Дом-музей Валенція Ваньковіча

Усе ў музей: карнавал, гараж, вяселле і экскурсія з ліхтарыкам

57
Напярэдадні беларускай Ночы музеяў, якая пройдзе з суботы на нядзелю, Sputnik ацаніў культурныя прапановы і абраў найбольш пазнавальныя і відовішчныя.

Вера Дашкевіч, Sputnik.

Беларускую Ноч музеяў для зручнасці гасцей перанеслі на суботу, каб аматары прыгожага маглі без мітусні і трывогі — маўляў, заўтра ж на працу — правесці час. Найбольш спрытныя змогуць нават паспець на некалькі музейных вечарынак.

Хоць па-добраму "Ноч музеяў" павінна была б здарыцца 18 мая — у Міжнародны дзень музеяў. Ідэю раз на год адкрываць галерэі і выставачныя залы ў цёмны час сутак прыдумалі ў Берліне ў 1997 годзе, і даволі хутка падтрымалі па ўсім свеце.

Прасторава-часовы партал у Мастацкім

Шмат музыкі, тэатральныя паказы і разнастайныя інтэрактывы, усходнія медытацыі і стрыт-арт, нават квэст — у Нацыянальным мастацкім музеі ў лепшых традыцыях постмадэрнізму вырашылі не абмяжоўвацца адным жанрам, тэмай або сцэнарам, а прапанаваць гасцям самім сканструяваць сваю рэальнасць. Арганізатары сцвярджаюць: у Мастацкім у Ноч музеяў будзе працаваць прасторава-часовы партал, які дазволіць усім жадаючым акунуцца ў мінулае, ацаніць сучаснасць і зазірнуць у будучыню.

Пачатак праграмы а 19:00.

"Дзіцячы" час у Доме Ваньковічаў

Юных знатакоў прыгожага чакаюць у Доме Ваньковічаў з 18:00. Для іх прадугледжаны вулічнае і лялечнае прадстаўленне. Самым стойкім гасцям бліжэй да 20:30 прапануюць пазмагацца ў віктарыне "Паззл па-музейнаму".

Пачатак праграмы ў 18:00.

Аўтапарк Якуба Коласа

У Музеі Якуба Коласа ў гэтую ноч можна будзе адкрыць для сябе класіка-вандроўцу. Гасцям прапануюць прайсці і праехаць найбольш цікавымі шляхамі Песняра. Самых актыўных запрашаюць паўдзельнічаць у квэсце — з прагуляцца па памятных месцах Мінска. Самых цікаўных — зазірнуць у гараж пры музеі. Тут адкрываецца новая экспазіцыя, прысвечаная службовым і асабістым машынам Коласа. Рамантыкі змогуць пранікнуцца духам часу і таленту за сталом паэта. Толькі ў ноч музеяў і толькі адну гадзіну з 19:00 да 20:00 наведвальнікі змогуць узяць у рукі пяро Коласа і запісаць ім сваё самае запаветнае жаданне. Таксама ў абавязковай праграме шмат вершаў, музыкі і гульняў.

Пачатак квэста ў 13:00, урачыстае адкрыццё праграмы ў 17:00.

Вясельная ноч у Купалаўскім музеі

Дзейства, якое прыдумалі і ладзяць у музеі Янкі Купалы, будзе цікава, перш за ўсё, тым, хто рыхтуецца да вяселля або адзначае юбілей сумеснага жыцця. Юбілярам абяцаюць падарункі і ўрачыстую цырымонію шлюбу з уручэннем памятнага пасведчання, а маладым — дэфіле ў шлюбнай сукенцы, вясельную фотасесію і карысныя майстар-класы па стварэнні букетаў і лялек-абярэгаў.

Зрэшты, тым, хто любіць Купалу, у гэтую ноч у Купалаўскім скверы таксама павінна быць цікава. Па-першае, праграма прысвечана стагоддзю вянчання Песняра і Уладзіславы Станкевіч. З гэтай нагоды ў сценах музея адкрыецца унікальная выстава "Ісці супольна праз усё жыцце". А па-другое, у гэтую ноч будзе гучаць шмат любоўнай лірыкі.

