Цырымонія ўручэння Нацыянальнай тэатральнай прэміі ў 2018 годзе

Міністэрства культуры плануе рэфарміраваць Нацыянальную тэатральную прэмію

65
(абноўлена 13:54 18.02.2019)
У планах таксама змяніць канцэпцыю развіцця Вялікага тэатра оперы і балета.

МІНСК, 18 лют - Sputnik. Міністэрства культуры Беларусі плануе рэфарміраваць Нацыянальную тэатральную прэмію, паведаміў падчас  калегіі па выніках 2018 года кіраўнік ведмства Юрый Бондар.

"Галоўная задача тэатральнай прэміі складаецца ў тым, каб развіваць лепшыя і прагрэсіўныя тэндэнцыі, паказваць новыя імёны і вызначаць арыентыры развіцця тэатра на перспектыву", - цытуе яго БелТА.

Па словах міністра, змены чакаюць і Нацыянальны акадэмічны тэатр оперы і балета. Плануецца пашыраць нацыянальны рэпертуар, зрабіць акцэнт на моладзі і пашырыць удзел у пастаноўках беларускіх кадраў. Менавіта такую канцэпцыю прапанаваў новы мастацкі кіраўнік тэатра Валянцін Елізар’еў. Такім чынам, Вялікі тэатр стане месцам, дзе змогуць паказаць сябе лепшыя творчыя сілы Беларусі.

Ацэньваючы дзейнасць беларускіх тэатраў у 2018 годзе, міністр падкрэсліў, што беларускія тэатры пераадолелі крызіс даверу гледачоў, у тым ліку,  дзякуючы новым рэжысёрам. Аб гэтым сведчаць лічбы: колькасць тэатральных паказаў павялічылася на 300, колькасці гледачоў – на 66 тысяч чалавек.

У лідарах тэатральнай сферы -  Купалаўскі тэатр і Рэспубліканскі тэатр беларускай драматургіі. Юрый Бондар звярнуў увагу, што менавіты гэтыя тэатры не баяцца адыйсці ад забаўляльнасці і звярнуцца да беларускай гісторыі, гультуры і штодзённых грамадскіх праблем.

Пацверджаннем таго, што беларускі тэатр выходзіць з застойнага становішча з’яўляецца і праца маладых рэжысёраў.

"У тэатры паступова ідзе працэс змены тэатральных пакаленняў, побач з класічным тэатрам развіваюцца і атрымліваюць грамадскую падтрымку наватарскія тэндэнцыі. Мы пашырым падтрымку тэатральнай моладзі", - паабяцаў Бондар.

Чытайце таксама:

65
Тэги:
тэатр, Юрый Бондар, Міністэрства культуры РБ
Ларыса Мятлеўская

Загадвалі жаданні і праважалі нябожчыкаў: што яшчэ рабілі беларусы праз вакно

159
(абноўлена 08:59 29.03.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае пра схаваны сімвалізм звычайнага праёма ў сцяне і вучыць мыць вокны пры дапамозе народных сродкаў.

Для нашых продкаў акно было не проста адтулінай у сцяне, якая служыла для асвятлення і вентыляцыі памяшкання – вокны атаясамліваліся з вачыма.

У народнай культуры значэнне акна суадносіцца з ідэяй пранікнення, якое можа быць не толькі міралюбівым, але і варожым. Так, напрыклад, калі ў хату праз вакно залятала птушка, гэта лічылася прадвесцем бяды, а калі яна проста стукала дзюбай у школа, гаспадарам варта было чакаць вестак.

У некаторых мясцовасцях Беларусі існавала традыцыя выносіць памерлых нехрышчоных дзяцей і дарослых нябожчыкаў, якія памерлі ад "гарачкі " не праз дзверы, а праз акно. У выпадку смерці ў доме на падаконнік ставілі ваду, каб "душа абмылася", туды ж ставілі чарку з гарэлкай і хлебам для нябожчыка.

Вёска Свяцілавічы
© Sputnik Альфрэд Мікус
Нашы продкі лічылі вокны вачыма дома

Праз вакно адбывалася і частаванне Марозу, калі на Каляды яго клікалі есці куццю. Увогуле, ежа, якая перадавалася праз вакно заўсёды мела сакральнае значэнне. Такі абмен дарункамі і пажаданнямі адбываўся яшчэ да нядаўняга часу паміж валачобнікамі і гаспадарамі хаты.

