Дэкарацыі да спектаклю Местачковае кабарэ ў Купалаўскім тэатры

Што ўбачылі гледачы за кулісамі Купалаўскага

164
(абноўлена 09:15 01.04.2018)
Арганізатары падрыхтавалі для тэатралаў шмат сюрпрызаў – ад афішы працы Міхала Анемпадыстава да выпадковай рэпетыцыі спектакля "Радзіва Прудок".

Яшчэ напачатку года ў Купалаўскім папярэдзілі — трэба чакаць пераменаў. Супрацоўнікі галоўнай драматычнай пляцоўкі краіны паабяцалі зрабіць акадэмічны тэатр больш адкрытым для гледачоў, усталяваць дыялог паміж сцэнай і глядацкай залай.

Узрушаныя воклілі гасцей экскурсіі аб тым, што на гэтым тыдні яны "проста жывуць у тэатры" пацвярджаюць — абяцанне сваё купалаўцы выканалі. На экскурсіі, прымеркаванай да Тыдню тэатра, гледачам дазволілі ўсё і нават крышачку болей.

Праважатай у свет Купалаўскага для гледачоў стала загадчыца літаратурна-драматургічнай часткі Вольга Бабкова
© Sputnik Алеся Шершнёва
Экскурсію праводзіла загадчыца літаратурна-драматургічнай часткі Вольга Бабкова

Будынак, урачыстая закладка якога адбылася ў 1888 годзе, а рэстаўрацыя — у 2013 годзе, недасведчанага чалавека застаўляе паблукаць па сваіх калідорах. Праважатай у свет Купалаўскага для гледачоў стала загадчыца літаратурна-драматургічнай часткай Вольга Бабкова. Яна распавядала гісторыю найстарэйшага прафесійнага беларускага тэатра ад самага пачатку да сучаснасці.

Выпрабаванне "Паўлінкай"

Асаблівая месца ў багатым рэпертуары Купалаўскага належыць спектаклю "Паўлінка", які з'яўляецца своеасаблівай творчай візітоўкай. Прэм'ера адбылася ў Томску яшчэ ў 1943 годзе, калі тэатр знаходзіўся ў эвакуацыі. З гэтым спектаклем звязана многа акцёрскіх традыцый. Напрыклад, усю тэатральную моладзь абавязкова "праганяюць" праз школу "Паўлінкі" і толькі потым дапускаюць да астатніх тэатральных праектаў. Да апошняга паказу ў сезоне ўся мужчынская палова трупы, якая ўдзельнічае ў пастаноўцы, абавязкова адрошчвае вусы. Як нарадзілася такая традацыя — невядома, але яна існуе на тэатральнай сцэне ужо больш за 70 гадоў.

Афішу да сучаснай Паулінкі распрацаваў Міхал Анемпадыстаў
© Sputnik Алеся Шершнёва
Афішу - справа - да сучаснай "Паулінкі" распрацаваў Міхал Анемпадыстаў

За час існавання спектаклю ў ім удзельнічалі некалькі пакаленняў лепшых артыстаў краіны. Адной з першых гэтую ролю выконвала муза Янкі Купалы Паўліна Мядзёлка. А захавальніцай традыцый ролі называюць Алу Доўгую, бо менавіта да яе пасля прэм'еры падыйшла Мядзёлка з віншаваннем і словамі "я цябе прымаю". Сама актрыса неаднаразова казала, што можа нават напісаць трактат пра тое, як жыве і развіваецца пастаноўка.

А вось заслужаная артыстка Беларусі Зоя Белахвосцік памятае, як у дзяцінстве прыходзіла на "Паўлінку" з бацькам, а потым многа гадоў іграла яе на сцэне сама.