Пачатак праграмы а 19:00.

Рамантычная ноч у Лошыцы

У Лошыцкай сядзібе гасцей на Ноч музеяў запрашаюць акунуцца ў XIX стагоддзе. Музычнае суправаджэнне забяспечаць навучэнцы Музычнага каледжа імя Глінкі. Гістарычнай дакладнасці дададуць галоўныя героі вечара — гаспадары музычнага салона і апошнія ўладальнікі Лошыцы пан Яўстафій Любанскі і яго маладая жонка Ядвіга. Акрамя музыкаў, гасцям прапануюць паслухаць патэфон і грамафон. Для закаханых рыхтуюць конкурсы, прызам для пераможцаў стане спатканне пад зоркамі — з куфлем віна ў назіральнай вежы прысядзібнага флігеля.

Пачатак праграмы ў 17:30.

Літаратурны пунш ў Логвінава

У займальнае падарожжа з ліхтарыкам у руках па літаратурным Мінску запрашае Адам Глобус. Абяцае паказаць дом, дзе жыў Уладзімір Караткевіч, дзе працаваў Міхась Стральцоў, дзе выпіваў Анатоль Сыс, дзе стаяў помнік Максіму Горкаму і многае іншае. Завершыцца экскурсія ў кніжнай краме "ЛогвінаЎ" прэзентацыяй кнігі ўспамінаў "Зваротная перспектыва". Кожнаму экскурсанты абяцаюць літаратурны пунш.

Пачатак экскурсіі а 22:00 ля дома кнігі "Веды" на К. Маркса, 36, пачатак прэзентацыі ў "ЛогвінаЎ" у 23.00.

Сакрэты грымёркі ў музеі тэатральнай і музычнай культуры

Загрыміравацца і сфатаграфавацца ў тэатральным вобразе можна будзе ў музеі гісторыі тэатральнай і музычнай культуры. Гасцям раскажуць пра гісторыю і розных відах тэатральнага грыму. На працягу вечара гэты інтэрактыўны атракцыён будзе праводзіцца тройчы: у 19:00, 20:15 і а 21:30, але арганізатары прапануюць гасцям ўсё ж такі загадзя запісацца. Акрамя сакрэтаў тэатральнай грымёркі, наведвальнікаў будуць здзіўляць дэфіле ў нацыянальных касцюмах, рок-канцэртам і відэапаказамі купалаўскай "Паўлінкі" узору 1982 года.

Пачатак праграмы а 19:00.

Абудзіць у сабе скульптара ў галерэі Савіцкага

Паспрабаваць свае сілы ў скульптуры — з матэрыялам або уласным уяўленнем — можна будзе суботнім вечарам у галерэі Савіцкага. Для матэрыялістаў арганізуюць майстар-клас, дзе, як анансуюць арганізатары, кожны зможа "вылепіць сваю мару, вытачыць свае сумневы, адрэзаць свае страхі і адчаканіць сваё багацце"… хто сумняваецца, прапануюць выкарыстоўваць у якасці матэрыялу ўласнае цела — згуляць у "скульптурную" гульню "Мора хвалюецца раз "… Акрамя таго, будзе шмат музыкі, танцаў і магчымасць першымі ацаніць праект" Трохмерная прастора" экспазіцыю, у якой выстаўлены працы больш за 50 беларускіх скульптараў.

Пачатак праграмы а 19:00.

Карнавал у Нацыянальным цэнтры сучасных мастацтваў

Ноч Музеяў у НЦСМ прысвечана Сальвадору Далі, Фрыдзе Кало, Марку Шагалу, Эндзі Уорхол, Рэнэ Магрыт — мастакам, якія выйшлі за межы музеяў і сталі часткай сучаснай культуры. Гасцям прапануюць прымерыць на сябе вобраз генія ці нават героя яго карціны. Акрамя карнавала наведвальнікаў чакае спектакль пра Эндзі Уорхала, модны паказ ад Natasha Tsuran — дызайнер прэзентуе сваю калекцыю, прысвечаную Фрыдзе Кало, а таксама шмат якаснай музыкі.

