Выстава Паланэз, прысвечаная 250-годдзю са Дня нараджэння Міхала Клеафаса Агінскага

Сакрэт паланэза Агінскага, які ледзь не стаў гімнам Беларусі

1016
(абноўлена 09:23 25.09.2019)
Сёння спаўняецца 254 гады са дня нараджэння выбітнага польскага кампазітара беларускага паходжання Міхаіла Клеафаса Агінскага.

Вера Дашкевіч, Sputnik

Паланэз Агінскага — гэта, як "Мядзведзі" Шышкіна і пушкінскія "Буря мглою…", частка абавязковага багажу, які выносіць з агульнаадукацыйнай школы малады чалавек.

З часам нейкія дэталі забываюцца, і ўжо з вуснаў у вусны вандруюць не моцна смешныя жарты з серыі "а хто напісаў паланэз Агінскага?".

Хоць той, хто напісаў, стварыў неверагодна пранізлівую музычную гісторыю, якая заваявала канфліктуючыя у той час бакі, а ў канцы ХХ стагоддзя ледзь не стала беларускім гімнам.

Кампазітар па сумяшчальніцтве

Міхал Клеафас Агінскі павінен быў стаць перш за ўсё высокапастаўленым чыноўнікам. Ён нарадзіўся ў сям'і, дзе мужчыны з пакалення ў пакаленне займалі высокія пасады: былі ваяводамі ў розных землях — Віцебскай, Тройкайской, Віленскай. Так што цалкам лагічна, што будучага вялікага кампазітара рыхтавалі да вялікай палітычнай кар'еры. У рэпетытары ўзялі Жана Ралена, які прыехаў у маёнтак Агінскіх з Вены, дзе займаўся навучаннем і выхаваннем будучага аўстрыйскага імператара Леапольда II.

Репродукция портрета композитора Михаила Клеофаса Огинского
© Sputnik / Николай Пашин
Рэпрадукцыя партрэта кампазітара Міхала Клеафаса Агінскага

Рален загрузіў сямігадовага хлапчука разнастайнымі дысцыплінамі — ад матэматыкі да палітычнай эканоміі. Часам заняткі доўжыліся па 16 гадзін у дзень. Займаліся і музыкай — прычым не толькі ігрой на інструментах, але і тэорыяй. Але ўпор быў усё ж такі на "сур'ёзныя" навукі.

У выніку ўжо ў 19 гадоў Агінскі стаў дэпутатам сейма, а затым перайшоў на дыпламатычную службу, працаваў паслом Рэчы Паспалітай у Нідэрландах і Вялікабрытаніі. Ужо на радзіме атрымаў пасаду Вялікага падскарбія — міністра фінансаў Вялікага княства Літоўскага.

А потым здарылася паўстанне Касцюшкі

Да 1794 года Рэч Паспалітую ўжо дзялілі двойчы. Расійская імперыя, Прусія і Аўстрыя паступова адрэзалі ад літоўска-польскай дзяржавы кавалкі тэрыторый. У пэўны момант мясцовая шляхта не вытрымала і падняла паўстанне. Кіраваў мяцяжом генерал Тадэвуш Касцюшка.

Агінскі не проста падтрымаў пратэст — ён на ўласныя грошы сабраў і падрыхтаваў атрад у дзве з паловай тысячы чалавек.

Паўстанне было задушана, Агінскага абвясцілі ў вышук — ён вымушаны быў бегчы. Пад выглядам лёкая дабраўся да Вены, адтуль рушыў у Італію, і далей — у Турцыю. Менавіта там яго заспела навіна аб тым, што Рэчы Паспалітай больш не існуе. 24 кастрычніка 1795 года суседнія імперыі канчаткова падзялілі паміж сабой польска-літоўскую дзяржаву.

Вяртанне і "Развітанне з радзімай"

Агінскі змог вярнуцца на радзіму толькі напачатку ХIХ стагоддзя, калі на расійскі трон узышоў Аляксандр I і, па рэкамендацыі аднаго літоўска-польскага арыстакрата Адама Чартарыйскага, абвясціў амністыю для ўсіх удзельнікаў паўстання Касцюшкі.

Дворец композитора Михаила Огинского
© Sputnik / В. Калиничев
Палац кампазітара Міхала Агінскага

Агінскі пасяліўся ў Залессі (цяпер пасёлак у Ашмянскім раёне — Sputnik), ажаніўся ў другі раз. Займаўся домам і пісаў музыку. Наогул займацца кампазітарствам ён пачаў яшчэ ў юнацтве. Музыцыраваў і калі працаваў чыноўнікам — прычым даволі паспяхова. Нягледзячы на няпростыя адносіны паміж Рэччу Паспалітай і Расійскай імперыяй, яго творы падабаліся нават Кацярыне II.