Экскурсія па закуліссі Купалаўскага тэатра
© Sputnik Алеся Шершнёва
Госці ледзь паспявалі фатаграфаваць і фатаграфавацца

Спектакль, сучасную афішу да якога падрыхтаваў вядомы беларускі музыка Міхал Анемпадыстаў, можна пабачыць на сцэне Купалаўскага і зараз. І не толькі на беларускай мове, для гледачоў ёсць сінхронны пераклад на рускую і англійскую мовы.

Жоўтая качка і кампанія

Патрапілі госці тэатра і ў самыя таемныя памяшканні — грымерныя, касцюмерныя і бутафорскі цэх. Тут можна было не толькі паглядзець на дэкарацыі і касцюмы да знаёмых і любімых спектакляў, але і я прымерыць некаторыя з іх.

Экскурсія па закуліссі Купалаўскага тэатра
© Sputnik Алеся Шершнёва
Гледачы змаглі дакрануцца да тэатральнага жыцця

Пабачылі нават невялічкую "спавядальню" — месца, куды артысты прыбягаюць падчас спектаклю, каб пераапрануцца.

У мастацка-бутафорскім цэху ствараецца ўсё аздабленне да спектакляў. Усё пачынаецца з макетаў, якія робіць галоўны мастак Барыс Герлаван, а далей яго ідэі ў жыццё ўвасабляюць мясцовыя майстрыхі.  Па рэчах на паліцах можна прачытаць пастановачную гісторыю тэатра — палярны мядзведзь суседнічае з жоўтай качкай і ружовым чэрапам, а за ложкам хаваецца маленькі драўляны хлопчык.

Экскурсія па закуліссі Купалаўскага тэатра
© Sputnik Алеся Шершнёва
Рэчы, якія выкарыстоўваліся ў спектаклі "Войцэк"

Жанчыны расказваюць, што некалькі месяцаў прыйшлося змяняць афарбоўку вясельнага тарта, бо колер кожны раз атрымоўваўся ненатуральным.

Экскурсія па закуліссі Купалаўскага тэатра
© Sputnik Алеся Шершнёва
Шмат цікавага давялося ўбачыць у бутафорскім цэху

Гордасць цэху — белы паўночны мядзведзь з пенапласту. На яго стварэнне пайшло некалькі метраў меху і спатрэбілася нават кансультацыя спецыялістаў з Тэатра лялек.

Экскурсія па закуліссі Купалаўскага тэатра
© Sputnik Алеся Шершнёва
Белы мішка сустракае ўсіх наведвальнікаў цэху

Выпадкова аматарам Купалаўскага давялося патрапіць на рэпетыцыю спектаклю па кнізе Андруся Горвата "Радзіва Прудок", самыя цікаўныя нават паразмаўлялі з артыстамі.

Рэпетыцыя спектаклю Радзіва Прудок па кнізе Андруся Горвата
© Sputnik Алеся Шершнёва
Рэпетыцыя спектаклю "Радзіва Прудок" па кнізе Андруся Горвата

 

Прэм'ера пастаноўкі, якая яшчэ да свайго выхаду стала адной з самых папулярных, запланаваная на 16 мая.

Акцёр Дзмітрый Есяневіч
© Sputnik Алеся Шершнёва
Акцёр Дзмітрый Есяневіч, якому, па чутках, давядзецца сыграць у спектаклі некалькі роляў

Галоўныя ролі ў спектаклі, які рыхтуе малады рэжысёр Раман Падаляка, сыграюць Міхаіл Зуй, Дзмітрый Есяневіч і Святлана Анікей.

164
Тэги:
экскурсія, тэатр, Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы, Беларусь
По теме
Мікалай Пінігін: беларускі будызм – гэта здольнасць выжываць
Тэлевізар, архіўнае фота

Арганізатары "Еўрабачання" прыдумалі замену конкурсу

27
(абноўлена 11:25 01.04.2020)
Спецыяльны канцэрт Europe Shine A Light будзе транслявацца ў эфіры тэлеканалаў, а таксама на YouTube.

