Павел Сапоцька

Што зрабіў малады дырэктар Гістарычнага музея за год

760
(абноўлена 09:37 02.04.2019)
Летась прызначэнне Паўла Сапоцькі на высокую пасаду стала адной з самых абмяркоўваемых падзей у сталічнай культурнай тусоўцы. Адны жадалі поспеху, другія злосна шыпелі "не справіцца" і шукалі яго карані і знаёмствы.

Зараз дырэктар Нацыянальнага гістарычнага музея Павел Сапоцька ўжо як гаспадар запрашае ў свой кабінет, дзе за кароткі час усе стала "па фэншую".

Што змянілася за год і як ідуць справы з праектаваннем новага будынка, ён распавёў карэспандэнту Sputnik Алесі Шаршнёвай.

Будаўнічы блокбастар

Будучы будынак музея – цяпер асноўны напрамак працы, які займае ўсе думкі маладога кіраўніка.

"Толькі зараз я сапраўды змог ацаніць той "трагізм", з якім гаварылі людзі, што ў розныя часы будавалі знакавыя аб’екты, у тым ліку ў сферы культуры. У нашай краіне было шмат такіх блокбастараў", - адказвае Павел Сапоцька на пытанне аб надзённай працы. 

Павел Сапоцька з цеплынёй узгадвае час працы ў галерыі Універсітэт культуры і Беларускай акадэміі мастацтваў
© Sputnik Алеся Шаршнёва
Павел Сапоцька ў сваім кабінеце

Ён кажа, што перыяд страху прайшоў, і для сябе ўжо бачыць пэўны стратыгічны кірунак.

Па плане стваральнікі будынка павінны прайсці тры глабальныя этапы. Першы – гэта навуковая канцэпцыя музея. Гэтай справай Гістарычны музей займаўся разам з супрацоўнікамі Інстытута гісторыі НАН Беларусі.

Другі этап – праектаванне экспазіцыі, чым займаюцца мастакі пад кіраўніцтвам першага намесніка Беларускага саюза мастакоў Глеба Отчыка. Дызайн некаторых частак музея ўжо завершаны, з астатнімі спецыялісты павінны справіцца да канца мая. Зараз ужо можна казаць, як будуць выглядаць пэўныя элементы экспазіцыі. Ёсць нават макеты з выявамі, але іх дырэктар трымае ў строгім сакрэце.

У чэрвені ўсе распрацоўкі адправяцца ў Белдзяржпраект, які выйграў тэндар на будаўніцтва музея, а будоўля пачнецца ў наступным годзе.

"Наша задача была ў тым, каб арганізаваць дыялог паміж навукоўцамі, будаўнікамі, эканамістамі, мастакамі, архітэктарамі і музейнымі супрацоўнікамі. Нажаль, у нашай краіне былі выпадкі, калі ўмовы дыктавалі выключна архітэктары, і на падставе тых памылак мы вырашылі працаваць разам з самага пачатку", - патлумачыў Павел Сапоцька.

Убачыць, ці будзе такі план паспяховым, можна будзе зусім хутка. Пакуль замест неіснуючага музея акрамя праектных планаў ёсць некалькі лічбаў: плошча - 19,2 тысячы кватратных метраў, з іх 5,5 тысяч – пастаянная экспазіцыя. Такія памеры дазволяць прадставіць 15% усяго фонду, які сёння налічвае больш за 400 тысяч адзінак.

Дырэктар не перастае падкрэсліваць, што патрэба у такім будынку ёсць, хто і што б не казаў.

"Упэўнены, гэта будзе ўнікальны музей з багатай экспазіцыяй, якая яскрава прадставіць станаўленне беларускай нацыі і яе дасягненні, абсталяваны сучаснымі тэхнічнымі сродкамі. У ім будзе магчымасць правядзення часовых выстаў і спецыяльных мерапрыемстваў, дэпазітарый, прэзентацыйная і канферэнц-залы. Над аб'ектам працуюць лепшыя спецыялісты", - дадае ён.

