На рэпетыцыі спектакля Вешальнікі ў Купалаўскім тэатры

Оскар з мінусам, ці Што будзе, калі перавесці МакДонаха на беларускую

138
(абноўлена 12:21 15.01.2019)
Карэспандэнт Sputnik Шаршнёў Алеся на чарговай прэм'еры ў Купалаўскім паспела спалохацца, здзівіцца, засмяяцца і засумаваць.

П'еса вядомага ірландскага драматурга Марціна МакДонаха "Палачи" на сцэне Купалаўскага тэатра - гісторыя шматспадзеўная і інтрыгуючая. Хаця б таму, што "сапраўдная сенсацыя Еўропы" - а менавіта так ахрысцілі МакДонаха крытыкі і прэса - ужо паспеў заваяваць публіку як кінаработамі, так і тэатральнымі пастаноўкамі. Для тых, хто забыўся ці не ведаў - "Тры білборда на мяжы Эбінга, Місуры", "Сем псіхапатаў", "Залегчы на дно ў Бруге" - гэта ўсё яркія вынікі яго творчасці. Тэатральны матэрыял не такі нашумелы, але тут дастаткова сказаць, што МакДонах - першы драматург з часоў Шэкспіра, чатыры п'есы якога адначасова ішлі ў рэпертуары Нацыянальнага каралеўскага тэатра ў Лондане.

Прадстаўляць беларускі пераклад таленавітага драматурга ўзяў на сябе смеласць рэжысёр Віталь Краўчанка. Спектакль "Вешальнікі" - яго першая праца на сцэне Купалаўскага. Да гэтага ў паслужным спісе значыліся мінскія Сучасны мастацкі тэатр і Альфа-тэатр, Магілёўскі абласны драматычны тэатр і Гомельскі гарадскі моладзевы тэатр. П'есу "Палачи", напісаную ў 2015 годзе, ужо паставілі некалькі тэатраў па ўсім свеце, і ўсюды гледачы прынялі яе на "ўра".

Адназначна казаць пра тое, "зойдзе ці не зойдзе" так званая чорная камедыя беларускай публіцы, складана. Дакладна можна сказаць, што падчас спектакля гледачы паспеюць не толькі спалохацца, здзівіцца, пасмяяцца, але і трохі пасумаваць. Каб апісаць агульнае ўражанне і эмоцыі, лепш за ўсё падыдзе сінусоіда.

На репетиции спектакля Вешальнікі в Купаловском театре
© Photo : пресс-служба Купаловского театра
На рэпетыцыі спектакля "Вешальнікі" ў Купалаўскім тэатры

Адным трупам справа не скончыцца

Так заведзена, што са сцэны Купалаўскага заўсёды кажуць дзёрзка: лаюць чыноўнікаў, смяюцца з дзівацтваў грамадства. Нават пра каханне і смерць заяўляюць наўмысна гучна.

На гэты раз таксама трапілі "ў яблычак" - адмена смяротнага пакарання. Праўда, падзеі развіваюцца ў 1965 годзе ў Англіі ў той самы дзень, калі смяротнае пакаранне адмяняюць. Галоўны герой - былы кат Гары - мяняе прафесію і адкрывае паб. Не будзе спойлерам, калі сказаць, што ў цэнтры сюжэту менавіта яго старая праца. Дарэчы, п'еса заснаваная на рэальных падзеях, хоць і не з'яўляецца дакументальным матэрыялам.

Гісторыя пачынаецца са сцэны павешання, такой рэалістычнай, што мурашкі бягуць па спіне. Застацца абыякавым складана, толькі калі вы не крыміналіст або патолагаанатам. Паступова дзейства зацягваецца і як быццам правальваецца, гэта збівае з панталыку: героі п'янствуюць ў правінцыйным пабе, разважаюць пра смяротнае пакаранне, час ад часу жартуюць. Вярнуцца ў залу пасля антракту варта, таму што сінусоіда ў рэшце рэшт накіроўваецца ўверх, а фінал будзе захапляльным і эмацыйным.