МІНСК, 1 кра - Sputnik. Замест адмененага конкурсу песні "Еўрабачанне-2020" арганізатары шоу зладзяць спецыяльны канцэрт, паведамілі ў Еўрапейскім вяшчальным саюзе (ЕВС).

"Еўрабачанне-2020" было адменена з-за сітуацыі з распаўсюджваннем каронавіруса. Такім чынам, у наступны раз конкурс пройдзе толькі ў 2021 годзе - у Нідэрландах, якія павінны былі прыняць шоу у гэтым маі. Аднак ЕВС знайшоў альтэрнатыву правядзенню "Еўрабачання".

"Замест гэтага мы маем намер аб'яднаць Еўропу 16 мая з дапамогай унікальнай тэлевізійнай праграмы ў прайм-тайм. Мы заклікаем усіх вяшчальнікаў, якія павінны былі прыняць удзел у конкурсе "Еўрабачанне" ў гэтым годзе, і членаў Еўрапейскага вяшчальнага саюза ў іншых краінах трансляваць гэта шоу у духу адзінства і аб'яднання", - заявіў супервайзар конкурсу Ён Ола Санд.

Шоу будзе называцца Europe Shine A Light, пройдзе яно у пазаконкурсным фармаце. Мяркуецца, што ў рамках канцэрту свае песні выканаюць прадстаўнікі ўсіх 41 краін, якія павінны былі паехаць на конкурс. Прыняць удзел могуць і зоркі "Еўрабачання" мінулых гадоў.

ЕВС заклікаў усе краіны-ўдзельніцы "Еўрабачання" трансляваць гэты канцэрт. Плануецца і прамы эфір на YouTube.

Больш падрабязна пра фармат і іншыя падрабязнасці канцэрту, які павінен стаць заменай "Еўрабачання-2020", арганізатары абяцалі распавесці пазней.

27
Тэги:
конкурс песні, Еўрабачанне
Тэмы:
Конкурс песні Еўрабачанне - 2020
Ларыса Мятлеўская

Загадвалі жаданні і праважалі нябожчыкаў: што яшчэ рабілі беларусы праз вакно

267
(абноўлена 08:59 29.03.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае пра схаваны сімвалізм звычайнага праёма ў сцяне і вучыць мыць вокны пры дапамозе народных сродкаў.

Для нашых продкаў акно было не проста адтулінай у сцяне, якая служыла для асвятлення і вентыляцыі памяшкання – вокны атаясамліваліся з вачыма.

У народнай культуры значэнне акна суадносіцца з ідэяй пранікнення, якое можа быць не толькі міралюбівым, але і варожым. Так, напрыклад, калі ў хату праз вакно залятала птушка, гэта лічылася прадвесцем бяды, а калі яна проста стукала дзюбай у школа, гаспадарам варта было чакаць вестак.

У некаторых мясцовасцях Беларусі існавала традыцыя выносіць памерлых нехрышчоных дзяцей і дарослых нябожчыкаў, якія памерлі ад "гарачкі " не праз дзверы, а праз акно. У выпадку смерці ў доме на падаконнік ставілі ваду, каб "душа абмылася", туды ж ставілі чарку з гарэлкай і хлебам для нябожчыка.

Вёска Свяцілавічы
© Sputnik Альфрэд Мікус
Нашы продкі лічылі вокны вачыма дома

Праз вакно адбывалася і частаванне Марозу, калі на Каляды яго клікалі есці куццю. Увогуле, ежа, якая перадавалася праз вакно заўсёды мела сакральнае значэнне. Такі абмен дарункамі і пажаданнямі адбываўся яшчэ да нядаўняга часу паміж валачобнікамі і гаспадарамі хаты.

Археолаг Эдвард Зайкоўскі лічыць, што праз акно ажыццяўляецца сімвалічная сувязь са светам памерлых. У народзе верылі, што асабліва небяспечна пакідаць вокны адчыненымі  і не перахрышчанымі нанач, таму што тады праз іх могуць ўвайсці нябожчыкі і нячысцікі і задушыць спячых.

