Перапіска Максіма Горкага і Адама Багдановіча

Горкі і Багдановіч размаўлялі на "свойскай" мове

130
(абноўлена 21:12 22.03.2018)
Класік рускай літаратуры Максім Горкі і бацька класіка беларускай літаратуры Адам Багдановіч ведалі адзін аднаго на працягу многіх гадоў і вялі ажыўленую перапіску. Карэспандэнт Sputnik даведаўся, як яны пасябравалі, а затым і парадніліся.

Беларуская тэма ўвайшла ў жыццё Максіма Горкага ў канцы ХІХ стагоддзя з прыездам у Ніжні Ноўгарад Адама Багдановіча, дзе пазней у Паволжжы яны пазнаёміліся. Намеснік дырэктара інстытута сусветнай літаратуры імя М. Горкага Дар'я Маскоўская лічыць, што з гэтага самага моманту беларуская культура і літаратура ўвайшлі ў свядомасць Горкага.

Пакінуць Гродна ў 1896 годзе і перабрацца ўглыб Расіі Адама Багдановіча прымусіла трагічная смерць маці Максіма. Там ён працаваў у ніжагародскім аддзяленні банка, а з 1 кастрычніка 1907 года — у яраслаўскім аддзяленні банка.

Паміж Беларуссю і Волгай

"Далей адбылося тое, што адбываецца з нашымі народамі: яны парадніліся праз сясцёр Валожыных. У 1896 годзе Максім Горкі становіцца мужам Кацярыны Валожынай, а ў 1899 годзе жонкай Адама Багдановіча становіцца 19-гадовая Аляксандра Валожына", — пасвяціла ў сямейныя перыпетыі Дар'я Маскоўская.

Замдиректора института мировой литературы имени М. Горького Дарья Московская
© Sputnik Станислав Андросик
Намеснік дырэктара інстытута сусветнай літаратуры імя М. Горкага Дар"я Маскоўская

На жаль, лёс распарадзіўся так, што маладая мама, нарадзіўшы дзіця, памірае. Нягледзячы на гэтыя сумныя абставіны і раставанне Горкага з жонкай ў 1903 годзе, яны не страцілі паміж сабою сувязі.

Спецыяліст адзначыла, што лёс Максіма і Адама Багдановічаў цесна звязаная з Расіяй. Пазней Адам Багдановіч нават казаў, што ў яго дзве радзімы: Беларусь і Волга.

Два города, якія шмат у чым вызначаюць аблічча Расіі, Яраслаўль і Ніжні Ноўгарад, сталі для Багдановіча цэнтрам магутнага прыцягнення як вучонага.

"Ён быў надзвычайным этнографам. Тут ён быў прыкладам рускай гістарычнай школы, так як яго канцэпцыя антрапалагічная зыходзіла з таго, што басейны рэк нараджаюць нацыянальнасці", — распавяла Маскоўская.

Пакаленне sms не зразумее

Архіў Горкага, які лёг у аснову сходаў Інстытута сусветнай літаратуры РАН, адлюстроўвае гісторыю першай паловы ХХ стагоддзя. Безумоўна, значную яго частку складаюць дакументы, звязаныя з беларускай культурай.

Горкі не толькі прымаў удзел у выданні зборнікаў нацыянальных літаратур. Рускі класік перапісваўся з многімі беларускімі дзеячамі культуры, і асаблівае месца займае яго перапіска з Адамам Багдановічам.

Гэтая перапіска, як прыклад высокага эпісталярнага жанру, нясе асаблівую каштоўнасць. Перапіска вялася двума людзьмі, якія валодаюць літаратурнымі талентамі.

В этих папках находятся оригиналы писем Горького и Богдановича
© Sputnik Станислав Андросик
У гэтых папках знаходзяцца арыгіналы лістоў Горкага і Багдановіча

"Цяпер пакаленне, якое піша sms, страціла культуру пісьмовых зносінаў", — лічыць Дар'я Маскоўская.

Паводле слоў спецыяліста, чытаючы такія лісты, не толькі дакранаешся да высокага стылю, але і атрымліваеш бездань інфармацыі. Кожны знойдзе ў іх сваё. Перад намі гісторыя не толькі беларускай культуры, але і паўсядзённай Расіі.

Нават пасля таго, як у адрас Максіма Багдановіча і яго творчасці пасыпаліся абвінавачванні ў мяшчанстве, яго бацька ў перапісцы з Горкім знаходзіць вельмі дакладныя словы ў абарону творчасці сына.