У некаторых момантах пастаноўка нагадвае дэтэктыў, у іншых - гангстэрскую драму, але так ці інакш настрой атрымоўваецца злавіць адразу. Сцэнограф Барыс Герлаван, мастак па касцюмах Валянціна Праўдзіна і аўтар музычнага афармлення Павел Захаранка як заўсёды па-майстэрску справіліся са сваёй задачай.

На репетиции спектакля Вешальнікі в Купаловском театре
© Photo : пресс-служба Купаловского театра
На рэпетыцыі спектакля "Вешальнікі" ў Купалаўскім тэатры

Уражвае, як дзейства, годнае кінаўвасаблення, арганічна ўпісваецца ў маштабы адносна невялікай сцэны Купалаўскага. З кожным спектаклем сцэна тэатра усё больш пачынае быць падобнай да канструктара, з якога пры наяўнасці жадання і фантазіі можна зрабіць усё, што ўздумаецца.

"Хросны бацька" адпачывае

Галоўныя ролі ў спектаклі - непаўторныя і запамінальныя. Аляксандр Падабед у ролі Альберта П'ерпойнта з'яўляецца на сцэне так, што Марлон Брандо нервова паліць у старонцы, а пабачыўшы Ігара Дзянісава ў ролі Гары Уэйда, сохне ад зайздрасці.

Другарадныя персанажы дапаўняюць галоўных і дапамагаюць ім раскрыцца.

Асобна варта спыніцца на жанравым вызначэнні пастаноўкі - чорная камедыя. Рэжысёр Віталь Краўчанка кажа, што для яго ў чорнай камедыі галоўны момант той, "калі пасля смеху надыходзіць ўсведамленне недарэчнасці самога смеху, пачуцця віны за яго, бо смяяліся мы над сверхсур'ёзным. Тут смех не дзеля пацехі, а дзеля рэзкага адмаўлення цынізму ў дачыненні да да жыцця і смерці ".

Смеху - залівістага і гарэзлівага -  на самай справе не будзе. Хутчэй горкія ўсмешкі. Магчыма, кагосьці насмяшыла багацце абсцэннай лексікі, але, на мой погляд, калягенітальныя жарты з прымессю мацяршчыны даўно перасталі быць смешнымі. Хоць эпоху і настрой такія ўстаўкі перадаюць нядрэнна.

Зусім нечакана ірландска-брытанскі МакДонах упісаўся ў беларускі кантэкст. Яго героі ў фінале аказваюцца сам-насам са сваімі ўчфнкамі і даюць свой адказ на адвечнае пытанне "Хто вінаваты?" - "Хто-небудзь з іх або ніхто з іх. Так заўсёды бывае з правасуддзем".

138
Тэмы:
Купалаўскі тэатр: гісторыя і сучаснасць (54)
Наш Грунвальд 2019

Фестываль "Наш Грунвальд 2020" пераносіцца на нявызначаны тэрмін

17
(абноўлена 16:08 14.08.2020)
Арганізатары патлумачылі, што магчымасць правесці фестываль не прадстаўляецца ні з маральнага, ні з этычнага пункту гледжання.

МІНСК, 14 жні - Sputnik. Фестываль сярэднявечнай культуры і музыкі "Наш Грунвальд", які павінен быў адбыцца 22-23 жніўня, пераносіцца "да больш дарэчнага часу", паведамілі арганізатары.

У гэтым годзе мерапрыемства павінна было адбыцца ў дванаццаты раз.

"У 2020 годзе нам давялося доўга і дбайна змагацца за фестываль. Спачатку – з пандэміяй каронавіруса і закрытымі межамі, пазней са строгімі мерамі бяспекі і неабходнымі ўзгадненнямі і дазволамі. Мы ведалі, што вы чакаеце фэст, і рабілі ўсе магчымае, каб хутчэй абвясціць яго даты", - паведамілі карэспандэнту Sputnik.

Вядома, што на вялікім святочным канцэрце павінны былі выступіць гурты Стары Ольса, Irdorath, Gods Tower, "Крама", Палац, Aillion, Yann Zhanchak, Няміга і шмат іншых выдатных калектываў.

"Як ні шкада нам намаганняў і спадзяванняў, у кантэксце падзеяў, якія сёння адбываюцца ў роднай Беларусі, ні з маральнага, ні з этычнага пункту гледжання не прадстаўляецца магчымасць правесці фестываль "Наш Грунвальд" у запланаваныя даты", - выказаліся арганізатары і падкрэслілі, што "лепш, калі бітвы адбываюцца толькі на турнірных пляцоўках гістарычных фестываляў".