У легендах пра камяні-краўцы падкрэсліваецца, што матэрыял для пашыву адзення перадавалі змею-краўцу праз вакно і толькі праз яго атрымлівалі гатовыя вырабы.

З акном звязана і любоўная магія. Так на Каляды пры дапамозе солі, пастаўленай наччу на падваконне дзяўчына спрабавала даведацца аб будучым лёсе.

Таксама людзі верылі, што акно здольна выконваць жаданні. Лічылася, што калі ў адкрытае акно ці фортку пастаянна вымаўляць тое, чаго вельмі хочацца, гэта абавязкова спраўдзіцца.

Праз акно маглі ажыццяўляцца і злачынныя планы таму гаспадыні імкнуліся прадухіліць уздзеянне нядобрых, зайздросных позіркаў, паставіўшы на падакноннік вазон з чырвоным мушкатам (другая назва герані ці пеларгоніі - Sputnik).

Як упрыгожвалі вокны

У старажытнасці жытло будавалі практычна без вокнаў, якія мы прывыклі бачыць цяпер. Яны выглядалі, як невялікія адтуліны, зробленыя ў двух сумежных вянках сцяны, якія закрывалі драўлянай засаўкай, а пазней шклом. Гэтыя адтуліны называлі "валакавое акно" і нават цяпер уважлівы вандроўнік заўважыць гэтыя старажытныя акенцы ў сценах клецяў, хлявоў і нават сенцах. Калі нарэшце сталі рабіць вокны, а па сведчанні навукоўцаў, гэта адбылося даволі позна, іх з’яўленне суправаджалася пэўным дыскамфортам ад адкрытасці дома вонкавай небяспецы. Гэта трывога выяўлялася у падсвядомым і можа таму ў народным сонніку пазначана, што бачыць у сне акно да чакання:

  • Бачыць расчыненае акно – падарунак будзе, прыбытак;
  • Акно з пабітымі шыбамі – страты, беднасць; з чыстымі і цэлымі – шчасце, жыццё.

Колькасць вокнаў залежыла ад планіроўкі хаты. Звычайна рабілі два вакна ў падоўжанай сцяне, што выходзіла на двор, і адно ў тарцовай – на галоўным фасадзе. Такое размяшчэнне вокнаў спрыяла стварэнню ў хаце покуці або "чырвонага кута", у якім размяшчаліся абразы.

Да ўсяго ў народзе быў пашыраны звычай мець у хаце менавіта тры акны ў гонар святой Тройцы. Чацвёртае акно у глухой сцяне паміж печчу і галоўным фасадам рабілі толькі ў асобных мясцовасцях. Часта на кухні вакно ўстаўлялі насупраць вусця печы, што было зручна для гаспадыні, якая пачынала завіхацца каля яе з першымі промнямі сонца.

Вёска Свяцілавічы
© Sputnik Альфрэд Мікус
Тры вакны ў хаце рабілі ў гонар Святой Троіцы

Цікава, што ў некаторых мясцовасцях існавала правіла пытаць дазвол на павялічэнне колькасці вокнаў больш за тры не толькі ў святара, але і у вясковага сходу. У другой палове ХІХ стагоддзя , калі пачала мяняцца планіроўка жылля і хату пачалі падзяляць на залу і спальню, у тарцовай сцяне, што выходзіла на вуліцу, рабілі па два вакна. 

Увогуле, месца вакна на фасадзе і яго форма адыгрывала значную ролю ў стварэнні мастацкага аблічча будынка. Аканіцы, надаконныя і падваконныя ліштвы – традыцыйныя элементы аздаблення хаты, якія адрозніваліся ў адпаведнасці з этнаграфічным рэгіёнам Беларусі. Зараз традыцыя ўпрыгажэння вокнаў рознымі элементамі не так распаўсюджана, але і дагэтуль можна напаткаць цікавыя варыянты.

