Балет Анастасія ў Вялікім тэатры Беларусі

Паўсюль каханне: што не так з беларускім нацыянальным балетам "Анастасія"?

263
(абноўлена 11:21 29.10.2018)
Карэспандэнт Sputnik Шаршнёва Алеся разважае пра фемінізм і васількі і спадзяецца, што першае ўражанне заўсёды зманлівае.

Першая балетная прэм'ера новага сезона ў Вялікім тэатры - "Анастасія" - стала аб'ектам абмеркавання задоўга да свайго з'яўлення на сцэне. Не жартачкі, трэці па ліку нацыянальны праект. Папярэдні - балет "Вітаўт" - нарабіў шмат шуму падчас гастроляў у нашых суседзяў, а працавала над ім практычна тая ж каманда.

Акрамя таго, перад стваральнікамі стаяла складаная задача - зрабіць пастаноўку непадобнай на айчынную экранізацыю эпізоду з жыцця Анастасіі Слуцкай.

Вялікае пытанне

Гісторыя княгіні Анастасіі Слуцкай больш-менш знаёмая беларусам, таму не можа быць і гаворкі пра тое, каб спрабаваць здзівіць гледача сюжэтнай лініяй. Так нават лепш: можна не адцягваючы ўвагі атрымаць асалоду ад працы прафесійнай каманды Вялікага тэатра і яе творчага пераасэнсавання гістарычных фактаў.

Мастацкі кіраўнік і харэограф Юрый Траян упэўнены, што кожныя пяць-шэсць гадоў у нашай краіне павінны з'яўляцца падобныя праекты. Фактура складаная для пастаноўшчыкаў, але з ёй трэба працаваць, каб гаварыць пра Беларусь і гераічныя старонкі яе гісторыі.

Спрачацца з гэтым цяжка, але ўзнікае пытанне: у якім ключы павінна адбывацца гутарка з гледачом, каб дасягнуць належнага эфекту? У дадзеным выпадку акрамя эстэтычнай асалоды гаворка ідзе пра ўзнікненне пачуцця гонару за сваю краіну. Як бы пафасна гэта не гучала.

Балет Анастасия в Большом театре Беларуси
© Sputnik Максим Богданович
Аркестр падчас перадпрэм"ернага паказу балета "Анастасія"

Выніковы прадукт атрымаўся яркім, як і ўсё, што робяць артысты Вялікага. Ці можна яго назваць нацыянальным, і ці будзе ён вядомым і любімым публікай, пакажа час.

Аўтар лібрэта і аўтар сцэнара знакамітага фільма аб Анастасіі Слуцкай Анатоль Дзялендзік не хаваў, што перад ім стаяла задача - зрабіць балет непадобным да кінапапярэдніка. Можна са стоадсоткавай упэўненасцю казаць, што як бы не склаўся лёс пастаноўкі, яна ўжо атрымала сваю веху ў айчынным мастацтве.

Анастасія ў касцюме лебедзя

На балеце, як і ў пластычным тэатры, касцюмы і дэкарацыі маюць значна большую ролю чым у класічных тэатральных пастаноўках. Тое, што нельга выказаць пры дапамозе сілы слова, даводзіцца маляваць музыкай, фарбамі цела, дэкарацый і касцюмаў. І калі першым двум пунктам хочацца паставіць "ідэальна" і апладзіраваць стоячы, то астатнія варта растлумачыць.

За сцэнаграфію балета "Анастасія" адказваў галоўны мастак тэатра Аляксандр Касцючэнка. Галоўная "фішка" ўбрання сцэны - дакладныя копіі лікаў святых, запазычаныя са сценаў Спаса-Еўфрасіннеўскага манастыра. Такое "назіранне" за тым, што адбываецца на сцэне - тонкі ход, нябачная сувязь пакаленняў і, мабыць, адзіны нацыянальны маячок, які атрымаўся ў мастакоў-пастаноўшчыкаў.

Касцюмы і дэкарацыі прыгожыя і нават казачныя, але, калі ацэньваць толькі іх, пастаноўку хочацца аднесці да рускага народнага фальклора, такога як савецкія казкі Аляксандра Роу.

Мастак-пастаноўшчык і аўтар касцюмаў Кацярына Булгакава, на прэс-канферэнцыі, якая папярэднічала прэм'еры, заявіла, што васількоў гледачам чакаць не варта. Маўляў, васількі - гэта больш пра народныя танцы, чым пра балет, заявіла яна. Можна пагадзіцца ці паспрачацца, але ў выніку атрымліваецца, што калі на сцэне з'яўляюцца воіны, у іх касцюмах лёгка можна пазнаць татараў, тады як са з'яўленнем Анастасіі ў сукенцы а-ля "белы лебедзь" у галаве ўзнікае толькі пытанне: а што ў ёй беларускага?

