Бронзавая глазчатая фібула канца I - першай паловы II стагоддзя н.э.

Славяне родам з Палесся? Тэорыя можа пацвердзіцца

85
(абноўлена 13:38 25.07.2019)
Славяне застаюцца ледзь не апошнім суперэтнасам Еўропы, паходжанне якога застаецца шмат у чым невядомым. Беларускія археолагі знаходзяць усё больш пераканаўчыя доказы, што калыскай славянскіх народаў стала Палессе.

Непадалёк ад вёскі Ясковічы ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці археалагічная экспедыцыя гістарычнага факультэта Белдзяржуніверсітэта другі год праводзіць раскопкі на селішчы II-V стст. н.э., вынікі даследавання якога могуць стаць прарывам у вывучэнні праблемы этнагенезу славян.

Раней даследчыкі ўсяго толькі вылучалі версіі і гіпотэзы пра тое, што менавіта беларускае Палессе з'яўляецца радзімай славян. Цяпер дзякуючы знаходкам археолагаў з БДУ гэта можа стаць фактам і трапіць на старонкі падручнікаў. Што цікавага знайшлі навукоўцы, высвятляў карэспандэнт Sputnik Станіслаў Андросік.

Археалогія - гэта марскі бой

"Раскопкі часам нагадваюць мне гульню ў марскі бой на тысячу клетак. І ў гэтай гульні паміж хадамі праходзіць не менш года. Логіку археалагічнага помніка часам мы разумеем толькі ў канцы яго вывучэння", - распавёў кіраўнік экспедыцыі кандыдат гістарычных навук Вадзім Белявец.

"У гэтым годзе мы даследавалі гаспадарчую частку паселішча, дзе былі адкрыты, перш за ўсё, гаспадарчыя ямы - верагодна, месцы зімовага захоўвання ўраджаю", - дадаў ён.

Руководитель экспедиции Вадим Белевец говорит, что раскопки селища под Ясковичами имеют особую ценность
© Sputnik / Виктор Толочко
Кіраўнік экспедыцыі Вадзім Белявец кажа, што раскопкі паселішча пад Ясковічамі маюць асаблівую каштоўнасць

Па словах археолага, каб даведацца пра рацыён і асаблівасці гаспадарчага ўкладу земляробаў, якія жылі на гэтым селішчы больш за 1500 гадоў таму, трэба правесці спецыяльныя аналізы. Усе неабходныя пробы грунту ўзятыя, і цяпер справа за палеабатанікамі.

Галоўная ж мэта работы экспедыцыі складалася ў тым, каб назапасіць фактычны матэрыял, які дазволіць пацвердзіць або абвергнуць тэорыю пра тое, што менавіта Палессе з'яўляецца радзімай сучасных славянскіх народаў.

Раскопки порой напоминают игру в морской бой на тысячу клеток
© Photo : Исторический факультет БГУ
Раскопкі часам нагадваюць гульню ў марскі бой на тысячу клетак

"Побач з Ясковічамі ў гэтым годзе ўдалося знайсці яшчэ адзін археалагічны помнік, вельмі падобны да вывучаемага намі паселішча. Атрыманыя тут знаходкі пацвярджаюць назіранні мінулага года. Усё кажа аб тым, што гэта паселішча "славянскай лініі развіцця" - прынамсі, з першай паловы II стагоддзя нашай эры", - удакладніў Вадзім Белявец.

Фибула местного производства, покрытая эмалью, III век н.э.
© Sputnik / Виктор Толочко
Фібула мясцовай вытворчасці, пакрытая эмаллю, III стагоддзе н.э., як і іншыя артэфакты, знойдзеная ў Ясковічах

Важна, што керамічны матэрыял, знойдзены ў ходзе раскопак, у цэлым пацвярджае тэорыю пра тое, што носьбіты пражскай культуры, першай археалагічнай культуры, якая параўноўвалася са славянамі, маглі сфармавацца менавіта на тэрыторыі Палесся.

Белая пляма і казка пра Івана-дурня

У 70-х гадах мінулага стагоддзя ў археалогіі практычна адначасова некалькімі даследчыкамі была сфармуляваная тэорыя "Палескай белай плямы". У яе стварэнні прынялі ўдзел нямецкі археолаг Іаахім Вернер і Казімір Гадлоўскі з Кракаўскага ўніверсітэта, але найбольш поўна сфармулявалі даследчыкі з Санкт-Пецярбурга - Марк Шчукін і Зміцер Мачынскі.

