Мемуары Адама Багдановіча

Што выразала савецкая цэнзура з мемуараў Адама Багдановіча аб Горкім

151
(абноўлена 23:35 28.03.2018)
Успаміны пра ніжагародскі перыяд жыцця Багдановіча ляглі ў аснову яго мемуараў аб Горкім, якія будуць перавыдадзеныя без купюр да юбілея рускага пісьменніка - 28 сакавіка адзначаецца 150-годдзе Максіма Горкага.

У Мінску ў літаратурным музеі Максіма Багдановіча захоўваецца мноства дакументаў і матэрыялаў бацькі беларускага паэта, якія праліваюць святло на сяброўскія адносіны Адама Багдановіча з сям'ёй Максіма Горкага. Карэспандэнт Sputnik даведаўся з чарнавікоў бацькі Максіма Багдановіча, што не прайшло скрозь сіта савецкай цэнзуры.

Некаторых радкоў мне душэўна шкада

У музеі захоўваюцца ўнікальныя ўспаміны Адама Багдановіча: рукапісы пра Максіма Горкага, чарнавыя накіды, а таксама машынапісныя тэксты пра рускага класіка.

"Акрамя гэтага, ёсць машынапіс "Максім Горкі і Фёдар Шаляпін у Ніжнім Ноўгарадзе", аўтарам якога таксама з'яўляецца Адам Багдановіч", — расказала карэспандэнту Sputnik вядучы навуковы супрацоўнік музея імя М. Багдановіча Ірына Мышкавец.

Ведущий научный сотрудник музея имени М. Богдановича Ирина Мышковец
© Sputnik Станислав Андросик
Вядучы навуковы супрацоўнік музея імя М. Багдановіча Ірына Мышкавец

Усе гэтыя запісы былі зробленыя этнографам у 30-я гады ў Яраслаўлі. Успаміны Адама Багдановіча былі ўключаны ў зборнік, прысвечаны Максіму Горкаму, які быў выдадзены ў 1937 годзе.

Аднак да гэтага дня не быў выдадзены сам чарнавы рукапіс успамінаў. Кажучы на ​​прафесійным слэнгу архіварыусаў, зараз ідзе толькі этап "расчыткі" тэксту, то бок спецыялісты даследуюць рукапісны тэкст і пераводзяць яго ў фармат электроннага тэксту.

"Мы пакуль не давялі работу да канца. Канчатковыя высновы рабіць яшчэ рана, але ўжо тая частка, якую мы "расчыталі" і параўналі з апублікаваным тэкстам, паказвае, што ёсць істотныя адрозненні", — прызнаецца Ірына Мышкавец.

Паводле яе слоў, яны датычацца філасофіі, ідэалогіі і фактаў з асабістага жыцця сям'і Максіма Горкага. У лістах Кацярыне Пешкавай, жонцы пісьменніка, Адам Багдановіч наракае на тое, як цэнзуравалі тэкст мемуараў у часопісе "Літаратурная спадчына", які выдаваў зборнік успамінаў пра Максіма Горкага.

Адам Богданович и Максим Горький (в центре) с семьями
© Sputnik Станислав Андросик
Адам Багдановіч і Максім Горкі (у цэнтры) з сем"ямі

"Як яны кепска мяне надрукавалі, асабліва дзве першыя главы! Не толькі бязбожна скарацілі, але, што горш, некаторыя месцы перарабілі, прыпісаўшы мне тое, чаго я не казаў. А ўвогуле скарацілі дакладна на цэлую трэць. Давядзецца лаяцца, але справы не паправіш. Некаторых радкоў мне душэўна шкада", — скардзіцца Адам Багдановіч у лісце Пешкавай.

Горкім клікалі бацьку Максіма

Падобныя прызнанні заахвоцілі даследчыкаў параўнаць рукапісны тэкст "Успамінаў пра Максіма Горкага" і змест зборніка, які пабачыў свет у 30-х гг.

"Успаміны Адама Багдановіча не ўключаюцца ў схему ідэалогіі савецкай дзяржавы, якая існавала ў той час", — сказала Ірына Мышкавец.

У такім фрагменце успамінаў, як "Лёгка ўявіць сабе — які жудасны след пакінула ў душы ўразлівага дзіцяці гэтая дантаўскага стылю карціна", былі выразаныя словы пра Дантэ.