Пачатак праграмы а 19:00.

Парад рыцараў у Археалагічным музеі

У дворыку Археалагічнага музея ў суботні вечар можна будзе ўбачыць рымскіх легіянераў, вікінгаў, крыжакоў, шляхціцаў ВКЛ, гусараў напалеонаўскай эпохі, а таксама салдат абодвух сусветных войнаў ХХ стагоддзя. Гледачы змогуць прымерыць на сябе ўбранне ўпадабанага вобраза, а таксама паспрабаваць сябе ў фехтаванні або ў танцах. Увесь вечар для наведвальнікаў будуць іграць каралеўскія музыкі, вучыць прыдворным і народным танцах.

Пачатак праграмы а 19:00.

57
Тэги:
Нацыянальная культура, Культурнае развіццё, Культурна-масавыя мерапрыемствы, Музеі і бібліятэкі, Мінск
Вуж

Карона Змяінага цара і цмок-спакуснік: паданні на Змяінае свята

299
(абноўлена 12:18 25.09.2020)
У даўніну людзі верылі што 27 верасня змеі збіраюцца і разам сыходзяць у зімовую спячку, у сувязі з гэтым у лес імкнуліся не хадзіць.

Па народных паданнях, 27 верасня паўзуноў надзвычай шмат - яны збіраюцца разам, каб запаўзці глыбока ў лес і там легчы ў спячку. Людзі імкнуліся не хадзіць у лес або поле, таму што лічылася: калі змяя ўкусіць у гэты дзень, ніякія лекі не дапамогуць.

Асабліва сцерагліся гадзюк. Насамрэч, шмат дзе на беларускіх землях усіх паўзуноў называлі "вужамі", але калі сапраўдны вуж – істота бяскрыўдная і нават карысная, яд гадзюкі здольны забіць, таму іх знішчалі, а каб пазбегнуць укуса, перад тым, як ісці ў месцы, дзе водзяцца змеі, чыталі загавар. 

Вуж-дамавік аберагаў ад бяды

На беларускіх землях вужы здаўна лічыліся апекунамі дома і дамашніх жывёл. Ім пакідалі малако і ніколі не крыўдзілі, таму што верылі: такі жылец можа папярэдзіць пра няшчасце і нават дапамагчы знайсці скарб.

У хаце вуж жыў звычайна пад печчу. Раней, калі дзяцей саджалі снедаць на падлогу, ён мог выпаўзаць і есці з імі з адной міскі. Малыя гулялі з ім і вуж ніколі іх не крыўдзіў.

Жылі вужы і ў хляве, дзе нават маглі піць малако прама з каровінага вымя. Іх ні ў якім разе не праганялі, таму што па-перше, яны знішчалі грызуноў, якія маглі пераносіць хваробы, а па-другое, лічылася, што калі пазбавіць карову такога "сябра", у яе можа знікнуць малако.

Сыход вужа з хаты з'яўляўся перасцярогай гаспадарам пра нейкую бяду. Напрыклад, неўзабаве ў доме мог здарыцца пажар, або ў яго магла трапіць маланка.

Вужыны кароль, яго дачкі і чароўныя скарбы

Па легендах, вуж таксама мог дапамагчы гаспадару знайсці скарб. У некаторых мясцінах, калі дамашні вуж паміраў, з яго тлушчу рабілі свечку. Людзі верылі, што калі яе запаліць, з'явіцца цэлае змяінае войска на чале з Вужыным каралём, які пакажа, дзе схаваны скарб.

