Беларускі пісьменнік Янка Брыль

"Жыць трэба сумленна": сёння спаўняецца 101 год з дня нараджэння Янкі Брыля

128
(абноўлена 12:00 05.08.2018)
Ён казаў, што толькі чыстыя сэрцы бачаць прыгажосць і быў упэўнены, што чалавек пачынаецца, калі самастойна робіць выбар. Біяграфія і творчасць аднаго з самых выбітных творчых людзей краіны - у даведцы Sputnik.

"Для мяне літаратура —  гэта служэнне", — казаў пра сваю творчасць народны пісьменнік Беларусі Янка Брыль. Яго творы са школы ведаюць усе беларусы, а біяграфія стала прыкладам плённай працы, поўнай творчага натхнення.

Ад беднага сына чыгуначніка да народнага пісьменніка

Нарадзіўся Янка Брыль у сям'і чыгуначніка ў Адэсе. У 1922 годзе сям'я прыехала на Карэліччыну ў вёску Загор'е. У 1931 годзе Янка Брыль паступіў ў Наваградскую гімназію, але не змог там вучыцца, таму што не было грошай.

Гэта не стала перашкодай. Як адзначаў Брыль у аўтабіяграфіі, "з чатырнаццаці год за сталага працуючы ў гаспадарцы, я многа чытаў, настойліва займаўся самаадукацыяй. Многія ночы праседжваў над першымі творамі".

У 1939 годзе юнака прызвалі ў Войска Польскае, дзе ён служыў у марской пяхоце. У гады Другой сусветнай вайны ён трапіў у палон, але ўцёк і да яе заканчэння ваяваў сярод партызан. Менавіта ў гэтыя часы пачалася яго журналісцкая праца — рэдагаваў газету "Сцяг свабоды" і сатырычны лісток "Партызанскае жыгала". Пасля вызвалення Беларусі загадваў аддзелам у рэдакцыі часопіса "Вожык".

Сярод знакавых кропак у біяграфіі Брыля — пасада намесніка рэдактара часопісаў "Маладосць" і "Полымя", сакратара праўлення СП БССР і нават дэпутатства ВС БССР.

У 1981 годзе Янка Брыль атрымаў званне ганаровага пісьменніка Беларусі. Акрамя гэтай, безумоўна, галоўнай узнагароды, на яго ліку — два ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга, ордэн Айчыннай вайны II ступені, ордэн Дружбы Народаў, ордэн "Знак Пашаны", мэдаль Францыска Скарыны, шматлікія літаратурныя прэміі.

Памёр Янка Брыль 25 ліпеня 2006 годзе, не дажыўшы да свайго дзевяностагадовага юбілею адзін год. Пахавалі яго ў Калодзішчах.

Творы Янкі Брыля перакладзены больш чым на 30 моў свету.

У верасні 2007 года вуліца ў мікрараёне Міхалова атрымала імя Янкі Брыля. Такая ж вуліца існуе ў польскай Гдыні.

Асноўныя творчыя вехі

Першыя літаратурныя спробы ўбачылі свет у 1938 годзе на старонках папулярнага заходнебеларускага часопіса "Шлях моладзі". Гэта былі вершы "Апошнія крыгі", "Ажываюць лес і поле…", "Запрог у саху Рыгор сівулю…", "Спатканне".

Першы зборнік твораў Янкі Брыля "Апавяданні" з'явіўся ў 1946 годзе. Услед за ім былі надрукаваныя "Нёманскія казакі" (1947), "Вераснёвая рунь" (1949), "Ліпка і клёнік" (1949), "Зялёная школа" (1951). За аповесць "У Забалоцці днее" у 1952 годзе Янка Брыль атрымаў Дзяржаўную прэмію СССР.

У 50-ых пісьменнік плённа працаваў у жанры аповесці. За кнігу апавяданняў, замалёвак, нарысаў "Працяг размовы" ў 1963 годзе Брылю была прысуджана Літаратурная прэмія імя Якуба Коласа, а ў 1982 годзе за аповесць "Золак, убачаны здалёк" — Дзяржаўная прэмія Беларусі.