На думку спецыяліста, гэтыя радкі былі прысвечаны ўспамінам Максіма Горкага пра тое, як ён у пяцігадовым узросце прысутнічаў на пахаванні свайго бацькі. Вобразныя выразы неміласэрна выразаліся з мемуараў.

Такія словы Багдановіча, як "Дык бацька праслаўляецца ў сыне, а сын стаў сусветна вядомым пад выпадковай мянушкай бацькі. Горкі зацямніў радавое імя, і ў гэтым ёсць нешта кранальнае", і зусім цалкам былі цэнзураваныя.

Русский писатель и общественный деятель, основоположник литературы социалистического реализма, публицист Максим Горький (1868-1936)
© Sputnik
Рускі пісьменнік і грамадскі дзеяч, заснавальнік літаратуры сацыялістычнага рэалізму, публіцыст Максім Горкі (1868-1936)

Савецкія рэдактары зыходзілі з таго, што псеўданім вялікага пісьменніка быў узяты, каб падкрэсліць бядотнае становішча і сваё, і ўсяго народа. Так, гісторыя з мянушкай бацькі Максіма Горкага была выразана.

Горкі чытаў услых Кнігу Ёва

У тую пару ішла актыўная барацьба з царквой, і радкі, якія маглі трактавацца як рэлігійныя, былі выразаныя з тэксту Адама Багдановіча.

Успаміны пазбавіліся цэлага фрагмента тэксту: "У першыя дні нашага знаёмства мы як раз чыталі Кнігу Ёва (ініцыятыва належала яму і чытаў ён) і захапляліся яе паэтычнымі прыгажосцямі, своеасаблівасцю пабудовы прамовы і смелай пастаноўкай пытання рубам — адкуль у жыцці зло і пакуты; і ўслед затым чыталі ўрыўкі з "Сутты Ніпаты" і іншых будыйскіх паданняў (ініцыятыва належала таксама яму) і таксама захапляліся глыбакадумнасцю і прыгажосцю апавядання".

Ірына Мышкавец распавяла, што з мемуараў былі і далей па тэксце цалкам выдалены ўсе згадкі пра Кнігу Ёва і фрагменты вершаў.

В литературном музее Максима Богдановича хранится множество документов и материалов отца белорусского поэта
© Sputnik Станислав Андросик
У літаратурным музеі Максіма Багдановіча захоўваецца мноства дакументаў і матэрыялаў бацькі беларускага паэта

Савецкія цэнзары не толькі проста выдалялі асобныя словы або фрагменты ўспамінаў — яны не грэбавалі ўносіць свае праўкі, якія змяняюць сэнс сказаў цалкам.

Багдановіч апісваў сваё бачанне творчасці пісьменніка такімі словамі "Абуральная супярэчнасць: з аднаго боку, няма духу вышэй чалавечага, а, з другога, паўсюль чалавек цягне сваё жыццё ў пакутах, і барацьбе, і ў глыбокім прыніжэнні".

Рэдактары палічылі, што пасля слова "паўсюль" перад словам "чалавек" абавязкова варта дадаць "дзе пануюць капіталістычныя адносіны".

В музее хранятся уникальные воспоминания Адама Богдановича, текст которых подвергся цензуре
© Sputnik Станислав Андросик
У музеі захоўваюцца ўнікальныя ўспаміны Адама Багдановіча, тэкст якіх падвергнуўся цэнзуры

Даследчыкі звярнулі ўвагу, што ў Адама Багдановіча часта па тэксце сустракаецца слова "душа", і ў канчатковым тэксце гэтага слова ўжо няма. Замест яго па тэксце устаўленыя: "розумы", "лепшыя розумы чалавецтва" і "свядомасць".

Характар ​​ушкуйніка

Апісваючы характар ​​Максіма Горкага ў мемуарах, выкарыстоўваецца такі выраз: "Па ўласцівасцях сваёй шырокай і прытым баявой натуры, старадаўняга, мабыць, ушкуйніцкага тыпу, пры наяўнасці маральнай гідлівасці, ён не паддаўся ўплыву пахабнага мяшчанскага асяроддзя, якое затупляе пачуцці і ўсыпляе сумленне, з яго дробным, назойлівым і ўчэплівым злом".