"Мы не гандлёвы цэнтр"

Яшчэ адно надзённае пытанне – імкненне зарабіць грошай. З гэтым не заўсёды ўсё добра. Камерцыйныя праекты, што прапануюць музею, не заўсёды адпавядаюць яго агульнай канцэпцыі.

"Ад многіх прапаноў мы адмаўляемся, неглядзячы на іх прыбытковасць. Мы не гандлёвы цэнтр, боулінг-клуб ці бар", - тлумачыць Павел.

Адзін з паспяховых праектаў – выстава сукенак з калекцыі гісторыка моды Аляксандра Васільева, якую можна ўбачыць і зараз. Цікавай і прыбытковай была выстава "Майстры Монпарнаса з беларускіх мястэчкаў". Зараз рыхтуецца выстава арыгамі, якая будзе суправаджацца майстар-класамі і творчымі сустрэчамі. Вялікія планы на ўнутраны дворык, які і ўжо ў мінулым годзе пераўтварыўся ў асобную творчую пляцоўку. Такой задумкі ў музеі будуць прытрымлівацца і ў гэтым годзе.

"Не хочам прыватызаваць імя Манюшкі"

Атрымліваюць грошы ў музеі і дзякуючы прэзідэнцкім грантам. Зараз спецыялісты працуюць над чатырма. Для параўнання, у мінулым годзе быў толькі адзін.

Першы грант накіраваны на правядзенне шэрагу імпрэз, прымеркаваных да 200-годдзя кампазітара Станіслава Манюшкі. У музеі тэатральнай і музычнай культуры ў маі адкрыецца спецыяльная выстава і пройдзе круглы стол. Таксама плануюць музейшчыкі рэалізаваць перасоўны выставачны праект, які ўбачаць у рэгіёнах і за мяжой.

"Мы не хочам прыватызаваць гэтае імя і казаць, што Манюшка выключна вялікі беларускі кампазітар. Такія імёны існуюць дзеля таго, каб аб’яднаць розныя народы і іх культуры", - падкрэслівае Сапоцька.

Другі грант звязаны з супрацоўніцтвам з калекцыянерамі і будзе рэалізаваны ў праекце "Захавальнікі памяці: музеі і калекцыянеры". У лістападзе адбудзецца выстава з прыватных калекцый, дзяржаўных і прыватных музеяў.

Яшчэ два гранты датычныя моладзі. Павел Сапоцька прызнаецца, што яго пакуль "не адпускае" моладзевая тэма, з якой актыўна працаваў у галерэі "Універсітэт культуры". Па яго ініцыятыве ў канцы мая ў музеі будзе праходзіць Рэспубліканская выстава мастацкай творчасці навучэнцаў дзіцячых школ мастацтваў Беларусі да Года малой радзімы, таксама музей узяў на сябе адказнасць правесці трыенале маладых мастакоў, па выніках якога будуць абраныя пераможцы па дзевяці намінацыях.

У планах на гэты год - вялікая колькасць выстаў і мерапрыемстваў, у тым ліку і арганізацыя працы Цэнтра беларускай культуры ў Вёсцы спартсменаў падчас правядзення Еўрапейскіх гульняў.

І гэта толькі невялікая частка імпрэзаў, якімі можа ганарыцца музей. За мінулы год яго выставы прайшлі ў Амане, Францыі, Літве, Таджыкістане, Эстоніі, Эквадоры, Польшчы. Геаграфія пастаянна пашыраецца.

Пра першы працоўны дзень лепш не ўзгадваць

За год працы Павел Сапоцька па-іншаму стаў паглядаць на музейную галіну краіны.

"Займаемся агульнай справай – адраджэннем нашай спадчыны – і ў той жа час не заўсёды рацыянальна выкарыстоўваем узаемны патэнцыял. Хацелася б як мага больш супрацоўнічаць з калегамі сферы культуры, разам можна рабіць шмат чаго цікавага", - тлумачыць дырэктар Гістарычнага музея.

Падводзячы вынікі Павел Сапоцька прызнаецца, што мінулы год быў "даволі складаным". Вырашалася пытанне з фондамі, закупалі абсталяванне, каб прывесці да ладу фондасховішчы на Славінскага.

