Пісьменнік Ілля Сін

Пераможца прэміі Гедройца Ілля Сін: падыход да творчасці стаў больш камерцыйным

239
(абноўлена 10:59 10.10.2019)
Пісьменнік, які ў гэтым годзе атрымаў "беларускага Нобеля", паразважаў пра бескарыслівую творчасць у 90-ых, крытычныя водгукі на сваю кнігу і адчувальнае расслаенне ў культурным асяродку Мінска.

"Папярэднія мае кнігі выклікалі так мала ўвагі, што часам мне здавалася, нібы я кажу на той мове, якую ніхто, акром мяне, не разумее", - прызнаецца беларускі пісьменнік Ілля Сін, які за свой раман "Libido" атрымаў прэмію Ежы Гедройца-2019 – адну з самых знакавых літаратурных узнагарод нашай краіны.

У гэта складана паверыць, але на папярэднія тры літаратурныя рэлізы ён у супупнасці атрымаў "паўтары рэцэнзіі", тады як на кнігу-пераможцу іх набраліся  дзясяткі.

Пры гэтым пісьменнік спакойна ставіцца ды крытыкі і ў выпадку з "Libido" рэагаваў толькі на выпады ў адрас рэдактаркі кнігі. Ён лічыць, што аўтар павінен належна прымаць любыя водгукі, бо працэс чытання – гэта шчыры абмен думкамі ды эмоцыямі, а яны ў кожнага свае.

На пытанне, ці думае ён пра чытача, ствараючы свае кнігі,  Сін дае станоўчы адказ. Але тут жа зазаначае, што адзіны чытач, якога аўтар ведае больш-менш добра – гэта ён сам.

"Іншыя для мяне – цёмны лес. Лічу, для ўспрыняцця мастацтва важны не столькі назапашаны культурны досвед, колькі самое жаданне ўспрымаць", - дзеліцца аўтар сваімі думкамі.

"У 90-ыя падыход да творчасці быў бескарыслівым"

У тых, хто знаёмы з культурным жыццём Беларусі 90-ых гадоў імя Іллі Сіна асацыюецца з легендарным рухам Бум-Бам-Літ, які пазбавіў айчыннае прыгожае пісьменства звыклай для яго эстэтычнай цнатлівасці і ў літаральным сэнсе слова ўзрываў літаратурную прастору ажно да 1999 года.

Сёння пісьменнік узгадвае пра гэтую частку свайго жыцця так: "Усё засталося ў мінулым. Бум-Бам-Літ даўно не існуе як нейкі цэласны арганізм, кожны ідзе сваім шляхам. Але стасункі паміж намі засталіся самымі прыязнымі і сяброўскімі. Усё гэта  я адчуў, калі мы ладзілі імпрэзу да 20-годдзя Бум-Бам-Літа (у 2015 годзе, - Sputnik). Асабліва шкада не вонкавую карнавальнасць, а схільнасць да стварэння радыкальна нестандартных поглядаў на жыццё і мастацтва: шызарэалізм, транслагізм. На жаль, сёння ўжо такога бадай і няма".

Пісьменнік Ілля Сін
© Sputnik Алеся Шаршнёва
У тых, хто знаёмы з культурным жыццём Беларусі 90-ых гадоў імя Іллі Сіна асацыюецца з легендарным рухам Бум-Бам-Літ

Ілля Сін лічыць, што паняцце авангарду састарэла: скончылася эпоха  ўласцівых для ХХ стагоддзя "вялікіх мастацкіх адкрыццяў", і цяпер прыспеў час асабістага засваення ўжо  нанесеных на карту абшараў.

"У Мінску адчуваецца вельмі вялікае адасабленне ў культурным асяродку. З чым гэта звязана, цяжка сказаць – тут спалучаецца мноства фактараў. Здаецца, што кожны існуе ў сваёй норцы, жыве на асобным востраве быццам бы Рабінзон Круза", – кажа пісьменнік.