Чытайце таксама:

17
Тэги:
Музейны комплекс "Дудуткі", Наш Грунвальд
Слоікі з мёдам, архіўнае фота

Сёння праваслаўныя адзначаюць Мядовы Спас

278
(абноўлена 11:52 11.08.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае аб народных прыкметах, звязаных з Мядовым Спасам, і вучыць гатаваць ласункі да святочнага стала.

Ад 14 па 29 жніўня святкуюць Спас — старажытнае земляробчае свята, звязанае з выспяваннем пладоў. Згодна з народнымі традыцыямі гэта свята адзначаюць тройчы.

Першы — Мядовы Спас, або Макавей адзначаецца 14 жніўня па новым стылі. Другі — Вялікі або Яблычны Спас — свята Праабражэння Гасподняга — адзначаецца 19 жніўня, а трэці — Малы або Хлебны Спас прыходзіцца на 29 жніўня.

Раскуры дымар і даставай пчол

Мядовы Спас або Макавей традыцыйна пачынаецца са святочнага набажэнства, падчас якога асвячаюць мёд. Для пчаляроў гэта асаблівы дзень, бо напарэдадні мёд даставалі з вулляў.

Так выглядае сучасны пчаляр
© Sputnik Альфрэд Мікус
Так выглядае сучасны пчаляр

У сонечны дзень зранку апраналі чысту бялізну, халат і маску-мяшок на галаву. Абавязкова трэба было добра вымыць рукі і нацерці іх пчалінай травой.  Да вулляў адпраўляліся з раскураным дымаром. На гэты час жывёлу пакідалі ў хляве, а дзеці самі хаваліся ў хаце ў чаканні салодкага пачастунку.

Дымар
© Sputnik Альфрэд Мікус
Дымар - абавязковая прылада кожнага "мядовага" спецыяліста

Дарэчы, паводле народнага звычаю, калі даглядаючы пчол, бортнік у гэты дзень пашкадуе даць мёду хоць аднаму з дзяцей, якія прысутнічалі пры гэтым, пчолы прападуць.

Знікнуць пчолы — свету канец

Існавала ў народзе і павер'е, адкуль узяліся пчолы. Старэнькі дзядок Іспас хадзіў па зямлі і правяраў, ці паўсюдна ў яго гаспадарцы парадак. Ішоў ён па моры-акіяне і ўбачыў, як пасярэдзіне на вялікім камені прыгожая дзяўчына сядзела і горка плакала.

Пчолы
© Sputnik Альфрэд Мікус
Пчолы ля вулею

Іспас падыйшоў і запытаўся, чаму дзяўчына гаруе. Тая распавяла, што збегла да мора ад Божага гневу, бо ў школе Бог распавядаў пра стварэнне свету, а святы Пётра шчыпаў яе ціхенька за бок, таму яна пачула не ўсе божыя словы і засаромелася перапытаць.

Іспас пашкадаваў дзяўчыну і ператварыў яе ў пчаліную матку, а слёзы яе зрабіліся маленькімі пчолкамі. З таго часу пчолы лічацца божымі істотамі, а ў народзе кажуць, што калі яны знікнуць, то прыйдзе канец усяму свету.

Спасаўка-ласаўка, або Пачастункі старога бортніка

Наперадзе двухтыднёвы пост, празваны ў народзе "спасаўкай-ласаўкай". У адрозненне ад "пятроўкі-галадоўкі" ў гэтую багатую на грыбы і гародніну пару селянін ужо не адчуваў сябе такім галодным. Былі нават асаблівыя стравы, якія гатавалі ў гэтыя часы.

Соты з мёдам
© Sputnik Альфрэд Мікус
Свежыя соты з мёдам

Грушы з мёдам

Інгрыдыенты:

  • Грушы
  • Мёд

Як гатаваць:

Салодкія, але не пераспелыя грушы нарэзаць, як захочацца, паліць мёдам і даць пастаяць некаторы час. Для гэтага ласунка лепш браць летнія раннія грушы.

Аўсяны кісель

Інгрыдыенты:

  • 1 шклянка аўсянай мукі або шматкоў
  • 2 шклянкі вады
  • Ванільны цукар
  • Соль

Як гатаваць:

Трэба запарыць аўсяную муку або шматкі. Да запаранай мукі неабходна дадаць трошкі хлебнай закваскі і паставіць сумесь у цёплае месца.

Праз некалькі гадзін, як толькі пачне пузырыцца, працадзіце і памалу пракіпяціце, увесь час мяшаючы. Дадайце соль, цукар па смаку. Пасля гэтага  разліце па формах і астудзіце. Есці можна проста без нічога, а можна з вяршкамі, з малаком ці мёдам. Вясёлых святаў і смачна есці!

278
Тэги:
Народныя традыцыі, беларуская кухня, Мядовы Спас, Ларыса Мятлеўская, Беларусь
По теме
Спадчына: традыцыі і вераванні нашых продкаў
Прафесар, доктар біялагічных навук, загадчык лабараторыі Новасібірскага дзяржаўнага універсітэта Сяргей Няцёсаў

Пакуль не забыліся: другая хваля COVID-19 узнікне невыпадкова - вірусолаг

0
(абноўлена 09:54 15.08.2020)
Другая хваля каронавіруса ўжо пачала ўзнікаць у тых краінах і рэгіёнах, дзе мясцовыя ўлады аб'яўляюць аб палягчэнні супрацьэпідэмічных мер, і людзі значна менш носяць маскі, кажа аўтарытэтны расійскі вірусолаг Сяргей Няцёсаў.
Вторая волна COVID-19 возникнет неслучайно ― вирусолог

Нагадаем, раней прэм'ер-міністр РФ Міхаіл Мішусцін заявіў, што медыцынскія спецыялісты аднымі з першых атрымаюць новую вакцыну ад COVID-19, што знізіць рызыкі захворвання.

У дадзеным выпадку гаворка можа ісці аб так званых "клінічных выпрабаваннях трэцяй фазы", калі будуць вакцынавацца групы людзей з высокай рызыкай захварэць, растлумачыў на радыё Sputnik прафесар, доктар біялагічных навук, загадчык лабараторыі біятэхналогіі і вірусалогіі Факультэта натуральных навук Новасібірскага дзяржаўнага ўніверсітэта Сяргей Няцёсаў.

"Як правіла, гэта робіцца ў мясцовасці з высокай рызыкай захворвання або для груп насельніцтва з павышанай рызыкай заражэння. У шэрагу краін у якасці такіх груп выбіраюцца медыцынскія работнікі. У Расіі такім рэгіёнам можа стаць Масква", - распавёў Няцёсаў.

Другая хваля невыпадковая

Магутнасці для вытворчасці вакцын ў Расіі маюцца, як мінімум некалькі мільёнаў вакцын у месяц можа выпускацца, мяркуе вірусолаг. Аднак верагодна, што "гэта будзе 10-15 мільёнаў у год, і на працягу года-паўтара Расію можна будзе забяспечыць тымі вакцынамі, якія будуць эфэктыўнымі", лічыць Няцёсаў.

Акрамя таго, спецыяліст растлумачыў і ўзнікненне другой хвалі COVID-19, па словах Няцёсава, "другая хваля ўзнікне ў краінах невыпадкова, там урады абвясцілі аб палягчэнні мер, людзі сталі значна менш насіць маскі ў месцах агульнага карыстання, і менавіта гэта выклікала другую хвалю, а не нейкія там міфічныя іншыя рэчы".

"Калі мы хочам, каб хвалі не было, ні ў якім разе ніякіх масак здымаць нельга, трэба працягваць насіць маскі, мыць рукі і рабіць гэта да таго часу, пакуль вам не паставяць вакцыну, і не забываць пра тое, што ў чалавека ёсць такая ўласцівасць - прыкладна раз 20 у гадзіну абавязкова трэба рукамі памацаць твар, вось гэта трэба не забываць, пакуль вы рукі не пацерлі, гэтага не рабіць", - кажа Няцёсаў.

0
Тэги:
каронавірус
Тэмы:
Каронавірус COVID-19