"Менавіта індывідуальнасць нацыянальная і народная ёсць тое, чым мы цікавыя свету, а больш нічым. Толькі своеасаблівасцю і нацыянальным выяўленнем", — прывяла словы Багдановіча намеснік дырэктара інстытута.

Адам Багдановіч выступаў у абарону ўсёй беларускай літаратуры. І мякка нагадваў Горкаму, што ў сувязі юбілеем Аляксандра Пушкіна, які тады святкаваўся, у аргкамітэт трэба ўключыць і Якуба Коласа.

Максімы былі знаёмыя

На момант пераезду Багдановічаў у Ніжні Ноўгарад Максім Горкі быў у горадзе асобай вядомай. Вакол яго персоны сфармаваўся своеасаблівы літаратурны салон.

"Максім Багдановіч ведаў Горкага з ранняга дзяцінства. Яго літаратурныя інтарэсы і прыхільнасці былі збольшага звязаны з уплывам Горкага", — распавяла загадчыца архівам М. Горкага Алена Мацевасян.

Заведующая архивом Максима Горького Елена Матевосян
© Sputnik Станислав Андросик
Загадчыца архівам Максіма Горкага Алена Мацевасян

Горкі даваў маленькаму Максіму пачытаць кнігі са сваёй бібліятэкі. Сем'і хадзілі адзін да аднаго ў госці. На літаратурных абмеркаваннях гасцей сям'і Горкага прысутнічаў і Максім Багдановіч.

Спакушэнне па перапісцы

Перапіска паміж Адамам Багдановічам, які палюбіў Аляксандру Валожыну, што была сястрой жонкі Горкага, носіць асаблівы і складаны для публікацыі характар.

"Я б назвала яе перапіскай спакушэння. Гэта перапіска паміж Багдановічам, якому за 40 гадоў, і Аляксандрай, якой толькі 18 гадоў", — адзначыла Алена Мацевасян.

Максим Горький с женой Екатериной Пешковой
© Sputnik Станислав Андросик
Максім Горкі з жонкай Кацярынай Пешкавай

На працягу ўсёй перапіскі яна ў яго не закаханая. Багдановіч ёй падабаецца як чалавек, але астатняе не запатрабавана яшчэ ў яе душы. Багдановіч у перапісцы ідзе на ўсялякія хітрыкі і нават цытуе Шылера.

"Я люблю цябе ўсю, тваю душу, але і цела, разумееш ты, сонейка? Ты для мяне адзіная і непадзельныя. О, калі б ты так мяне любіла!.. Сонейка, бо я плакаў над тваім лістом, плакаў, кажу гэта і не саромеюся. Сонейка, я не хачу анёльскай любові, калі мы будзем анёламі, мы будзем кахаць па-анёльску, а цяпер я чалавечая істота і душой, і целам, і жадаю любові сапраўднай, чалавечай, а не якой-небудзь набожнай фальсіфікацыі ", — пісаў Адам Багдановіч на адрас Аляксандры.

"Ён вёў цяжкую і падрабязную апрацоўку Аляксандры, і яна мела поспех", — дадала загадчыца архівам Горкага.

Александр Богданович
© Sputnik Станислав Андросик
Аляксандр Багдановіч
Сям'я Аляксандры Валожынай не была задаволеная гэтым выбарам і маючым адбыцца шлюбам з-за розніцы ва ўзросце. На плечы Аляксандры павінна было легчы выхаванне дзяцей Багдановіча. Гісторыя скончылася трагічнай смерцю пры родах, а хлопчыка назвалі ў гонар мамы Шурай.

Шмат хто лічыў, што Адам Багдановіч загубіў Аляксандру, бо ў яе было слабое сэрца і з дзіцем неабходна было пачакаць два гады.

"Гэта бытавое ўспрыманне і спроба прымерыць сітуацыю на сябе. Сем'і Багдановічаў, Валожыных былі вернікамі і выхаванымі. Ніхто нікога ні ў чым не вінаваціў", — падкрэсліла спецыяліст па архівах Горкага.

Горкі ва ўсім дапамагаў Багдановічу

Зараз архіў перапіскі двух выбітных людзей складаецца з 42 лістоў Багдановіча ў адрас Горкага і 19 яго адказаў. Самымі значнымі лістамі спецыялісты лічаць усяго дзевяць. У адрозненне ад перапіскі Багдановіча з будучай жонкай Аляксандрай, яны часткова публікаваліся.