Балет Анастасия в Большом театре Беларуси
© Sputnik Максим Богданович
У часы Анастасіі Слуцкай аголеных частак цела ў жаночых строях не павінна было быць

Вось і атрымліваецца, што ў плане касцюмаў, балет "Анастасія" - гэта выдатная спроба разбурыць стэрэатып аб тым, што беларуская культура - гэта трасянка і вышыванка, але ніякай альтэрнатывы стваральнікі гледачу не прапанавалі.

Ледзь улоўны флёр беларускай культуры прамільгнуў з надыходам сцэнічнай зімы, але хутка знік пад націскам яркіх строяў татар.

Феміністкі галосяць

Яшчэ адзін спрэчны момант - любоўная лінія балета. Стваральнікі абяцалі гледачам "страсці, бітвы і каханне", але ў вочы кідаецца толькі трэцці пачуццёвы складнік пастаноўкі.

Гісторыя Анастасіі Слуцкай можа стаць выдатнай асновай для выхавання патрыятызму не толькі ў дзяцей, але і ў дарослых. Не жартачкі, слабая жанчына павяла за сабой цэлы горад і змагла перамагчы шматлікае татарскае войска.

Анастасія - той самы прыклад сілы духу і мужнасці, гэтакая народная гераіня. Тым больш дзіўнай здаецца перавага менавіта любоўнай лініі ў спектаклі. Атрымліваецца, што распавесці гісторыю моцнай жанчыны можна выключна праз каханне? У такім выпадку становіцца крыўдна нават тым, хто не належыць да папулярнай сёння суполкі феміністак.

Сцэна забойства хана здаецца змазанай, але ж, па сутнасці, гэты эпізод з'яўляецца ключавым, хоць і выдуманым, у гісторыі гераічнай Анастасіі. Магчыма, разгадку можна знайсці ў словах Юрыя Траяна, які ў размове з журналістамі падкрэсліваў, што хоча, каб "у балеце было менш паказных баёў і больш шчырых сітуацый". Гэта, па словах знакамітага харэографа, дазволіць паказаць, што такія людзі як Анастасія не вырастаюць у цяплічных умовах.

На справе ж, беларуская Жанна д'Арк у балеце выглядае безабароннай жанчынай, якой проста пашанцавала забіць хана і выйсці жывой з цяжкага пераплёту. Ёсць адчуванне, што не хапіла тых самых паказных баёў. Занадта шмат кахання ў гісторыі пра гераізм, занадта мала мужнасці ў балеце пра моцную жанчыну.

Так шмат, што ў якасці постскрыптума ў галаве гучыць звыклы матыў з фільма пачатку 90-ых аб невялікім каліфарнійскім гарадку і яго жыхарах.

263
Тэги:
Беларусь, Вялікі тэатр оперы і балета РБ
Кандрат Крапіва, 1951 год

Беларускі Лафантэн: 125 гадоў з дня нараджэння Кандрата Крапівы

608
(абноўлена 21:06 04.03.2021)
Да юбілейнага дня нараджэння выбітнага беларускага літаратурнага дзеяча Sputnik зрабіў падборку цікавых фактаў з яго жыцця і прапануе некалькі "пякучых" баек.

МІНСК, 5 сак – Sputnik. Сёння спаўняецца 125 гадоў з дня нараджэння знакамітага беларускага літаратара, байкапісца, майстра сатырычнага жанру.

Кандрат Крапіва нарадзіўся 5 сакавіка 1896 года ў вёсцы Нізок Уздзенскага раёна ў сялянскай сям'і. Sputnik вырашыў не пераказваць у чарговы раз біяграфію пісьменніка, але прывесці топ-5 літаратурных паданняў, звязаных з імем знакамітага беларуса.

Лёс пісьменніка вызначылі СМІ

Існуе паданне, што пісаць Крапіва пачаў дзякуючы газеце "Савецкая Беларусь".

Аднойчы будучы літаратар шпарцываў па роднай вёсцы і ўбачыў прыбіты на інфармацыйным стэндзе нумар "Савецкай Беларусі". Юнак прыпыніўся і пачаў чытаць. Кажуць, што тэксты ў артыкукалах яму настолькі падабаліся, што ён сам вырашыў паспытаць сябе на літаратурнай ніве.

