Выстава прысвечаная мовазнаўцу Насовічу адкрылася ў Мінску

123
У Прэзідэнцкай бібліятэцы Рэспублікі Беларусь распачала працу экспазіцыя “Ад Слова да Слоўніка”.

МІНСК, 9 ліп — Sputnik. Выстава прысвечана 145-годдзю са дня выхаду ў свет выдання "Слоўнік беларускай мовы" — грунтоўнай навуковай працы вядомага літаратара, лексікографа, фалькларыста Івана Іванавіча Насовіча.

У кнізе змяшчаецца больш за 30 000 слоў, запісаных аўтарам ад насельніцтва Магілёўскай, Мінскай і Гродзенскіх губерняў, а таксама выбраных з фальклорных твораў, літаратурных помнікаў старажытнага беларускага пісьменства.

"Слоўнік беларускай мовы" Насовіча і на сённяшні дзень застаецца выдатнай працай беларускай лексікаграфіі, у 1983 годзе выйшла яго факсімільнае выданне.

На выставе "Ад Слова да Слоўніка" можна ўбачыць выданне "Слоўніка беларускай мовы (1870), якое з'яўляецца бібліяграфічнай рэдкасцю, а таксама матэрыялы, што распавядаюць пра выдатнага беларускага дзеяча.

Экспазіцыю можна наведаць па буднях з 9 да 18 гадзін, яна будзе працаваць да 30 верасня 2015 года.

123
Тэги:
Нацыянальная культура, Культурнае развіццё, Культура, Літаратура, Беларусь, Еўропа
На беразе Бярэзіны знайшлі ўнікальны шлем

"Шлем Марзалюка" атрымаў статус гісторыка-культурнай каштоўнасці

11
(абноўлена 17:37 28.10.2020)
У красавіку мінулага года ў Бабруйску на беразе Бярэзіны знайшлі шлем X-XI стагоддзяў, які паспелі абвясціць шлемам полацкага князя Ізяслава. Што вядома пра артэфакт, разбіраўся Sputnik.

Нядаўна стала вядома, што ў кастрычніку на пасяджэнні Беларускага рэспубліканскага навукова-метадычнага савета было прынята рашэнне аб прысваенні шлему, знойдзенаму ў Бабруйску, статуса гісторыка-культурнай каштоўнасці.

Адразу пасля таго, як у красавіку ў ходзе работ па паглыбленні дна ракі ў затоцы правага берага Бярэзіны, быў знойдзены сярэднявечны шлем, да вывучэння знаходкі падключыўся дэпутат і па шчаслівым збегу абставінаў археолаг Ігар Марзалюк.

Дзякуючы яго намаганням шлем быў перададзены кваліфікаваным спецыялістам на рэстаўрацыю ў Беларускі дзяржаўны музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны. Гісторыкі прыйшлі да высновы, што дадзены артэфакт з'яўляецца нічым іншым, як помнікам зброевага мастацтва Х-ХІ стагоддзяў.

Ігар Марзалюк выказаў здагадку, што гэты статусны прадмет належаў Ізяславу, сыну полацкай князёўны Рагнеды і кіеўскага князя Уладзіміра.

Шлем, пячатка і экспедыцыя

"Менавіта такія шлемы называлі залатымі. Такія шлемы належалі, як правіла, менавіта тым, хто кіраваў дружынай, як правіла, першым у бой ішоў князь.

Усё гэта дазваляе казаць, што гэта ўнікальная рэч, якая, безумоўна, належала чалавеку з высокім сацыяльным статусам", - тлумачыў Ігар Марзалюк.

Па версіі беларускіх гісторыкаў, шлем, знойдзены ў Бабруйску, быў зроблены ў Скандынавіі, а затым ужо прывезены ў Беларусь па старажытным гандлёвым шляху "з варагаў у грэкі".

Родапачынальнік дынастыі полацкіх князёў Ізяслаў памёр прыблізна на пачатку XI стагоддзя, але інфармацыі пра месца яго пахавання няма. Адзінай вядомай археалагічнай знаходкай, якая пэўна звязана з яго імем, з'яўляецца пячатка з надпісам князь Ізяслаў і горад Полацак. У 1954 годзе яна была знойдзена на раскопках у Ноўгарадзе. Цікава, што на пячатцы таксама намаляваны трызубец - радавы знак Рурыкавічаў.