Адным з першых Брыль паказаў вайну як супярэчлівую з'яву у рамане "Птушкі і гнёзды". Тэме вайн прысвечана і кніга "Я з вогненнай вёскі", напісанай сумесна з Адамовічам і Калеснікам.

Бібліяграфія Янкі Брыля налічвае каля сарака кніг у арыгінале і шматлікія пераклады больш як на трыццаць моваў. Акрамя таго, ён перакладаў на беларускую мову творы Талстога, Чэхава, Крылова і іншых.

128
Тэги:
дзень нараджэння, Янка Брыль, Беларусь

Пад Маладзечна адрадзілі старажытны беларускі абрад "Лука" відэа

48
(абноўлена 12:59 05.05.2021)
Як кажуць жыхары вёскі Маркава, калі сайт знаёмстваў не дапамагае знайсці спадарожніка - дапаможа іх абрад. Прычым не толькі дзяўчатам, але і мужчынам. Глядзіце на відэа Sputnik, як праводзяць старадаўні абрад.

Калі менавіта ў вёсцы Маркава Маладзечанскага раёна пачалі вадзіць карагоды - ніхто толкам не ведае. Але адрадзілі абрад "Лука" у аграгарадку адносна нядаўна, у пачатку 2000-х. Хоць некаторыя мясцовыя жыхары яшчэ памятаюць, як у 70-х гадах мінулага стагоддзя старажылы праводзілі абрад па ўсіх канонах.

Спачатку вадзілі карагод толькі ў вёсцы Маркава. А потым пра традыцыю даведаліся і жыхары іншых вёсак. Цяпер штогод на правядзенне культурнага звычаю прыязджаюць сотні людзей з наваколля і Маладзечна.

Як правіла, абрад здзяйсняюць у першы дзень Вялікадня. Першапачаткова месцам правядзення былі "лукі" - так называлі пойму мясцовай ракі Гарадзея. Але потым пляцоўку пераносілі не раз: то да царквы, то на рынак.

Самая старэйшая па ўзросце жанчына заводзіла карагод. А ў цэнтр ставілі траіх дзяцей. Лічылася, гэта сімвал жыцця. А дзеці потым будуць шчаслівымі. У цэнтр можна ставіць і дарослага мужчыну, калі ён хоча ажаніцца. Кажуць, пасля такога рытуалу гарантавана сустрэнеш свой лёс.

Характэрна, што песні ў крузе спявалі толькі жанчыны. Але цяпер вясковыя жыхары параіліся і вырашылі: чаму б не спяваць усім жадаючым?

Пасля карагода і застолля ўдзельнікі адпраўляюцца да вялізнага старажытнага вяза. Там пачынаюцца народныя танцы і скокі, якія могуць доўжыцца да позняга вечара.

Глядзіце таксама:

48
Тэги:
відэа, абрады Беларусі, абрады, Маладзечна

Больш не манахромная: нейрасеткі размалявалі ваенную кінахроніку

41
(абноўлена 17:57 04.05.2021)
Парад у Берліне, дарога дадому і сустрэча ля парога - гістарычныя кадры заканчэння Вялікай Айчыннай вайны сталі даступныя ў каляровай версіі. Глядзіце на відэа, як ваенная хроніка выглядае ў колеры.

Урачысты марш каля Рэйхстага і Брандэнбурскай Брамы дапрацавалі тэхналогіяй каларызацыі. Эксклюзіўнае відэа да 9 Траўня апублікаваў тэлеканал RT.

Страявым крокам і калонамі бронетэхнікі адразу пасля капітуляцыі войскі Чырвонай арміі прайшлі па вуліцах Берліна 4 траўня 1945-га. Гэтыя кадры доўгі час заставаліся чорна-белымі, але электронныя прылады і праграмы дазваляюць зірнуць на падзеі таго часу па-новаму. Як бачна, на байцах - палявая форма, гэта значыць тая самая, у якой яшчэ некалькі тыдняў таму яны штурмавалі нямецкую сталіцу. А маршыраваць прыходзіцца па маставых, зусім нядаўна заблакаваных знішчанай тэхнікай і выбудаванымі барыкадамі.

