Вершы пра снег: дрэвы ў футры і карункі — шчодрыя зімы дарункі

Вершы пра снег: дрэвы ў футры і карункі шчодрыя зімы дарункі

1602
(абноўлена 11:49 07.12.2019)
Снежань нездарма так называецца - у гэты месяц ужо спраўдзяцца ўсе дзіцячыя мары пра белы пушысты сняжок. Sputnik зрабіў падборку лепшых вершаў пра снег.

Вось і пачалася сапраўдная зіма - з лёгкім марозцам і снегам. Пакуль ён яшчэ не ляжыць белай коўдрай, але неўзабаве ўжо замяце, і можна будзе ўзгадаць дзяцінства і выйсці зляпіць снежную бабу, пракаціцца з горкі, пагуляць у снежкі. 

Sputnik зрабіў падборку самых зімовых вершаў і прапануе даведацца, што пісалі знакамітыя беларускія паэты пра снег. А некаторыя вершы добра падыдуць для таго, каб расказаць іх на Новы год Дзеду Марозу.

Чытайце таксама: 

1602
Тэги:
Беларуская мова, Беларуская літаратура, Вершы, зіма
Тэмы:
Новы год - 2020 (44)

Самыя знакамітыя цыганы свету

20
(абноўлена 17:37 09.04.2021)
  • Рыта Хэйварт
  • Роні Вуд
  • Чарлі Чаплін
  • Оперная спявачка Ганна Нятрэбка
  • Элвіс Прэслі
  •  Спявак Філіп Кіркораў
  • Футбаліст Златан Ібрагімавіч
  • Пабла Пікаса
  • Галіна Вішнеўская
  • Эрык Кантана
  • Аксана Фандэра
  • Футбаліст Рыкарду Куарэжма з Партугаліі
  • Марышка Вераш
  • Акцёр, спявак і рэжысёр Мікалай Слічэнка
  • Спявак, удзельнік гурта Карані Аляксандр Берднікаў
Пабла Пікаса, Элвіс Прэслі, Чарлі Чаплін, Роні Вуд, Галіна Вішнеўская, Ганна Нятрэбка, Філіп Кіркораў, Златан Ібрагімавіч - усе гэтыя знакамітыя людзі маюць цыганскія карані.

Напярэдадні адзначаўся Міжнародны дзень цыган, Sputnik прапануе ўспомніць (а магчыма, даведацца ўпершыню), у якіх вядомых акцёраў, музыкаў, спартсменаў ёсць цыганская кроў.

Такіх людзей нашмат больш - нехта ганарыцца сваім паходжаннем, хтосьці хавае. А хтосьці і не ведае пра яго зусім, і толькі дзякуючы намаганням спадчыннікаў або журналістаў свет калі-небудзь даведаецца пра гэта.

Бо цыганы - адна з самых шматлікіх (каля 10 мільёнаў чалавек) этнічных меншасцяў у Еўропе. Іх называюць ром, рома, сінці, мануш, кале. Цыганы жывуць таксама ў Паўночнай Афрыцы, Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы, Аўстраліі і ў краінах Блізкага Ўсходу. У СССР іх афіцыйна налічвалася 175,3 тысячы чалавек (перапіс 1970 года). У Расіі, па перапісу 2010 года, пражывае каля 220 тысяч цыган. У Беларусі, паводле перапісу 2019 года, каля сямі тысяч.

Глядзіце таксама:

20
  • Рыта Хэйварт
    © AP

    Першая "прынцэса Галівуда" 40-х Рыта Хэйварт, або Маргарыта Кармэн - так на самай справе звалі дзяўчыну - нарадзілася ў сям'і іспанскага танцора з цыганскімі каранямі. Каб трапіць у Галівуд, яна зрабіла некалькі пластычных аперацый, і ад іспанска-цыганскай знешнасці не засталося і следу.

  • Роні Вуд
    © AP / Rich Fury

    Ўдзельнік гуртоў The Rolling Stones і The Faces Роні Вуд паходзіць з цыганскай сям'і, ён вырас недалёка ад аэрапорта Хітроў з моцным жаданнем толькі граць музыку і маляваць.

