам з самой Таццянай Траццяк на сцэну выйдуць народны артыст Беларусі Уладзімір Пятроў, лаўрэат міжнароднага конкурсу Аляксандр Міхнюк і квінтэт "Серэнада".

"Гэта будуць італьянскія песні, неапалітанскія - усімі любімыя, музыка кубінскіх кампазітараў, у першую чаргу, Эрнэста Лекоўна, і іспанская музыка. То бок, гэта будзе запал, гарачыя кубінскія мелодыі, натуральна, будуць гучаць інструментальныя творы і вакальныя. І будуць гучаць і сучасныя іспанскія мелодыі, якія добра ўсім знаёмыя, хоць гэта можа быць незвычайна ў выкананні оперных спевакоў ", - кажа Траццяк.

Прэм'ера vs пандэмія

Прэм'ерную праграму збіраліся паказаць публіцы яшчэ летам у Нясвіжы, але на тэатральныя планы паўплывала пандэмія каронавіруса. Абстаноўка з захворваннем COVID-19 у краіне па-ранейшаму пакідае жадаць лепшага, але ў тэатры прыняты ўсе магчымыя меры бяспекі, распавядае спявачка.

"Цяпер наш тэатр працуе. Вядома, сітуацыя няпростая, як і ў краіне і іншых установах, у нас хварэюць артысты - і оперы, і хору, і балета, але іх не занадта шмат, мы стараемся берагчыся і трымаемся меры бяспекі. І такім жа чынам выконваюцца меры для гледачоў, устаноўлены санітайзеры і тэатр усім рэкамендуе выкарыстоўваць маскі", - распавядае Траццяк.

Як адзначае артыстка, яна са здзіўленнем выявіла, што на канцэрце чакаецца амаль поўная зала - квіткі прададзеныя. Верагодна, гледачы засумавалі па тэатры за перыяд пандэміі.

"Мы - артысты - павінны займацца сваёй справай, а публіка, якая прыходзіць, яна ідзе паглядзець спектакль, атрымаць задавальненне і эмоцыі, а не для таго, каб ўцягвацца ў нейкія палітычныя акцыі", - разважае артыстка.

Гаворка ідзе аб інцыдэнце, які напярэдадні адбыўся ў Вялікім тэатры. Увечары ў аўторак перад паказам оперы "Царская нявеста" у глядзельнай зале загучаў гімн "Магутны Божа", на што гледачы адрэагавалі па-рознаму, хтосьці апладзіраваў, хтосьці выказваў незадаволенасць. Як распавядае суразмоўца Sputnik, "заслона была зачынена, асноўная частка артыстаў пра гэта ўвогуле не ведала, даведалася толькі потым".

"Мне б вельмі не хацелася каментаваць інцыдэнт, але без гэтага немагчыма прайсці. Тое, што я ўбачыла ў запісе відэа, я зразумела, што хор, які выконваў, гэта быў не наш хор. Хор знаходзіўся ў глядзельнай частцы, і я думаю, што гэта была спланаваная акцыя тыпу флэшмоба. Маё асабістае меркаванне, што тэатр - гэта не месца для флэшмоба, і я лічу, што палітыка не павінна быць у сценах тэатра", - перакананая артыстка.

Поўную версію размовы з салісткай беларускай оперы, ўладальніцай медаля Францыска Скарыны Таццянай Траццяк слухайце ў аўдыёзапісы.

9
Тэги:
Вялікі тэатр оперы і балета РБ