Белорусские писатели (справа налево) : Михась Линьков, Якуб Колас, Кондрат Крапива и Павел Ковалев
© Sputnik / В. Китас
Беларускія пісьменнікі (справа налева): Міхась Лынькоў, Якуб Колас, Кандрат Крапіва і Павел Кавалёў

Ні дня без радка

Кажуць, што Крапіва вельмі шмат пісаў, быццам жыў па прынцыпе "ні дня без радка". Аднак ён ніколі нікому не казаў, над чым менавіта працуе ў пэўны момант.

Вядомы факт, што людзі творчыя маюць забабоны. Магчыма, і ён баяўся спудзіць яшчэ не народжаную басню. Напрыклад, п'есу "Брама неўміручасці" Крапіва пісаў амаль 6 гадоў, і ўвесь гэты час ніхто не ведаў, над чым ён працуе. Дарэчы, Крапіва ніколі не працаваў над некалькімі творамі адначасова.

Фенаменальная памяць

Крапіва меў фенаменальную памяць – ён ніколі не запісваў адрасы і тэлефоны, не вёў штодзённік. Усё самае важнае захоўвалася ў яго памяці. І калі трэба было знайсці тэлефон нейкага чалавека, то прасцей было адразу пытацца ў Крапівы (калі ён яго ведаў, вядома).

У старасці ў Крапівы сур'ёзна пагоршыўся зрок, што адбівалася на яго прафесійнай рэдактарскай дзейнасці. Але ён рэдактаваў усе слоўнікі проста па памяці. Захоўваў у сваёй памяці ўсе значэнні, дыялектныя варыянты і паходжанне беларускіх слоў са слоўнікаў.

Шмат нататнікаў

Гэты бок жыцця пісьменніка супярэчыць папярэдняму. Але не зусім. Нататнік яму быў патрэбен для цікавых цытатаў суайчыннікаў, адзнакаў падчас вандровак. Самае характэрна тут тое, што ў адрозненне ад сваіх калег па цэху (творчых людзей), яго почырк вельмі акуратны. Ён ніколі не маляваў і не рабіў пазнак на палях.

Шахматы

Акрамя літаратуры быў у Кандрата Крапівы яшчэ адзін запал – шахматы. Па ўспамінах блізкіх, за шахматнай дошкай ён мог праседжваць шмат гадзін запар. У пісьменніка быў нават адмысловы набор шахмат, выразаных з вельмі рэдкай пароды дрэва.

Што з гэтага праўда, а што не, мы ўжо наўрад ці даведаемся. Але тое, што з творамі Крапівы павінен быць знаёмы кожны беларус, – гэта факт.

Творчасць Кандрата Крапівы – з'ява ўнікальная і адметная для беларускай літаратуры. Гэта байкапісец такога ўзроўню, як Эзоп – для антычнай літаратуры, Лафантэн – для французскай і Крылоў – для рускай. Акрамя таго, гэта выдатны драматург і сатырык, які мог як высмеяць чалавечыя заганы ў сваіх п'есах "Хто смяецца апошнім" і "Брама неўміручасці", так і стварыць лірычную камедыю "Пяюць жаваранкі".

Да вашай увагі прапануем некалькі "пякучых" баек ад Крапівы.

Открытие Рождественских ярмарок в Праге
© Sputnik / Алексей Витвицкий
"А "галава" з мандатам у паўметра / Стаіць над яслямі ў хляве..."

Мандат

Аслу раз выдалі мандат, –
Няйначай, памылкова.
(Такія і ў людзей памылкі – не наўда,
Але аб іх пасля размова).
Ад шчасця гэтага ў Асла
Аж галава кругом пайшла,
І вылецеў з яе апошні розум –
Як п'яны стаў Асёл, хоць быў цвярозым:
Такога ўраз задаў разумнік тону,
Такога шуму нарабіў, такога звону,
Што не спрачаліся жывёлы ані крышку
І палічылі ўсе Асла за шышку.
– Ну й розум! Вось дык галава! –
Яе раз гучалі хвалы словы.
Другі дык ледзь не цалаваў
Капыцікі асловы.
А "галава" з мандатам у паўметра
Стаіць над яслямі ў хляве:
Ніводнай думкі ў галаве –
Жуе сабе авёс, псуе сабе паветра.
Пры гэтым бедныя жывёлы
І чхнуць баяцца без дазволу.
Адзін вось толькі Лыска,
Калі Асла пабачыць блізка,
Заўсёды брэша: "Гаў-гуў-гуў!
Цярпець я дурня не магу!"
Ды Лыска той сядзеў на ланцугу.
_______
Бывае іншы раз і з нашым братам,
Што галаву заменьваюць мандатам,
Ды мы справаджваем такіх аслоў
Без лішніх слоў.