  • Чарлі Чаплін
    © Public Domain / Национальный Медиа Музей - Daily Herald Archive

    Лічылася, што вялікі комік мінулага стагоддзя Чарлі Чаплін нарадзіўся на паўднёвым усходзе Лондана, а яго бацькі былі спевакамі з м'юзік-хола. Аднак у перадачы на ​​BBC, прысвечанай Чапліну, яго дзеці распавялі аб загадкавым лісце, які знайшлі ў скрыні стала. Аўтар - нехта Джэк - пісаў, што з'яўляецца сваяком Чапліна і абодва яны з цыганскай сям'і. Цяпер ліст захоўваецца ў музеі.

  • Оперная спявачка Ганна Нятрэбка
    © Sputnik / Евгения Новоженина

    Оперная спявачка Ганна Нятрэбка калісьці пусцілася ў скокі прама на опернай сцэне ў Зальцбургу. Нядзіўна, бо ў родзе бацькі Ганны - нашчадкавыя казакі, а ў мамы цыганскія карані.

  • Элвіс Прэслі
    © AP / HPM

    Кароль рок-н-ролу Элвіс Прэслі ніколі не казаў пра свае цыганскія карані, аднак вядома, што бацька музыканта па прозвішчы Прэслер паходзіў з цыганскага роду, які атабарыўся на тэрыторыі сучаснай Германіі ў XVIII стагоддзі.

  •  Спявак Філіп Кіркораў
    © Sputnik / Екатерина Чеснокова

    Спявак Філіп Кіркораў па бацьку - армянін (народжаны Крыкаран), а вось бабуля па маці, цыркавая артыстка, мела цыганскія карані.

  • Футбаліст Златан Ібрагімавіч
    © Sputnik / Алексей Филиппов

    Футбаліст Златан Ібрагімавіч, нападаючы французскага клуба "Пары Сен-Жэрмен" і капітан зборнай Швецыі, а таксама яе лепшы бамбардзір, чэмпіён Іспаніі ў складзе "Барселоны", нарадзіўся ў сям'і югаслаўскіх эмігрантаў. У бацькі футбаліста былі цыганскія карані, і таварышы па камандзе за гэта называлі Златана "lo Zingaro" (цыган).

  • Пабла Пікаса
    © AP

    Мастак, скульптар, графік, заснавальнік кубізму Пабла Пікаса ганарыўся сваімі цыганскімі генамі Гітана.

  • Галіна Вішнеўская
    © Sputnik / Юрий Абрамочкин

    У опернай спявачкі, народнай артысткі СССР Галіны Вішнеўскай маці была напалову цыганка, напалову полька - яна грала на гітары і спявала цыганскія рамансы. Яна кінула дачку зусім маленькай. Дзяўчынка хацела абавязкова кімсьці стаць, каб усе бачылі, якая яна. Стала вялікай спявачкай і жонкай геніяльнага Растраповіча.

  • Эрык Кантана
    © AP / Max Nash

    Футбаліст і акцёр Эрык Кантана заўсёды ганарыўся тым, што ў ягоных жылах цячэ кроў мануш - франкамоўных цыган. Пік кар'еры ў Кантана прыйшоўся на знаходжанне ў англійскім "Манчэстэр Юнайтэд". Кар'еру гульца ён завяршыў у 1997 годзе і перайшоў у разрад кінаакцёраў.

  • Аксана Фандэра
    © Sputnik / Михаил Мокрушин

    Рэжысёр, актрыса тэатра і кіно Аксана Фандэра нарадзілася ў Адэсе. Яе бацька - Алег Фандэра, акцёр, па нацыянальнасці - напалову ўкраінец, напалову цыган, маці - яўрэйка.

  • Футбаліст Рыкарду Куарэжма з Партугаліі
    © Sputnik / Алексей Филиппов

    Рыкарду Куарэжма - партугальскі футбаліст цыганскага паходжання, паўабаронца, гулец партугальскага клуба "Порту" і зборнай Партугаліі.

  • Марышка Вераш
    © CC0 / Joost Evers / Anefo

    Марышка Вераш - галандская спявачка, салістка папулярнага рок-гурта 70-х "Shocking Blue". Яе бацька, Лаёша Вераш, венгерскі цыган па нацыянальнасці, быў скрыпачом у цыганскім аркестры. Маці - руска-французскага паходжання, ураджэнка Германіі. У дзяцінстве Марышка спявала з цыганскім ансамблем, у якім працаваў яе бацька.