"Адным з пастулатаў гэтай гіпотэзы быў тэзіс пра тое, што на тэрыторыі Палесся і прылеглых рэгіёнаў напрацягу I-V стст. н.э. адбывалася паступовае і бесперапыннае фарміраванне пражскай культуры, якая адназначна звязваецца ў сучаснай навуцы з гістарычнымі славянамі VI-VII стст. н.э.", - адзначыў археолаг.

Часть цепи, которая могла служить декором в костюме III–IV века н.э.
© Sputnik / Виктор Толочко
Частка ланцуга, якая магла служыць дэкорам у касцюме III-IV стагоддзя н.э.

Праблема складаецца ў тым, што навукоўцы да сённяшняга дня не ўсталявалі шляхі фарміравання пражскай культуры.

"Усе мы ведаем казку пра Івана-дурня і двух яго першапачаткова больш паспяховых братоў. Сітуацыя трохі яе нагадвае. У V-VII стст. н.э. існавала некалькі варыянтаў развіцця супольнасці плямёнаў, якія ўжо ў VIII-X стст. мы ведаем як славян", - растлумачыў кандыдат гістарычных навук.

Простыя, як аўтамат Калашнікава

Усе прывыклі да прымаўкі, што гісторыя не трывае ўмоўнага ладу. На самай справе варыятыўнасць развіцця гістарычных падзей мела месца заўсёды.

"Сёння абсалютная большасць з 300 мільёнаў славян, якія жывуць у свеце, з'яўляюцца культурнымі (але далёка не заўсёды біялагічнымі - Sputnik) спадкаемцамі носьбітаў пражскай культуры", - адзначае Вадзім Белявец.

Римский денарий императора Луция Вера, 166 год н.э.
© Sputnik / Виктор Толочко
Рымскі дэнарый імператара Луцыя Вера, 166 год н.э., дазваляе сапраўды датаваць пачатак жыцця паселішча

Падчас бурнай эпохі Вялікага перасялення народаў, якое бярэ пачатак у 375 годзе н.э. з нашэсця гунаў, ва Усходняй Еўропе існавалі і іншыя, блізка роднасныя пражскай, археалагічныя культуры: калочынская, пянькоўская, банцараўская і іншыя. Іх носьбіты жылі ва ўмовах жорсткай канкурэнцыі - як з суседнімі народамі, так і ўнутранай.

"Парадаксальным чынам у гэтай барацьбе перамагло менавіта насельніцтва пражскай культуры. Адной з прычын поспеху, можа быць нават галоўнай, была прастата яе эканамічнай і сацыяльнай мадэлі - найбольш функцыянальны варыянт развіцця", - лічыць гісторык.

У эпоху Вялікага перасялення народаў, калі распадалася Рымская імперыя, а варварскія народы Еўразіі прыйшлі ў рух, наступіў працяглы эканамічны і сацыяльны крызіс. Ламаліся ўстояныя сувязі, кардынальна перабудоўваліся эканамічныя і палітычныя ўклады больш складана арганізаваных грамадстваў.

Обломок пинцета – возможно, инструмент ювелира
© Sputnik / Виктор Толочко
Абломак пінцэта - магчыма, інструмент ювеліра

"Простая ж і вельмі функцыянальная, як аўтамат Калашнікава, які працуе ў любых умовах, арганізацыя славян (носьбітаў пражскай культуры - Sputnik), аказалася самай паспяховай, і забяспечыла ў далейшым іх шырокае рассяленне на землях Еўропы", - выказаў меркаванне начальнік экспедыцыі.

Адсутнічае элемент

За апошнія 20 гадоў беларускія даследчыкі здолелі знайсці археалагічныя помнікі, якія пацвярджаюць наяўнасць на землях Паўднёвай Беларусі - ад Буга да Дняпра - насельніцтва "славянскай лініі развіцця" I-II стст. н. э.

Пряслица готов (слева) и праславян
© Sputnik / Виктор Толочко
Прасніцы готаў (злева) і праславян

"Гэтыя помнікі ўсё яшчэ нешматлікія і патрабуюць далейшага вывучэння, але сама іх наяўнасць з'яўляецца цалкам абгрунтаваным навуковым фактам", - адзначыў Вадзім Белявец.

У сусветнай навуковай супольнасці ўжо прынята, што найбольш старажытныя помнікі пражскай культуры знаходзяцца на беларускім Палессі і прылеглых рэгіёнах Украіны (у асноўным паўночна-заходняй Кіеўшчыны і Жытоміршчыны - Sputnik), якія адносяцца да так званай "фазы нуль". Для таго, каб склаўся гістарычны пазл этнагенезу славян, не хапала помніка III-IV ст. н. э.

