Магіла Васіля Быкава

У Мінску ўшанавалі памяць Васіля Быкава

127
(абноўлена 15:34 26.06.2018)
У чэрвені адразу дзве даты звязаныя з памяццю Народнага паэта Беларусі, франтавіка і аднаго з самых вядомых беларускіх літаратараў: 19 чэрвеня яму споўнілася б 94 гады, а 22 чэрвеня будзе 15 гадоў з дня смерці.

МІНСК, 19 чэр — Sputnik. Чытачы і калегі-пісьменнікі прыйшлі ў аўторак да магілы Васіля Быкава на Усходніх могілках, каб памянуць аднаго з самых чытаных і шанаваных пісьменнікаў Беларусі.

Кошык з васількамі прынеслі да магілы Васіля Уладзіміравіча і прадстаўнікі пасольства Германіі ў Рэспубліцы Беларусь. 19 чэрвеня спаўняецца 94 гады з дня нараджэння Народнага пісьменніка, а праз некалькі дзён — 22 чэрвеня — споўніцца 15 гадоў з дня яго смерці.

Васильки на могиле Василя Быкова
© Sputnik Вера Дашкевич
Васількі на магіле Васіля Быкава

Народны пісьменнік

Быкаў застаецца ў літаральным сэнсе народным — наўрад ці можна знайсці беларуса, які не ведаў бы яго імя ці не чытаў ягоных твораў, заявіў, выступаючы на ​​імправізаваным мітынгу, старшыня Саюза беларускіх пісьменнікаў Барыс Пятровіч (Сачанка).

Председатель Союза белорусских писателей Борис Петрович (справа)
© Sputnik Вера Дашкевич
Старшыня Саюза беларускіх пісьменнікаў Барыс Пятровіч (справа)

Пры гэтым ён падкрэсліў, што для ўшанавання памяці народнага пісьменніка робіцца недазваляльна мала.

"Мы ведаем, што да гэтага часу, колькi пра гэта ні казалі, няма ў беларускіх гарадах вуліц імя Васіля Быкава, няма помнікаў. Не выдадзены збор твораў, рэдка выдаюцца кнігі — шмат чаго няма. Тым не менш, памяць пра яго жыве", — заўважыў Пятровіч.

Прарок і сумленне

Прынеслі кветкі да помніка і падзяліліся ўспамінамі сябры і калегі Быкава. Паэт Уладзімір Някляеў прызнаўся, што глядзеў на шэры камень на магіле пісьменніка і думаў пра тое, як хутка ляціць час.

"Прайшло 15 гадоў. А здаецца, толькі ўчора хадзіў па марскім беразе ў Фінляндыі, выбіраў гэты камень", — распавёў Някляеў.

Владимир Некляев на могиле Василя Быкова
© Sputnik Вера Дашкевич
Уладзімір Някляеў на магіле Васіля Быкава

Ён казаў пра Быкава як пра прарока, але пры гэтым прызнаўся, што вельмі спадзяецца, што ў некаторых сваіх прадказаннях Быкаў мог і памыліцца. У канчатковым выніку, расце новае пакаленне са сваім разуменнем таго, што адбываецца.

Сябар і калега Быкава Сяргей Законнікаў сказаў, што яму сорамна перад Васілём Уладзіміравічам, але пры гэтым заклікаў не аперыраваць паняццямі калектыўнай адказнасці, а кожнаму пастарацца рабіць усё магчымае для Беларусі, аб якой марыў Быкаў.

Поэт, публицист Сергей Законников вспоминает о Быкове
© Sputnik Вера Дашкевич
Паэт, публіцыст Сяргей Законнікаў успамінае пра Быкава

З ім збольшага пагадзілася і загадчык навукова-экспазіцыйнага аддзела Дзяржаўнага музея гісторыі беларускай літаратуры Вольга Гулева.

"Усе мы пішам сваю старонку. І так будзе заўсёды — людзі будуць нараджацца і сыходзіць. Але мы разумеем, што ёсць асобы, якія вызначаюць прастору, час, нават эпоху. І вось ёсць эпоха Быкава — гэта тое, на чым выхоўваецца маладое пакаленне", — заўважыла яна.

