Барыкады на вуліцы Грушэўскага ў Кіеве

Беларускі моладзевы тэатр ставіць п’есу пра вайну ва Украіне

299
(абноўлена 09:34 11.12.2015)
Карэспандэнт Sputnik сустрэўся з рэжысёрам пастаноўкі “Саша, вынеси мусор” Дзмітрыем Багаслаўскім, даведаўся пра падрыхтоўку да спектакля і пра звышмэты, якія ставіць перад сабой рэжысёр.

Юлія Хвошч, Sputnik.

Беларускі моладзевы тэатр ставіць спектакль пра вайну ва Украіне паводле п'есы кіеўскага драматурга Наталлі Варажбіт.

П'еса ўжо ставілася ў Маскве, прэм'ера беларускай пастаноўкі запланавана на студзень 2016-га. Зараз у тэатры ідуць актыўныя рэпетыцыі і падрыхтоўка дэкарацый. Дарэчы, спектакль будуць паказваць у падвале тэатра. Чаму? Аб гэтым і не толькі распавёў карэспандэнту Sputnik рэжысёр-пастаноўшчык Дзмітрый Багаслаўскі.

Пра што п'еса

"Саша, вынеси мусор" — гісторыя пра тое, што адбывалася ва Украіне падчас і пасля "майдана". Аўтар п'есы Наташа Варажбіт сама кіеўлянка. Яна пабывала і на боку войск Украіны УСУ, і на боку Данбаса з гуманітарнай місіяй — разам з іншымі валанцёрамі дапамагала дзецям, старым, хворым, таму на ўласные вочы бачыла сітуацыю ва Украіне. Канешне, яна, як пісьменнік, не здолела абмінуць такую падзею ці нічога не сказаць пра гэта і напісала п'есу.

Дзмітрый Багаслаўскі, акрамя рэжысёрскай дзейнасці, працуе акцёрам, займаецца драматургіяй. Час ад часу адзін з відаў дзейнасці пераважае. Так і з рэжысурай: Багаслаўскі ўжо даўно не займаўся пастаноўкамі, а за гэтую вырашыў узяцца, таму што "набалела".

Беларускі драматург, рэжысёр, акцёр Дзмітрый Багаслаўскі
© Photo : предоставлено Д. Богославским
Беларускі драматург, рэжысёр, акцёр Дзмітрый Багаслаўскі

У пэўны момант рэжысёр зразумеў, што яму проста трэба паразмаўляць менавіта на гэтую тэму. Яму здаецца, што зараз над чалавецтвам вісіць Дамоклаў меч вайны. "Куды бы ты ні прыехаў — у Южнасахалінск ці ў Іспанію — меч вісіць усюды. Пастаянна. Гэта страшна", — распавядае рэжысёр.

"Менавіта таму я вырашыў вярнуцца да рэжысуры і паразмаўляць, але ўжо не сродкамі драматурга, а сродкамі рэжысёра. Паразмаўляць і з самім сабой, і з гледачом. Паразмаўляць…", — задумліва адзначае Багаслаўскі.

"Саша, вынеси мусор" — гэта гісторыя пра ўкраінскую сям'ю, дзе памірае карміцель. У п'есе тры дзеянні і тры героя. Маці і цяжарная дачка рыхтуюць памінкі па загінуўшым Сашы. Ён быў афіцэрам украінскай арміі. Ён мёртвы, але яны размаўляюць з ім як з жывым. Вайна кладзецца на іх усім цяжарам.

Але для самаго рэжысёра гэта у першую чаргу павучальная гісторыя пра тое, што як бы мужчыны не гулялі ў вайнушку, як бы яны не імкнуліся даказаць адзін аднаму хто з іх мацней, яны заўжды забываюцца, што дома іх чакаюць маці, жонкі, дочкі.

Афіша спектакля Саша, вынеси мусор
© Sputnik прадастаўлена тэатрам
Афіша спектакля "Саша, вынеси мусор"

"І мужчыны ў гэты момант нейкага запалу не ўлічваюць іх меркаванне. Разгледзім прыклад з самай звычайнай вулічнай бойкай. Вось ідзе хлопец з дзяўчынай, да хлопца чапляецца нейкая п'яная хэўра, хлопец хоча адказаць, а дзяўчына яго адцягвае, але яму ўжо не да дзяўчыны. Ён ужо там, з імі б'ецца. І так адбываецца заўжды і паўсюль. А дзяўчына, яна не хацела канфлікта. Але ўсё гэта забываецца. І раптоўна змяняюцца прыярытэты".