Калі Вужынага караля давадзілася сустрэць недзе ў лесе або полі, трэба было пакласці перад ім рушнік. Тады ён нібыта запаўзе на яго і пакіне сваю залатую карону. Але часта караля суправаджала яго світа, і вось гэтыя змеі зусім не былі бяспечнымі, таму тым, хто шукае клады, раілі насіць з сабой ясеневы кій – нібыта калі ўдарыць ім па клубку змей, яны разпаўзуцца, пакінуўшы свайго караля.

Нямала паданняў існуе і пра прыгожых дачок Змяінага цара – вужалак. Яны нібыта да паловы мелі выгляд прыгожых дзяўчын з доўгімі валасамі, а замест ног у іх быў хвост. Вужалкі любілі залатыя ўпрыгожваллі, а вось вопраткі не насілі ніякай. Да чалавечых дамоў вужалкі не набліжаліся, жылі глыбока ў лесе, каля вадаёмаў. Самі дачкі Вужынага цара не робяць чалавеку ніякай шкоды, але там, дзе яны жывуць, шмат змей. Лічылася, што калі чалавек знойдзе ўпрыгожванне вужалкі, яму больш не страшныя змяіныя ўкусы.

Жоўтыя плямы на галаве вужа - нібы завушніцы
© CC0 / Pixabay / JarkkoManty
Па легендзе, Вужалкі маглі ператварацца ў змей, а жоўтыя плямачкі па баках галавы нагадваюць залатыя завушніцы

Змей-волат і цмок-спакуснік

Існуюць на беларускіх землях паданні і пра велізарных змей, велічынёй з дом і нават больш. Па адной легендзе, у даўніну асілак змог перамагчы такога змея, парубіў яго на тры часткі і пахаваў іх асобна – так утварыліся вялікія курганы. Па іншай, людзі здолелі злавіць змея, але не забіць яго, і тады вырашылі закапаць вялізную пачвару. Але кожную раніцу яны знаходзілі зямлю раскіданай. І тады адзін чалавек узяў чорнага пеўня, запраг яго ў стары лапаць і ў ім прывёз да звязанага змея зямлі. Тры разы хадзіў ён так, і больш зямля са змея не асыпалася.

У адрозненні ад велізарнага змея (на вобраз якога, несумненна, аказала ўплыз хрысціянскае паданне пра змаганне святога Георгія з драконам), лятучы змей, цмок, мог пераўтварацца ў чалавека. Паўставаў ён звычайна ў абліччы барадатага мужчыны або прыгожага хлопца. Калі дзяўчына закахалася ў такога, яна неўзабаве памірала.

У абліччы змея цмока ўяўлялі велізарным, памерам з дом, да таго ж, у яго магло быць шмат галоў – некаторыя легенды налічвалі да 12.

Свайму гаспадару цмок прыносіў багацце, але гэтыя грошы лічыліся нешчаслівымі. Часта цмок увогуле асацыюецца з вобразам чорта або Люцыфера, які ненавідзіць усе божыя стварэнні. Падчас навальніцы цмок хаваецца ў дупле старога дуба, таму маланка святога Пятра часцей за ўсё трапляе менавіта ў гэта дрэва.

299
Тэги:
Традыцыі і абрады, змяя
Тэмы:
Спадчына: традыцыі і вераванні нашых продкаў
Альгерд Бахарэвіч

Раман Альгерда Бахарэвіча выходзіць у Шатландыі

14
(абноўлена 13:07 25.09.2020)
Упершыню кніга "Дзеці Аліндаркі" ўбачыла свет у 2014 годзе ў выдавецтве "Галіяфы". Яна атрымала прэмію "Кніга годзе" і заняла трэцяя месца на прэміі імя Ежы Гедройца.

МІНСК, 25 вер - Sputnik. Раман беларускага пісьменніка Альгерда Бахарэвіча "Дзеці Аліндаркі" будзе апублікаваны на англійскай мове, аб гэтым аўтар паведаміў на сваёй старонцы ў фэйсбуку.

Бахарэвіч падкрэсліў, што "дзеці Аліндаркі" - казка для дарослых, якая чытаецца і сёння.