Дзеля таго, каб змяніць сітуацыю, ён імкнецца рабіць пасільныя захады – скажам, самастойна ці з паплечнікамі ладзіць імпрэзы таго мастацтва, якое падаецца яму найцікавейшым у Беларусі. Іх мэта – не толькі прыцягнуць да андэрграўнду ўвагу публікі, але і паспрыяць кансалідацыі сцэны.

Пісьменнік узгадвае 90-ыя без настальгіі, аднак шкадуе, што прыярытэты мастацкага жыцця сёння змяніліся.

"Падыход да творчасці тады быў іншым, куды больш нонканфармісцкім – нас вабіла глыбіня і разняволенасць,   самавыяўленне і шаленства, а не патуранне густам публікі. Зрэшты, тое самае можна сказаць і пра нашых папярэднікаў – напрыклад, пра літаб’яднанне "Тутэйшыя", якое моцна на мяне паўплывала на самым пачатку, або пра Таварыства вольных літаратараў.   Атмасфера ў культурным асяродку тады была іншай. Ды, на жаль, усё гэта знікла "быццам бурбалкі з-пад ліманаду" – як пісаў Міхал Анемпадыстаў, адна з ключавых фігур таго часу. Як быццам, цэлая Атлантыда, што патанула ў хвалях будзёнасці. 

"Выдаўцы павінны быць культуртрэгерамі"

У размове з сучасным айчынным пісьменнікам не атрымліваецца абмінуць увагай пытанне развіцця выдавецкай дзейнасці ў краіне, з якога вынікаюць і размовы пра стан сучаснай літаратуры.

"Уся праблема ў тым, што ў Беларусі няма мэтанакіраванай падтрымкі літаратуры і выдавецкай дзейнасці. Відавочна, існаваць па рынкавых умовах усё гэта не можа – па цалкам аб’ектыўных прычынах. Як і кіно, як тэатр, як музеі, - упэўнены Сін. – І якой бы хібнай ні была савецкая сістэма літпрацэсу, тады выдавецтвы не маглі адхіліць рукапіс толькі з-за таго, што ён камерцыйна правальны. Сёння ўсё інакш: выдаўцы выжываюць самастойна і часам вымушаныя станавіцца дробнымі прадпрымальнікамі замест таго, каб выконваць функцыю культуртрэгераў".

Па яго словах, тое, што пісьменнік не можа зарабляць грошы ў беларускай літаратуры – зразумела і наўрад ці зменіцца. Ды і не гэта найважнейшае. Сёння для аўтараў куды істотней быць пачутымі. Таму галоўнае – стварыць дзейсную інфраструктуру, якая  б наладжвала масты паразумення паміж літаратарамі і чытачамі:  выдавецкія праграмы, крытыка,  літаратурныя клубы па ўсёй краіне…

Пісьменнік перакананы, што агульная скіраванасць на камерцыялізацыю літаратурнага працэса з’яўляецца памылковай, як і спроба навязаць сучаснаму пісьменству нейкія асветніцкія функцыі. Такія арыентыры не найлепшым чынам уплываюць на змест твораў, не прыносячы, у той самы час, ніякага грамадскага плёну. 

Пісьменнік Ілля Сін
© Sputnik Алеся Шаршнёва
Сёння ён кажа, што галоўнае для беларускай літаратуры – быць разнастайнай

"Гэта вельмі парадаксальная з’ява, бо прыкладаючы столькі намаганняў, каб знайсці шлях да масавага чытача, дастукацца да нейкага ўмоўнага гопніка з Шабаноў і прывесці яго праз чытво да нацыянальнай ідэі, мы маем дыяметральна супрацьлеглыя вынікі: увага да літаратуры ўсё менее", – кажа ён.

Таму, на думку літаратара, варта не ствараць адаптаваны да "масаў" прадукт, а папулярызаваць сапраўды адметныя мастацкія ўзоры. У якасці паспяховага прыкладу Сін прыводзіць выставу "Міфалагемы тысячагоддзя" Алеся Родзіма– аўтара, які ніколі не патураў густам гледача, не баяўся быць складаным і незрразумелым. Тым не меней, належным чынам арганізаваная выстава выклікала немалую цікавасць публікі.