"Мне падаецца, што маці дваіх дзяцей, твая жонка ці маці (дачка) важней за спробу пераканаць кагосьці ў тым, што ты мацней", — адзначае рэжысёр.

Няўтульны тэатр

Рэжысёр-пастаноўшчык абраў для спектакля даволі незвычайнае месца — падвал у тэатры…

Зараз у падвале ідзе падрыхтоўка да спектакля — ладзяцца дэкарацыі, усталёўваецца светлавое абсталяванне.

"У пэўны момант тэатр павінен стаць няўтульным ды і гэты падвал мне дыктуе п'еса. Я б не жадаў, каб падчас спектакля на такую надзённую тэму глядач сядзеў у зале расслаблены".

"Гэта вельмі важна, таму што зараз усіх заганяюць у тэатральную залу, а гледача трэба заўжды падштурхоўваць да дзеяння. Ва ўсялякім выпадку ён пойдзе потым забаўляцца. Нажаль, зараз у яго такая пазіцыя".

Будучая сцэна спектакля - падвал Беларускага маладзёжнага тэатра
© Sputnik прадастаўлена тэатрам
Будучая сцэна спектакля - падвал Беларускага маладзёжнага тэатра

Рэжысёр прызнаецца, што яму хочацца, каб падчас спектакля глядач паразважаў над сабой. Але тут жа адзначае, што не імкнецца кагосьці такім чынам навучыць. "Не, мы самі павінны вучыцца. Маралізатарства — яно не працуе ў тэатры".

Багаслаўскі падкрэслівае, што ў тэатр прыходзіць дарослы чалавек, і яму павінна станавіцца агідна, калі яму са сцэны будуць казаць нешта кшталту: "нельга рабіць вось так, а трэба рабіць вось гэтак".

На думку рэжысёра, гледачу трэба проста задаць пытанне, каб ён сам для сябе на яго адказаў.

"Мы не маем ніякага права нешта навязваць чалавеку. Гэта не ёсць наша мэта. І гэта не задача тэатра".  

"Калі тэатр будзе няўтульным, то мы пераможам у своеасаблівай нябачнай барацьбе тэатра з гледачом", — не без жарта адзначае рэжысёр.

Шмат цеста і шума

Рэжысёр распавёў і пра некаторыя асаблівасці зместу і гукавога афармлення.

П'еса вельмі маленькая і разлічана на 50 хвілін — гадзіну. Напісана ўсяго на 19 старонак, але за гэтыя 19 старонак мінае цэлы год. На думку рэжысёра, гэта вельмі важная акалічнасць.

Выканаўцы галоўных роляў у спектакле (злева направа) - Наталля Анішчанка, Аляксандр Пашкевіч, Любоў Пукіта
© Sputnik прадастаўлена тэатрам
Выканаўцы галоўных роляў у спектакле (злева направа) - Наталля Анішчанка, Аляксандр Пашкевіч, Любоў Пукіта

"А яшчэ там будзе шмат цеста. Першая сцэна пачынаецца з таго, што члены сям'і рыхтуюць памінальны стол, пякуць піражкі, таму будзе вельмі шмат цеста, з якога потым зробяць помнік на могілках", — адкрывае некаторыя сакрэты будучай прэм'еры Багаслаўскі.

Музычным аздабленнем будзе займацца Аляксандр Ліберзон (лідар гурта "Кассиопея" — Sputnik), які ўжо таксама прыступіў да працы. У агульным гукавая партытура спектакля падаецца Багаслаўскаму ў выглядзе кардыяграмы.

"Музычнае аздабленне будзе шумавым, і мне хацелася б, каб шум быў пастаянным на працягу ўсяго спектакля. Гукавая структура будзе вельмі жорсткай, нават па пасылу тэкста", — адзначае Багаслаўскі.

Беларускі драматург, рэжысёр, акцёр Дзмітрый Багаслаўскі
© Photo : предоставлено Д. Богославским

Па словах рэжысёра, над гукам будуць працаваць вельмі рупліва — аж да таго, як будзе гучаць тэкст, тым больш у падвальным памяшканні, акустыка якога надасць словам рэха і хорус. Менавіта ў гэтым спектаклі важна, як гук адпавядае падзеям на сцэне.