  • Акцёр, спявак і рэжысёр Мікалай Слічэнка
    © Sputnik

    Акцёр, спявак і рэжысёр тэатра "Ромэн" Мікалай Слічэнка - адзіны з цыган, хто быў уганараваны званнем Народны артыст СССР. Нарадзіўся ў сям'і аселых цыганоў-сэрваў. Самая вядомая яго роля ў кіно - у фільме "Вяселле ў Малінаўцы".

  • Спявак, удзельнік гурта Карані Аляксандр Берднікаў
    © Sputnik / Валерий Левитин

    Спявак, удзельнік гурта "Карані" Аляксандр Берднікаў ніколі не хаваў свайго паходжання і ганарыцца цыганскімі каранямі.

Тэги:
Філіп Кіркораў, Ганна Нятрэбка, Пабла Пікаса, цыганы
Lord of the rings

Ад Гары Потэра да Уладара: лепшыя кнігі свету ў перакладзе на беларускую мову

132
(абноўлена 12:21 10.04.2021)
Квэст для тых, каму надакучыла чытаць замежную літаратуру на мове аўтараў і хочацца праверыць свае сілы.

Айчынныя перакладчыкі працуюць без перапынку: штогод на беларускую мову перакладаюць дзясяткі кніг. Менавіта таму падрыхтаваны спіс – не поўны. Тут толькі толькі вяршкі, бо сярод беларускіх перакладаў кожны зможа адшукаць штосьці на свой густ.

Сусветна вядомыя кнігі, якія можна пачытаць на беларускай мове – у падборцы Sputnik.

Гары Потар

Творчасць Джоан Роўлінг аказалася вельмі прывабнай для беларускіх перакладчыкаў. З ангельскай мовы кнігі пра філасовскі камень, патаемную залу, вязня Азкабана і келіх агню пераклаў Дзяніс Мускі.

Спіс перакладаў знакамітай гісторыі пра хлопчыка-чараўніка з рускай мовы на беларускую больш шырокі – тут акрамя пералічаных вышэй, частка пра Прынца-Паўкроўку і рэліквіі Смерці, "Квідыш скрозь стагоддзі", "Чароўныя істоты і дзе іх шукаць", "Байкі барда Біля". Пачытаць іх усе можна ў сеціве.

Што тычыцца друкаванага пераклада, ён з’явіўся ў 2020 годзе ў выдавецтве "Янушкевіч". Пераклад рабіла прафесійны лінгвіст з навуковай ступенню кандыдата навук, выкладчыца філалагічнага факультэта БДУ Алена Пятровіч. Менавіта дзякуючы ёй свет убачылі апавяданні Конан Дойла і Эдгара Аллана По, вершы Джэймса Морысана на беларускай мове.

Шэрлак Холмс

Зборнік з дваццаці апавяданняў пра ангельскага дэтэктыва, другі пасля "Прыгодаў пра Шэрлака Холмса", надрукаваны ў 1984 годзе. Па задуме гэтая кніга павінна была стаць апошняй у цыкле твораў пра Шэрлака Холмса, але праз некоторы час з’явілася апавяданне "Апошняя справа Холмса".

Пераклад на беларускую мову выйшаў у выдавецтве "Кнігазбор" у 2015 годзе, выканала яго Алена Казлова. Для ўсіх жадаючых набыць кнігу варта адзначыць, што наклад цалкам прададзены і дадруковак пакуль не было.  

Уладар пярсцёнкаў

Прафесара Толкіена абеларушваць пачалі ў 2000-ых. Раман-эпапею перакладалі на беларускую мову Дзмітрый Магілёўцаў і Крысціна Курчанкова  – часткі "Звяз Вярсцёнка", "Дзве вежы", "Вяртанне Караля".

Адну з самых папулярных кніг XX стагоддзя можна прачытаць у перакладзе на 38 моў свету. Але зрабіць гэта вельмі складана, бо многія імёны і геаграфічныя назвы ў арыгінальным тэксце маюць стараанглійскія, валійскія і скандынаўскія карані, якія могуць зразумець англамоўныя чытачы. Што тычыцца рускамоўных – для іх гэтая задачка можа быць з зорачкай. На дадзены момант вядома восем перакладаў на рускую мову.