Важныя звесткі

Быкаў — франтавік, пехацінец. Вядомы сваёй ваеннай прозай, якая прыкметна адрознівалася на фоне пераможных і патрыятычных гісторый савецкага часу.

Быкаў пісаў не столькі аб доблесці і подзвігах, колькі аб маральным выбары, які ўвесь час прыходзілася рабіць людзям ва ўмовах вайны. За гэты нестандартны для савецкага часу погляд на вайну Быкава часам крытыкавалі. Практычна ўсе буйныя творы Быкава савецкага перыяду ў той ці іншай меры цэнзураваліся, распавядаў у інтэрв'ю Sputnik даследчык творчасці пісьменніка Сяргей Шапран.

Быкаў, нягледзячы на ​​шырокую чытацкую папулярнасьць, не быў блізкі ні да адной улады. У другой палове 1990-х з'ехаў з Беларусі, жыў у Фінляндыі, Германіі і Чэхіі ў рамках міжнароднай праграмы "Пісьменнік у выгнанні". На радзіму вярнуўся за месяц да смерці. "Васіль сыходзіў вельмі мужна і годна", — сказаў, калі Быкава не стала, яго сябар — пісьменнік Генадзь Бураўкін.

Васіль Быкаў памёр 22 чэрвеня 2003 года. Развітацца з ім прыйшлі дзесяткі тысяч людзей. Для часткі грамадства да гэтага часу застаецца непрымальным, што ў сталіцы няма ні помніка, ні вуліцы яго імя.

Старшыня Саюза пісьменнікаў Беларусі Мікалай Чаргінец на пачатку гэтага года ў чарговы раз распавёў аб прапанове Саюза назваць вуліцы ў Мінску ў гонар Быкава і Рыгора Барадуліна, а таксама ўсталяваць помнікі літаратарам. Але аб рэалізацыі гэтых праектаў па-ранейшаму нічога не вядома.

127
Тэги:
пісьменнік, Васіль Быкаў, Беларусь
По теме
Моладзевы летнік ладзяць на радзіме Васіля Быкава
Чаргінец лічыць, што ў Мінску павінна быць вуліца імя Васіля Быкава
Cтворана электронная бібліятэка Быкава
Васіль Быкаў без купюр і з тэрапеўтычным эфектам

Самыя знакамітыя цыганы свету

26
(абноўлена 17:37 09.04.2021)
  • Рыта Хэйварт
  • Роні Вуд
  • Чарлі Чаплін
  • Оперная спявачка Ганна Нятрэбка
  • Элвіс Прэслі
  •  Спявак Філіп Кіркораў
  • Футбаліст Златан Ібрагімавіч
  • Пабла Пікаса
  • Галіна Вішнеўская
  • Эрык Кантана
  • Аксана Фандэра
  • Футбаліст Рыкарду Куарэжма з Партугаліі
  • Марышка Вераш
  • Акцёр, спявак і рэжысёр Мікалай Слічэнка
  • Спявак, удзельнік гурта Карані Аляксандр Берднікаў
Пабла Пікаса, Элвіс Прэслі, Чарлі Чаплін, Роні Вуд, Галіна Вішнеўская, Ганна Нятрэбка, Філіп Кіркораў, Златан Ібрагімавіч - усе гэтыя знакамітыя людзі маюць цыганскія карані.

Напярэдадні адзначаўся Міжнародны дзень цыган, Sputnik прапануе ўспомніць (а магчыма, даведацца ўпершыню), у якіх вядомых акцёраў, музыкаў, спартсменаў ёсць цыганская кроў.

Такіх людзей нашмат больш - нехта ганарыцца сваім паходжаннем, хтосьці хавае. А хтосьці і не ведае пра яго зусім, і толькі дзякуючы намаганням спадчыннікаў або журналістаў свет калі-небудзь даведаецца пра гэта.

Бо цыганы - адна з самых шматлікіх (каля 10 мільёнаў чалавек) этнічных меншасцяў у Еўропе. Іх называюць ром, рома, сінці, мануш, кале. Цыганы жывуць таксама ў Паўночнай Афрыцы, Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы, Аўстраліі і ў краінах Блізкага Ўсходу. У СССР іх афіцыйна налічвалася 175,3 тысячы чалавек (перапіс 1970 года). У Расіі, па перапісу 2010 года, пражывае каля 220 тысяч цыган. У Беларусі, паводле перапісу 2019 года, каля сямі тысяч.