"Ушкуйнікамі называлі разбойнікаў, якія зараблялі ў Паволжы. Вядома, гэта ніяк не вязалася з вобразам савецкага пісьменніка, і гэта было прыбрана", — патлумачыла логіку рэдактараў Ірына Мышкавец.

Ля самых вытокаў славы

Адам Багдановіч пачаў запісваць свае ўспаміны пра Горкага яшчэ ў самым пачатку 30-х гадоў. Таму, што ён ужо тады разумеў, якое месца займае творчасць пісьменніка ў сістэме дзяржаўных каштоўнасцяў.

Пры гэтым у Багдановіча было разуменне каштоўнасці сваіх мемуараў, бо яны тычыліся самых вытокаў папулярнасці Максіма Горкага як пісьменніка.

"У 1896 годзе Багдановіч пераехаў у Ніжні Ноўгарад і там пазнаёміўся з Максімам Горкім. Цесныя адносіны яны падтрымлівалі аж да 1904 года. Адам Ягоравіч часта бываў у гасцях у сям'і Горкага і сябраваў з іх асяроддзем", — распавяла Ірына Мышкавец.

У той час Максім Горкі быў толькі ў пачатку свайго літаратурнага шляху да вяршыняў. Калі ў 1901 годзе сям'я Горкага з'язджала на цягніку ў Крым, адзіным, хто праважаў, быў Багдановіч.

Фотография Адама Богдановича с дарственной подписью
© Sputnik Станислав Андросик
Фотаздымак Адама Багдановіча з даравальным подпісам

"Калі ён прыводзіць успаміны пра другую паездку, то там гаворыцца пра натоўпы жалобнікаў, пра паліцэйскіх, якія выбудоўвалі ачапленне, і так суправаджаўся ўвесь шлях Горкага ў Крым", — адзначыла вядучы навуковы супрацоўнік.

Паводле слоў спецыяліста, цяпер "расчытаная" трэць рукапісы Адама Багдановіча аб Горкім, але тэндэнцыя, якая характарызуе савецкую цэнзуру, ужо выразна прасочваецца. У тэксце было вычышчана ўсё, што не падпадае пад логіку савецкай ідэалогіі той эпохі.

У кастрычніку гэтага года выйдзе выданне "Горкі і Багдановічы", якое аб'яднае архіўныя дакументы з музеяў Масквы і Мінска. Кніга выйдзе пад эгідай Пастаяннага Камітэта Саюзнай дзяржавы і прымеркавана да 150-гадовага юбілею класіка рускай літаратуры.

151
Тэги:
мемуары, савецкая цэнзура, Літаратурны музей Максіма Багдановіча, Адам Багдановіч, Максім Горкі, Мінск, Беларусь
Юрый Левітан

Конкурс імя Юрыя Левітана абвясціў шорт-ліст лепшых работ

6
(абноўлена 14:42 15.06.2021)
На наступным этапе конкурсу экспертнае журы вызначыць лепшыя працы ў чатырох намінацыях: аўтарская тэлевізійная праграма, аўтарская радыёпраграма, аудыёпадкасты і відэаблог.

МІНСК, 15 чэр – Sputnik. Конкурс медыягрупы "Россия сегодня" для журналістаў і блогераў "Героі нашага часу" абвясціў шорт-ліст лепшых прац, сярод якіх журы вызначыць пераможцаў у кожнай намінацыі. З поўным спісам намінантаў можна азнаёміцца ​​на старонцы конкурсу на сайце ria.ru. Пераможцы будуць абвешчаны на цырымоніі ўзнагароджання 24 чэрвеня 2021 года ў анлайн-фармаце. Прызавы фонд складзе 80 тыс рублёў у кожнай намінацыі.

На наступным этапе конкурсу экспертнае журы абярэ лепшыя працы ў чатырох намінацыях: аўтарская тэлевізійная праграма, аўтарская радыёпраграма, аудыёпадкасты і відэаблог. Ацэньвацца будзе журналісцкае майстэрства аўтараў, іх уменне выбудоўваць гутарку, перадаць эмоцыю, здольнасць знайсці свежыя вуглы і дамагчыся поўнага раскрыцця тэмы, а таксама валоданне мовай, адсутнасць у мове канцылярызмаў і штампаў.

