Вход в дом Бильбо Бэггинса, декорации к фильму Хоббит

Навука і магія: этымалогія “Більба” і структура міфалагем Гары Потэра

132
(абноўлена 10:43 30.12.2015)
Sputnik узяўся вывучыць, як навукоўцы даследуюць творы фентезі і патрапіў на аналіз імёнаў і эльфійскіх дыялектаў “Уладара пярсцёнкаў” і заглыбленне ў філасофію Гары Потэра.

Алена Васільева, Sputnik

Напярэдадні навагодніх святаў, карэспандэнта Sputnik  чарговы раз ахапіла прага чароўнага, і каб захаваць сур'ёзнасць твару, мы вырашылі спалучыць эльфаў і іншую магію з навукай. У падборцы Sputnik глядзіце лепшыя навуковыя артыкулы, чые аўтары разглядаюць фентезі не як спробу душэўнага адпачынку ад рэалій жыцця, а як аб'ект, прадмет і мэты даследвання.

"Уласныя імёны ў творы Дж. Р. Р. Толкіена "Уладар пярсцёнкаў"

Lord of the rings
Магічны пярсцёнак

Анатацыя. У артыкуле разглядаюцца спосабы ўтварэння імёнаў уласных Толкіенам, які стварыў свой чароўны свет Міжзем'е, і засяліў яго рознымі істотамі з гаваркімі ўласнымі імёнамі. На сучасным узроўні імя ўласнае перастала ўспрымацца як характарыстыка чалавека. Толкіен адраджае гэтую забытую традыцыю англа-саксаў.

Калі не спужаліся анатацыі. Пакуль мы сачылі за развіццем сюжэта і схільнасцю Фрода трапляць у непрыемнасці, аўтар навуковага артыкулу разважала над тым, што імёны ва "Уладары пярсцёнкаў" маюць чатыры шляхі паходжання. Не будзем спыняцца на кожным з іх, распавядзем толькі, што Більба названы ў гонар чарніцаў.

"Імя Більба выказвае хобіцкую (і ангельскую) традыцыю даваць раслінныя імёны і складаецца з першага элемента ангельскага слова bilberry — "чарніца" і суфікса —о; а ў імя Фрода Толкіен заключыў характарыстыку юнага хобіта: 'frod' азначае "мудры, стары" і сведчыць аб яго прыродных розуме і мудрасці", — піша аўтарка артыкулу.

Дарэчы, нягледзячы на тое, што ў рускамоўным перакладзе Мураўёва і Кісцякоўскага (1988 год) "Більба Бэгінса" завуць "Більба Торбінс", даследчык робіць выснову, што Толкіен жадаў, каб прозвішча асацыявалася не з мяшком, а з назвай дома Більба — Bag End.

Біблейскія матывы ў "Хроніках Нарніі"

Ілюстрацыя Хронікі Нарніі
© Flickr / Ian Burt
Ілюстрацыя "Хронікі Нарніі"

Анатацыя. У артыкуле разгледжаны асаблівасці хрысціянскай пазіцыі К.С. Люіса. Увага нададзена рэлігійна-філасофскім поглядам пісьменніка, вызначана спецыфіка хрисціянскіх ідэалаў К.С. Люіса.

Калі не спужаліся анатацыі. Напрацягу многіх стагоддзяў Біблія была для еўрапейскіх літаратур галоўнай крыніцай інтэртэкстуальнасці. Сама назва "Хронікі Нарніі" суадносіцца са Святым Пісаннем. Аўтар артыкула зазначае, што "Хронікі" напісаны "ў грамадстве, дзе прынята быць хрысціянінам і напісана кніга затым, каб чалавек закахаўся ў тое, у што ён раней толькі верыў". Кампазіцыйна яна гэтаксама адпавядае Пісанню.

"Пляменнік чарадзея" апавядае пра стварэнне свету і пра тое, як зло пранікла ў Нарнію. "Леў, вядзьмарка і адзежная шафа" распавядае пра ўкрыжаванне і ўваскрашэнне. "Прынц Каспіян" кажа аб аднаўленні праўдзівай рэлігіі на месцы скажонай. "Конь і хлопчык" распавядае аб пакліканні і звароце язычніка. "Падарожжа на край свету" прысвечана духоўнаму жыццю. "Срэбнае крэсла" апавядае пра вайну супраць цёмных сіл. У "Апошняй бітве гаворыцца пра прыход антыхрыста, канцы светаа і Апошнім судзе.