Але менавіта ў Залессі быў напісаны і ўпершыню выкананы яго знакаміты паланэз "Развітанне з Радзімай". Гэта была гісторыя не столькі пра эміграцыю, колькі пра знішчэнне краіны.

Парадокс, але гэта пранізліва патрыятычны твор стаў вельмі папулярным у Расійскай імперыі — краіне, у тым ліку адказнай за знішчэнне той самай Радзімы Агінскага.

Расійскага чыноўніка з Агінскага не атрымалася

У 1810 годзе Агінскі распачаў спробу працягнуць кар'еру — стаў таемным дарадцам Аляксандра I і расійскім сенатарам. Але яго ініцыятыва аднавіць з былых правінцый Польшчы Вялікае княства Літоўскае падтрымкі не знайшла. Агінскі падаў у адстаўку і эміграваў у Італію.

Тут ён сабраў і выпусціў асобнай кнігай зборнік сваіх нот, у тым ліку і знакаміты Паланэз №13 ля мінор "Развітанне з Радзімай".

Агінскі нарадзіўся ў Варшаве, і ўспрымаецца ў свеце як польскі кампазітар, але яго "літоўская" гісторыя і "залесскі" перыяд дазваляюць беларусам таксама казаць пра яго як пра "свайго".

Паланэз Агінскага нават разглядаўся на пачатку 90-х як варыянт дзяржаўнага гімну Беларусі. Чаму не прынялі, да канца незразумела. Па адной версіі, абурыліся камуністы. Па іншай, кампазіцыя здалася экспертам занадта складанай для выканання.

1016
Тэги:
падзеі і даты, Культура, Жыццё знакамітых людзей, Гісторыя, Музыка, Міхал Клеафас Агінскі, Беларусь, Еўропа, Увесь свет
Тэмы:
Юбілей Агінскага (10)
По теме
Выстава "Паланэз" адкрылася ў Палацы мастацтваў
Ускладанне вянка да стэлы Мінск - горад-герой

У Мінску ўспамінаюць пра подзвіг блакаднага Ленінграда

9
(абноўлена 20:59 27.01.2021)
Расійскі пасол Мезенцаў адзначыў, што спатрэбяцца гады, каб асэнсаваць маштаб перамогі савецкага салдата ў мінулай вайне.

МІНСК, 28 сту – Sputnik. Новыя пакаленні павінны разумець, якой цаной дасталася Вялікая Перамога і дзякуючы каму людзі сёння жывуць пад чыстым і мірным небам, заявіў пасол Расіі ў Беларусі Дзмітрый Мезенцаў.

Цветы к стеле возложил митрополит Вениамин
© Sputnik / Виктор Толочко
Кветкі да стэлы ўсклаў мітрапаліт Веніямін

У сераду ў музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны прайшло мерапрыемства, падчас якога расійскі бок перадаў музею больш за 100 планшэтаў з фотаздымкамі, сабраных фотамастаком Валерыем Лазоўскім ва ўзаемадзеянні з архівістамі Мінска, іншых гарадоў-герояў, а таксама Брэсцкай крэпасці.

В музее истории Великой Отечественной войны
© Sputnik / Виктор Толочко
Урачыстае мерапрыемства ў памяць пра блакаду Ленінграда прайшло ў музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны

"(...) недапушчальна скажэнне гістарычнай памяці, прыніжэнне подзвігу. А маштаб таго, што зрабіў Ленінград, гарады-героі, гэткі вялікі, што нам яшчэ патрэбны гады і гады, каб асэнсаваць усё тое, што было зроблена і ўчынена савецкім салдатам", - сказаў Надзвычайны і Паўнамоцны пасол Расіі.

Российская сторона передала музею более 100 планшетов с фотографиями, собранных фотохудожником Валерием Лозовским во взаимодействии с архивистами Минска, других городов-героев, а также Брестской крепости
© Sputnik / Виктор Толочко
Расійскі бок перадаў музею больш за 100 планшэтаў з фотаздымкамі, сабраных фотамастаком Валерыем Лазоўскім ва ўзаемадзеянні з архівістамі Мінска, іншых гарадоў-герояў, а таксама Брэсцкай крэпасці

"Сімвалічна, што сёння мы ў музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны перадаем больш за 100 планшэтаў-фатаграфій, якія створаны фотамастаком Валерыем Лазоўскім ва ўзаемадзеянні з архівістамі Мінска, Брэсцкай крэпасці, іншых гарадоў-герояў. Мы перадаем гэты, па сутнасці, летапісны фонд Вялікай Айчыннай, каб моладзь Мінска, Беларусі, усе тыя, хто прыязджае сюды з Расіі, студэнты, школьнікі, людзі старэйшага пакалення яшчэ раз адчулі біццё рытму часу на карысць Перамогі, напружанне сіл", - сказаў Мезенцаў.