Благодаря раскопкам в Ясковичах гипотеза о полесском происхождении современных славянских народов перешла в разряд научной теории
© Photo : Исторический факультет БГУ
Дзякуючы раскопкам у Ясковічах гіпотэза пра палескае паходжанне сучасных славянскіх народаў перайшла ў разрад навуковай тэорыі

Гэтым элементам і стала паселішча пад Ясковічамі, а таксама шэраг іншых помнікаў Прыпяцкага Палесся, якія вывучаюцца сёння беларускімі археолагамі. Каштоўнасць раскопак у Ясковічах складаецца ў тым, што тут археолагі атрымалі эталонны помнік, які ў далейшым дазволіць ідэнтыфікаваць элементы падобнай культуры ў іншых рэгіёнах Паўднёвай Беларусі і Паўночнай Украіны.

Бусина из стекла, II–IV век н.э.
© Sputnik / Виктор Толочко
Пацерка са шкла, II-IV стагоддзе н.э.

"Мы можам казаць, што на поўдні Беларусі цалкам запоўненая храналогія развіцця ў першай палове I тысячагоддзя нашай эры. Таму сёння гіпотэза аб "Палескай белай пляме" як пра калыску сучасных славянскіх народаў перайшла ў разрад навуковай тэорыі, якая знаходзіць усё больш пацверджанняў", - упэўнены кіраўнік экспедыцыі гістфаку БДУ.

Цяпер беларускім навукоўцам трэба даказаць ці абвергнуць ў навуковым свеце тэорыю пра тое, што мясцовае насельніцтва паступова і бесперапынна эвалюцыянавала ў носьбітаў пражскай культуры.

Наконечники стрел эпохи Великого переселения народов
© Sputnik / Виктор Толочко
Наканечнікі стрэл эпохі Вялікага перасялення народаў

На думку Вадзіма Беляўца, незалежна ад таго, як будзе вырашана гэтая праблема, каталізатарам, які заахвоціў продкаў славян да аб'яднання і паскоранага развіцця, стала іх суседства ў II - пачатку V стст. з плямёнамі готаў - усходніх германцаў. Менавіта ў ходзе культурных кантактаў, гандлю і ваенных канфліктаў з імі канчаткова аформілася славянская супольнасць.

"Славянам і сёння для таго, каб зрушыць з мёртвай кропкі, часта патрабуецца надаць знешні імпульс паскарэння", - пажартаваў у завяршэнне гісторык.

85
Тэги:
Палессе, Археалогія, Гісторыя
Тэмы:
Беларуская археалогія: самыя цікавыя знаходкі (39)
Ахоўныя маскі

У Купалаўскім тэатры будуць шыць ахоўныя маскі

10
(абноўлена 09:43 07.04.2020)
Ахоўныя маскі для твару купалаўцы перададуць на патрэбы 10-й гарадской клінічнай бальніцы Мінска.

МІНСК, 7 кра - Sputnik. Пашывачны цэх Купалаўскага тэатра вырабіў 500 ахоўных масак для твару, паведамілі Sputnik у прэс-службе тэатра.

Дадзены праект атрымаў назву "Нетэатральная маска". У бліжэйшы час плануецца вырабіць яшчэ большую колькасць масак і перадаць іх на патрэбы 10-й гарадской клінічнай бальніцы Мінска.

Выраб масак арганізаваны за кошт па-за бюджэтных сродкаў тэатра і пры спонсарскай падтрымцы партнёраў тэатра. Усе жадаючыя – юрыдычныя асобы, гледачы і проста аматары тэатральнага мастацтва – могуць падтрымаць рэалізацыю гэтай ідэі пра ахвяраванні.

У прэс-службе распавялі, што падмурак для праекта стаў вопыт калег з іншых краін – Тэатра імя Наталлі Сац і Дзяржаўнага акадэмічнага тэатра танца з Казахстана, тэатра імя Юліюша Астэрвы з Польшчы, Опернага тэатра ў Бургасе з Балгарыі і іншых.

Чытайце таксама:

10
Тэги:
Купалаўскі тэатр, каронавірус
Тэмы:
Купалаўскі тэатр: гісторыя і сучаснасць

Ансамбль "Песняры" даў жывы канцэрт у інтэрнэце

23
(абноўлена 15:05 05.04.2020)
Калектыў прымае ўдзел у анлайн-фестывалі #безантракта, пляцоўкай для выступлення стаў прэс-цэнтр Sputnik Беларусь. Глядзіце на нашым відэа, як выступілі артысты.

