Літаратурнае аб'яднанне Узвышша

"Узвышша": узброеныя ведамi, воляю, шчырым жаданнем i энтузiязмам

2392
(абноўлена 15:12 23.05.2019)
Літаратурнае аб'яднанне "Узвышша" было заснавана 26 мая 1926 года.

Беларускае літаратурнае аб'яднанне "Узвышша" было створана былымі ўдзельнікамі літаб'яднання "Маладняк" і дзейнічала на Беларусі ў другой палове 20-х гадоў ХХ стагоддзя. Яго ўдзельнікі выдзяляліся новым, мадэрнісцкім позіркам на літаратуру.

У першапачатковы склад "Узвышша" ўвайшлі шэсць беларускіх пісьменнікаў: А. Бабарэка, З. Бядуля, У. Дубоўка, К. Крапіва, Я. Пушча і К. Чорны.

Творчасць тагачасных беларускiх i заходнiх пiсьменнiкаў, пры ўсёй розніцы грамадскiх i сацыяльных умоў, адбывалася пад уплывам складаных, супярэчлiвых падзей — войнаў, разбурэнняў iмперый, хуткiх тэмпаў тэхiчнага прагрэсу, iмклiвага развiцця псiхалогii, фiласофii. Iдэi З. Фрэйда, А. Бергсана, О. Шпенглера былi вядомыя ў Савецкiм Саюзе. Новы вопыт патрабаваў адпаведных сродкаў мастацкага ўвасаблення, абнаўлення прыёмаў мастацкай выразнасцi, на чым і зрабілі акцэнт заснавальнікі новага беларускага аб'яднання.

На ўтварэнне і дзейнасць "Узвышша" значны ўплыў мела маскоўскае аб'яднанне "Перавал", якое лічыла сваёй асноўнай мэтай барацьбу за высокую эстэтычную культуру творчасці.

Лiтаратурна-мастацкае аб'яднанне "Узвышша" мела выразна наватарскi характар. Прычым арыентацыя на засваенне лепшых узораў сусветнай лiтаратуры была свядомай, мэтанакiраванай устаноўкай, што было адлюстравана ў канцэпцыi "ўзвышэнства".

У новага аб'яднання адразу з'явіліся літаратурныя праціўнікі: удзельнікаў таварыства абвінавачвалі ў ідэалізме, залішнім эстэцтве, дробна-буржуазнай ідэалогіі. З гэтай нагодай у 1926 годзе заснавальнікі літаб'яднання прынялі праграмна-палемічны дакумент "Камунікат беларускага літаратурна-мастацкага аб'яднання "Узвышша", у якім арганізатары аб'яднання зрабілі спробу абвергнуць абвінавачванні сваіх літаратурных супраціўнікаў.

У 1927 годзе аб'яднанне дакументальна зацвердзіла сваё існаванне ў праграмнай заяве "Ад беларускага літаратурна-мастацкага згуртавання "Узвышша".

"Узвышша беларускай мастацкай культуры творыцца не колькасцю паэтаў i пiсьменнiкаў, якiя б асмелiлiся абвясцiць сябе каманднымi высотамi, а якасцю той лiтаратурна-мастацкай прадукцыi, якая прыносiцца ў скарбнiцу беларускай мастацкай лiтаратуры з глыбiнь сучаснасцi, узброенай ведамi, воляю, шчырым жаданнем i энтузiязмам вялiкай творчасцi. Толькi так творыцца тое ўзвышша беларуска йпралетарскай лiтаратуры, якое ўгледзяць вякi i народы", — пісалася ў заяве.

Заява ўключала крытычны аналіз творчасці маладых пісьменнікаў, якія недаацэньвалі або зусім не прызнавалі літаратурную традыцыю і не ўзнялі літаратуру на новы мастацкі ўзровень, крытыку "маладняка", як літаратурна-асветніцкага кірунку.