Князь Ізяслаў вядомы не толькі як палітык, які здолеў аднавіць разбураны яго бацькам Полацк, але і як дзед Усяслава Чарадзея. Пры кіраванні апошняга ў горадзе быў узведзены Сафійскі сабор як сімвал магутнасці княства.

Погляд з Кіева на бабруйскі шлем

У сваю чаргу кандыдат гістарычных навук, выкладчык кафедры гісторыі Цэнтральнай і Усходняй Еўропы Кіеўскага нацыянальнага універсітэта Арцём Папакін распавёў, што знаходка сапраўды унікальная для Беларусі, але ні пра якую сенсацыі не можа ісці і гаворкі.

"Вось так ствараюцца міфы. Цудоўнай захаванасці шлем тыпу "Чорная Магіла" (курган пад Чарнігавам, які, на думку даследчыкаў, з'яўляецца помнікам эпохі вікінгаў - Sputnik), знойдзены ў Бярэзіне каля Бабруйска - адзіная знаходка такога тыпу на тэрыторыі Беларусі - "спрытным рухам рукі" ператварылася ў шлем Ізяслава Уладзіміравіча і адначасова ў сімвал беларускай дзяржаўнасці. Разам з тым агучылі няправільную колькасць шлемаў гэтага тыпу (ужо вядома больш за 40 цэлых і фрагментаў), недарэчна параўналі з "шапкай Манамаха" і прыпісалі аўтарства выраба скандынавам", - лічыць украінскі гісторык.

Паводле яго слоў, "ні пра якую прывязку да гістарычных асобаў гаворкі быць не можа. Гэтыя шлемы разам з арабскім срэбрам і іншымі рэчамі ўсходняга паходжання распаўсюджваліся ў Х стагоддзі ў многіх рэгіёнах ваенна-гандлёвай актыўнасці ўсходніх вікінгаў: у Ноўгарадзе, Сярэднім Падняпроўі, Прусіі і Вялікай Польшчы".

Спецыяліст па гісторыі зброі упэўнены, што бабруйскі шлем варта разглядаць у кантэксце такіх знаходак, як Брылеўскі скарб (знойдзены ў Барысаўскім раёне і адносіцца да IX стагоддзя і эпохі вікінгаў - Sputnik), месца яго знаходкі паказвае не на цэнтр княжацкай улады, а на гандлёвы і ваенны шлях па Дняпры да Балтыкі.

Рэха ўнікальнай знаходкі

У маі бягучага года непадалёк ад таго месца, дзе быў знойдзены адзіны ў Беларусі шлем тыпу "Чорная магіла", атрымалася знайсці меч эпохі высокага Сярэднявечча.

Средневековый меч найден в Бобруйске на берегу Березины
© Photo : Николай Силков
Сярэднявечны меч знойдзены ў Бабруйску на беразе Бярэзіны

"Гэты меч датуецца XI-XIII стагоддзямі і адносіцца да поствікінгскай эпохі. На дзяржальні захаваліся сляды серабрэння. Стан для археалагічнага артэфакта ў яго добры", - распавёў гісторык Мікалай Сілкоў.

У цэлым меч захаваўся амаль цалкам і толькі часткова згублена лязо. Гэта дазваляе яго датаваць і аднесці да пэўнага тыпу.

Пры гэтым ён удакладніў, што цяпер меч пры захаванасці каля 80% адсоткаў важыць прыблізна 1,2 кілаграма і мае даўжыню ў 70 сантыметраў. На жаль, нельга вызначыць дакладна, дзе быў выраблены меч.

"Меч трэба чысціць і рэстаўраваць, тады можна будзе вызначыць ўсё больш дакладна. Пакуль можна казаць толькі пра тое, што ён належаў або князю ці дружынніку. Простыя воіны ў гэты час былі ўзброены дзідай і сякерай", - падкрэсліў гісторык.

Знойдзеныя ў Бабруйску шлем і меч, могуць быць паміж сабой звязаныя, таму што маглі існаваць у адзін час. Абедзве знаходкі вельмі статутныя, але сур'ёзных доказаў гэтаму пакуль няма.