На думку Алены Мацевасян, найбольш важнымі былі лісты з просьбамі самага рознага характару, якія адрасаваў Багдановіч свайму старадаўняму сябру.

Максим Горький и Адам Богданович знали друг друга на протяжении многих лет и вели оживленную переписку
© Sputnik Станислав Андросик
Максім Горкі і Адам Багдановіч ведалі адзін аднаго на працягу многіх гадоў і вялі ажыўленую перапіску

Так, Багдановіч прасіў дапамогі ў вырашэнні пытання з індывідуальнай пенсіяй. У Савецкім Саюзе на яе маглі прэтэндаваць толькі людзі з вышэйшай адукацыяй, а за плячыма ў Багдановіча было толькі Нясвіжскае вучылішча. Горкі дапамог свайму сябру не толькі з гэтым пытаннем, ён часта праз свайго сакратара перадаваў Багдановічу і грошы, якіх таму вельмі не хапала.

"Мова гэтай перапіскі цудоўная, але свойская", — дадала Алена Мацевасян.

Горкі выратаваў Багдановіча ад рэпрэсій

Максім Багдановіч дасылаў свае творы Горкаму. Пасля таго, як паэт памёр, Адам Багдановіч стаў збіраць архіў пра яго, але штосьці з-за вайны было згублена, а штосьці загінула на пажары.

"Цяпер з нагоды адной ахвяры — майго Максіма — цяпер раблю самотную справу, выпісваю яго артыкулы з яраслаўскага "Голоса"для Інстытута беларускай літаратуры. Між іншым, Максім у 13-14 гадоў пісаў Вам і, здаецца, паслаў Вам кніжку сваіх вершаў. Ці не захаваліся ў Вас яго лісты?… Беларусы былі б вельмі ўзрадаваныя", — пісаў Багдановіч з просьбай Горкаму.

На вялікі жаль, гэты эпізод з гісторыі беларускай і рускай літаратуры застаўся белай плямай. Магчыма, у будучыні атрымаецца адшукаць згубленую перапіску.

Горький помогал своему другу Богдановичу по многим вопросам
© Sputnik Станислав Андросик
Горкі дапамагаў свайму сябру Багдановічу па многіх пытаннях

Дар'я Маскоўская ўзгадала, што ў савецкія гады многія дзеячы культуры і літаратуры пацярпелі, не стаў выключэннем і Адам Багдановіч.

У лісце ад 24 чэрвеня 1931 года Багдановіч апісаў сваё незайздроснае становішча ў Яраслаўлі: "сярод іншых музейцаў быў арыштаваны і прыцягнуты да следства мясцовым аддзелам ГПУ. Я трапіў у агульную масу інтэлігенцыі, западозраных у сваёй дабраякаснасці".

Хоць у "Вікіпедыі" пішуць, што Багдановіч быў вызвалены ў 1932 годзе, гэта не так. Стараннямі Максіма Горкага пасля атрымання ліста Багдановіча вызваляюць з-пад варты.

Пасля гэтага ў яго жыцці і надыходзіць той самы складаны перыяд, калі ён вымушаны пастаянна прасіць аб дапамозе і грошах Горкага, які яму не адмаўляў.

Дар'я Маскоўская асабліва адзначыла, што ў гэтым годзе ЮНЕСКА ўключыла імя Максіма Горкага ў каляндар памятных дат: 28 сакавіка сусветна вядомаму рускаму класіку спаўняецца 150 гадоў.

У гэтай сувязі Інстытут сусветнай літаратуры ў Маскве і Літаратурны музей Максіма Багдановіча ў Мінску пры падтрымцы Пастаяннага Камітэта Саюзнай дзяржавы рэалізуюць гуманітарны праект "Горкі і Багдановічы".

В Минске при поддержке Постоянного Комитета Союзного государства реализуют гуманитарный проект Горький и Богдановичи
© Sputnik Станислав Андросик
У Мінску пры падтрымцы Пастаяннага Камітэта Саюзнай дзяржавы рэалізуюць гуманітарны праект "Горкі і Багдановічы"

Паводле яе слоў, кніга ўбачыць свет ужо ў гэтым годзе. Гэта ўнікальны для нашых краін праект, бо архівы Беларусі і Расіі ў выданні гэтай фундаментальнай працы дапаўняюць адно аднаго.