Дасягнуць вяршыні нацыянальнай літаратуры, на думку членаў "Узвышша", магчыма было шляхам вучобы i выхавання талентаў, стварэння арыгінальнай школы літаратурнага мастацтва праз развіццё высокай культуры мовы, арганічнае спалучэнне рэалістычных традыцый са смелым наватарствам.

На думку ўздзельнікаў "Узвышша", у літаратурных творах трэба было рабіць акцэнт на шырокае выкарыстанне мастацкай сімволікі, "канцэнтраваную вобразнасць", нацыянальна-спецыфічная тэматыку i жанравасць, цэласнасць i канцэптуальнасць творча-мастацкага мыслення, разнастайнасць форм i стыляў.

Праграма аб'яднання трапіла пад крытыку, часта нядобразычлівую і тэндэнцыйную, з боку тагачасных аб'яднанняў "Полымя", "Маладняк" і "БелАПП", была рэалізавана толькі часткова.

У дзейнасці аб'яднання сустракаліся неаб'ектыўныя стаўленні да "маладнякоўцаў", недаацэнка зробленага імі.

Савецкая крытыка 1930-х — пачатку 1950-х гг. цалкам адмаўляла значэнне "Узвышша" ў станаўленні беларускай савецкай літаратуры, адносіла аб'яднанне да варожых сацыялізму арганізацый; уклад аб'яднання ў развіццё літаратуры, мастацкай культуры i эстэтычнай думкі Беларусі быў аб'ектыўна ацэнены ў савецкім літаратуразнаўстве толькі ў 2-й палове 1950-х — 1960-я гг.

Чытайце таксама: 

  • Вершы Язэпа Пушчы: "З каханнем у сэрцы затоена-вечным"
  • Вершы пра хлеб: скарынка, скіба, луста, акраец, каравай
  • Змітрок Бядуля: "На горне душы першы верш я каваў…"
  • Год малой радзімы: вершы пра вёску
  • Вершы пра вясну: болей не мерзне душа ні адна
2392
Тэги:
Літаратура, Гісторыя, Культурнае развіццё, культура і мастацтва, Культура, Беларусь
Тэмы:
Ад Барадуліна да Хадановіча: вершы на беларускай мове (44)
Удзельніца са школы Viradouro на карнавале ў Рыа-дэ-Жанейра, Бразілія

Карнавал у Рыа адмянілі з-за пандэміі каронавіруса

27
(абноўлена 19:25 23.01.2021)
Раней бразільскія ўлады пераносілі карнавал на нявызначаны тэрмін і разлічвалі, што здолеюць правесці мерапрыемства пасля таго, як з'явіцца вакцына ад COVID-19.

МІНСК, 25 сту – Sputnik. Штогадовы карнавал у Рыа-дэ-Жанейра, які павінен быў адбыцца ў лютым 2021, адмянілі, паведаміў мэр горада Эдуарду Паіс.

У верасні мінулага года стала вядома, што мерапрыемства адкладаецца. З-за пандэміі школы самбы не паспелі б падрыхтавацца да правядзення карнавалу-2021 у лютым ні фізічна, ні матэрыяльна.

Увосень арганізатары мерапрыемства выказвалі надзею на тое, што са з'яўленнем вакцыны ад каронавіруса, знакамітае шоу ўсё ж атрымаецца правесці летам.

"Я ніколі не хаваў сваёй страсці да карнавалу і выразнага бачання эканамічнай важнасці гэтай культурнай падзеі для нашага горада. Аднак цяпер няма сэнсу меркаваць, што мы зможам правесці карнавал у ліпені", - напісаў у сваім Twitter Паіс.

Падрыхтоўка, якую патрабуе шоў, на дадзены момант немагчыма, растлумачыў мэр і дадаў, што ў наступным годзе, пасля праходжання вакцынацыі, Рыа-дэ-Жанейро зможа "адсвяткаваць жыццё і нашу культуру з усёй інтэнсіўнасцю, якую заслугоўваем".

Карнавал у Рыа-дэ-Жанейра традыцыйна праводзіцца з пятніцы па аўторак перад Вялікім постам.