"Калі  б такіх ініцыятываў было больш, масткі паміж аўтарамі і аўдыторыяй спакваля б наладжваліся", – ўпэўнены пісьменнік.

Постскрыптум

Ілля Сін памятае, што захацеў стаць пісьменнікам яшчэ калі яму было год дзесяць: спрабаваць сябе ў прозе пачаў з прыгодніцкіх раманаў на рускай мове. А ўжо на пачатку 90-ых захапіўся новай хваляй беларускай літаратуры, якую ўвасаблялі Ігар Бабкоў, Таццяна Сапач, Адам Глобус ды іншыя "Тутэйшыя". Тое, што яна была складанай для разумення, юнака толькі натхняла: ён адчуў стымул для ўласнага росту.

Сёння ён кажа, што галоўнае для беларускай літаратуры – быць разнастайнай, каб кожны сучаснік мог знайсці ў ёй штосьці для сябе – у залежнасці ад уласных густаў і патрэбаў.

"Мы часта думаем і разважаем пра нейкія рэгаліі і статусы, забываючыся, што літаратура - гэта найперш камунікатыўны працэс, своеасаблівы дыялог паміж аўтарам і чытачом. Прычым гутарка даволі інтымная: ты застаешся сам-насам з кнігай, занурваешся (альбо не) у яе свет, і ў гэты момант ніякія прэміі Гедройца цябе не павінны хваляваць", – рэзюмуе ён.

Чытайце таксама:

239
Тэги:
Літаратура, прэмія Гедройца, Беларусь
Капліца ў палацы Радзівілаў у Нясвіжы

Пояс Пане Каханку і шаблю Радзівіла Рыбанькі пакажуць у Нясвіжы ў жніўні

1
(абноўлена 13:04 14.07.2020)
Старадаўнія прадметы стануць часткай выставы пахавальнай культуры роду Радзівілаў. У яе таксама ўвойдуць адзенне і ўзнагароды іншых знакамітых князёў.

МІНСК, 14 ліп - Sputnik. Выстава, прысвечаная пахавальнай культуры Радзівілаў, адкрыецца ў памяшканнях побач з палацавай капліцай 1 жніўня. Пра гэта Sputnik расказала першы намеснік дырэктара Нацыянальнага гісторыка-культурнага музея-запаведніка "Нясвіж" Наталля Жарко.

Пад касцёлам Божага цела ў Нясвіжы размяшчаецца ўнікальная для Усходняй Еўропы пахавальня адной сям'і. У крыпце знаходзіцца 70 саркафагаў з парэшткамі роду Радзівілаў, самаму старому пахаванню больш за 400 гадоў.
Пахавальную культуру князёў неаднаразова спрабавалі вывучыць спецыялісты з розных краін. Так ў 2016-м і 2017-м годзе Нясвіж некалькі разоў наведвалі літоўскія навукоўцы, якія ўзламалі шэраг трунаў і правялі антрапалагічныя даследаванні парэшткаў. У саркафагах таксама выявілі каштоўныя для гісторыі рэчы: адзенне, узнагароды, зброя, прадметы рэлігійнага культу. Найбольш значныя з іх вырашылі пакінуць у фондах музея-запаведніка "Нясвіж" для далейшай рэстаўрацыі і экспанавання.

Першапачаткова выставу пахавальнай культуры князёў планавалі адкрыць у чэрвені гэтага года, аднак, па словах Наталлі Жарко, узніклі тэхнічныя пытанні, таму дату перанеслі на жнівень.

"Найбольш важнымі сярод прадметаў экспазіцыі з'яўляюцца фрагменты шаблі "карабела" (XVII-XVIII стагоддзе), знойдзенай у саркафагу вялікага гетмана Міхала Казіміра Радзівіла Рыбанькі, і Слуцкага пояса (XVIII стагоддзя) з пахавання Караля Станіслава Радзівіла па мянушцы Пане Каханку. У Беларусі захавалася ўсяго паўтара дзясятка паясоў падобнага тыпу", - удакладніла першы намеснік дырэктара музея-запаведніка.