Такая карцінка стала магчымай пры дапамозе сучаснага абсталявання і штучнага інтэлекту. Што характэрна, нейрасеткі не наладжаныя так, каб рэстаўраваць кінахроніку. Хутчэй, як тлумачаць эксперты, машыны "заточаныя", каб прадугледжваць "як бы гэта магло быць". Дакладнасць залежыць толькі ад "навучанасці" робатаў-аналітыкаў.

Хвалюючай для воінаў-пераможцаў стала і дарога дадому. Гэта чытаецца на тварах. Многія едуць у невядомасць. Ніколі не вярнуліся з вайны больш за 26 мільёнаў байцоў. А для тых, хто выжыў застаецца загадкай - дачакаўся ці іх хто-небудзь з родных. Таму нават на пастановачных кадрах прыкметна непадробная радасць ад сустрэчы. У Дзень Перамогі RT пакажа поўную версію ваеннай кінахронікі ў колеры.

Загад аб святкаванні 9 траўня 1945 года гістарычна атрымаў нумар 369. У той жа дзень па распараджэнні Сталіна быў зацверджаны ўказ пра ўзнагароду "За Перамогу над Германіяй". У Маскве з нагоды свята салют з 30 артылерыйскіх залпаў далі з адной тысячы гармат. Грымоты і ўспышкі суправаджалі прамяні 160 пражэктараў, а таксама рознакаляровыя ракеты.

Глядзіце таксама:

41
Тэги:
кадры, Вялікая Айчынная вайна, Берлін, парад, кіно

Віртуозныя "Стрыжы" адзначаюць 30-годдзе відэа

0
(абноўлена 12:59 06.05.2021)
Паветраныя асы да знамянальнай даты асвоілі новы трук - "пятлю з выпушчанымі шасі і уключанымі фарамі". Глядзіце на відэа непаўторныя для сусветнай авіяцыі манёўры.

Расійская авіяцыйная група вышэйшага пілатажу, якая праславіла не толькі лётчыкаў, але знішчальнікі МіГ-29, адлічвае сваю афіцыйную гісторыю з 6 траўня 1991 года.

"Стрыжы" дэбютавалі ў Швецыі. Расійская пілатажная група для дэманстрацыі магчымасцяў была прадстаўлена на авіябазе Упсала. Але тады паказ быў закрытым для шырокіх гасцей. Сапраўдны фурор асы зрабілі ў траўні 1992-га. Экіпажы з Расіі прывялі ў захапленне французскую публіку падчас святкавання 50-годдзя абвяшчэння эскадрыллі "Нармандыя-Нёман".

За трыццацігадовую гісторыю расійскія лётчыкі выступалі ў Бельгіі, Малайзіі, ЗША, Кітаі, Чэхіі і ў многіх іншых краінах. Імклівы поспех ацанілі ў 1993-м: тады расіяне былі ўдастоены звання "Лепшай пілатажнай групы ў свеце".

Рэпертуар палётаў прадстаўлены ў адзіночным, парным і групавым выступленнях. "Стрыжы" выконваюць упадабаныя фігуры - "Молат", "Піраміда", "Зорка" і не толькі. Да найбольш эфектных парадкаў адносяць "Вялікі брыльянт". Гэтую віртуозную дэманстрацыю магчымасцяў баявых знішчальнікаў "Стрыжы" выконваюць разам з "Рускімі віцязямі". Самалёты Міг-29 і Су-27 у групе выконваюць элемент "бочка". Выконваць такі трук не бяруцца авіятары ва ўсім свеце.

Глядзіце таксама:

0
Тэги:
авіяшоў, авіяцыя, відэа