Хронікі Нарніі

Яшчэ адзін твор з катэгорыі "Фэнтэзі" на беларускую мову пераклала Надзея Кім. Разам з Толкінам Льюіс лічыцца заснавальнікам і найлепшым прадстаўніком гэтага жанру.

Серыя кніг пра Нарнію карыстаецца вялікай папулярнасцю ва ўсім свеце. За гэты час было прададзена 120 мільёнаў копіяў "Хронік" на 41 мове свету.

Пыха і перадузятасць

Раман "Пыха і перадузятасць" Джэйн Остэн убачыў свет на пачатку XIX стагоддзя, а яго беларускамоўны пераклад з’явіўся амаль праз два стагоддзі – у 2019 годзе. Пераклала адзін з самых папулярных у свеце твораў англійскай літаратуры Ганна Якута, на рахунку якой "Не адпускай мяне" Кадзуа Ісігура і іншыя замежныя творы.

Дарэчы, класічным перакладам на рускую мову лічыцца пераклад Імануэля Маршака.

За доўгую літаратурную гісторыю па рамане знялі некалькі фільмаў – тэлесерыялы ў 1980 і 1995 годзе і поўнаметражны фільм у 2005 годзе з Кірай Найтлі ў галоўнай ролі. Цікава было б паслухаць, як гучыць знакамітая акторка па-беларуску.

Каханне падчас халеры

Раман знакамітага калумбійскага пісьменніка, лаўрэата Нобелеўскай прэміі 1982 года Габрыеля Гарсія Маркес распавядае пра каханне і перыпетыі жыцця прыгажуні Фэрміны Даса і Флярэнтына Арыса.

У перакладзе Карласа Шэрмана на беларускую мову кніга "Каханне падчас халеры" выйшла ў 2017 годзе ў выдавецтве Янушкевіч. Шэрман перакладаў з іспанскай на беларускую і наадварот. Дзякуючы яму іспанцы змаглі прачытаць "Дажыць да світання ", "Абеліск " і "У тумане " Васіля Быкава, творы Янкі Купалы і Якуба Коласа, Рыгора Барадуліна і Івана Шамякіна.

Палёт над гняздом зязюлі

Часопіс Time уключыў гэты раман у спіс лепшых англамоўных твораў з 1923 па 2005 год, яго, як і "Вялікага Гэтсбі " неаднаразова спрабавалі забараніць на тэрыторыі ЗША.

Існуе некалькі перакладаў рамана на рускую мову, а на беларускую кнігу пераклаў Аляксей Знаткевіч у 2017 годзе, надрукавала выдавецтва Янушкевіч.

Як і шматлікія літаратурныя бестсэлеры раман экранізавалі, але экранізацыю 1975 года крытыкаваў сам Кен Кізі.

Уладар

Нечакана, але беларускія перакладчыкі не пакінулі без увагі і найбольш вядомы твор выбітнага італьянскага палітычнага дзеяча і мысляра, філосафа і літаратара эпохі Адраджэння Нікало Макіявэлі.

Трактат, у якім апісваецца метадалогія захопу ўлады, метады кіравання і навыкі, неабходныя для ідэальнага кіраўніка, пераклаў у 2008 годзе на беларускую мову Зміцер Колас.

Кніга прадстаўляе цікаўнасць яшчэ і ў тым, што напісана была ў 1513 годзе, а апублікаваная толькі ў 1532 годзе праз пяць гадоў пасля смерці аўтара.

Байцоўскі клуб

Раман амерыканскага аўтара Чака Паланіка ўбачыў свет у 1996 годзе ў ЗША, а ў 1999 годзе Дэвід Фінчэр зняў аднаіменны фільм, галоўныя ролі ў якім ыканалі Брэд Піт і Эдвард Нортан. Варта толькі ўявіць, як гэты тандэм размаўляе па-беларуску, дрыжыкі бягуць па спіне і замірае сэрца кожнай беларусачкі.

Крыху наблізіць фантазіі беларускамоўных дзяўчат да рэальнасці, дапаможа кніга выдавецтва "Логвінаў" з серыі "Амерыканка", надрукаваная ў 2013 годзе  ў перакладзе Сержа Мядзведзева.