Вялізная сцяна ў кабінеце новага дырэктара доўгі час заставалася пустой, а потым сюды павесілі карціну беларускага мастака Барыса Аракчэева. Акурат насупраць партрэта прэзідэнта
© Sputnik Алеся Шаршнёва
Вялізная сцяна ў кабінеце новага дырэктара доўгі час заставалася пустой, а потым сюды павесілі карціну беларускага мастака Барыса Аракчэева. Акурат насупраць партрэта прэзідэнта

"Для сябе зрабіў выснову, што ў нас добры калектыў. Прайшлі праз усе складанасці годна", - падкрэслівае малады кіраўнік.

Адна з любімых карцін - Сабака Акулава - знайшла ў кабінеце сваё месца
© Sputnik Алеся Шаршнёва
Адна з любімых карцін - "Сабака" Акулава - знайшла ў кабінеце сваё месца

Зараз свой першы працоўны дзень ён узгадвае неахвотна. Моцны стрэс і ўвага з усіх бакоў зрабілі сваю справу.

"Магу ўпэўнена сказаць, што ніводнага разу не пашкадаваў аб гэтым, нават калі былі складанасці і праблемы", - падкрэслівае Павел Сапоцька.

760
Тэги:
Павел Сапоцька, Мінск, Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь
Рэшткі падмурка гасцініцы Брозі

Цеплатрасай па Шагалу: віцябляне пра разбурэнне склепа гасцініцы Брозі

4
(абноўлена 17:31 27.05.2020)
Зараз пракладку цеплатрасы ў гістарычным цэнтры Віцебска прыпынілі, паколькі спецыялісты вырашаюць, што рабіць з выяўленымі артэфактамі.

ВІЦЕБСК, 27 мая - Sputnik. Падчас планавых работ па пракладцы цеплатрасы ў гістарычным цэнтры Віцебска недалёка ад Уваскрасенскай царквы рабочыя натыкнуліся на рэшткі падмурка гасцініцы Брозі, дзе ў свой час жыла жонка Марка Шагала. Працы прыйшлося спыніць, спецыялісты вырашаюць, што рабіць далей.

Гістарычная даведка

Для пачатку варта разабрацца, якую цікавасць прадстаўляе гасцініца Брозі, іншая назва якой - дом Вітэнберга.

Будынак быў пабудаваны ў цэнтры Віцебска ў 1890-х гадах купцом Бейнусам Вітэнбергам. Акрамя самой гасцініцы, у ім размяшчаліся некалькі крамаў, рэстаран з французскай і рускай кухнямі, кегельбан, більярдавая і ювелірная майстэрня Розенфельд. На дачцэ ювеліраў Бэле пасля ажаніўся Марк Шагал. Больш за тое, менавіта ў будынку Вітэнберга Шагалы жылі ў 1915 годзе.

Пасля вайны будынак гасцініцы быў разбураны.

На остатки фундамента гостиницы Брози наткнулись случайно
© Sputnik / Павел Вур
На рэшткі падмурка гасцініцы Брозі натрапілі выпадкова

У 2000-х быў распрацаваны праект па ўзнаўленні дома Вітэнберга на гістарычным падмурку гасцініцы. Але ён так і не быў рэалізаваны, паколькі не знайшлося інвестараў, гатовых укласці сродкі ў гэтак дарагі праект.

У 2010 годзе на месцы гасцініцы ўсталявалі пастамент для коннай статуі князя Альгерда, а сам манумент ўзвялі праз чатыры гады.

Цеплатраса не там

Узгадалі аб важным гістарычным падмурку вясной 2020 года, калі пачалі праводзіць рэканструкцыю ўчастка цеплавых сетак. Яшчэ ў сакавіку міністэрства культуры выдала дазвол на правядзенне работ у гістарычным цэнтры Віцебска з агаворкай, што ўсе працы будуць весціся пад пастаянным кантролем Інстытута гісторыі НАН РБ.