Глядзіце таксама:

26
  • Рыта Хэйварт
    © AP

    Першая "прынцэса Галівуда" 40-х Рыта Хэйварт, або Маргарыта Кармэн - так на самай справе звалі дзяўчыну - нарадзілася ў сям'і іспанскага танцора з цыганскімі каранямі. Каб трапіць у Галівуд, яна зрабіла некалькі пластычных аперацый, і ад іспанска-цыганскай знешнасці не засталося і следу.

  • Роні Вуд
    © AP / Rich Fury

    Ўдзельнік гуртоў The Rolling Stones і The Faces Роні Вуд паходзіць з цыганскай сям'і, ён вырас недалёка ад аэрапорта Хітроў з моцным жаданнем толькі граць музыку і маляваць.

  • Чарлі Чаплін
    © Public Domain / Национальный Медиа Музей - Daily Herald Archive

    Лічылася, што вялікі комік мінулага стагоддзя Чарлі Чаплін нарадзіўся на паўднёвым усходзе Лондана, а яго бацькі былі спевакамі з м'юзік-хола. Аднак у перадачы на ​​BBC, прысвечанай Чапліну, яго дзеці распавялі аб загадкавым лісце, які знайшлі ў скрыні стала. Аўтар - нехта Джэк - пісаў, што з'яўляецца сваяком Чапліна і абодва яны з цыганскай сям'і. Цяпер ліст захоўваецца ў музеі.

  • Оперная спявачка Ганна Нятрэбка
    © Sputnik / Евгения Новоженина

    Оперная спявачка Ганна Нятрэбка калісьці пусцілася ў скокі прама на опернай сцэне ў Зальцбургу. Нядзіўна, бо ў родзе бацькі Ганны - нашчадкавыя казакі, а ў мамы цыганскія карані.

  • Элвіс Прэслі
    © AP / HPM

    Кароль рок-н-ролу Элвіс Прэслі ніколі не казаў пра свае цыганскія карані, аднак вядома, што бацька музыканта па прозвішчы Прэслер паходзіў з цыганскага роду, які атабарыўся на тэрыторыі сучаснай Германіі ў XVIII стагоддзі.

  •  Спявак Філіп Кіркораў
    © Sputnik / Екатерина Чеснокова

    Спявак Філіп Кіркораў па бацьку - армянін (народжаны Крыкаран), а вось бабуля па маці, цыркавая артыстка, мела цыганскія карані.

  • Футбаліст Златан Ібрагімавіч
    © Sputnik / Алексей Филиппов

    Футбаліст Златан Ібрагімавіч, нападаючы французскага клуба "Пары Сен-Жэрмен" і капітан зборнай Швецыі, а таксама яе лепшы бамбардзір, чэмпіён Іспаніі ў складзе "Барселоны", нарадзіўся ў сям'і югаслаўскіх эмігрантаў. У бацькі футбаліста былі цыганскія карані, і таварышы па камандзе за гэта называлі Златана "lo Zingaro" (цыган).

  • Пабла Пікаса
    © AP

    Мастак, скульптар, графік, заснавальнік кубізму Пабла Пікаса ганарыўся сваімі цыганскімі генамі Гітана.

  • Галіна Вішнеўская
    © Sputnik / Юрий Абрамочкин

    У опернай спявачкі, народнай артысткі СССР Галіны Вішнеўскай маці была напалову цыганка, напалову полька - яна грала на гітары і спявала цыганскія рамансы. Яна кінула дачку зусім маленькай. Дзяўчынка хацела абавязкова кімсьці стаць, каб усе бачылі, якая яна. Стала вялікай спявачкай і жонкай геніяльнага Растраповіча.

  • Эрык Кантана
    © AP / Max Nash

    Футбаліст і акцёр Эрык Кантана заўсёды ганарыўся тым, што ў ягоных жылах цячэ кроў мануш - франкамоўных цыган. Пік кар'еры ў Кантана прыйшоўся на знаходжанне ў англійскім "Манчэстэр Юнайтэд". Кар'еру гульца ён завяршыў у 1997 годзе і перайшоў у разрад кінаакцёраў.