Больш за 30 тысяч карыстальнікаў інтэрнэту засталіся дома, каб паслухаць хіты беларускага дзяржаўнага ансамбля "Песняры". Калектыў даў анлайн-канцэрт у прэс-цэнтры Sputnik Беларусь. У такім фармаце ансамбль выступае нячаста, але лічыць яго цікавым і бяспечным. Ва ўмовах пандэміі каронавіруса самаізаляцыя і абмежаванне кантактаў - гэта мера засцярогі і спосаб зберагчы сябе, блізкіх і родных ад інфекцыі.

Канцэрт прайшоў у рамках анлайн-фестывалю #безантракта. Падрыхтоўка да жывога анлайн-канцэрту была дбайнай, музыкі прывезлі усю неабходную апаратуру і інструменты і доўга наладжвалі і правяралі гук.

Ансамблю "Песняры" 50 гадоў, але калектыў дагэтуль папулярны. Асаблівай "фішкай" ансамбля заўсёды былі акапэльныя шматгалосныя спевы. Артысты выканалі лепшыя песні з шырокага рэпертуару: усімі любімую класіку, вядомыя хіты і новыя кампазіцыі.

Гледачы ў прамым эфіры задавалі пытанні музыкам, а тыя сумленна адказвалі. І вось некалькі фактаў: ​​артысты ніколі не лічылі сябе зоркамі, а ў звычайным жыцці іх рэдка пазнаюць на вуліцы. Ігар Дударчык - пачатковец калектыву, "Песняры" заўважылі яго на конкурсе армейскай песні і паклікалі ў калектыў. Музыкі ніколі не стануць выконваць RAP і спадзяюцца, што іх дзеці будуць спяваць і гуляць у калектыве.

Артысты музычнага брэнда краіны ўпэўненыя, што добрая музыка лечыць душу, дае самыя радасныя эмоцыі і дапамагае перажыць лёгка любыя жыццёвыя нягоды!

23
Тэги:
музыка, Беларусь, Песняры (гурт)
Ветэран з дзецьмі перад пачаткам ваеннага парада

Удзел ветэранаў у парадзе Перамогі немэтазгодны з-за COVID-19 - Крэмль

0
(абноўлена 14:39 07.04.2020)
У Маскве пакуль не прынята рашэнне аб тым, у якім фармаце пройдзе парад 9 мая з улікам эпідэміялагічнай сітуацыі ў Расіі.

МІНСК, 7 кра - Sputnik. У Крамлі разглядаюцца розныя варыянты адносна правядзення парада 9 мая ў Маскве, аднак рашэнне аб фармаце ўрачыстых мерапрыемстваў з нагоды 75-й гадавіны Перамогі пакуль не прымалася, заявіў прэс-сакратар прэзідэнта РФ Дзмітрый Пяскоў.

"Відавочна, што разглядаюцца розныя варыянты, але казаць пра іх пакуль заўчасна, таму што ніякіх рашэнняў па стане на сёння не прымалася", - сказаў Пяскоў у аўторак журналістам.

Пытанне ўзнікла ў тым ліку ў сувязі з прапановай дарадцы расійскага прэзідэнта Антона Кабякова ўстрымацца ад запрашэння на ўрачыстасці людзей, старэйшых за 65 гадоў, уключаючы ветэранаў.
"Як толькі рашэнні будуць прыняты з улікам развіцця эпідэміялагічнай сітуацыі, зразумела, мы вас праінфармуем", - сказаў Пяскоў.

Пры гэтым ён падкрэсліў, што з улікам неспрыяльнай эпідэміялагічнай сітуацыі ўдзел ветэранаў у масавых мерапрыемствах немэтазгодны.

"У любым выпадку, вядома ж, паколькі гаворка ідзе аб узроставай групе рызыкі, то, зразумела, у тым, што тычыцца 9 мая, якія б ні былі мерапрыемствы, калі яны будуць, то, вядома, там немэтазгодны ўдзел нашых ветэранаў з пункту гледжання аховы іх здароўя", - сказаў прэс-сакратар расійскага прэзідэнта.

У Расіі ў сувязі з каронавірусам быў абвешчаны непрацоўны тыдзень з 30 сакавіка па 3 красавіка. Затым рэжым непрацоўных дзён быў працягнуты да 30 красавіка. Прэзідэнт краіны Уладзімір Пуцін у звароце да грамадзянаў тлумачыў, што доўгія выхадныя дазволяць знізіць распаўсюджванне каронавіруса. У Маскве і шэрагу рэгіёнаў дзейнічае рэжым самаізаляцыі: пакідаць месца жыхарства грамадзянам дазволена толькі ў абумоўленых выпадках.

Чытайце таксама:

0
Тэги:
Дзмітрый Пяскоў, Парад Перамогі, Расія