"Мы атрымалі больш за 200 гісторый пра герояў нашага часу, што, як мне здаецца, ва ўмовах пандэмійных абмежаванняў - добры вынік працаздольнасці нашых калег. Для нас важна было зразумець, хто гэтыя людзі, якія трапляюць у сюжэты і праграмы, - героі, пра якія распавядаюць журналісты і блогеры. Мы былі прыемна здзіўлены, колькі людзей займаюцца добрымі светлымі справамі, няхай не прыкметнымі і не кідкімі, але вельмі важнымі і карыснымі: прыбіраюць берагі рэк ад смецця, ратуюць жывёл, саджаюць дрэвы там, дзе, здавалася, пра гэта будуць думаць у апошнюю чаргу - на вайне, у Данбасе - і, вядома, дапамагаюць сваім блізкім. Тое, што нашым канкурсантам атрымалася пераканаўча і ярка распавесці пра гэтых людзей, зрабіць іх сваімі героямі, не пакідае гледачоў абыякавымі. Вось што мы лічым мэтай сапраўднай журналістыкі і нашага конкурсу", - сказаў выканаўчы дырэктар медыягрупы "Россия сегодня" Кірыл Вышынскі.

Партнёрамі конкурсу сталі Саюз журналістаў Расіі, Radioportal.ru, Лабараторыя медыя.

Правядзенне конкурсу "Героі нашага часу" з'яўляецца часткай юбілейных мерапрыемстваў медыягрупы "Россия сегодня", прымеркаваных да 80-годдзя Савецкага інфармбюро (Саўінфармбюро), якое было заснавана праз два дні пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны 24 чэрвеня 1941 года. Ад яго вядуць сваю гісторыю найбуйнейшыя міжнародныя навінавыя агенцтвы Расіі - Агенцтва друку "Новости", РІА Навіны і міжнародная медыягрупа "Россия сегодня". На працягу года на рэсурсах медыягрупы і знешніх пляцоўках будзе рэалізаваны шэраг праектаў, прысвечаных гісторыі гэтых агенцтваў і тых, хто працаваў у іх у розныя гады.

Чытайце таксама:

6
Тэги:
намінацыя, журы, работа, шорт-ліст, Юрый Левітан, конкурс

Лепшым касцом стала жанчына - як у Ліпнішках свята сенакосу адзначылі

13
(абноўлена 14:53 14.06.2021)
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
"Каса любіць брусок і сала кусок", - кажа беларуская народная прыказка. Выконваючы традыцыі продкаў, у Іўеўскім раёне правялі конкурс "Ліпнішкаўскія сенакосы".

Спачатку касцы прадэманстравалі, як упрыгожылі свае косы лялькамі-абярэгамі. "Пакосніцу" са старажытных часоў рабілі ў чэрвені з самых розных матэрыялаў і бралі з сабой на сенакос. Яе садзілі пад стогам, каб яна засцерагала касцоў ад парэзаў і прыносіла поспех.

Але самае галоўнае для ўдзельнікаў конкурсу - паказаць свае ўменні на лузе. Неабходна будзе скасіць траву на плошчы каля адной соткі. Ацэньвалі не толькі хуткасць працы, але і яе якасць, вышыню пакосу.

Трэці этап спаборніцтваў пад назвай "Абед на траве" - самы прыемны. Сала, каўбаса, кумпяк, дранікі і бліны, агуркі з мёдам - ​​выбраць пераможцу было не проста.

Да ўсеагульнага здзіўлення, па выніках конкурсу максімальную колькасць балаў набрала жыхарка Ліпнішак Ганна Сілюк. А старшыня Іўеўскага райвыканкама Ігар Генец перамог у намінацыі "Знак якасці".