Асноўная экспазіцыя размесціцца ў прытворы палацавай капліцы. Галоўным яе элементам стане гравюра Castrum doloris (у перакладзе з латыні "замак болю" - Sputnik). На ёй намаляваны пахавальны намёт, зробленыя да пахавання Ганны Сангушкі Радзівіл. Цырымонія развітання з гэтай княгіняй доўжылася цэлы год, перш у Міры, дзе яна памерла, потым у замку ў Бяла-Падлясцы, і затым ужо ў Нясвіжы.

Дарэчы, цяпер у музеі нешматлюдна - колькасць наведвальнікаў падчас пандэміі каронавіруса зменшылася у шэсць разоў, - таму даведацца пра традыцыі пахавання старажытнага роду і паглядзець на рэчы знакамітых князёў, хутчэй за ўсё, можна будзе ў цішыні і спакоі.

Чытайце таксама:

1
Тэги:
Радзівілы, Нацыянальны гісторыка-культурны музей-запаведнік "Нясвіж"
Чырвоны касцёл у Мінску

Каталікі просяць прэзідэнта аддаць ім ва ўласнасць Чырвоны касцёл

13
(абноўлена 16:08 13.07.2020)
У самага вядомага мінскага касцёла утварыўся доўг перад гарадскімі службамі ў памеры больш за 65 тысяч долараў.

МІНСК, 13 ліп - Sputnik. Мінскія каталікі пачалі збіраць подпісы ў падтрымку звароту да кіраўніка дзяржавы з просьбай, каб ва ўласнасць парафіі перадалі будынак касцёла св. Сымона і Алены.

Гэта культавы будынак вядома больш як Чырвоны Касцёл і з'яўляецца адным з сімвалаў беларускай сталіцы. Пра тое, што ў парафіі паўсталі праблемы з аплатай падаткаў, адзін са святароў заявіў падчас нядзельнай пропаведзі ў касцёле.

"Мы зноў звяртаемся, ужо вышэй - да самага яго, прэзідэнта нашага, каб ён у рэшце рэшт аддаў нам тое, што належыць нам. Касцёл ніколі не належаў дзяржаве, у нас ёсць падзел царквы і дзяржавы", - заявіў ксёндз Станіслаў Станеўскі падчас пропаведзі, якая трансліравалася ў рэжыме анлайн (з-за пандэміі частка беларускіх касцёлаў праводзіць стрымы набажэнстваў і казанняў - Sputnik).

Святар патлумачыў, што горад выставіў касцёлу рахунак у памеры 156 тысяч рублёў за амартызацыю касцёла і падаткі за карыстанне зямлёй, г.зн. 13 тысяч рублёў у месяц. Ксёндз лічыць гэтую суму непад'ёмнай для касцёла, у сувязі з гэтым і збіраюцца подпісы пад зваротам аб перадачы культавага будынка вернікам.

Чырвоны касцёл знаходзіцца на балансе КУП "Мінская спадчына", рашэнне аб перадачы будынка ў ўласнасць Мінска было прынята Мінгарвыканкамам у 2013 годзе. У "Мінскай спадчыне" сітуацыю з абавязкам Чырвонага касцёла каментаваць катэгарычна адмовіліся.

"Пішыце запыт", - так адказалі Sputnik у прыёмнай кіраўніка дадзенага камунальнага прадпрыемства.

У сваю чаргу настаяцель касцёла ксёндз Уладзіслаў Завальнюк таксама адмовіўся ад каментароў.

"Мы збіраем дакументы ў міністэрства, праз некалькі дзён можна будзе нешта сказаць", - так адказаў ён Sputnik на просьбу пракаментаваць сітуацыю.

Касцёл святога Сымона і святой Алены (Чырвоны касцёл) - найбольш вядомы каталіцкі храм Мінска, пабудаваны на пачатку ХХ стагоддзя на сродкі мінскага двараніна Эдварда Вайніловіча. Гэта помнік архітэктуры, ён уключаны ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Беларусі.