Рама звычайна мела ад 3 да 6 шыб, а пачынаючы з ХVІ-ХVІІ стагодзя ў шляхецкіх сядзібах – да 30 і болей. Да ХІХ стагоддзя замест шкла часта выкарыстоўвалі спецыяльна вырабленыя скуры, паперу, пухіры жывёл, палатно. Зімой вокны мелі дубальты (падвойныя рамы, - Sputnik), а знадворку, калі не было аканіц, іх прыкрывалі саламянымі матамі, каб лепш захоўвалася цяпло ў хаце. Такімі матамі ўцяплялі і дзверы.

Драўляныя створкі або аканіцы звонку зачынялі кожны вечар, але з цягам часу яны страцілі сваю ўтылітарную функцыю. Разам з ліштвамі аканіцы сталі дэкаратыўнымі элементамі ў абрамленні вакна.

Вёска Свяцілавічы
© Sputnik Альфрэд Мікус
У кожным рэгіёне Беларусі былі свае традыцыі ўпрыгажэння вокнаў

Асабліва ўпрыгожваліся ліштвы, на якіх можна было сустрэць разнастайныя ўзоры. Часта гэта кветкі і мудрагелістыя завіткі, але можна сустрэць і выявы зорак і сонца, птушак і цмокаў і іншае.

Такая аздоба адрозніваецца ў кожным этнарэгіёне Беларусі і, як і нацыянальны строй, з’яўляецца іх своеасаблівым пашпартам, унікальнай адметнасцю. 

Як памыць вокны народнымі сродкамі

Гаспадыні дбайна сачылі за чысцінёй шыб у вокнах. Іх чыстка была абавязковай перад Вялікаднем. Прытрымліваюцца такой традыцыі і многія сучасныя гаспадыні.

Вядома, што цяпер у краме можна набыць разнастайныя сродкі для чысткі шкла, хтосці ў ваду дадае гарэлку або кроплі аміяку і націрае шыбы да бляску старымі газетамі, вокны чысцяць нават ільняным алеем і крапівой.

У кнізе "Літоўская гаспадыня" Ганны Цюндзявіцкай, якая сабрала вопыт гаспадарчай дзейнасці сялян на пачатку ХІХ стагоддзя, ёсць цэлы шэраг парадаў для захавання вокнаў чыстымі і светлымі.

Каб шыбы не трацілі празрыстасці, нельга мыць іх вадой, асабліва раніцай ці ўдзень, бо сонечныя прамяні уздзейнічаюць на вільготнае шкло, псуюць яго і змяняюць колер.

Варта рабіць гэта ўвечары, а зранку яшчэ раз выцерці шыбы сухой анучай. Для лепшага выніку суконку трэба пасыпаць дробным мелам і выцерці шкло насуха.Перад выкарыстаннем мел трэба прасеяць, каб ён не пакідаў драпіны на шкле.

Чытайце таксама:

267
Тэги:
Беларусь, Народныя традыцыі, Ларыса Мятлеўская
Тэмы:
Спадчына: традыцыі і вераванні нашых продкаў
Пасол РФ у Беларусі Дзмітрый Мезенцаў

Пасол Расіі ў Беларусі: мы ўсе атрымалі ў спадчыну традыцыі адзінай айчыны

0
(абноўлена 09:19 03.04.2020)
На ўсёй постсавецкай прасторы Саюзная дзяржава - унікальны ўзор супрацоўніцтва, адзначае пасол Расіі ў Беларусі Дзмітрый Мезенцаў.
Посол России в Беларуси: у двух братских стран особые межрегиональные связи

Як нагадаў ён у каментары для радыё Sputnik, 2 красавіка прагучалі віншаванні ад імя Уладзіміра Пуціна і Аляксандра Лукашэнкі. Кіраўнікі дзяржаў падкрэслілі, што Дзень яднання народаў Расіі і Беларусі адзначаецца ўжо больш за 20 гадоў, а традыцыі нашых адносін налічваюць не адно стагоддзе.