"Сёння, калі тут, у музеі Перамогі сабраліся дзесяткі ветэранаў, жыхароў блакаднага Ленінграда, якія сваёй другой радзімай лічаць Беларусь, мы зверылі пазіцыі - як жывем сёння, ці правільна мы паступаем і вартыя мы таго подзвігу, які прынёс нам Перамогу і свет на землі Беларусі, Расіі і краін Садружнасці, перамогу, якую прынёс савецкі салдат і савецкі народ, што вызваліў Еўропу і ўзяў Берлін", - падкрэсліў пасол.

Свяшчэнная памяць аб вайне

У сваю чаргу старшыня Савета рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі Наталля Качанава адзначыла, што памяць і праўда аб Вялікай Айчыннай вайне святая для Беларусі і Расіі.

Наталья Кочанова
© Sputnik / Виктор Толочко
Для народаў Беларусі і Расіі гісторыя Вялікай Айчыннай вайны - гэта сімвал яднання і гонару, гонару за нашых людзей, перакананая Наталля Качанава

"Мы робім усё, каб перадаць памяць і праўду пра тую вайну новым пакаленням. Мы разумеем выразна, што без мінулага няма будучыні", - заявіла Качанава ў Мінску на мемарыяльным мерапрыемстве, прысвечаным Дню поўнага вызвалення Ленінграда ад фашысцкай блакады.

Качанава адзначыла, што новыя пакаленні павінны памятаць пра той подзвіг, які быў здзейснены ў гады Вялікай Айчыннай.

"Але і ў нашага пакалення памяць аб вайне застаецца ў нашых сэрцах. Мы гэтую памяць не здрадзім ніколі. Хай увесь свет ведае, што для народаў Беларусі і Расіі гісторыя Вялікай Айчыннай вайны - гэта сімвал яднання і гонару, гонару за нашых людзей", - сказала Качанава.

Страшныя ўрокі

Міністр культуры Беларусі Анатоль Маркевіч таксама адзначыў, што вайна паднесла вельмі страшныя ўрокі, якія кажуць, што трэба заўсёды берагчы і шанаваць мір, добрыя адносіны.

"Гэта вельмі важна для ўсіх нас... Сённяшняе мерапрыемства апускае ў тыя падзеі, якія паказваюць, якія неймаверныя цяжкасці прыйшлося перажыць нашаму старэйшаму пакаленню, тым, хто прайшоў дарогамі ваеннага ліхалецця. Тым людзям, хто каля 900 дзён жыў у блакадзе. У горадзе, які не здаўся, але людзі прайшлі праз голад, холад, неймаверныя пакуты. Яны гублялі самых блізкіх людзей, але выстаялі, вытрымалі, таму што дух не зламаць", - сказаў міністр.

Перадаў паштоўкі Пуціну

Аўтар калекцыі паштовак з блакаднага Ленінграда і кнігі "Блакада" Уладзімір Ліхадзедаў распавёў Sputnik пра тое, як яму прыйшла ідэя перадаць яе прэзідэнту Расіі Уладзіміру Пуціну.

"(...) мне ўдалося сабраць унікальную калекцыю паштовак, лістоў блакаднага Ленінграда. Бо Ленінград у блакадзе жыў: працавалі крамы, пошта, выпускаліся ўнікальныя паштовыя адкрыткі. Іх адпраўлялі на Вялікую Зямлю. Мною былі сабраны больш за 500 такіх паштовак, якія сталі асновай кнігі "Блакада", - сказаў ён.

Коллекция открыток из блокадного Ленинграда Владимира Лиходедова
© Sputnik / Виктор Толочко
Уладзімір Ліхадзедаў сабраў больш за 500 паштовак, выдадзеных у Ленінградзе падчас блакады

Потым прыйшло разуменне, што арыгінальная калекцыя павінна захоўвацца ў музеі.

"Атрымалася так, што я звярнуўся ў расійскае пасольства і атрымаў прапанову гэтыя матэрыялы перадаць прэзідэнту Расійскай Федэрацыі Уладзіміру Уладзіміравічу Пуціну для далейшай перадачы іх у адзін з вядучых музеяў Расіі", - распавёў Ліхадзедаў.