Перад пачаткам рэканструкцыі ў план работ былі ўнесены некаторыя карэкціроўкі, і замест таго, каб ісці па старым рэчышчы цеплатрасы, працоўныя выкапалі траншэю там, дзе раней не праводзілася вывучэнне глебы.

Находкой заинтересовались специалисты, местные блогеры и СМИ - работы пришлось остановить
© Sputnik / Павел Вур
Находкой заинтересовались специалисты, местные блогеры и СМИ - работы пришлось остановить

Пры раскопках на новым месцы ўдалося выявіць не толькі падмурак гасцініцы Брозі, але і металічныя часткі брамы, замкі, кафлі і старадаўнюю цэглу - некаторыя былі з клеймамі.

Знаходкай зацікавіліся спецыялісты, мясцовыя блогеры і СМІ, таму работы давялося спыніць. Пры гэтым рабочыя адзначылі, што на спрэчным участку ўсё роўна даводзіцца весці працы, але далёка ад гістарычнай знаходкі, паколькі тэрміны здачы аб'екта падціскаюць.

"Цяпер усе навакольныя дамы без гарачай вады не толькі з-за планавых адключэнняў, але і з-за рэканструкцыі, і пакуль мы тут не скончым, ваду ім ніхто не дасць. Здаць гэты ўчастак мы павінны 1 чэрвеня, таму экскаватар працягвае расчышчаць зямлю, але ў баку ад знаходкі", - падкрэслілі супрацоўнікі фірмы-падрадчыка.

На пытанне аб тым, што адбудзецца калі навукоўцы не дазволяць працягнуць працу ў бліжэйшы час, рабочыя адказалі: археолагі будуць насіць жыхарам гарачую ваду ў вёдрах.

Работы все равно придется проводить - сроки сдачи объекта поджимают
© Sputnik / Павел Вур
Працы ўсё роўна прыйдзецца праводзіць - тэрміны здачы аб"екта падціскаюць

"Шчыра кажучы, не бачу асаблівай каштоўнасці ў знаходцы: частка склепа, які разваліўся, і ўсё. Гістарычным мурам назваць гэта цяжка. У нас у горадзе ёсць месцы, дзе мур сапраўды выдатна захаваўся і яго добра абыгралі пры рэканструкцыі будынкаў", - выказаў сваё бачанне прадстаўнік падрадчыка.

Не такая ўжо і гісторыя

Гараджане, у сваю чаргу, падзяліліся на тры лагеры. Многія не ацанілі знаходкі.

"Гэта месца было культурнай каштоўнасцю, якая ахоўваецца законам? Наколькі я ведаю, яго засыпалі, зверху паклалі пліткай і забыліся. Акрамя таго, прычым тут жонка Шагала? Яна ж сама не была мастачкай! У Беларусі процьма месцаў, дзе жылі чыесьці жонкі, давайце ўсе іх ахоўваць", - пракаментавала сітуацыю жыхарка Віцебска Алена.

Реконструкция достаточно масштабна и идет на нескольких улицах
© Sputnik / Павел Вур
Рэканструкцыя досыць маштабная і ідзе на некалькіх вуліцах

Другая частка гараджан лічыць, што любую гістарычную каштоўнасць трэба ахоўваць, а тым больш месцы, звязаныя з імем мастака, які ўславіў Віцебск на ўвесь свет.

Ёсць і трэцяя частка жыхароў Віцебска, гатовых ацаніць гістарычную значнасць знаходкі, але пры гэтым яны хочуць, каб своечасова далі гарачую ваду.

"Шагал, зразумела, вядомы мастак, і я не супраць таго, каб знойдзены падмурак вывучалі, але не на шкоду маёй сям'і. І хацелася б даведацца, што будуць далей рабіць з знаходкай: вывучаць ці зноў закапаюць?" - заўважыў жыхар аднаго з навакольных дамоў Сяргей.

І сапраўды: што рабіць з гістарычнай знаходкай?

Цяпер на месцы раскопак працуюць археолагі, якія фатаграфуюць, дакументуюць і вывучаюць знойдзеныя артэфакты.