  • Аксана Фандэра
    © Sputnik / Михаил Мокрушин

    Рэжысёр, актрыса тэатра і кіно Аксана Фандэра нарадзілася ў Адэсе. Яе бацька - Алег Фандэра, акцёр, па нацыянальнасці - напалову ўкраінец, напалову цыган, маці - яўрэйка.

  • Футбаліст Рыкарду Куарэжма з Партугаліі
    © Sputnik / Алексей Филиппов

    Рыкарду Куарэжма - партугальскі футбаліст цыганскага паходжання, паўабаронца, гулец партугальскага клуба "Порту" і зборнай Партугаліі.

  • Марышка Вераш
    © CC0 / Joost Evers / Anefo

    Марышка Вераш - галандская спявачка, салістка папулярнага рок-гурта 70-х "Shocking Blue". Яе бацька, Лаёша Вераш, венгерскі цыган па нацыянальнасці, быў скрыпачом у цыганскім аркестры. Маці - руска-французскага паходжання, ураджэнка Германіі. У дзяцінстве Марышка спявала з цыганскім ансамблем, у якім працаваў яе бацька.

  • Акцёр, спявак і рэжысёр Мікалай Слічэнка
    © Sputnik

    Акцёр, спявак і рэжысёр тэатра "Ромэн" Мікалай Слічэнка - адзіны з цыган, хто быў уганараваны званнем Народны артыст СССР. Нарадзіўся ў сям'і аселых цыганоў-сэрваў. Самая вядомая яго роля ў кіно - у фільме "Вяселле ў Малінаўцы".

  • Спявак, удзельнік гурта Карані Аляксандр Берднікаў
    © Sputnik / Валерий Левитин

    Спявак, удзельнік гурта "Карані" Аляксандр Берднікаў ніколі не хаваў свайго паходжання і ганарыцца цыганскімі каранямі.

Тэги:
Філіп Кіркораў, Ганна Нятрэбка, Пабла Пікаса, цыганы
Lord of the rings

Ад Гары Потэра да Уладара: лепшыя кнігі свету ў перакладзе на беларускую мову

133
(абноўлена 12:21 10.04.2021)
Квэст для тых, каму надакучыла чытаць замежную літаратуру на мове аўтараў і хочацца праверыць свае сілы.

Айчынныя перакладчыкі працуюць без перапынку: штогод на беларускую мову перакладаюць дзясяткі кніг. Менавіта таму падрыхтаваны спіс – не поўны. Тут толькі толькі вяршкі, бо сярод беларускіх перакладаў кожны зможа адшукаць штосьці на свой густ.

Сусветна вядомыя кнігі, якія можна пачытаць на беларускай мове – у падборцы Sputnik.

Гары Потар

Творчасць Джоан Роўлінг аказалася вельмі прывабнай для беларускіх перакладчыкаў. З ангельскай мовы кнігі пра філасовскі камень, патаемную залу, вязня Азкабана і келіх агню пераклаў Дзяніс Мускі.

Спіс перакладаў знакамітай гісторыі пра хлопчыка-чараўніка з рускай мовы на беларускую больш шырокі – тут акрамя пералічаных вышэй, частка пра Прынца-Паўкроўку і рэліквіі Смерці, "Квідыш скрозь стагоддзі", "Чароўныя істоты і дзе іх шукаць", "Байкі барда Біля". Пачытаць іх усе можна ў сеціве.

Што тычыцца друкаванага пераклада, ён з’явіўся ў 2020 годзе ў выдавецтве "Янушкевіч". Пераклад рабіла прафесійны лінгвіст з навуковай ступенню кандыдата навук, выкладчыца філалагічнага факультэта БДУ Алена Пятровіч. Менавіта дзякуючы ёй свет убачылі апавяданні Конан Дойла і Эдгара Аллана По, вершы Джэймса Морысана на беларускай мове.