Што патрабуецца ад гледача

Галоўная мэта рэжысёра падштурхнуць гледача пасля спектакля пераацаніць свае сямейныя каштоўнасці.

"Усё пачынаецца з маленькага. Калі мы кажам пра нейкую грамадскасць, мы не можам не звярнуць увагу на тое, што калі ты ў межах сваёй кватэры хлусіш ці здзяйсняеш нейкія гвалтоўныя рэчы, ты ўжо не можаш быць добрым грамадзянінам. Правільным і сумленным. Так проста не можа адбывацца".

"Давайце пачнем з сябе, потым з сям'і і толькі потым будзем казаць пра нейкую дзяржаўнасць. Мабыць, так будзе лепей. Момант адказнасці — ён вельмі важны".

"Галоўнае — не хлусіць сабе і не баяцца, але, нажаль, зараз гэта адбываецца з людзьмі ўсё часцей". 

299
Тэги:
Культурнае развіццё, Культура, культура і мастацтва, Тэатр, Беларускі дзяржаўны маладзёжны тэатр, Еўропа, Беларусь, Увесь свет
Тэмы:
Сучасны беларускі тэатр (27)
Гасцёўня ў мінскім музей Янкі Купалы

Гасцей пільнаваў сабака: як праходзілі застоллі ў Янкі Купалы

540
(абноўлена 12:17 07.07.2020)
Чым частавалі сяброў і сваякоў у купалаўскім доме і навошта ў сенцах іх чакала нямецкая аўчарка, карэспандэнту Sputnik Алесі Шаршнёвай паведамілі ў Дзяржаўным літаратурным музеі Янкі Купалы.

Адной з любімых простых страў класіка беларускай літаратуры былі крышаны — так называлі бульбяны суп са шкваркамі. Сябры пісьменніка ўзгадваюць, што маці "крышыла крышаны", седзячы на парозе мінскага дома, куды сын перавёз яе, ратуючы ад раскулачвання.

Любіў піць квас прама з дзежкі

Многія сучаснікі лічылі Купалу гурманам, але на самой справе класік беларускай літаратуры не любіў вылучацца сярод астатніх. Напрыклад, сяляне, якія жылі ў мястэчку Ляўкі Аршанскага раёна (зараз там знаходзіцца аднаіменны мемарыяльны запаведнік, а раней было лецішча — Sputnik), узгадвалі, што аднойчы пасля працы на ўчастку паэту паднеслі кіслы бярозавы квас у крышталёвым графіне. Ён адмовіўся ад пачастунку, які вельмі любіў, і сам адправіўся ў студню, прыгаворваючы: "Люблю піць квас прама з дзежкі ".

Макет лецішча Купалы ў Ляўках
© Sputnik / Виктор Толочко
Макет лецішча Купалы ў Ляўках

Купалу хацелася быць бліжэй да народа, таму ён заўсёды запрашаў за стол усіх сялян, што дапамагалі яму ці проста працавалі побач з домам.

Самастойна літаратар хадзіў на кірмаш: не даручаў гэту справу ні жонцы, ні слугам. Яшчэ ў дзяцінстве ён напаткаў там бабулю-прадаўшчыцу зёлак, якой пасля прысвяціў адзін з вершаў.

"Сапраўдны" рыбак

Шмат часу Купала праводзіў на прыродзе — любіў паляванне, у тым ліку і "ціхае", і рыбалку. Ляснік Шыманскі ўспамінаў, што часцей за ўсё на паляванні паэт страляў трусоў, мяса якіх вельмі любіў есці з падлівай.

"Успамінаю дзядзьку Янку — вельмі любіў ён пагрызі заячую лапку ", — казаў ляснік.

Купала як прафесійны рыбак лавіў рыбу без вудаў ці рагулек, а з дапамогай спецыяльных шнуроў ці закідушак. У якасці жыўца выкарыстоўваў маленькіх яшчарак — верацяніцаў. Улоў не заўсёды быў удалым, таму, вяртаючыся дадому, ён мог набыць на кірмашы свежай рыбы. Жонка Уладзіслава Францаўна заўсёды заўважала падман, але ніколі не падавала віду.