9
Тэги:
Уладзімір Ліхадзедаў, Наталля Качанава, Дзмітрый Мезенцаў, Беларусь, Музей Вялікай Айчыннай вайны
Удзельніца са школы Viradouro на карнавале ў Рыа-дэ-Жанейра, Бразілія

Карнавал у Рыа адмянілі з-за пандэміі каронавіруса

36
(абноўлена 19:25 23.01.2021)
Раней бразільскія ўлады пераносілі карнавал на нявызначаны тэрмін і разлічвалі, што здолеюць правесці мерапрыемства пасля таго, як з'явіцца вакцына ад COVID-19.

МІНСК, 25 сту – Sputnik. Штогадовы карнавал у Рыа-дэ-Жанейра, які павінен быў адбыцца ў лютым 2021, адмянілі, паведаміў мэр горада Эдуарду Паіс.

У верасні мінулага года стала вядома, што мерапрыемства адкладаецца. З-за пандэміі школы самбы не паспелі б падрыхтавацца да правядзення карнавалу-2021 у лютым ні фізічна, ні матэрыяльна.

Увосень арганізатары мерапрыемства выказвалі надзею на тое, што са з'яўленнем вакцыны ад каронавіруса, знакамітае шоу ўсё ж атрымаецца правесці летам.

"Я ніколі не хаваў сваёй страсці да карнавалу і выразнага бачання эканамічнай важнасці гэтай культурнай падзеі для нашага горада. Аднак цяпер няма сэнсу меркаваць, што мы зможам правесці карнавал у ліпені", - напісаў у сваім Twitter Паіс.

Падрыхтоўка, якую патрабуе шоў, на дадзены момант немагчыма, растлумачыў мэр і дадаў, што ў наступным годзе, пасля праходжання вакцынацыі, Рыа-дэ-Жанейро зможа "адсвяткаваць жыццё і нашу культуру з усёй інтэнсіўнасцю, якую заслугоўваем".

Карнавал у Рыа-дэ-Жанейра традыцыйна праводзіцца з пятніцы па аўторак перад Вялікім постам.

Бразілія стала адной з самых пацярпелых ад каронавіруса краін у свеце. Па апошніх дадзеных, захварэлі на COVID-19 больш за 8,6 мільёна жыхароў краіны, памерлі 214 тысяч чалавек. Краіна знаходзіцца на другім месцы ў свеце па колькасці смяротных зыходаў у хворых на каронавірус і на трэцім па колькасці заражэнняў.

Чытайце таксама:

36
Тэги:
Рыа-дэ-Жанейра, карнавал, каронавірус
Запраўка аўтамабіля на АЗС

Паліва зноў падаражэла

3
(абноўлена 10:25 28.01.2021)
У папярэдні раз цэны змяняліся крыху больш за тыдзень таму - 21 студзеня. Рост цэн звязваюць з коштам нафты на сусветным рынку.

МІНСК, 28 сту – Sputnik. Дызельнае паліва і аўтамабільны бензін падаражэлі у Беларусі з 28 студзеня, цэны змяніліся на 1 капейку за літр, паведаміла прэс-служба "Белнафтахіма".

Такім чынам, сёння рознічныя цэны на маторнае паліва склалі:

  • АІ-92-К5-Еўра - 1,72 рублі,
  • АІ-95-К5-Еўра - 1,82 рублі,
  • АІ-98-К5-Еўра - 2,04 рублі,
  • ДТ - 1,82 рублі.

Гэта другое змяненне цэн на аўтамабільнае паліва ў гэтым годзе, да гэтага цэннікі на АЗС павялічваліся 21 студзеня. Варта адзначыць, што да першага падаражэння ў гэтым годзе старыя цэны пратрымаліся 85 дзён. Дарэчы, у 2020-м цэны на бензін і дызель мяняліся 16 разоў, у 2019-м - 28 разоў.

У "Белнафтахіме" тыдзень таму падкрэслілі, што ў студзені 2021 года адзначаецца значны рост кошту нафты на сусветным рынку. Сярэдняя каціроўка нафты маркі Brent склала 54,3 долара за барэль і ўзрасла ў параўнанні з сярэднегадавым узроўнем 2020 года - на 30%.

Тым часам, цэны на паліва ў Беларусі застаюцца на 22 - 51% ніжэй, чым у сумежных еўрапейскіх дзяржавах і вышэй рознічных цэн Расійскай Федэрацыі на 8 - 10%.

Чытайце таксама:

3
Тэги:
Беларусь, Цэны і кошты