"У кругавароце бягучых клопатаў, а зараз і новых задач, звязаных з процідзеяннем каронавірусу, якімі занятыя і ўрады, і рэгіянальныя ўлады, не заўсёды аддаем сабе справаздачу, што ж для нас, расіян, значыць Беларусь. Можа быць, і хто-небудзь з грамадзян Беларусі не заўсёды паспявае звярнуць увагу на тое, чым жыве братэрская суседняя краіна. Напэўна, святы для таго і існуюць, каб радавацца разам, думаць разам, разам аналізаваць сітуацыю і разам глядзець у будучыню", - адзначыў Мезенцаў.

Ён таксама нагадаў, што зусім нядаўна мы адзначалі 20-годдзе Саюзнага дагавору - з прававога пункту гледжання і па сутнасці сваёй сапраўды ўнікальнага. Бо на ўсёй постсавецкай прасторы няма дзвюх іншых такіх дзяржаў, грамадзяне якіх маюць такія свабоды і правы - выбіраць месца жыхарства, вучыцца, павышаць кваліфікацыю або працаваць там, дзе лічыш патрэбным.

"Мы маем асаблівыя міжрэгіянальныя сувязі. Гэта не толькі падпісаныя ў свой час пабрацімскія дагаворы паміж гарадамі. Гэта розныя фарматы рэальнага ўзаемадзеяння, перш за ўсё ў эканамічнай сферы, пастаўкі адзін аднаму камплектуючых і фарміраванне вытворчых ланцужкоў, якія даюць многім прадпрыемствам рэальны прыбытак. Даюць людзям магчымасць атрымліваць гарантаваную зарплату, станавіцца багацей", - падкрэсліў пасол Расіі.

Таксама Мезенцаў адзначае, што ў рамках Саюзнага дагавору сёння рэалізуюцца праграмы і ў прамысловасці, і ў будаўніцтве, і ў энергетыцы, і ў іншых сферах. Да прыкладу, у ходзе візіту гендырэктара "Роскосмоса" Дзмітрыя Рагозіна ў Беларусь абмяркоўвалася пытанне магчымага ўдзелу беларускіх будаўнікоў ва ўзвядзенні касмадрома "Усходні".

"Літаральна сёння я меў магчымасць з прэм'ер-міністрам Сяргеем Румасам размаўляць пра тое, як паспяхова і планава ідуць да фінішу працы на Беларускай атамнай электрастанцыі ў Астраўцы. Гэта ўнікальныя, але зусім канкрэтныя магчымасці нашага супрацоўніцтва. Акрамя таго, за апошнія 10 месяцаў у Беларусі пабывала восем дэлегацый на чале з губернатарамі расійскіх рэгіёнаў. Не было ніводнай сустрэчы, каб яна не сканчалася падпісаннем пагадненняў аб пастаўках канкрэтнай беларускай прадукцыі, кантрактаў па накіраванні ў гандлёвыя сеткі Расіі выдатнага беларускага харчавання", - адзначыў Мезенцаў.

Пасол Расіі заклікаў памятаць пра тое, што "мы ўсе атрымалі ў спадчыну традыцыі адзінай айчыны". І казаць пра гэта важна не толькі напярэдадні 9 Мая, калі мы будзем адзначаць 75-годдзе Вялікай Перамогі, але і пасля, калі ўрачыстасці застануцца ў гісторыі.

Поўны каментар пасла Расіі ў Беларусі Дзмітрыя Мезенцава з нагоды Дня Яднання народаў Беларусі і Расіі слухайце ў аўдыёзапісы на радыё Sputnik Беларусь.

0
Тэги:
Саюзная дзяржава, Расія, Беларусь, Дзмітрый Мезенцаў