Вясельны здымак
© Sputnik / Виктор Толочко
Вясельны здымак

У Мінску разам з Купалам на рыбалку хадзілі і іншыя пісьменнікі: рыбачылі звычайна ў пасёлку Ждановічы на Свіслачы. Абавязковым патрабаваннем для гэтага мерапрыемства былі аловак і лісток паперкі. Купала не разумеў, як сапраўдны паэт ці пісьменнік можа ісці на прыроду без гэтых прыладаў — у галаве могуць з'явіцца нейкія цікавыя думкі ці нават радкі, а запісаць іх будзе няма куды.

На варце гасціннасці — Рэкс

Купалаўскі дом славіўся на ўсю сталіцу як адзін з самых гасцінных. Многія беларускія аўтары не аднойчы ўспаміналі застоллі і казалі, што "гэта немагчыма апісаць словамі".

Пісьменнік Іларыён Барашка ўзгадваў, што як толькі з'яўляўся госць, яго настойліва ўсаджвалі за стол і абавязкова частавалі вяндлінкай. Па ўспамінах іншых наведвальнікаў, нават у небагатыя часы Купала частаваў дранікамі, блінамі з мачанкай, вэнджанымі кілбаскамі, падсушанымі сырамі, яечняй са скваркамі і гарачай бульба. Яго маці і сёстры некаторы час жылі на вёсцы, таму многія прадукты траплялі на стол прама з грады.

Пасадзіць госця за стол было цэлым абрадам. Паэт абавязкова даставаў бутэлечку шампанскага, бо з'яўленне сяброў і сваякоў у хаце лічылася сапраўдным святам.

Фотапартрэт Янкі Купалы
© Sputnik / Виктор Толочко
Фотапартрэт Янкі Купалы

На стражы гасціннасці ў мінскім доме Янкі Купалі заўсёды знаходзіўся сабака — нямецкая аўчарка Рэкс. Ён пільнаваў у сенцах, і калі хто-небудзь з гасцей спрабаваў непрыкметна сыйсці з-за стала і адправіцца па сваіх справах, сабака пачынаў брахаць на ўсю хату.

Гаспадар лавіў уцекача са словамі: "Куды сабраўся, паночку? Ты так мне гасцей да пары параспускаешь. Талеркі яшчэ стаяць на стале, вось і ты вяртайся".

Пісьменнік Міхась Лынькоў пісаў, што сапраўднае беларускае хлебасольства гаспадароў купалаўскага дома ледзь не ўвайшло ў прымаўку.

Кубак для кавы, знойдзены на папялішчы дома. Тое, што кубак належаў Купале пацвердзіла жонка
© Sputnik Алеся Шаршнёва
Кубак для кавы, знойдзены на папялішчы дома. Тое, што кубак належаў Купале пацвердзіла жонка

Кармілі тут і бедных студэнтаў. У 1909-1913 гадах Купала быў у ліку студэнтаў, якія наведвалі ў Санкт-Пецярбургу так званыя суботнікі прафесара Браніслава Эпімах-Шыпілы — яго называлі патрыярхам беларускага адраджэння. Купала добра памятаў галодныя студэнцкія часы і пачастункі на суботніках, таму і арганізаваў такую ж гасцёўню ў сваім мінскім доме.

Дарэчы, менавіты гэтыя сустрэчы ўвайшлі ў спіс абвінавачванняў у адрас Купалы падчас рэпрэсій.

540
Тэги:
Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы, Янка Купала, Беларусь
Тэмы:
Класічная кухня: што елі і чым частавалі знакамітыя беларусы
По теме
Прывітанне са "Смалявуда": пад Мінскам пачаліся здымкі фільма пра Купалу
З-за крытыкі гледачоў новы спектакль пра Купалу зменіць назву
Як мылі помнік Янку Купалу напярэдадні яго дня нараджэння
А хто там ідзе: знакаміты верш Купалы выйшаў у перакладзе на 101 мову свету
Brutto выпусцілі кліп на верш Янкі Купалы
Бульба з кіслым малаком і бланманжэ: якім было меню Якуба Коласа
Купальскія песні: на Купала сонца гуляла

Купальскія песні: на Купала сонца гуляла

919
(абноўлена 16:11 06.07.2020)
У таямнічую купальскую ноч вясковая моладзь збіралася вакол вогнішча і спявала традыцыйныя купальскія песні.