"Асабліва цікава будзе расійскім навукоўцам пазнаёміцца з чарнавікамі лістоў Адама Багдановіча ў адрас Горкага і чарнавікамі яго ўспамінаў. Чарнавікі заўсёды цікавыя тым, што ўтрымліваюць тую інфармацыю, якая невядомая астатнім. Там могуць быць зусім іншыя акцэнты", — рэзюмавала Дар'я Маскоўская.

130
Тэги:
пісьменнікі, гісторыя, Адам Багдановіч, Максім Горкі, Максім Багдановіч, Расія, Беларусь
Тэмы:
Беларуская літаратура (31)
Супрэматычная форма Віцебска адправіцца ў нідэрландскі музей

Супрэматычная форма "Віцебска" адправіцца ў нідэрландскі музей

19
(абноўлена 12:01 23.10.2020)
Авангардная форма беларускага футбольнага клуба, створаная па матывах работ Лісіцкага, папоўніць найбуйнейшую калекцыю мастака ў музеі Нідэрландаў.

МІНСК, 23 кас - Sputnik. Футбалісты "Віцебска" перадалі камплекты сваёй супрэматычнай формы нідэрландскаму Van Abbemuseum і музею гісторыі Віцебскага народнага мастацкага вучылішча, паведамілі ў Facebook Цэнтра беларуска-яўрэйскай культурнай спадчыны.

Цырымонія перадачы адбылася 20 кастрычніка. На ёй па відэасувязі прысутнічалі прадстаўнікі музея Ван Абе, у якім знаходзіцца найбуйнейшая калекцыя работ Лісіцкага. Дырэктар музея Чарльз Эшэ і куратар аддзела Рускага мастацтва Уільям Ян Рэндарс адзначылі, што "адным з самых магутных малюнкаў, які Эль Лісіцкі зрабіў у Віцебску, з'яўляецца плакат "Клінам чырвоным бі белых!".

Ідэйным натхняльнікам стварэння адзення стаў гулец "Віцебска" Данііл Чалаў. Форма выпускалася пры падтрымцы брэнда, якім ён валодае са сваімі сябрамі. Па словах Данііла, гэта добрая магчымасць папулярызаваць выдатнае праз футбол.

Спартсмены прымеркавалі выхад формы да 100-годдзя мастацкага аб'яднання "УНОВИС", у які ўваходзіў мастак Эль Лісіцкі. Футбалісты рабілі выбар паміж "Супрэматычная фігурамі" Малевіча і "Клінам чырвоным" Лісіцкага. У выніку спыніліся на другім варыянце, паколькі на плакаце ёсць усе неабходныя фігуры. Па іх словах, ён паказвае рух, што ў футболе неабходна.

Упершыню ў новай форме футбалісты згулялі 4 кастрычніка ў 1/8 Кубка Беларусі супраць "Энергетыка-БДУ", перамогшы мінскую каманду з лікам 1: 0. Тады футбалісты назвалі яе "фартовай". Наступны матч футбалісты "Віцебска" згуляюць у чэмпіянаце Беларусі супраць БАТЭ 24 кастрычніка.

19
Тэги:
Віцебск, Нідэрланды

Вірус "Шчучыншчына": рэакцыя жыхароў райцэнтра на папулярны кліп - відэа

27
(абноўлена 08:47 23.10.2020)
Горад Шчучын раптам праславіўся пасля з'яўлення кліпа ў інтэрнэце. Былая акторка Купалаўскага тэатра праспявала пра райцэнтр, і музычны твор патрапіў у трэнды YouTube.

Афіцыйны відэакліп "Шчучыншчына" ў выкананні Алены ЖалудOk набраў амаль 500 тысяч праглядаў і заняў трэці радок у трэндах YouTube. Журналісты Sputnik вырашылі высветліць, што думаюць пра кліп мясцовыя жыхары і разам з імі паглядзелі вірусны ролік.

У райцэнтры слова "Шчучыншчына" ўмелі вымаўляць без запінкі яшчэ да таго, як гэта стала мэйнстрымам. Аб вірусным відэа і песні ў выкананні былых акцёраў Купалаўскага тэатра ў Шчучыне ведаюць амаль усе, у каго ёсць смартфон. Як высветлілася, у адных кліп выклікаюць смех, у іншых - крыўду, у трэціх - сур'ёзныя разважанні.