                                                   1925

Белорусский крестьянин, член колхоза, 1934 год
© БГАКФФД
"І з выгляду просты, і проста адзет, / Ды гэта не проста, не так сабе дзед..."

Калгасны дзед

І з выгляду просты, і проста адзет,
Ды гэта не проста, не так сабе дзед,
І шэрая світка зусім ні пры чым, –
У дзеда важнецкі інспектарскі чын.
Інспектар па якасці – гэта ж не жарт!
Патрэбны тут веды, і пільнасць, і гарт,
І чын яму спаць не дае па начах, –
Мільгаюць у дзеда агрэхі ў вачах.
Вясновае сонца вачэй не пратрэ,
А дзеда ўжо клопат, руплівасць бярэ,
А чын ужо штурхае дзеда пад бок:
– Таварыш інспектар! Пара, галубок...
І птушак дасужых звіняць галасы,
І дзедавы ногі шчымяць ад расы.
Ды ногі-то, ўласна, зусім ні пры чым,
І моршчыцца ў дзеда ёсць многа прычын:
Вунь шэрае штосьці на чорнай раллі, –
Няўжо бо нядбайнікі зноў падвялі?
І грозна і гнеўна глядзіць ён на грэх, –
І ўсыпле ж дзед Сцёпку за гэты агрэх!
За тое, што добра дагледзеў вясны,
У прэмію дзеду падносяць штаны.
Штаны як штаны... Мо каб крышку вужэй,
Ды гонар для дзеда за ўсё даражэй.
Дахаты ён прыйдзе, пакажа старой:
– Ты ўсё мяне лаеш, а я вось герой.
Прытуліць старую к сівой барадзе
І горда падарак на стол пакладзе.

                                                      1936

Чемпионат профессионального мастерства Парикмахерское искусство
© Sputnik / Максим Богодвид
"Дык не адзін заўважан быў распорак, / А ззаду й спераду – па сорак..."

Мода

Якімсьці чынам, невядома,
З вар’яцкага шпіталя ці то дома
Ды збегла раз няшчасная кабета,
Якая з малых год
Была паклонніцаю мод
І розум страціла праз гэта.
Было, між іншым, лета.
Яна тут зараз цераз плот
І скокнула ў гарод
Ды, завязаўшы нек па-свойму хустку,
Давай тут прыбіраць старанна галаву:
Лісцё ўтыкае морквы і капусту,
І кроп, і іншую траву.
Пасля па вуліцы прайшла, як быццам каралева,
Хоць грудзі голыя і цела ўсё свіціцца,
Аж сэрца, гледзячы, сціскаецца ад жалю.
Аднак жа паабапал – справа, злева –
За ёю бегла разявак мо з трыццаць,
Галёкалі, іржалі.
І нават нейкія два франты,
Згубіўшы свой "шляхетны" сорам,
Таксама любаваліся уборам,
Хвалілі, што "пікантны".
А колькі модніцам-кабетам
Іх пахвала абыдзецца і грошай і турбот,
Няшчасныя не думалі аб гэтым.
Назаўтра ўжо ва ўсіх паклонніц мод,
Якія пераймаць заўсёды рады,
Дык не адзін заўважан быў распорак,
А ззаду й спераду – па сорак.
На галаве ж у іх не грады
І нават не гарод,
А проста – цэлае шматполле:
Бульбянік тут развесіў голле,
Там далей – іншы кораньплод;
На самай макаўцы ячмень
Пад вецярком сабе шумеў,
А далей сырадэля
Так міла белым тварыкам глядзела,
І роем навакол гулі
Двухногія чмялі.
_______
Якія ж выведу я тут маралі?
Каб на галовах не аралі,
Заводзячы севазварот шматпольны?
Ды не, браткі, зусім
Я клапачуся не аб гэтым, 
І байку прысвячаю ўсім, 
Хто слепа модзе пакланіцца здольны: 
Дзяўчатам ды кабетам, 
А больш за ўсіх дык маладым паэтам.
                                                             1926

Чытайце таксама: 

608
Тэги:
байкі, юбілей, падзеі і даты, Літаратура, Жыццё знакамітых людзей, Кандрат Крапіва, Беларусь
Тэмы:
Беларуская літаратура

Як сапраўдныя: хлопец стварае мадэлі матацыклаў у натуральную велічыню - відэа

61
(абноўлена 10:58 03.03.2021)
Дзевятнаццацігадовы хлопец здолеў манетызаваць сваё хобі: ён стварае кардонныя рэплікі вядомых мадэляў матацыклаў у натуральную велічыню. Глядзіце на відэа, як выглядаюць кардонныя байкі.