"Героі і праблема свабоды волі ў рамане Дж. Р. Р. Толкіена "Ўладар пярсцёнкаў"

Lord of the rings
© Flickr / Rosana Prada
Пярсцёнак з "Уладара пярсцёнкаў"

Анатацыя. Пытанне аб суадносінах лёсу і свабоды волі на працягу многіх стагоддзяў цікавіў не толькі філосафаў і багасловаў, але і пісьменнікаў. Да яго звярталіся Дантэ, Мільтан, Гётэ. У творчасці Дж.Р.Р. Толкіена гэтае пытанне таксама займае важнае месца. У створанай ім міфалогіі валары (іх можна суаднесці з анёламі), эльфы і людзі аказваюцца на адным узроўні, паколькі ўсе яны створаныя Богам.

Калі не спужаліся анатацыі. Свабода волі герояў рэалізуецца ў асноўным праз здольнасць выбіраць. Праблема выбару ўзнікае амаль перад кожным персанажам. Значнасць выбару можа быць розная: ад рашэння знішчыць Кальцо да выбару дарогі. Прымаючы рашэнні, персанажы сутыкаюцца з барацьбой матываў, узважваюць аргументы на карысць таго ці іншага варыянту. Так, Захавальнікі Кальца вызначаюць, куды яны пойдуць: ва ўмацаваны Гондар або ў Краіну Цемры. Шлях у Краіну Цемры смяротна небяспечны, але шлях ў Гондар можа быць яшчэ небяспечнейшым. Характэрна, што ў "Сільмарыліёне", дзе тэма року праходзіць праз кожную легенду, узважванне аргументаў практычна адсутнічае.

"Паводзіны герояў можа таксама служыць прадвесцем якой-небудзь падзеі. У сцэне апошняй бітвы маг Гэндальф падымае рукі. Біблейская алюзія — узнятыя рукі Майсея прыносяць перамогу ізраільцянам", — зазначае аўтар і паглыбляецца ў даследванні, якія мы не будзем тут прыводзіць.

Канцэптуальныя структуры міфалагемы [WIZARD] у прозе ДЖ. К. Роўлінг VS канцэптуальныя структуры міфалагемы [MAGICIAN] у прозе К. С. Люіса

Шахматы Гары Потэра
© Sputnik / Виктор Толочко
Шахматы Гары Потэра

Анатацыя. Рабочая гіпотэза гэтага даследавання складаецца ў тым, што дадзеныя міфалагемы ў творах Роўлінг і К.С. Люіса валодаюць самабытнай, спецыфічнай структурай, якая характарызуецца асаблівай ядзерна-перыферыйнай канфігурацыяй.

Калі не спужаліся анатацыі. Ад адной назвы, дзе побач спалучаюць формулы і чароўную казку, нам крыху няёмка. Калі вам — нармальна, дык з артыкулу вы даведаецеся, што Роулінг, называючы Гары Потэра — калдуна (WIZARD) і Люіс, называючы сваіх персанажаў — чараўнікамі (MAGICIAN), маюць на ўвазе зусім розную магію.

З гэтага даследвання вынікае, што Роўлінг і Люіс па-рознаму напаўняюць гэтыя сугочныя паняцці "маг" і "чараўнік". У справу ўступае лінгвістыка: аўтар рэзюмуе, што Роўлінг звязвае ў сваіх кнігах "мага" з канцэптам "навучання", "смерці" і "сілы".  "Для Льюіса найбольш цікавым сродкам індывідуалізацыі міфалагемы MAGICIAN з'яўляецца канцэпт "royalty", — рэзюмуе аўтар.

Падчас падрыхтоўкі гэтыга матэрыялу карэспандэнту Sputnik на некаторы час падалося, што ён збірае самыя непрыкладальныя да жыцця навуковыя працы, але дурныя думкі былі адагнаныя і мы працягнулі пошук.

132
Тэги:
Фэнтезі, Навуковыя публікацыі, Грамадскія і гуманітарныя навукі
Удзельнік Ты супер! 60+ Аляксей Іванавіч Хазееў

Пенсіянер з Гомеля: праект "Ты супер! 60+" выконвае дзіцячую мару

8
(абноўлена 20:24 14.05.2021)
На тэлеканале НТБ стартуе новы музычны праект "Ты супер! 60+". У шоў прымуць удзел таленавітыя людзі ва ўзросце ад 60 гадоў, якія засталіся без падтрымкі родных і блізкіх.