Шэрлак Холмс

Зборнік з дваццаці апавяданняў пра ангельскага дэтэктыва, другі пасля "Прыгодаў пра Шэрлака Холмса", надрукаваны ў 1984 годзе. Па задуме гэтая кніга павінна была стаць апошняй у цыкле твораў пра Шэрлака Холмса, але праз некоторы час з’явілася апавяданне "Апошняя справа Холмса".

Пераклад на беларускую мову выйшаў у выдавецтве "Кнігазбор" у 2015 годзе, выканала яго Алена Казлова. Для ўсіх жадаючых набыць кнігу варта адзначыць, што наклад цалкам прададзены і дадруковак пакуль не было.  

Уладар пярсцёнкаў

Прафесара Толкіена абеларушваць пачалі ў 2000-ых. Раман-эпапею перакладалі на беларускую мову Дзмітрый Магілёўцаў і Крысціна Курчанкова  – часткі "Звяз Вярсцёнка", "Дзве вежы", "Вяртанне Караля".

Адну з самых папулярных кніг XX стагоддзя можна прачытаць у перакладзе на 38 моў свету. Але зрабіць гэта вельмі складана, бо многія імёны і геаграфічныя назвы ў арыгінальным тэксце маюць стараанглійскія, валійскія і скандынаўскія карані, якія могуць зразумець англамоўныя чытачы. Што тычыцца рускамоўных – для іх гэтая задачка можа быць з зорачкай. На дадзены момант вядома восем перакладаў на рускую мову.

Хронікі Нарніі

Яшчэ адзін твор з катэгорыі "Фэнтэзі" на беларускую мову пераклала Надзея Кім. Разам з Толкінам Льюіс лічыцца заснавальнікам і найлепшым прадстаўніком гэтага жанру.

Серыя кніг пра Нарнію карыстаецца вялікай папулярнасцю ва ўсім свеце. За гэты час было прададзена 120 мільёнаў копіяў "Хронік" на 41 мове свету.

Пыха і перадузятасць

Раман "Пыха і перадузятасць" Джэйн Остэн убачыў свет на пачатку XIX стагоддзя, а яго беларускамоўны пераклад з’явіўся амаль праз два стагоддзі – у 2019 годзе. Пераклала адзін з самых папулярных у свеце твораў англійскай літаратуры Ганна Якута, на рахунку якой "Не адпускай мяне" Кадзуа Ісігура і іншыя замежныя творы.

Дарэчы, класічным перакладам на рускую мову лічыцца пераклад Імануэля Маршака.

За доўгую літаратурную гісторыю па рамане знялі некалькі фільмаў – тэлесерыялы ў 1980 і 1995 годзе і поўнаметражны фільм у 2005 годзе з Кірай Найтлі ў галоўнай ролі. Цікава было б паслухаць, як гучыць знакамітая акторка па-беларуску.

Каханне падчас халеры

Раман знакамітага калумбійскага пісьменніка, лаўрэата Нобелеўскай прэміі 1982 года Габрыеля Гарсія Маркес распавядае пра каханне і перыпетыі жыцця прыгажуні Фэрміны Даса і Флярэнтына Арыса.

У перакладзе Карласа Шэрмана на беларускую мову кніга "Каханне падчас халеры" выйшла ў 2017 годзе ў выдавецтве Янушкевіч. Шэрман перакладаў з іспанскай на беларускую і наадварот. Дзякуючы яму іспанцы змаглі прачытаць "Дажыць да світання ", "Абеліск " і "У тумане " Васіля Быкава, творы Янкі Купалы і Якуба Коласа, Рыгора Барадуліна і Івана Шамякіна.

Палёт над гняздом зязюлі

Часопіс Time уключыў гэты раман у спіс лепшых англамоўных твораў з 1923 па 2005 год, яго, як і "Вялікага Гэтсбі " неаднаразова спрабавалі забараніць на тэрыторыі ЗША.

Існуе некалькі перакладаў рамана на рускую мову, а на беларускую кнігу пераклаў Аляксей Знаткевіч у 2017 годзе, надрукавала выдавецтва Янушкевіч.

Як і шматлікія літаратурныя бестсэлеры раман экранізавалі, але экранізацыю 1975 года крытыкаваў сам Кен Кізі.