Бразілія стала адной з самых пацярпелых ад каронавіруса краін у свеце. Па апошніх дадзеных, захварэлі на COVID-19 больш за 8,6 мільёна жыхароў краіны, памерлі 214 тысяч чалавек. Краіна знаходзіцца на другім месцы ў свеце па колькасці смяротных зыходаў у хворых на каронавірус і на трэцім па колькасці заражэнняў.

Чытайце таксама:

27
Тэги:
Рыа-дэ-Жанейра, карнавал, каронавірус
Патэрна - падземны калідор у форце

Як выглядае абноўлены музей "Пяты форт" у Брэсце

10
(абноўлена 16:59 23.01.2021)
Работы па рэстаўрацыі і музеефікацыі праводзіліся з чэрвеня па снежань 2020 на сродкі Саюзнай дзяржавы Расіі і Беларусі.

БРЭСТ, 25 сту – Sputnik, Святлана Яцанюк. У Брэсце урачыста адкрыўся абноўлены музей Пяты форт - філіял мемарыяльнага комплексу "Брэсцкая крэпасць-герой".

Пятый форт - филиал мемориального комплекса Брестская крепость-герой
© Sputnik Светлана Яценюк
Пяты форт - філіял мемарыяльнага комплексу "Брэсцкая крэпасць-герой"

Падчас рэстаўрацыйных работ былі ачышчаны ад моху і бруду фасады казармы і гаржавы капанір. Сцены вычышчанага форта абаранілі спецыяльным кансервавальным складам, каб не разбуралася цэгла. Пра тое, што гэта Пяты форт, цяпер кажа і рымская лічба V на ўваходзе ў левай частцы гаржавой казармы.

Музей рассказывает и об участии крепости в Первой мировой войне
© Sputnik Светлана Яценюк
Музей распавядае і пра ўдзел крэпасці ў Першай сусветнай вайне

Акрамя рэстаўрацыі ў рамках праекта была створана новая экспазіцыя. Яна размясцілася ў гаржавой казарме і займае шэсць казематаў. Музей расказвае пра гісторыю фартыфікацыі на беларускіх землях, пра мадэрнізацыю Брэст-Літоўскай крэпасці, аб будаўніцтве фартоў і аб удзеле крэпасці ў Першай сусветнай вайне. Таксама ёсць залы з элементамі рэканструкцыі: яны наглядна паказваюць, як выглядалі памяшканні форта - жылыя казематы, канцылярыя, цэйхгаўз, умывальня.

В рамках проекта была создана новая экспозиция
© Sputnik Светлана Яценюк
У рамках праекта была створана новая экспазіцыя

На адкрыццё Пятага форта прыбылі міністр культуры Беларусі Анатоль Маркевіч, прадстаўнікі гарадской улады, кіраўніцтва Мемарыяльнага комплексу "Брэсцкая крэпасць" і іншыя ганаровыя госці. Як распавёў загадчык музея Пяты форт Аляксандр Каркатадзе, за 20 гадоў існавання гэтага аб'екта ў якасці музея яго ў агульнай складанасці наведала крыху больш за 100 тысяч чалавек.

Заведующий филиалом Музей 5-й форт Александр Коркотадзе на фоне стены с римской цифрой V
© Sputnik Светлана Яценюк
Загадчык філіяла "Музей 5-ы форт" Аляксандр Каркатадзе на фоне сцяны з рымскай лічбай V

У мэра горада Аляксандра Рагачука ёсць надзея і мэта ў разы павялічыць наведванне гэтага аб'екта.

"Патэнцыял Пятага форта - не тыя 100 тысяч, якія за 20 гадоў тут пабывалі. Я вам гарантую 100 тысяч у год", - выказвае ён сваё меркаванне.