Сярод 45 канкурсантаў чацвёра - з Беларусі. Карэспандэнт Sputnik Марыя Навуменка пагутарыла з удзельнікам праекта з Гомеля 68-гадовым Аляксеем Іванавічам Хазеевым і даведалася, адкуль у яго ўзнікла любоў да музыкі.

Душой адчуў, што трэба спяваць

Аляксей Іванавіч на "Ты супер!" рэалізуе мару дзяцінства - праспяваць на вялікай сцэне.

"Я нарадзіўся ў невялікай вёсачцы ў Гомельскай вобласці. З дзяцінства з заміраннем сэрца слухаў музыку, вучыў папулярныя ў тыя гады песні Мусліма Магамаева, Мікалая Сліченкі. І, вядома ж, уяўляў, як я выступаю на сцэне, а побач грае аркестр", - прызнаецца ён.

Аляксей Іванавіч скончыў тэхнікум у Гомелі, пяць гадоў служыў на касмадроме Плесецк ў Архангельскай вобласці, а затым больш за 20 гадоў прапрацаваў на Гомсельмашы - займаўся выпускам збожжа- і кормаўборачных камбайнаў.

"Я ганаруся тым, што камбайны ў палях - гэта вынік маёй працы. А спяваў я заўсёды для сябе, на хатніх вячорках. Калісьці тэхнолаг ў цэху мне сказаў: "Не тут табе трэба працаваць, ты павінен быць на сцэне!", - успамінае Хазееў.

Вось і адправіўся Аляксей Іванавіч на сцэну, калі выйшаў на пенсію.

"Я душой адчуў, як быццам мне Бог сказаў: "Ідзі і спявай". І я прыйшоў у мясцовы хор і стаў там салістам", - распавядае суразмоўца Sputnik.

"Калі ў гледачоў гараць вочы - гэта так натхняе. Калі слухач атрымлівае задавальненне - гэта шчасце для артыста. Калі ў мяне гэта атрымаецца тут, на праекце, то я буду вельмі рады", - дадае ён.

На пытанне "Ці жадае перамогі ў конкурсе?" у Аляксея Іванавіча філасофскі адказ: "Які салдат не марыць стаць генералам, а як складзецца - час пакажа!".

Аб праекце "Ты супер! 60+"

Участник Ты супер! 60+ Алексей Иванович Хозеев
© Photo : PR НТВ
Удзельнік "Ты супер! 60+" Аляксей Іванавіч Хазееў

Адправіць заяўку на ўдзел у шоў мог любы чалавек, які пазбаўлены падтрымкі самых блізкіх сваякоў - дзяцей, унукаў, ва ўзросце ад 60 гадоў з Расіі і краін СНД. Кастынг праекта ўжо завершаны. У першым сезоне новага шоў возьмуць удзел 45 канкурсантаў: самаму маладому - 60 гадоў, а самаму сталаму - 87. Сярод іх - палкоўнік МУС у адстаўцы, урач-оталарынголаг, ткачыхі, хімікі, хатнія гаспадыні і прадстаўнікі іншых прафесій, а таксама прафесійныя музыкі, сярод якіх ёсць тыя, хто спяваў у хоры Марыінскага тэатра і тыя, хто скончыў кансерваторыю і РАМ ім.Гнесіных.

Правілы праекта простыя: у кожным выпуску на сцэну будуць выходзіць ўдзельнікі і выконваць кампазіцыі. У зону чакання пройдуць тыя, хто атрымае тры ці чатыры "так" ад членаў журы: калі ніхто з іх не націсне на зялёную кнопку або націсне ўсяго адзін, а таксама калі галасы падзеляцца 2/2, то удзельнік пакідае праект. У фінале кожнай праграмы журы назаве імёны тых, хто праходзіць далей. Конкурс будзе складацца з двух этапаў: адборачны тур і фінал.

Вядучымі праекта стануць Вадзім Такмянёў і Анастасія Пак. Імёны членаў журы будуць абвешчаныя пазней.

"Ты супер! 60+" будзе праводзіцца тэлеканалам НТБ сумесна з Міжнародным інфармацыйным агенцтвам і радыё Sputnik.

8
Тэги:
"Ты супер! 60+", праект, Гомель, Пенсіянеры
Дзяржаўны літаратурна-мемарыяльны музей Якуба Коласа

Што яднае Якуба Коласа і Амар Хайяма?