"Памятаю, якім быў першы імпульс да таго, каб узяцца за працу. Я прачытаў, як недзе ў невялікім райцэнтрыку чыноўніца ад адукацыі параіла бацькам аднаго дзіцяці тэрмінова звярнуцца ды лагапеда, бо, відзіце лі, у рабёнка сільны беларускі акцэнт. Пака не позна, нада лячыць... так пачалася гісторыя пра Лёсю і Леччыка ", - узгадаў аўтар гісторыю стварэння кнігі.

Раман будзе надрукваны ў выдавецтве Scotland Street Press з арыгінальнай беларускай вокладкай мастачкі Кацярыны Дубовік. Дата афіцыйнага выхаду кнігі - 30 верасня 2020 года, першая рэцэнзія ўжо надрукаваная ў "The Scotsman".

Упершыню кніга "Дзеці Аліндаркі" была надрукваная ў 2014 годзе ў выдавецтве "Галіяфы". Яна атрымала прэмію "Кніга году" і заняла трэцяя месца на прэміі імя Ежы Гедройца.

Чытайце таксама:

14
Тэги:
Альгерд Бахарэвіч
Лідскі замак

Беларусь містычная: самыя знакамітыя замкі з прывідамі

559
(абноўлена 12:19 25.09.2020)
Самыя папулярныя беларускія замкі і прывіды, якія іх ахоўваюць - у аглядзе Sputnik.

Беларускія замкі — сапраўдны скарб для тых, хто хоча паказытаць нервы. У кожным жыве свой прывід, які абараняе пэўную легенду і нават скарб.  Тым, хто ўсё жыццё марыў папаляваць на прывідаў, ёсць дзе разгуляцца.

Нясвіжскі замак

Самы рамантычны і самы знакаміты прывід Беларусі — Чорная Панна Нясвіжа. Так называюць пакутлівую душу недарэчна загубленай каханай караля Жыгімонта — Барбары Радзівіл.   

Гісторыя адносінаў паміж свякроўкай і нявесткай старая як свет. Маці Жыгімонта Бона Сфорца люта ненавідзела "выскачак" Радзівілаў. І нават калі сын таемна ажаніўся з Барбарай, не прыняла яго выбар і загадала сваім памочнікам атруціць прыгажуню. Маладая каралева выпіла зелле, якое аптэкар Монці выдаў за лекі ад бясплоддзя. Яе пахавалі ў Віленскім кафедральным касцёле.

Несвижский замок
© Sputnik Ася Поплавская
Нясвіжскі замак

Каралева беларускіх прывідаў неаднойчы натхняла творцаў — Аляксей Дудараў прысвяціў ёй п'есу, па якой паставілі спектакль на сцэне Купалаўскага. Пастаноўка рэжысёра Валерыя Раеўскага ідзе з 2000 года і дагэтуль збірае поўныя залы.

Гальшанскі замак

Супрацьпаставіць жыхарцы Нясвіжскага замка па колеру можна гаспадыню Гальшан — Белую даму ці Белую Панну. Пры жыцці яна была жонкай будаўніка, якую прынеслі ў ахвару. Яе абралі выпадкова — гаспадынька першай з усіх прынесла мужу абед і стала платай будаўнікоў вышэйшым сілам за тое, каб паспяхова працягнуць будаўніцтва.

Разам з белай прыгажуняй па замку калі-некалі шпацыруе Чорны Манах — каханы Ганны-Гардзіславы Гальшанскай, якая апранала для сустрэч з ім манаскае адзенне. Аб іх каханні даведаўся бацька дзяўчыны — жорскі магнат. Ён загадаў замураваць Грэміслава Валюжыніча ў сцяну замка і тым самым зрабіў яго пастаянным жыхаром гэтага месца.

Мірскі замак

Яшчэ адна містычная Белая Пані мае прапіску ў Міры. Так завуць Сонечку — дачку гаспадара замка Мікалая Святаполка-Мірскага. Ён вырашыў на месцы сада выкапаць сажалку і тым самам даў ход пракляццю — тут павінна было загінуць столькі людзей, колькі дрэў было спілена ў садзе. Цяпер Сонечка па начах шпацыруе па замку ў белым адзенні.