Генры Гансалвес з Бразіліі стварае неверагодныя рэплікі сваіх любімых мадэляў матацыклаў. Ён не можа дазволіць сабе сапраўдны байк, затое можа сабраць яго кардонную копію з нуля.

Генры захапляецца матацыкламі з 15 гадоў. Сёння яму 19. Спачатку хлопец ствараў эскізы і мініяцюры чопераў. Затым вырашыў перайсці на мадэлі ў натуральную велічыню.

На стварэнне байка мары - Honda CB 600 F Hornet - у хлопца сышло 10 месяцаў.

Другая рэпліка - BMW R 1200, была пабудавана ў значна меншыя тэрміны, нягледзячы на ​​больш высокую складанасць.

Публікацыя копій матацыклаў у інтэрнэце дазволіла Генры манетызаваць хобі. Сёння ён зарабляе грошы, ствараючы кардонныя мадэлі.

61
Тэги:
Бразілія, матацыкл
Наведванне прэзідэнтам Беларусі Аляксандрам Лукашэнкам ААТ Мотавела

Лукашэнка запатрабаваў ад "Мотавела" высокіх тэхналогій і экспарту

4
(абноўлена 12:50 05.03.2021)
Сталічнае прадпрыемства па вытворчасці ровараў і матацыклаў перажыло некалькі змен уласнікаў, а таксама працэдуру банкруцтва, пасля чаго колькасць супрацоўнікаў знізілася ў дзесяткі разоў.

МІНСК, 5 сак – Sputnik. Неабходна правільна распарадзіцца тэрыторыяй прадпрыемства ў цэнтры горада, заявіў кіраўнік дзяржавы падчас наведвання ААТ "Мотавела".

"Тут павінна быць вытворчасць, і высокатэхналагічная вытворчасць", - цытуе Аляксандра Лукашэнку яго прэс-служба. Па словах прэзідэнта, важная і арыентацыя на экспарт прадукцыі.

"Трэба зрабіць па-дзяржаўнаму, па-народнаму. Трэба па-гаспадарску падысці да гэтай тэрыторыі. Гэта залатое дно. Але ніякага жылля", - папярэдзіў ён.

На яго думку, трэба прадаваць прадукцыю на экспарт, а людзі з задавальненнем прыйдуць працаваць на вытворчасць у цэнтры беларускай сталіцы.

Як быць з тэрыторыяй велазавода?

Пры гэтым ён даў даручэнне Дзяржкантролю заняцца аналізам сітуацыі вакол магчымага зносу часткі будынкаў на тэрыторыі завода, які займае плошчу каля 30 гектараў.

Справа ў тым, што ААТ "Мотавела" знаходзіцца ў непасрэднай блізкасці ад цэнтра беларускай сталіцы, а частка прадпрыемстваў фарміруе аблічча Партызанскага праспекта ў самым яго пачатку.

"Трэба паглядзець. Гэта, калі хочаце, культурная нейкая каштоўнасць. Я не мінчанін, але я ўсё жыццё ездзіў па праспекце дадому, на працу сюды, калі дэпутатам быў. Мне прыемна было глядзець на гэтыя будынкі", - выказаў меркаванне Аляксандр Лукашэнка .

Паводле яго слоў, трэба зірнуць на такія магчымасці накшталт замены даху і іншага, для чаго трэба прыцягнуць незалежных людзей з боку.

Прычым ён звярнуў увагу чыноўнікаў, што на тэрыторыі прадпрыемства вельмі прыгожа, таму што там растуць векавыя дрэвы, заўважыў ён, аб'язджаючы тэрыторыю на аўтобусе. Таму ва ўказе будуць прапісаны выразныя ўмовы па працы на дадзенай пляцоўцы.

У сапраўдны момант на тэрыторыі велазавода знаходзіцца звыш 130 будынкаў, з якіх больш за палову непрыдатныя да эксплуатацыі. Сама вытворчая пляцоўка займае ўсяго толькі 2 гектары. Больш за 100 юрыдычных асоб арандуюць памяшканні для захоўвання або офісаў.

У 2018 годзе прадпрыемства стала банкрутам. У лепшыя гады там працавала больш за дзве тысячы чалавек, а цяпер занята крыху больш за 100 супрацоўнікаў.

(будзе далей)

4
Тэги:
матацыкл, ровар, прадпрыемства, тэхналогіі, Экспарт, ААТ "Мотавела", Аляксандр Лукашэнка