11
Тэги:
Бабруйск
Салістка оперы Таццяна Траццяк і квінтэт Серэнада

Што адбываецца ў Оперным: Таццяна Траццяк аб новым канцэрце і "чужым" флэшмобе

9
(абноўлена 16:21 28.10.2020)
Сцены тэатра - не месца для палітычных акцый і флэшмобаў, адзначае салістка оперы Таццяна Траццяк, вечарам яна разам з калегамі прадставіць гледачам прэм'ерную праграму італьянскіх, іспанскіх і кубінскіх песень, канцэрт пройдзе ў камернай зале Вялікага тэатра.
Что происходит в Оперном: Татьяна Третьяк о новом концерте и "чужом" флешмобе

Суразмоўніца Sputnik з'яўляецца не толькі выканаўцам, але і аўтарам канцэрта пад назвай "Заўсёды ў маім сэрцы. Музыка Італіі, Іспаніі і Кубы", разам з самой Таццянай Траццяк на сцэну выйдуць народны артыст Беларусі Уладзімір Пятроў, лаўрэат міжнароднага конкурсу Аляксандр Міхнюк і квінтэт "Серэнада".

"Гэта будуць італьянскія песні, неапалітанскія - усімі любімыя, музыка кубінскіх кампазітараў, у першую чаргу, Эрнэста Лекоўна, і іспанская музыка. То бок, гэта будзе запал, гарачыя кубінскія мелодыі, натуральна, будуць гучаць інструментальныя творы і вакальныя. І будуць гучаць і сучасныя іспанскія мелодыі, якія добра ўсім знаёмыя, хоць гэта можа быць незвычайна ў выкананні оперных спевакоў ", - кажа Траццяк.

Прэм'ера vs пандэмія

Прэм'ерную праграму збіраліся паказаць публіцы яшчэ летам у Нясвіжы, але на тэатральныя планы паўплывала пандэмія каронавіруса. Абстаноўка з захворваннем COVID-19 у краіне па-ранейшаму пакідае жадаць лепшага, але ў тэатры прыняты ўсе магчымыя меры бяспекі, распавядае спявачка.

"Цяпер наш тэатр працуе. Вядома, сітуацыя няпростая, як і ў краіне і іншых установах, у нас хварэюць артысты - і оперы, і хору, і балета, але іх не занадта шмат, мы стараемся берагчыся і трымаемся меры бяспекі. І такім жа чынам выконваюцца меры для гледачоў, устаноўлены санітайзеры і тэатр усім рэкамендуе выкарыстоўваць маскі", - распавядае Траццяк.

Як адзначае артыстка, яна са здзіўленнем выявіла, што на канцэрце чакаецца амаль поўная зала - квіткі прададзеныя. Верагодна, гледачы засумавалі па тэатры за перыяд пандэміі.

"Мы - артысты - павінны займацца сваёй справай, а публіка, якая прыходзіць, яна ідзе паглядзець спектакль, атрымаць задавальненне і эмоцыі, а не для таго, каб ўцягвацца ў нейкія палітычныя акцыі", - разважае артыстка.

Гаворка ідзе аб інцыдэнце, які напярэдадні адбыўся ў Вялікім тэатры. Увечары ў аўторак перад паказам оперы "Царская нявеста" у глядзельнай зале загучаў гімн "Магутны Божа", на што гледачы адрэагавалі па-рознаму, хтосьці апладзіраваў, хтосьці выказваў незадаволенасць. Як распавядае суразмоўца Sputnik, "заслона была зачынена, асноўная частка артыстаў пра гэта ўвогуле не ведала, даведалася толькі потым".

"Мне б вельмі не хацелася каментаваць інцыдэнт, але без гэтага немагчыма прайсці. Тое, што я ўбачыла ў запісе відэа, я зразумела, што хор, які выконваў, гэта быў не наш хор. Хор знаходзіўся ў глядзельнай частцы, і я думаю, што гэта была спланаваная акцыя тыпу флэшмоба. Маё асабістае меркаванне, што тэатр - гэта не месца для флэшмоба, і я лічу, што палітыка не павінна быць у сценах тэатра", - перакананая артыстка.

Поўную версію размовы з салісткай беларускай оперы, ўладальніцай медаля Францыска Скарыны Таццянай Траццяк слухайце ў аўдыёзапісы.

9
Тэги:
Вялікі тэатр оперы і балета РБ