Археолаг Эдвард Зайкоўскі лічыць, што праз акно ажыццяўляецца сімвалічная сувязь са светам памерлых. У народзе верылі, што асабліва небяспечна пакідаць вокны адчыненымі  і не перахрышчанымі нанач, таму што тады праз іх могуць ўвайсці нябожчыкі і нячысцікі і задушыць спячых.

У легендах пра камяні-краўцы падкрэсліваецца, што матэрыял для пашыву адзення перадавалі змею-краўцу праз вакно і толькі праз яго атрымлівалі гатовыя вырабы.

З акном звязана і любоўная магія. Так на Каляды пры дапамозе солі, пастаўленай наччу на падваконне дзяўчына спрабавала даведацца аб будучым лёсе.

Таксама людзі верылі, што акно здольна выконваць жаданні. Лічылася, што калі ў адкрытае акно ці фортку пастаянна вымаўляць тое, чаго вельмі хочацца, гэта абавязкова спраўдзіцца.

Праз акно маглі ажыццяўляцца і злачынныя планы таму гаспадыні імкнуліся прадухіліць уздзеянне нядобрых, зайздросных позіркаў, паставіўшы на падакноннік вазон з чырвоным мушкатам (другая назва герані ці пеларгоніі - Sputnik).

Як упрыгожвалі вокны

У старажытнасці жытло будавалі практычна без вокнаў, якія мы прывыклі бачыць цяпер. Яны выглядалі, як невялікія адтуліны, зробленыя ў двух сумежных вянках сцяны, якія закрывалі драўлянай засаўкай, а пазней шклом. Гэтыя адтуліны называлі "валакавое акно" і нават цяпер уважлівы вандроўнік заўважыць гэтыя старажытныя акенцы ў сценах клецяў, хлявоў і нават сенцах. Калі нарэшце сталі рабіць вокны, а па сведчанні навукоўцаў, гэта адбылося даволі позна, іх з’яўленне суправаджалася пэўным дыскамфортам ад адкрытасці дома вонкавай небяспецы. Гэта трывога выяўлялася у падсвядомым і можа таму ў народным сонніку пазначана, што бачыць у сне акно да чакання:

  • Бачыць расчыненае акно – падарунак будзе, прыбытак;
  • Акно з пабітымі шыбамі – страты, беднасць; з чыстымі і цэлымі – шчасце, жыццё.

Колькасць вокнаў залежыла ад планіроўкі хаты. Звычайна рабілі два вакна ў падоўжанай сцяне, што выходзіла на двор, і адно ў тарцовай – на галоўным фасадзе. Такое размяшчэнне вокнаў спрыяла стварэнню ў хаце покуці або "чырвонага кута", у якім размяшчаліся абразы.

Да ўсяго ў народзе быў пашыраны звычай мець у хаце менавіта тры акны ў гонар святой Тройцы. Чацвёртае акно у глухой сцяне паміж печчу і галоўным фасадам рабілі толькі ў асобных мясцовасцях. Часта на кухні вакно ўстаўлялі насупраць вусця печы, што было зручна для гаспадыні, якая пачынала завіхацца каля яе з першымі промнямі сонца.

Вёска Свяцілавічы
© Sputnik Альфрэд Мікус
Тры вакны ў хаце рабілі ў гонар Святой Троіцы

Цікава, што ў некаторых мясцовасцях існавала правіла пытаць дазвол на павялічэнне колькасці вокнаў больш за тры не толькі ў святара, але і у вясковага сходу. У другой палове ХІХ стагоддзя , калі пачала мяняцца планіроўка жылля і хату пачалі падзяляць на залу і спальню, у тарцовай сцяне, што выходзіла на вуліцу, рабілі па два вакна. 