Мэр города рассчитывает на 100 тысяч посетителей в год
© Sputnik Светлана Яценюк
Мэр горада разлічвае на 100 тысяч наведвальнікаў у год

Мэр горада паабяцаў узяць на сябе абавязацельствы па добраўпарадкаванні прылеглай тэрыторыі. Ужо ідзе будаўніцтва дарогі да музея. І будзе наведзены парадак ля ўваходу. Таксама Аляксандр Сцяпанавіч адзначыў, што да музея ў будучыні пусцяць грамадскі транспарт, так як цяпер сюды даволі праблематычна дабрацца без машыны.

10
Тэги:
Брэсцкая крэпасць, Брэст
Тэмы:
Саюзная дзяржава Беларусі і Расіі
Раман Галоўчанка і Міхаіл Мішусцін на сустрэчы ў Маскве

Галоўчанка: Маскве і Минску трэба вырашыць пытанне па агульным энергарынку

5
(абноўлена 17:08 26.01.2021)
Беларускі прэм'ер назваў гэтую задачу адной з галоўных на гэты год і заклікаў стварыць агульны рынак прадукцыі ў Саюзнай дзяржаве.

МІНСК, 26 сту – Sputnik. Беларусі і Расіі ў гэтым годзе трэба заняцца фарміраваннем агульных энергетычных рынкаў у Саюзнай дзяржаве і Еўразійскім эканамічным саюзе, заявіў беларускі прэм'ер-міністр Раман Галоўчанка на перамовах са старшынёй урада Расіі Міхаілам Мішусціным.

"Ёсць шэраг актуальных задач. У іх ліку - пошук рашэнняў па агульных энергетычных рынках", - адзначыў беларускі прэм'ер.

Бакам таксама трэба ствараць агульны рынак прадукцыі, займацца пытаннямі вольнага доступу ў Саюзнай дзяржаве, дадаў Галоўчанка.

"На наш погляд, мы даўно павінны былі падысці і да пытання аб паняцці тавару або прадукцыі, або паслугі ў СД", - лічыць беларускі прэм'ер.

Акрамя гэтага, ён заявіў, што бакі працягваюць актыўную працу па інтэграцыйнаму парадку. "Радуе, што нашы эксперты ў гэтай тэме не гоняцца за нейкімі фармальнымі момантамі, пампезнымі назвамі", - адзначыў прэм'ер-міністр Беларусі.

На яго думку, трэба вырашаць сутнасць пытанняў, знайсці месцы, дзе эканамічныя інтарэсы спалучаюцца, і іх аб'ядноўваць.

Сустрэча прэм'ераў у Маскве

Прэм'ер-міністры Расіі і Беларусі праводзяць перамовы ў Маскве, у Доме ўрада РФ. Сустрэча спачатку пачалася за зачыненымі дзвярыма, а пасля да кіраўнікоў урадаў далучыліся члены дэлегацый.

Ад Беларусі ў перамовах узялі ўдзел першы віцэ-прэм'ер Мікалай Снапкоў, міністр энергетыкі Віктар Каранкевіч, міністр фінансаў Юрый Селіверстаў, міністр антыманапольнага рэгулявання і гандлю Уладзімір Калтовіч, старшыня канцэрна "Белнафтахім" Андрэй Рыбакоў, пасол Беларусі ў Расіі Уладзімір Сямашка.

З расійскага боку - віцэ-прэм'еры Аляксандр Новак і Аляксей Авярчук, міністр транспарту Віталь Савельеў, кіраўнік Мінфіна Антон Сілуанаў, а таксама пасол Расіі ў Беларусі Дзмітрый Мезенцаў.

Як паведамлялі раней прэс-службы прэм'ераў дзвюх краін, на перамовах абмяркуюць пытанні барацьбы з пандэміяй, адбудзецца абмен думкамі па актуальных напрамках расійска-беларускага гандлёва-эканамічнага супрацоўніцтва.

Чытайце таксама:

5
Тэги:
Інтэграцыя, Расія, Беларусь, Міхаіл Мішусцін, Раман Галоўчанка
Тэмы:
Саюзная дзяржава Беларусі і Расіі