13
Тэги:
Чырвоны касцёл, Каталікі
Сцягі з сімволікай Еўрасаюза

ЕС асудзіў адмову зарэгістраваць кандыдатаў у прэзідэнты Беларусі

0
(абноўлена 17:30 14.07.2020)
Выключэнне кандыдатаў абмяжоўвае магчымасць для беларускага народа выказваць сваю волю, а таксама падрывае агульную дэмакратычнасць выбараў, лічаць у ЕС.

МІНСК, 14 ліп - Sputnik. Адмова зарэгістраваць кандыдатаў на прэзідэнцкіх выбарах у Беларусі абмяжоўвае волевыяўленне і падрывае дэмакратычнасьць выбарчага працэсу, гаворыцца ў заяве вярхоўнага прадстаўніка ЕС па знешняй палітыцы і палітыцы бяспекі Жозэпа Барэля.

Цэнтрвыбаркам у аўторак адмовіў Віктару Бабарыку ў рэгістрацыі кандыдатам у прэзідэнты. Падставай для такога рашэння стаў ліст КДК у адрас ЦВК, дзе прыведзены атрыманыя ў ходзе следства па "справе Белгазпрамбанка" дадзеныя аб фінансавых махінацыях Бабарыки і наяўнасці ў яго незаконнага даходу. Аргументам супраць рэгістрацыі ў ЦВК назвалі і тое, што некаторыя сябры ініцыятыўнай групы палітыка, якія з'яўляюцца супрацоўнікамі банка, маглі карыстацца службовымі рэсурсамі, што можа быць расцэнена як замежнае фінансаванне кампаніі.

Таксама ў рэгістрацыі было адмоўлена экс-кіраўніку ПВТ Валерыю Цапкалу: у ЦВК нагадалі, што ў яго падтрымку ўлічваецца менш за 100 тысячаў подпісаў ( "з-за высокай колькасці несапраўдных подпісаў"), акрамя таго ў яго знайшлі неадпаведнасць у дэкларацыі яго жонкі - Веранікі.

"Выключэнне кандыдатаў абмяжоўвае магчымасць для беларускага народа выказваць сваю волю, а таксама падрывае агульную дэмакратычнасць выбараў. Адмовіўшы ў рэгістрацыі Віктару Бабарыку і Валерыю Цапкалу, беларускія ўлады не змаглі забяспечыць значную палітычную канкурэнцыю", - сказана ў заяве вярхоўнага прадстаўніка ЕС.

У ЕС дадалі таксама, што разлічваюць, на тое, што Беларусь "будзе паважаць права грамадзян на свабоду волевыяўлення і мірныя сходы ў тыдні, якия папярэднічаюць выбарам".

Нагадаем, раней МЗС заявіў, што Беларусь з'яўляецца суверэннай краінай і як іншыя незалежныя дзяржавы праводзіць выбарчыя кампаніі для сябе.

"Беларусь, напэўна, пакуль яшчэ не краіна ідэальнай дэмакратыі, але вось ужо сапраўды шмат гадоў суверэнная дзяржава. Таму для нас вельмі дзіўна, калі прадстаўнік Еўрапейскага саюза, пастаянна дэкларуе падтрымку нашай незалежнасці, пачынае раптам выступаць у ролі вонкавага кіраўніка, вызначаць вінаватых і невінаватых і дыктаваць, што і як трэба рабіць "кіраўніцтву Беларусі", а таксама пагражаць санкцыямі", - заявіў раней афіцыйны прадстаўнік міністэрства замежных спраў Беларусі Анатоль Глаз.

Паводле яго слоў, Беларусь адкрыта для для раўнапраўнага і ўзаемапаважлівага дыялогу з еўрапейскімі партнёрамі. Але трываць ціск на выбарчую, судовую і праваахоўную сістэмы афіцыйны Мінск не мае намеру.

0
Тэги:
Выбары, Еўрасаюз, Беларусь
Тэмы:
Выбары прэзідэнта Беларусі - 2020