Глядзіце таксама:

13
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    На свяце "Ліпнішкаўскія сенакосы" у Іўеўскім раёне вызначылі лепшага касца рэгіёна.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Спачатку касцы прадэманстравалі, як упрыгожылі свае косы да свята. Гэта быў першы этап конкурсу.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Ляльку-абярэг "Пакосніцу" са старажытных часоў рабілі ў чэрвені з самых розных матэрыялаў і бралі з сабой на сенакос. Яе садзілі пад стогам, каб яна засцерагала касцоў ад парэзаў і прыносіла поспех.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Традыцыі лялек-абярэгаў у Ліпнішках захоўваюць у гуртку "Беларуская лялька" Марыі Пякшы.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Спакон веку першы сенакос для беларусаў быў святочнай падзеяй, яго чакалі з нецярпеннем.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    У спаборніцтве прынялі ўдзел 12 касцоў.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    На лузе іх сустракалі з музыкай.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Арганізатары адзначалі, што прыняць удзел у свяце мог любы жадаючы.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Касцы разбіраюць свой інструмент і рыхтуюцца да спаборніцтва. Ацэняць не толькі хуткасць працы, але і яе якасць, вышыню пакосу.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Самае галоўнае - паказаць свае ўменні на лузе. Кожнаму з удзельнікаў неабходна было скасіць траву на плошчы каля адной соткі.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    "Касі, каса, пакуль раса", - так назвалі этап конкурсу на пракосе.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Балельшчыкі падтрымліваюць сваіх удзельнікаў.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Трэці этап спаборніцтваў пад назвай "Абед на траве" - самы прыемны.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    "Каса любіць брусок і сала кусок", - кажа беларуская народная прыказка.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Удзельнікі з задавальненнем частавалі беларускімі стравамі і закускамі.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Сала, каўбаса, кумпяк, дранікі і бліны, агуркі з мёдам - ​​выбраць пераможцу было не проста.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Свежы агурок з мёдам - ​​любімы летні пачастунак беларусаў.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Па выніках конкурсу максімальную колькасць балаў набрала жыхарка Ліпнішак Ганна Сілюк.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    А старшыня Іўеўскага райвыканкама Ігар Генец перамог у намінацыі "Знак якасці".

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik / Виктор Толочко Альфред Микус

    "Абед на траве" завяршаў спаборніцтвы.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Увечары гасцей запрасілі на агульны карагод.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    "Ліпнішкаўскія сенакосы" адраджаюць традыцыі продкаў.

Тэги:
"Ліпнішкаўскія сенакосы", конкурс, Іўеўскі раён, продкі, традыцыі, прыказка, каса, сенакос, свята, Ліпнішкі, Жанчыны, касец
Кашалёк з грашыма

Белстат: рэальныя даходы беларусаў за 4 месяцы выраслі больш чым на 3%

13
(абноўлена 17:35 15.06.2021)
Большая частка даходаў насельніцтва па-ранейшаму фарміруецца за кошт аплаты працы, якая перавышае 60% ад усіх наяўных даходаў.

МІНСК, 15 чэр - Sputnik. Рэальныя наяўныя грашовыя даходы насельніцтва Беларусі ў студзені - красавіку бягучага года павялічыліся на 3,4% у параўнанні з аналагічным перыядам мінулага года, паведамілі ў прэс-службе Нацыянальнага статыстычнага камітэта рэспублікі.

Структура рэальных даходаў беларусаў выглядае наступным чынам:

  • аплата працы - 64,0%
  • даходы ад прадпрымальніцкай і іншай дзейнасці, якая прыносіць даход - 7,5%
  • трансферты насельніцтву (пенсіі, дапамогі, стыпендыі і іншыя) - 23,3%
  • даходы ад уласнасці і іншыя даходы - 5,2%

У адпаведнасці з беларускай метадалогічй рэальнымі размяшчанымі даходамі лічацца грашовыя даходы, з якіх ужо вылічаны падаткі, зборы і ўнёскі, скарэкціраваны на індэкс спажывецкіх цэн на тавары і паслугі.

Белстат ў пачатку чэрвеня распаўсюдзіў інфармацыю, што ў траўні гэтага года індэкс спажывецкіх цэн у параўнанні са снежнем 2020 года склаў 105,2%. Прагнозны паказчык росту інфляцыі пры гэтым павялічылі ў гадавым вымярэнні з 5% да 7%.

Раней міністэрства эканомікі прадставіла прагноз, паводле якога ў 2021 годзе беспрацоўе не павінна перавысіць 4,4%, а даходы насельніцтва ў намінальным выражэнні павялічацца на 7%.

Чытайце таксама:

13
Тэги:
Праца, даходы, Белстат