Жыве ў Міры і прывід з роду Радзівілаў. Кажуць, што ён абараняе свой скарб, які дагэтуль знаходзіцца тут. Знайсці багацце зможа той, хто набярэцца смеласці і паразмаўляе з прывідам.

Мірскі замак
© Sputnik / Иван Руднев
Мірскі замак

Лідскі замак

Замак пабудаваны знакамітым Гедымінам для абароны ад крыжаносцаў, таму не дзіўна, што менавіта яго абралі для вечнага жыцця некалькі воінаў. Падзеі адбываліся ў снежні 1392 года: крыжаносцы па лёдзе вельмі блізка падыйшлі да сценаў замка. У тыя часы там знаходзіўся Дзмітрый Карыбут, які ўначы разам з войскам накіраваўся ў Наваградак.

У замку засталіся толькі некалькі воінаў. Яны мужна прынялі смерць і абараняюць замак ужо доўгі час.

Крэўскі замак

Амаль кожны беларускі замак ахоўвае памерлая прыгажуня і Крэва — не выключэнне. Лічыцца, што тут жыве дух дзяўчыны, якая дапамагла збегчы адсюль Вітаўту. Яна аддала князю сваё адзенне, за што і паплацілася жыццём. Памочніцу ўцекача скінулі з Крэўскай вежы.

Кревский замок в музее архитектурных миниатюр
© Photo : Сергей Балай, БелаПАН
Крэўскі замак у музее архітэктурных мініяцюр

Непрыемны лёс напаткаў тут яшчэ адну прыгажуню. У яе закахаліся два хлопцы, якія біліся на дуэлі. Але капрызная княжна адмовіла пераможцу і за гэта яе замуравалі прама ў сцяну разам з сабачкай.

Смалянскі замак

Каралева Бона Сфорца валодала Смалянамі ўсяго чатыры гады, пасля чаго перадала мястэчка роду Сангушак, якія пабудавалі тут замак вядомы як Белы Ковель. Але мясцовыя жыхары ўпэўненыя, што прывід наравістай жанчыны жыве менавіта тут. Лічыць так не замінае нават факт, што памерла Бона Сфорца ў Італіі.  З'яўляецца прывід звычайна позняй восенню, калі над мясцовай рэчкай Дзярноўкай ўздымаецца густы туман.  

Быхаўскі замак

Гэты замак у якасці рэзідэнцыі будаваў Ян Кароль Хадкевіч. У народзе казалі, што падчас будаўніцтва не абыйшлося без чорнай магіі з-за якой тут і з'явіліся прывіды юнака і дзяўчыны.

Справа ў тым, што будаўнікі скардзіліся на працу: інструмент валіцца з рук, а ўсё, што  было пабудавана за дзень, назаўтра развальваецца. Як было прынята ў тыя часы, вырашылі зрабіць ахвару. Платай для нячысцікаў сталі юнак і дзяўчына, якія проста ішлі па дарозе. Дзякуючы іх душам, замак стаў моцным і непрыступным, а выпадковыя мінакі дагэтуль сцерагуць яго сцены.

Любчанскі замак

Любча стала належаць магнату Яну Кішку ў 1547 годзе. Ён зрабіў вельмі многае для развіцця гэтых мясцін — пабудаваў тыпаграфію, малельны дом, школу і сам замак. Менавіта ў часы Кішкі Любча атрымала Магдэбургскае права і герб.

Любчанскі замак
Любчанскі замак

Таму валанцёры, якія займаліся рэстаўрацыяй замка, не здзівілся, калі напаткалі тут прывід — магнат і па сённяшні дзень абараняе свае ўладанні. Кажуць, што прывід пільна сачыў за працай і нават жартаваў над тымі, хто ўзгадваў Кішку нядобрым словам.

559
Тэмы:
Беларусь містычная: легенды, паданні, казкі