4
Тэги:
археалагічныя знаходкі, Віцебск
Скарб знойдзены падчас будаўнічых работ

"Называць скарбам рана": цікавыя прадметы знайшлі ў старадаўнім склепе Гродна

12
(абноўлена 15:30 26.05.2020)
Падчас работ на падмурках старажытнага будынка ў Гродне археолагі знайшлі гадзіннікі, медалі, манеты і іншыя рэчы, якім больш за сто гадоў.

ГРОДНА, 26 мая - Sputnik, Іна Грышук. Старадаўнія гадзіннікі, партабак, пару памятных медалёў, кулон, а таксама больш за дзясятак розных манет перыяду Рэчы Паспалітай і Расійскай імперыі знайшлі на тэрыторыі па вуліцы Замкавай у цэнтры Гродна.

Цікавыя знаходкі выявілі падчас работ, якія праходзяць на невялікім участку па вуліцы Замкавая паміж былым Палацам тэкстыльшчыкаў і Домам быту. Тут плануецца будаўніцтва копіі комплексу будынкаў, якія былі знесены ў савецкі час.

Гадзіннік, манеты, медалі

На гэтым баку вуліцы Замкавай вядомыя па інвентарах і планах так званы Дом рыбака (Дом з рыбкай), датаваны XVI-XVII стагоддзямі і прылеглыя да яго будынка другой паловы XVIII стагоддзя. У 2019 годзе на тэрыторыі праходзілі археалагічныя раскопкі. Знаходкі не былі заключаны ў адну агульную ёмістасць, хоць і быў знойдзены невялікі скураны футарал з дзвюх частак.

"Усе прадметы знайшлі ў межах аднаго шурфа ў захаваным склепе будынка XVIII стагоддзя, які стаяў побач з Домам рыбака, але крыху на захад, бліжэй да дома №12. У пазамінулым стагоддзі ў доме працавала піцейная ўстанова - шынок. Усе знойдзеныя рэчы выяўлены ніжэй за ўзровень каменнага падмурка склепа дома. У асноўным, гэта прадметы асабістага карыстання і невялікая нумізматычны сход. Магчыма, былі схаваныя ў 20-30-я гады XX стагоддзя, мяркуючы па намінале манет", - распавяла археолаг кандыдат гістарычных навук Наталля Пачобут, якая вядзе археалагічны нагляд на аб'екце па вуліцы Замкавай.

Аб скарбе гаварыць пакуль рана

Самыя цікавыя з знаходак - двое кішэнных гадзіннікаў, медалі, а таксама добрай захаванасці некалькі срэбных рублёў часоў Расійскай імперыі першай паловы XIX стагоддзя. Большасць прадметаў акісленыя і патрабуюць спецыяльнай чысткі пад мікраскопам, ультрагукам, трэба падбіраць склады для чысткі. Напрыклад, адзін са знойдзенных гадзіннікаў, моцна сапсаваны карозіяй - пабіты корпус, скрозь карозію можна разгледзець ўнутраны механізм.

"Манеты не ляжалі ў адной ёмістасці, тым не менш, не выключана, што яны звязаны і складаюць адзіны комплекс.

Пасля камеральнай і навуковай апрацоўкі ўсе прадметы з апісаннямі і фатаграфіямі будуць мною апублікаваныя і размешчаныя ў агульным доступе", - кажа археолаг.

Можна зрабіць першае ў Гродне кафэ-музей

Спецыяліст адзначае, што знойдзеныя прадметы ў будучыні могуць стаць часткай экспазіцыі інтэр'ераў будучага кафэ, бо кафэ-музеі папулярныя ў Еўропе.

"Дзякуючы раскопкам на Замкавай у Гродне з'явілася такая ж унікальная магчымасць арганізаваць уласнае кафэ-музей, якое дапаможа паказаць атмасферу, культуру харчавання і жыцця гродзенцаў таго часу", - дзеліцца сваім бачаннем далейшага выкарыстання адкрытага гістарычнага аб'екта археолаг.