20
(абноўлена 15:28 14.05.2021)
18 траўня ў Дзяржаўным літаратурна-мемарыяльны музеі Якуба Коласа адкрыецца часовая эксапзіцыя "Якуб Колас і Амар Хайям: жыццёвая мудрасць у паэтычным слове".

Арганізатарам экспазіцыі разам з музеем з’яўляецца Пасольства Ісламскай Рэспублікі Іран у Рэспубліцы Беларусь.  

У кожнага народа ёсць свае паэты-апосталы, прадказальнікі, вяшчальнікі. У Расіі - А.С. Пушкін, у Англіі - Джордж Гордан Байран, у Іране - Амар Хайям, у Беларусі - Якуб Колас і Янка Купала. Якуб Колас і Амар Хайям - моцныя дамінанты беларускай і іранскай культур. Іх працы - гэта своеасаблівы зборнік філасофскіх думак і падыходаў да рэальнасці, які можа стаць свайго роду інструкцыяй для будучых пакаленняў.

Як адзначылі ў музкі, паэзія Якуба Коласа і Амара Хайяма - кульмінацыя іх доўгага і цяжкага шляху да ісціны. І хоць яны жылі ў розны час, у розных краінах, належалі да розных рэлігій, але цэнтрам іх творчасці быў Чалавек-Сусвет. Яны стварылі энцыклапедыю жыцця, мудры кодэкс жыцця ў паэтычнай форме.

Сімвалічна, што ў асабістай бібліятэцы Якуба Коласа знаходзілася кніга Алішэра Наваі - паэта і мысляра, які ствараў свае літаратурныя творы на пэрсідзкай, цюркскай, узбекскай і уйгурскай мовах. Гэтая кніга была прывезена з Ташкента, дзе Якуб Колас разам з сям'ёй быў ў эвакуацыі (1941-1943 гг.). Верагодна, што імя Амара Хайяма было знаёма беларускаму класіку. Больш за тое, філасофскай лірыкай персідскага паэта і філосафа цікавіўся малодшы сын Якуба Коласа Міцкевіч Міхаіл Канстанцінавіч. Ён любіў чытаць Амара Хайяма і адну з кніг персідскага аўтара, перакладзеную на рускую мову, прывёз з Ташкента ў 1970-х гадах.

Дзе: Дзяржаўны літаратурна-мемарыяльны музей Якуба Коласа

Калі: 18 траўня

20
Тэги:
музей, Якуб Колас
Алімбекава падарыла музею НАК Беларусі свой крыштальны глобус

Алімбекава распавяла, за кошт чаго ўварвалася ў эліту сусветнага біятлона

2
(абноўлена 21:13 14.05.2021)
У актыве беларускай біятланісткі перамога ў спрынце на этапе Кубка свету ў Хахфільцэне, а таксама Крыштальны глобус у заліку атлетаў да 25-гадоў.

МІНСК, 15 тра - Sputnik. Алімпійская чэмпіёнка Пхенчхана-2018 Дынара Алімбекава ў мінулым сезоне заняла высокае сёмае месца ў агульным заліку Кубка свету.

"Мая матывацыя праявіць сябе стала адным з ключавых фактараў. У дадатак, паўплывала стабільная стральба. З кожнай гонкай адчувала сябе больш упэўнена. Пад канец сезону завялася яшчэ больш, мне хацелася працягваць выступаць", - сказала яна.

Сустрэчу з нацыянальнай камандай па біятлоне правёў 14 траўня прэзідэнт НАК Беларусі Віктар Лукашэнка. У мінулым сезоне на этапах Кубка свету і ЧС беларусы дзевяць разоў падымаліся на п'едэстал гонару.

Встречу с национальной командой по биатлону провел 14 мая президент НОК Беларуси Виктор Лукашенко
Сустрэчу з нацыянальнай камандай па біятлоне правёў 14 траўня прэзідэнт НАК Беларусі Віктар Лукашэнка

"Лічу, беларускі біятлон сваімі вынікамі на мінулых міжнародных стартах даказаў, што па праву ўваходзіць у лік вядучых відаў спорту ў краіне, а з нашымі атлетамі лічацца на міжнародным узроўні", - адзначыў прэзідэнт НАК.

Каманда Беларусі па біятлоне ўжо пачала падрыхтоўку да новага сезона і маючых адбыцца зімовых Гульняў-2022 у Пекіне ў алімпійскім спарткомплексе "Раўбічы".

Чытайце таксама:

2
Тэги:
Кубак свету па біятлону, Біятлон, Дынара Алімбекава