Малады будаўнік з райцэнтра прызнаўся, што ролік глядзеў, аднаго раза яму было дастаткова. А ягоны напарнік, мужчына перадпенсійнага ўзросту, пагадзіўся паглядзець кліп разам з намі, але асаблівых эмоцый ён у яго не выклікаў.

Прадавец прыватнай крамы штор Алена пачынае заразліва смяяцца, як толькі чуе слова Шчучыншчына.

"Гэта вельмі смешна. Я не хачу пакрыўдзіць аўтараў роліка, можа, яны гэта сур'ёзна здымалі", - дзеліцца уражаннем ад прагледжанага жанчына і паказвае тыя, што плачуць ад смеху смайлікі ў тэлефоне, якія адпраўляла сяброўцы з Мінска адразу пасля прагляду кліпа.

У работніцы мясцовага кафэ ролік выклікаў непрыемныя пачуцці: "Я не зразумела, гэта прыкол або пародыя на нешта. Гэта абы што. А горад у нас вельмі добры. Ціхі, спакойны, зручны для жыцця. Школа, сад, праца ўсё побач . Калі нешта трэба, можна ў Мінск ці Гродна з'ездзіць".

Работнік мясцовага цэнтра культуры і народнай творчасці Генадзь, які мантаваў новую экспазіцыю ў музейным пакоі, прыйшоў да высновы, што новы кліп Шчучыну зрабіў добры піяр.

"Вельмі мала кліпаў аб Шчучыншчыне. Гэты ролік усе абмяркоўваюць, каментуюць, ён стаў падставай для жартаў, гэта вялікі плюс нашаму гораду.

Гэта такі стыль, як сцёб, яго не ўсе разумеюць. Людзі старэй хочуць бачыць людзей у гальштуках пад патрыятычныя песні. Тут дакучлівы матыў, відэашэраг трапіў у дзясятку", - разважае Генадзь, але дадае, што стваральнікі роліка дапусцілі фактычную памылку: у Шчучынскім раёне няма вёскі Ляды - ёсць населены пункт Лядск, які разам з іншымі 40 аб'ектамі нанесены на карту турыстычных славутасцяў рэгіёну.

27

Як даць адпор праціўніку: прыёмы ад чэмпіёна свету Чынгіза Алазава - відэа

0
(абноўлена 09:20 22.10.2020)
Чэмпіён свету па тайскім боксе і К-1 прадэманстраваў простыя прыёмы самаабароны, якія ў небяспечнай сітуацыі дапамогуць і жанчынам, і мужчынам. Глядзіце на відэа Sputnik, як раіць абараняцца Чынгіз Алазаў.

Нават ненавучаны чалавек, які ніколі не займаўся адзінаборствамі, зможа даць адпор суперніку ў выпадку небяспекі. Самым эфектыўным прыёмам для жанчын і мужчын будзе ўдар у пах.

"Чалавек не чакае, і сустракаем яго аплявухай. Гэта, напэўна, будзе эфектыўна для дзяўчат. Для мужчын можна зрабіць удар кулаком. Які б чалавек ні быў падрыхтаваны, ён не чакае ўдару ў пах, ствараецца дыскамфорт, і можна нанесці ўжо наступны ўдар. І пасля гэтага, вядома, трэба бегчы", - распавядае Чынгіз.

Гэты ж прыём можна скамбінаваць з ударам каленам або ударам нагі, як па футбольным мячыку.

"Ты можаш нанесці ўдар правай нагой у пах, чалавек нахіляецца. Ты можаш стукнуць каленам у галаву. Але калі не ўмееце біць каленам у галаву можна стукнуць рукой, правай ці левай", - дэманструе баец.

Жанчынам на выпадак самаабароны Чынгіз раіць карыстацца газавым балончыкам. Ён займае не так шмат месца ў сумцы, але нават гэты від грамадзянскай зброі дапаможа выратавацца і ад небяспечнага чалавека, і ад агрэсіўнай жывёлы. Нават выгляд газавага балончыка можа стварыць пагрозу зламысніку.

Мужчынам баец прапануе абясшкодзіць суперніка спецыяльным захопам. А прафесійным спартсменам і зусім Чынгіз рэкамендуе пазбягаць канфліктаў.
Прыёмы самаабароны ад чэмпіёна свету глядзіце на відэа Sputnik.

0