Увогуле, месца вакна на фасадзе і яго форма адыгрывала значную ролю ў стварэнні мастацкага аблічча будынка. Аканіцы, надаконныя і падваконныя ліштвы – традыцыйныя элементы аздаблення хаты, якія адрозніваліся ў адпаведнасці з этнаграфічным рэгіёнам Беларусі. Зараз традыцыя ўпрыгажэння вокнаў рознымі элементамі не так распаўсюджана, але і дагэтуль можна напаткаць цікавыя варыянты.

Рама звычайна мела ад 3 да 6 шыб, а пачынаючы з ХVІ-ХVІІ стагодзя ў шляхецкіх сядзібах – да 30 і болей. Да ХІХ стагоддзя замест шкла часта выкарыстоўвалі спецыяльна вырабленыя скуры, паперу, пухіры жывёл, палатно. Зімой вокны мелі дубальты (падвойныя рамы, - Sputnik), а знадворку, калі не было аканіц, іх прыкрывалі саламянымі матамі, каб лепш захоўвалася цяпло ў хаце. Такімі матамі ўцяплялі і дзверы.

Драўляныя створкі або аканіцы звонку зачынялі кожны вечар, але з цягам часу яны страцілі сваю ўтылітарную функцыю. Разам з ліштвамі аканіцы сталі дэкаратыўнымі элементамі ў абрамленні вакна.

Вёска Свяцілавічы
© Sputnik Альфрэд Мікус
У кожным рэгіёне Беларусі былі свае традыцыі ўпрыгажэння вокнаў

Асабліва ўпрыгожваліся ліштвы, на якіх можна было сустрэць разнастайныя ўзоры. Часта гэта кветкі і мудрагелістыя завіткі, але можна сустрэць і выявы зорак і сонца, птушак і цмокаў і іншае.

Такая аздоба адрозніваецца ў кожным этнарэгіёне Беларусі і, як і нацыянальны строй, з’яўляецца іх своеасаблівым пашпартам, унікальнай адметнасцю. 

Як памыць вокны народнымі сродкамі

Гаспадыні дбайна сачылі за чысцінёй шыб у вокнах. Іх чыстка была абавязковай перад Вялікаднем. Прытрымліваюцца такой традыцыі і многія сучасныя гаспадыні.

Вядома, што цяпер у краме можна набыць разнастайныя сродкі для чысткі шкла, хтосці ў ваду дадае гарэлку або кроплі аміяку і націрае шыбы да бляску старымі газетамі, вокны чысцяць нават ільняным алеем і крапівой.

У кнізе "Літоўская гаспадыня" Ганны Цюндзявіцкай, якая сабрала вопыт гаспадарчай дзейнасці сялян на пачатку ХІХ стагоддзя, ёсць цэлы шэраг парадаў для захавання вокнаў чыстымі і светлымі.

Каб шыбы не трацілі празрыстасці, нельга мыць іх вадой, асабліва раніцай ці ўдзень, бо сонечныя прамяні уздзейнічаюць на вільготнае шкло, псуюць яго і змяняюць колер.

Варта рабіць гэта ўвечары, а зранку яшчэ раз выцерці шыбы сухой анучай. Для лепшага выніку суконку трэба пасыпаць дробным мелам і выцерці шкло насуха.Перад выкарыстаннем мел трэба прасеяць, каб ён не пакідаў драпіны на шкле.

Чытайце таксама:

159
Тэги:
Беларусь, Народныя традыцыі, Ларыса Мятлеўская
Тэмы:
Спадчына: традыцыі і вераванні нашых продкаў
Салют над канцэртнай залай Віцебск на цырымоніі адкрыцця Міжнароднага фестываля мастацтваў Славянскі базар у Віцебску

Лукашэнка прызначыў бязвіз для гасцей Славянскага базару

50
(абноўлена 10:52 28.03.2020)
Віцебск прыме "Славянскі базар" з 16 па 20 ліпеня; квіткі на фестывальныя мерапрыемствы паслужаць пропускам для бязвізавага перасячэння мяжы.

МІНСК, 28 сак - Sputnik. Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка зацвердзіў бязвізавы рэжым для ўдзельнікаў і гасцей XXIX Міжнароднага фестывалю мастацтваў "Славянскі базар у Віцебску", паведамілі ў прэс-службе кіраўніка дзяржавы.

У пятніцу, 27 сакавіка, беларускі прэзідэнт падпісаў распараджэнне, тым самым зацвердзіўшы тэрміны правядзення "Славянскага базару ў Віцебску": маштабны культурны форум пройдзе з 16 па 20 ліпеня.

"Для пашырэння аўдыторыі гледачоў прадугледжаны бязвізавы парадак уезду ў Беларусь для ўдзельнікаў і гасцей з 73 дзяржаў. Пропускам для бязвізавага перасячэння мяжы для замежных грамадзян будзе квіток на мерапрыемствы фестывалю, якія праводзяцца ў Летнім амфітэатры альбо канцэртнай зале "Віцебск", - распавялі ў прэс-службе прэзідэнта.

З улікам існуючай практыкі дзяржаўнай падтрымкі фестывалю распараджэннем таксама прадугледжаны асобныя прэферэнцыі для яго арганізатараў і ўдзельнікаў.

Чытайце таксама:

50
Тэги:
Аляксандр Лукашэнка, Славянскі базар у Віцебску
Супрацоўніца хуткай дапамогі ў Мінску

Каронавірус дабраўся да Маладзечна? У горадзе шпіталізавана сям'я

8
(абноўлена 11:50 30.03.2020)
У сацыяльных сетках распаўсюджваецца дакумент, што нібыта ў аднаго з жыхароў Маладзечна тэст на COVID-19 апынуўся станоўчым.

МІНСК, 30 сак - Sputnik. Жыхар Маладзечна прыляцеў з Вялікабрытаніі ў сераду, а ў пятніцу яго адвезлі ў мінскую бальніцу, пра гэта напісана ў апублікаваным у сацыяльных сетках дакуменце, пацвярджаюць інфармацыю і мясцовыя жыхары.

У дакуменце пазначана, што мужчына прыбыў у Нацыянальны аэрапорт авіярэйсам Лондан - Мінск 25 сакавіка ў 17:40. Там у яго быў узяты матэрыял для лабараторнага даследавання на COVID-19. Пасля гэтага малады чалавек паехаў на аўтобусе да беларускай сталіцы, а адтуль на маршрутцы - да Маладзечна.

Вынік тэсту апынуўся станоўчым, і ў пятніцу 27 сакавіка жыхара Маладзечна шпіталізавалі ў мінскую гарадскую інфекцыйную клінічную бальніцу. Магчыма, што ён кантактаваў з дзевяццю людзьмі: пяць чалавек прыляцелі разам з ім з Лондана і трое - дамачадцы.

Па словах суседзяў, мужчына жыве ў прыватным доме. У сераду ўвечары ён прыехаў з камандзіроўкі. З тых часоў яго сям'я з хаты не выходзіла.

"Вельмі крыўдна, што ў людзей такое гора, а журналісты розныя небыліцы плятуць. Чытаў на адным навінавым сайце, нібыта да іх госці прыходзілі, а потым яны шпацыравалі па вуліцы. Няпраўда. Гэта вельмі прыстойная і адказная сям'я. Пасля прыезду мужа, жонка і дзеці цалкам самаізалявалася, ні з кім не размаўлялі. Нават у двор свой не выходзілі", - удакладніў адзін з суседзяў.

Па словах жыхароў бліжэйшых дамоў, у пятніцу, прыкладна ў 11:00 маладога мужчыну, яго жонку, маленькіх сына і дачку шпіталізавалі.

"Прыехала хуткая дапамога. Урачы былі ў ахоўных касцюмах, масках і гумовых ботах. Яны забралі сям'ю, а потым яшчэ цэлы дзень дэзінфікавалі іх дом. Зараз яны ўсе, накшталт, знаходзяцца ў мінскай бальніцы", - распавяла іншая суседка.

Па дадзеных Міністэрства аховы здароўя Беларусі на пятніцу, у краіне зарэгістравана 94 выпадкі каронавіруса. Дадзеных за выхадныя ведамства пакуль не прыводзіла - як і не каментавала інфармацыю аб новых выпадках, у тым ліку ў Маладзечна, Гродна, Лельчыцах і Іўе.

8
Тэги:
Беларусь, Маладзечна, каронавірус
Тэмы:
Успышка каронавіруса з Уханя