Песні – неад'емная частка не толькі жыцця беларуса, але і абрадавага цыклу. З адмысловымі спевамі дзяўчыны збіралі зёлкі, звівалі іх у вяночкі, варажылі і вадзілі карагод вакол вогнішча.  

Купальскае вогнішча звычайна ладзілі каля ракі або поля, на выгане або нават на галоўнай плошчы мястэчка. Хлопцы збіралі галлё, салому і складвалі высокае вогнішча. Лічылася, што калі пераскочыць праз яго, агонь ачысціць усё дрэннае, што было дагэтуль, і прынясе ўдачу.

Галоўныя матывы купальскіх песень – будучы ўраджай і, зразумела, каханне. Жыта ўжо стаіць высокае, наліваюцца каласы, а кароткія ночы – самыя цёплыя ў годзе. Спавалі на Купалле і жартаўлівыя песні, у якіх можна заўважыць не толькі абрадавыя матывы, але і звесткі пра штодзённае жыццё і зносіны беларусаў.

Купальскія песні сабраў у сваёй манаграфіі беларускі фалькларыст Арсень Ліс. Sputnik прыводзіць некаторыя з гэтых песень – мабыць, вы нават ведаеце матыў?

919
Тэги:
Традыцыі і абрады, песні, Купалле
Урачы ў ахоўных касцюмах на выездзе

Мінздароўя рыхтуецца да другой хвалі COVID-19

1
(абноўлена 08:48 10.07.2020)
У апошні час медыкі канстатуюць станоўчую дынаміку ў захворванні, аднак рыхтуюцца да любога развіцця сітуацыі.

МІНСК, 10 ліп - Sputnik. Міністэрства аховы здароўя рыхтуе загады пра асаблівасці функцыянавання арганізацый аховы здароўя на выпадак другой хвалі COVID-19 у Беларусі, заявіў у чацвер кіраўнік ведамства Уладзімір Каранік.
Захворванне на каронавірус, па афіцыйных дадзеных, працягвае устойліва зніжацца ў Беларусь. Як сказаў Каранік, COVID-19 губляе актыўнасць, але з папуляцыі яшчэ не знік.

"Таму мы зараз пераходзім да наступнага этапу - рыхтуюцца загады аб асаблівасцях функцыянавання арганізацый аховы здароўя ва ўмовах каронавіруснай інфекцыі. Няма неабходнасці трымаць такую колькасць бальніц менавіта для гэтых пацыентаў, але мы павінны быць гатовыя аказваць меддапамогу, калі такі пацыент выпадкова апынецца ў любым з медустаноў нашай краіны", - паведаміў Каранік, яго цытуе БелТА.

Так, на выпадак новай хвалі каронавіруса гатовыя планы па рэагаванні і перапрафіляванні ложкавага фонду. Сёння ў бальніцы дадаткова абсталёўваюць кропкамі кіслароднай падтрымкі, зменены графікі рэканструкцыі і будаўніцтва новых аб'ектаў, рыхтуюцца рэзервы сродкаў індывідуальнай абароны (СІА) - каб хапіла і медыкам, і насельніцтву.

"У апошні тыдзень мы назіраем ўстойлівую станоўчую дынаміку, гэта тычыцца як выяўленых выпадкаў інфікавання, так і (што найбольш важна) колькасці ўскладненых формаў захворвання, тых пацыентаў, у каго каронавірусная інфекцыя ўскладняецца пнеўманіямі. За месяц колькасць інфіцыраваных і пнеўманій знізілася ў некалькі разоў, што дазваляе назад перапрафіляваць ложкавы фонд ва ўсіх рэгіёнах краіны. Бальніцы вяртаюцца да звычайнага рэжыму функцыянавання", - паведаміў Каранік.

Па словах кіраўніка Міністэрства аховы здароўя, калі насцярожанасць з боку насельніцтва і сацыяльнае дыстанцыяванне захаваюцца, то дзякуючы гэтаму і супрацьэпідэмічнага мерапрыемствам можна будзе прайсці другую хвалю ці лягчэй, або "не вельмі яе заўважыць".

Па дадзеных Міністэрства аховы здароўя, на сёння ў Беларусі выяўлена 64411 выпадкаў каронавіруса. Большасць (больш за 53,6 тысяч) пацыентаў ужо паправіліся. Смяротных выпадкаў зарэгістравана 449.

1
Тэги:
каронавірус, Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, Беларусь