Інвестар, які займаецца рэканструкцыяй, пайшоў на непрадбачаныя дадатковыя фінансавыя выдаткі, каб выяўленыя старадаўнія памяшканні добрай захаванасці, дзе знайшлі ўсе прадметы, якія не былі разбураны ва ўгоду будоўлі, а закансерваваны і захаваны для наступнага выкарыстання. Яны ўвойдуць у перыметр будучага будынка.

У афармленне інтэр'еру кафэ плануецца ўключыць і некаторыя прадметы са знойдзенага прадметна-рэчавай комплексу. Акрамя таго, археолаг уласнаручна ўжо адрэстаўраваў больш за дзясятак прадметаў сталовага посуду - паліўных місак, талерак, гаршкоў, збаноў XVIII-XIX стагоддзяў для стварэння атмасферыва ўстанове.

Залаты скарб быў на суседняй вуліцы

Цікавыя знаходкі і скарбы даволі частая з'ява пры рэканструкцыі старадаўніх будынкаў у цэнтры Гродна. Адзін з самых цікавых і буйных скарбаў быў знойдзены ў доме вясной 2018 года на вуліцы 2-й Працоўнай, якая знаходзіцца прыкладна ў двухстах метрах ад будоўлі на Замкавай, 12. У скрыначцы з-пад тытуню, якая больш за 70 гадоў праляжала пад бэлькай столі яўрэйскага дома, апынуліся залатыя манеты Расійскай імперыі і міжваеннага польскага перыяду, кольцы, завушніцы, зліткі агульнай вагой каля 500 грамаў.

Скарб з вуліцы Працоўнай ацанілі ў 20 тысяч долараў, гэтую суму падзялілі паміж ўласнікам будынка і трыма будаўнікамі, якія знайшлі шкатулку з золатам. Сам скарб быў перададзены ў Гродзенскі гісторыка-археалагічны музей.

12
Тэги:
археалагічныя знаходкі, Гродна
Медсястра ў рэанімацыйным аддзяленні, архіўнае фота

Колькі ўрачоў і медсясцёр не хапае ў Беларусі

0
(абноўлена 17:37 27.05.2020)
Пэўны дэфіцыт назіраецца сярод медработнікаў усіх звёнаў - ад санітараў да ўрачоў-спецыялістаў.

МІНСК, 27 мая - Sputnik. Больш за сем тысяч вакансій для медыцынскіх работнікаў адкрыты сёння ў Беларусі, сведчаць дадзеныя Дзяржаўнай службы занятасці.

Рынак працы Беларусі традыцыйна адчувае пэўны дэфіцыт медыцынскіх работнікаў: вялікая колькасць вакансій для такіх спецыялістаў рэгіструецца ў рэспубліканскім банку вакансій пастаянна.

Па дадзеных на 27 мая, у Беларусі не хапае больш за сем тысяч медработнікаў. Часцей за ўсё патрабуюцца ўрачы - іх чакаюць 3230 працоўных месцаў.

Максімальны заробак, абяцаны ўрачу-спецыялісту, пачынаецца ад двух тысяч рублёў. Пры гэтым у пераважнай большасці (2823 вакансіі) даходы будуць больш за тысячу рублёў, а ў 785 - ніжэй за 500 рублёў.

Нямала адкрыта вакансій і на пасаду медыцынская сястра-спецыяліст: 3181. Максімальны заробак - ад 1,5 тысячы рублёў, пры гэтым больш чым палове (1759) абяцаюць заробак ніжэй за 500 рублёў.

Нарэшце, Беларусі патрабуюцца 1372 санітара. Максімальны даход - 1200 рублёў. У большасці ж (1022 вакансіі) магчымы заробак складзе да 500 рублёў.

Адзначым, што прыкметнае колькасць вакансій мяркуе працу не на поўную стаўку - гэтым можна часткова растлумачыць такую колькасць месцаў з вельмі нізкімі даходамі.

Паводле звестак Белстата, у красавіку сярэдні заробак у сферы аховы здароўя ў Беларусі склала 1056,9 рубля, з пачатку года яна вырасла на 17%.

0
Тэги:
Медыцына (навука), Беларусь