Уладар

Нечакана, але беларускія перакладчыкі не пакінулі без увагі і найбольш вядомы твор выбітнага італьянскага палітычнага дзеяча і мысляра, філосафа і літаратара эпохі Адраджэння Нікало Макіявэлі.

Трактат, у якім апісваецца метадалогія захопу ўлады, метады кіравання і навыкі, неабходныя для ідэальнага кіраўніка, пераклаў у 2008 годзе на беларускую мову Зміцер Колас.

Кніга прадстаўляе цікаўнасць яшчэ і ў тым, што напісана была ў 1513 годзе, а апублікаваная толькі ў 1532 годзе праз пяць гадоў пасля смерці аўтара.

Байцоўскі клуб

Раман амерыканскага аўтара Чака Паланіка ўбачыў свет у 1996 годзе ў ЗША, а ў 1999 годзе Дэвід Фінчэр зняў аднаіменны фільм, галоўныя ролі ў якім ыканалі Брэд Піт і Эдвард Нортан. Варта толькі ўявіць, як гэты тандэм размаўляе па-беларуску, дрыжыкі бягуць па спіне і замірае сэрца кожнай беларусачкі.

Крыху наблізіць фантазіі беларускамоўных дзяўчат да рэальнасці, дапаможа кніга выдавецтва "Логвінаў" з серыі "Амерыканка", надрукаваная ў 2013 годзе  ў перакладзе Сержа Мядзведзева.

Небяспечнае лета

Па назве гэтай кнігі з першага погляду, магчыма, складана здагадацца, аб чым пойдзе размова, але яе персанажаў ведае кожны. Гісторыі пра мумітроляў шведскай пісьменніцы Тувэ Янсан сталі сімвалам дзяцінства для многіх пакаленняў, у тым ліку і беларусаў.

Казачная аповесць "Небяспечнае лета" – толькі адна кніга з серыі пра казачных істот, якіх прыдумала шведская пісьменніца і мастачка. Пераклад убачыў свет у 2014 годзе пры дапамозе Зміцера Коласа.

133
Тэги:
аўтар, Квэсты, Уладар пярсцёнкаў, Гары Потэр, Літаратура, Беларуская мова, Беларусь
Які сёння дзень: 11 красавіка

Які сёння дзень: 11 красавіка 2021 года

156
(абноўлена 13:14 10.04.2021)
Гэты дзень з'яўляецца сто першым па грыгарыянскім календары, да канца года засталося 264 дні.

Сёння адзначаецца Міжнародны дзень вызвалення вязняў нацысцкіх канцлагераў. Якія яшчэ падзеі адбыліся 11 красавіка і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 11 красавіка

  • У 1611 годзе пачалася аблога паўстанцамі ў Маскве гарнізону цара Уладзіслава Вазы.
  • У 1927 годзе была прынятая Канстытуцыя БССР.
  • У 1945 годзе адбылося вызваленне амерыканскімі войскамі вязняў Бухенвальда.
  • У 2011 годзе адбыўся выбух у мінскім метрапалітэне на станцыі "Кастрычніцкая".

Хто нарадзіўся 11 красавіка

  • 1942 год: Пётр Шарыпа, беларускі жывапісец, педагог.
  • 1959 год: Сяргей Астравец, беларускі пісьменнік, эсэіст.
  • 1965 год: Алег Молчан, беларускі кампазітар, прадзюсар, грамадскі дзеяч.

Таксама сёння нарадзіліся нарвежскі скульптар Густаў Вігеланд і англійскі ўрач-хірург Джэймс Паркінсон.

11 красавіка ў народным календары

Сёння праваслаўныя вернікі шануюць памяць святапакутніка Марка, епіскапа Арафусійскага.

У гэты дзень людзі хадзілі ў лес, абдымалі бярозы і прыслухоўваліся, як у іх ідзе сок. Калі сока шмат, хутка пацяплее.

Лічылася, што якое надвор'е 11 красавіка, такое будзе і 11 кастрычніка. Калі лісце спачатку з'явілася на бярозе, лета будзе цёплым, на алешыне – дажджлівым. Сарокі нізка робяць гнёзды – летам будзе шмат навальніц.

156
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень