Спектакль Радзіва Прудок у пастаноўцы Купалаўскага тэатра

Прыватныя тэатры ўпершыню пазмагаюцца за Нацыянальную тэатральную прэмію

36
(абноўлена 14:06 01.10.2018)
Галоўная тэатральная ўзнагарода краіны ў гэтым годзе зведала шмат навацый.

МІНСК, 1 кас — Sputnik. Прыватныя тэатры ўпершыню прымуць удзел у рэспубліканскім конкурсе "Нацыяльная тэатральная прэмія", паведаміла сёння на прэс-канферэнцыі першы намеснік міністра культуры Беларусі Ірына Дрыга.

Адно з галоўных мерапрыемстваў тэатральнага жыцця краіны пройдзе ў пяты раз з 1 кастрычніка па 21 снежня. Па словах арганізатараў, у гэтым годзе будуць улічаны ўсе прапановы і складанасці, якія ўзнікалі раней.

"Мы вырашылі пашырыць межы нашага адбору як з пункту гледжання павелічэння колькасці намінацый, так і з пункту гледжання формаў тых творчых арганізацый і калектываў, якія мы запрашалі да ўдзелу", — падкрэсліла Ірына Дрыга.

Яна паведаміла, што для ўдзельнікаў пятай тэатральнай прэміі ўведзены дзве новыя намінацыі – лепшы эксперыментальны спектакль і лепшы спектакль тэатра драмы малой формы.

Падчас абмеркавання ўвядзення намінацыі эксперымента было шмат спрэчак адносна таго, ці варты ён такой увагі, як нацыянальная прэмія. У рэшце рэшт арганізатары вырашылі, што не заўважаць такой з’явы у тэатральным жыцці краіны было б несправядліва.

Таксама "па шматлікіх падказках творчай грамадскасці" ў секцыі музычных тэатраў з’явілася намінацыя "Лепшая работа пастаноўшчыка ў музычным тэатры" і "Лепшая работа сцэнографа ў музычным спектаклі".

Другая арганізацыйная навацыя, не прапісаная ў палажэннях конкурсу, — з’яўленне ў ліку ўдзельнікаў прыватных тэатраў і недзяржаўных тэатральных праектаў.

"З нейкім сумам мы заўважалі, што адгукаліся на нашу прэмію і выходзілі ў фінал пераважна спектаклі, якія стваралі нашы дзяржаўныя тэатры. Разам з тым дзякуючы іншым тэатральным фестывалям у краіне сфарміраваўся сектар прыватных тэатраў. Можа, яны баяліся падаваць свае заяўкі, таму мы прапанавалі ім прыняць удзел і ім", — патлумачыла Ірына Дрыга.

Усяго да ўдзелу ў першым адборачным туры былі пададзены 87 спектакляў, з якіх у фінал прайшло 48 спектакляў, сярод якіх пастаноўкі такіх вядомых тэатральных пляцовак краіны, як Вялікі тэатр, Беларускі дзяржаўны акадэмічны тэатр, Нацыянальны акадэмічны тэатры Янкі Купалы і Цэнтр візуальных мастацтваў АРТ Карпарэйшн, а таксама рэгіянальныя тэатры – Гомельскі гарадскі маладзёжны тэатра, Брэсцкі акадэмічны тэатра драмы, Мінскі абласны тэатр драмы і многія іншыя.

36
Тэги:
тэатр, Нацыяльная тэатральная прэмія, Беларусь
Тэлевізар, архіўнае фота

Арганізатары "Еўрабачання" прыдумалі замену конкурсу

27
(абноўлена 11:25 01.04.2020)
Спецыяльны канцэрт Europe Shine A Light будзе транслявацца ў эфіры тэлеканалаў, а таксама на YouTube.

МІНСК, 1 кра - Sputnik. Замест адмененага конкурсу песні "Еўрабачанне-2020" арганізатары шоу зладзяць спецыяльны канцэрт, паведамілі ў Еўрапейскім вяшчальным саюзе (ЕВС).

"Еўрабачанне-2020" было адменена з-за сітуацыі з распаўсюджваннем каронавіруса. Такім чынам, у наступны раз конкурс пройдзе толькі ў 2021 годзе - у Нідэрландах, якія павінны былі прыняць шоу у гэтым маі. Аднак ЕВС знайшоў альтэрнатыву правядзенню "Еўрабачання".

"Замест гэтага мы маем намер аб'яднаць Еўропу 16 мая з дапамогай унікальнай тэлевізійнай праграмы ў прайм-тайм. Мы заклікаем усіх вяшчальнікаў, якія павінны былі прыняць удзел у конкурсе "Еўрабачанне" ў гэтым годзе, і членаў Еўрапейскага вяшчальнага саюза ў іншых краінах трансляваць гэта шоу у духу адзінства і аб'яднання", - заявіў супервайзар конкурсу Ён Ола Санд.

Шоу будзе называцца Europe Shine A Light, пройдзе яно у пазаконкурсным фармаце. Мяркуецца, што ў рамках канцэрту свае песні выканаюць прадстаўнікі ўсіх 41 краін, якія павінны былі паехаць на конкурс. Прыняць удзел могуць і зоркі "Еўрабачання" мінулых гадоў.

ЕВС заклікаў усе краіны-ўдзельніцы "Еўрабачання" трансляваць гэты канцэрт. Плануецца і прамы эфір на YouTube.

Больш падрабязна пра фармат і іншыя падрабязнасці канцэрту, які павінен стаць заменай "Еўрабачання-2020", арганізатары абяцалі распавесці пазней.

27
Тэги:
конкурс песні, Еўрабачанне
Тэмы:
Конкурс песні Еўрабачанне - 2020
Ларыса Мятлеўская

Загадвалі жаданні і праважалі нябожчыкаў: што яшчэ рабілі беларусы праз вакно

267
(абноўлена 08:59 29.03.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае пра схаваны сімвалізм звычайнага праёма ў сцяне і вучыць мыць вокны пры дапамозе народных сродкаў.

Для нашых продкаў акно было не проста адтулінай у сцяне, якая служыла для асвятлення і вентыляцыі памяшкання – вокны атаясамліваліся з вачыма.

У народнай культуры значэнне акна суадносіцца з ідэяй пранікнення, якое можа быць не толькі міралюбівым, але і варожым. Так, напрыклад, калі ў хату праз вакно залятала птушка, гэта лічылася прадвесцем бяды, а калі яна проста стукала дзюбай у школа, гаспадарам варта было чакаць вестак.

У некаторых мясцовасцях Беларусі існавала традыцыя выносіць памерлых нехрышчоных дзяцей і дарослых нябожчыкаў, якія памерлі ад "гарачкі " не праз дзверы, а праз акно. У выпадку смерці ў доме на падаконнік ставілі ваду, каб "душа абмылася", туды ж ставілі чарку з гарэлкай і хлебам для нябожчыка.

Вёска Свяцілавічы
© Sputnik Альфрэд Мікус
Нашы продкі лічылі вокны вачыма дома

Праз вакно адбывалася і частаванне Марозу, калі на Каляды яго клікалі есці куццю. Увогуле, ежа, якая перадавалася праз вакно заўсёды мела сакральнае значэнне. Такі абмен дарункамі і пажаданнямі адбываўся яшчэ да нядаўняга часу паміж валачобнікамі і гаспадарамі хаты.

Археолаг Эдвард Зайкоўскі лічыць, што праз акно ажыццяўляецца сімвалічная сувязь са светам памерлых. У народзе верылі, што асабліва небяспечна пакідаць вокны адчыненымі  і не перахрышчанымі нанач, таму што тады праз іх могуць ўвайсці нябожчыкі і нячысцікі і задушыць спячых.

У легендах пра камяні-краўцы падкрэсліваецца, што матэрыял для пашыву адзення перадавалі змею-краўцу праз вакно і толькі праз яго атрымлівалі гатовыя вырабы.

З акном звязана і любоўная магія. Так на Каляды пры дапамозе солі, пастаўленай наччу на падваконне дзяўчына спрабавала даведацца аб будучым лёсе.

Таксама людзі верылі, што акно здольна выконваць жаданні. Лічылася, што калі ў адкрытае акно ці фортку пастаянна вымаўляць тое, чаго вельмі хочацца, гэта абавязкова спраўдзіцца.

Праз акно маглі ажыццяўляцца і злачынныя планы таму гаспадыні імкнуліся прадухіліць уздзеянне нядобрых, зайздросных позіркаў, паставіўшы на падакноннік вазон з чырвоным мушкатам (другая назва герані ці пеларгоніі - Sputnik).

Як упрыгожвалі вокны

У старажытнасці жытло будавалі практычна без вокнаў, якія мы прывыклі бачыць цяпер. Яны выглядалі, як невялікія адтуліны, зробленыя ў двух сумежных вянках сцяны, якія закрывалі драўлянай засаўкай, а пазней шклом. Гэтыя адтуліны называлі "валакавое акно" і нават цяпер уважлівы вандроўнік заўважыць гэтыя старажытныя акенцы ў сценах клецяў, хлявоў і нават сенцах. Калі нарэшце сталі рабіць вокны, а па сведчанні навукоўцаў, гэта адбылося даволі позна, іх з’яўленне суправаджалася пэўным дыскамфортам ад адкрытасці дома вонкавай небяспецы. Гэта трывога выяўлялася у падсвядомым і можа таму ў народным сонніку пазначана, што бачыць у сне акно да чакання:

  • Бачыць расчыненае акно – падарунак будзе, прыбытак;
  • Акно з пабітымі шыбамі – страты, беднасць; з чыстымі і цэлымі – шчасце, жыццё.

Колькасць вокнаў залежыла ад планіроўкі хаты. Звычайна рабілі два вакна ў падоўжанай сцяне, што выходзіла на двор, і адно ў тарцовай – на галоўным фасадзе. Такое размяшчэнне вокнаў спрыяла стварэнню ў хаце покуці або "чырвонага кута", у якім размяшчаліся абразы.

Да ўсяго ў народзе быў пашыраны звычай мець у хаце менавіта тры акны ў гонар святой Тройцы. Чацвёртае акно у глухой сцяне паміж печчу і галоўным фасадам рабілі толькі ў асобных мясцовасцях. Часта на кухні вакно ўстаўлялі насупраць вусця печы, што было зручна для гаспадыні, якая пачынала завіхацца каля яе з першымі промнямі сонца.

Вёска Свяцілавічы
© Sputnik Альфрэд Мікус
Тры вакны ў хаце рабілі ў гонар Святой Троіцы

Цікава, што ў некаторых мясцовасцях існавала правіла пытаць дазвол на павялічэнне колькасці вокнаў больш за тры не толькі ў святара, але і у вясковага сходу. У другой палове ХІХ стагоддзя , калі пачала мяняцца планіроўка жылля і хату пачалі падзяляць на залу і спальню, у тарцовай сцяне, што выходзіла на вуліцу, рабілі па два вакна. 

Увогуле, месца вакна на фасадзе і яго форма адыгрывала значную ролю ў стварэнні мастацкага аблічча будынка. Аканіцы, надаконныя і падваконныя ліштвы – традыцыйныя элементы аздаблення хаты, якія адрозніваліся ў адпаведнасці з этнаграфічным рэгіёнам Беларусі. Зараз традыцыя ўпрыгажэння вокнаў рознымі элементамі не так распаўсюджана, але і дагэтуль можна напаткаць цікавыя варыянты.

Рама звычайна мела ад 3 да 6 шыб, а пачынаючы з ХVІ-ХVІІ стагодзя ў шляхецкіх сядзібах – да 30 і болей. Да ХІХ стагоддзя замест шкла часта выкарыстоўвалі спецыяльна вырабленыя скуры, паперу, пухіры жывёл, палатно. Зімой вокны мелі дубальты (падвойныя рамы, - Sputnik), а знадворку, калі не было аканіц, іх прыкрывалі саламянымі матамі, каб лепш захоўвалася цяпло ў хаце. Такімі матамі ўцяплялі і дзверы.

Драўляныя створкі або аканіцы звонку зачынялі кожны вечар, але з цягам часу яны страцілі сваю ўтылітарную функцыю. Разам з ліштвамі аканіцы сталі дэкаратыўнымі элементамі ў абрамленні вакна.

Вёска Свяцілавічы
© Sputnik Альфрэд Мікус
У кожным рэгіёне Беларусі былі свае традыцыі ўпрыгажэння вокнаў

Асабліва ўпрыгожваліся ліштвы, на якіх можна было сустрэць разнастайныя ўзоры. Часта гэта кветкі і мудрагелістыя завіткі, але можна сустрэць і выявы зорак і сонца, птушак і цмокаў і іншае.

Такая аздоба адрозніваецца ў кожным этнарэгіёне Беларусі і, як і нацыянальны строй, з’яўляецца іх своеасаблівым пашпартам, унікальнай адметнасцю. 

Як памыць вокны народнымі сродкамі

Гаспадыні дбайна сачылі за чысцінёй шыб у вокнах. Іх чыстка была абавязковай перад Вялікаднем. Прытрымліваюцца такой традыцыі і многія сучасныя гаспадыні.

Вядома, што цяпер у краме можна набыць разнастайныя сродкі для чысткі шкла, хтосці ў ваду дадае гарэлку або кроплі аміяку і націрае шыбы да бляску старымі газетамі, вокны чысцяць нават ільняным алеем і крапівой.

У кнізе "Літоўская гаспадыня" Ганны Цюндзявіцкай, якая сабрала вопыт гаспадарчай дзейнасці сялян на пачатку ХІХ стагоддзя, ёсць цэлы шэраг парадаў для захавання вокнаў чыстымі і светлымі.

Каб шыбы не трацілі празрыстасці, нельга мыць іх вадой, асабліва раніцай ці ўдзень, бо сонечныя прамяні уздзейнічаюць на вільготнае шкло, псуюць яго і змяняюць колер.

Варта рабіць гэта ўвечары, а зранку яшчэ раз выцерці шыбы сухой анучай. Для лепшага выніку суконку трэба пасыпаць дробным мелам і выцерці шкло насуха.Перад выкарыстаннем мел трэба прасеяць, каб ён не пакідаў драпіны на шкле.

Чытайце таксама:

267
Тэги:
Беларусь, Народныя традыцыі, Ларыса Мятлеўская
Тэмы:
Спадчына: традыцыі і вераванні нашых продкаў
Пасол РФ у Беларусі Дзмітрый Мезенцаў

Пасол Расіі ў Беларусі: мы ўсе атрымалі ў спадчыну традыцыі адзінай айчыны

0
(абноўлена 09:19 03.04.2020)
На ўсёй постсавецкай прасторы Саюзная дзяржава - унікальны ўзор супрацоўніцтва, адзначае пасол Расіі ў Беларусі Дзмітрый Мезенцаў.
Посол России в Беларуси: у двух братских стран особые межрегиональные связи

Як нагадаў ён у каментары для радыё Sputnik, 2 красавіка прагучалі віншаванні ад імя Уладзіміра Пуціна і Аляксандра Лукашэнкі. Кіраўнікі дзяржаў падкрэслілі, што Дзень яднання народаў Расіі і Беларусі адзначаецца ўжо больш за 20 гадоў, а традыцыі нашых адносін налічваюць не адно стагоддзе.

"У кругавароце бягучых клопатаў, а зараз і новых задач, звязаных з процідзеяннем каронавірусу, якімі занятыя і ўрады, і рэгіянальныя ўлады, не заўсёды аддаем сабе справаздачу, што ж для нас, расіян, значыць Беларусь. Можа быць, і хто-небудзь з грамадзян Беларусі не заўсёды паспявае звярнуць увагу на тое, чым жыве братэрская суседняя краіна. Напэўна, святы для таго і існуюць, каб радавацца разам, думаць разам, разам аналізаваць сітуацыю і разам глядзець у будучыню", - адзначыў Мезенцаў.

Ён таксама нагадаў, што зусім нядаўна мы адзначалі 20-годдзе Саюзнага дагавору - з прававога пункту гледжання і па сутнасці сваёй сапраўды ўнікальнага. Бо на ўсёй постсавецкай прасторы няма дзвюх іншых такіх дзяржаў, грамадзяне якіх маюць такія свабоды і правы - выбіраць месца жыхарства, вучыцца, павышаць кваліфікацыю або працаваць там, дзе лічыш патрэбным.

"Мы маем асаблівыя міжрэгіянальныя сувязі. Гэта не толькі падпісаныя ў свой час пабрацімскія дагаворы паміж гарадамі. Гэта розныя фарматы рэальнага ўзаемадзеяння, перш за ўсё ў эканамічнай сферы, пастаўкі адзін аднаму камплектуючых і фарміраванне вытворчых ланцужкоў, якія даюць многім прадпрыемствам рэальны прыбытак. Даюць людзям магчымасць атрымліваць гарантаваную зарплату, станавіцца багацей", - падкрэсліў пасол Расіі.

Таксама Мезенцаў адзначае, што ў рамках Саюзнага дагавору сёння рэалізуюцца праграмы і ў прамысловасці, і ў будаўніцтве, і ў энергетыцы, і ў іншых сферах. Да прыкладу, у ходзе візіту гендырэктара "Роскосмоса" Дзмітрыя Рагозіна ў Беларусь абмяркоўвалася пытанне магчымага ўдзелу беларускіх будаўнікоў ва ўзвядзенні касмадрома "Усходні".

"Літаральна сёння я меў магчымасць з прэм'ер-міністрам Сяргеем Румасам размаўляць пра тое, як паспяхова і планава ідуць да фінішу працы на Беларускай атамнай электрастанцыі ў Астраўцы. Гэта ўнікальныя, але зусім канкрэтныя магчымасці нашага супрацоўніцтва. Акрамя таго, за апошнія 10 месяцаў у Беларусі пабывала восем дэлегацый на чале з губернатарамі расійскіх рэгіёнаў. Не было ніводнай сустрэчы, каб яна не сканчалася падпісаннем пагадненняў аб пастаўках канкрэтнай беларускай прадукцыі, кантрактаў па накіраванні ў гандлёвыя сеткі Расіі выдатнага беларускага харчавання", - адзначыў Мезенцаў.

Пасол Расіі заклікаў памятаць пра тое, што "мы ўсе атрымалі ў спадчыну традыцыі адзінай айчыны". І казаць пра гэта важна не толькі напярэдадні 9 Мая, калі мы будзем адзначаць 75-годдзе Вялікай Перамогі, але і пасля, калі ўрачыстасці застануцца ў гісторыі.

Поўны каментар пасла Расіі ў Беларусі Дзмітрыя Мезенцава з нагоды Дня Яднання народаў Беларусі і Расіі слухайце ў аўдыёзапісы на радыё Sputnik Беларусь.

0
Тэги:
Саюзная дзяржава, Расія, Беларусь, Дзмітрый Мезенцаў