Небяспечнае лета

Па назве гэтай кнігі з першага погляду, магчыма, складана здагадацца, аб чым пойдзе размова, але яе персанажаў ведае кожны. Гісторыі пра мумітроляў шведскай пісьменніцы Тувэ Янсан сталі сімвалам дзяцінства для многіх пакаленняў, у тым ліку і беларусаў.

Казачная аповесць "Небяспечнае лета" – толькі адна кніга з серыі пра казачных істот, якіх прыдумала шведская пісьменніца і мастачка. Пераклад убачыў свет у 2014 годзе пры дапамозе Зміцера Коласа.

132
Тэги:
аўтар, Квэсты, Уладар пярсцёнкаў, Гары Потэр, Літаратура, Беларуская мова, Беларусь
Вялікі пост: якія стравы рыхтуюць у Свята-Елісавецінскім манастыры

Вялікі пост: якія стравы рыхтуюць у Свята-Елісавецінскім манастыры

31
(абноўлена 17:46 09.04.2021)
Вялікі пост перад Вялікаднем - час пакаяння і малітвы. Дасягненню асаблівага духоўнага стану ў гэты перыяд дапамагае і абмежаванне ў ежы: адмова ад мяса, малочных прадуктаў і яек.

Старэйшая па трапезнай Свята-Елісавецінскага манастыра манашка Лія расказала карэспандэнту Sputnik Вользе Дземянчук пра тое, якія стравы рыхтуюць у абіцелі ў перыяд Вялікага посту.

Што такое Вялікі пост для манахаў

Як правіла, Вялікі пост пачынаецца ў канцы лютага ці ў пачатку сакавіка. І гэта вельмі сімвалічна: у гэты час абуджаецца прырода, а разам з ёй і душа чалавека. Таму гэты вельмі важны для хрысціяніна перыяд можна таксама назваць і "вясной душы".

Абмежаванне ў ежы падчас Вялікага посту для верніка - не цяжар, ​​а неад'емная частка цялеснага і духоўнага ачышчэння, падрыхтоўкі да светлага свята Пасхі Хрыстовай.

Великий пост: какие блюда готовят в Свято-Елисаветинском монастыре
© Sputnik Ольга Деменчук
Старэйшая па трапезнай манашка Лія

Якія посныя стравы рыхтуюць у манастыры

Манастырская ежа ў перыяд Вялікага посту малакаларыйная, смачная і карысная.

У першую пятніцу Вялікага посту ў манастыры рыхтуюць коліва - страва са звараных з мёдам зерняў пшаніцы.

"Паколькі пшанічные збожжа даволі цвёрдае, мы дадаем у страву рыс, а таксама курагу, чарнасліў, разынкі і мёд. Аздабляецца коліва арэхамі. Коліва асвячаецца ў памяць святога пакутніка Фёдара Цірана, які з’явіўся на пачатку Вялікага посту 362 года ў сне Канстантынопальскаму архіепіскапу Еўдоксію і папярэдзіў яго аб апаганенні ежы на базарах ідалаахвярнаю крывёю", - распавядае манашка.

Великий пост: какие блюда готовят в Свято-Елисаветинском монастыре
© Sputnik Ольга Деменчук
Коліва

У перыяд посту манашкі сілкуюцца два разы на дзень - падчас абеду і вячэры. Аснову манастырскай трапезы ў гэты перыяд складаюць разнастайныя агароднінныя супы: боршч, грыбны суп, капуста.

На другое падаюцца катлеты з кальмараў або галубцы з начыннем з грыбоў разам з грачанай, рысавай кашамі ці просам. Падчас Вялікага посту вернікам можна есці рыбу толькі двойчы - на святы Звеставання Найсвяцейшай Багародзіцы і Уваходу Гасподняга ў Іерусалім (Вербнай нядзелі).

На сталах манастырскай трапезнай заўсёды ёсць салаты з белакачаннай і пекінскай капусты з гароднінай. Са з'яўленнем першай зеляніны, сніткі і дзьмухаўцоў у манастыры пачынаюць рыхтаваць карысныя для імунітэту вітамінныя салаты. Дарэчы, сакрэт адмысловага густу салат - у запраўцы, у склад якой уваходзіць раслінны і аліўкавы алеі, соль, лімонны сок і трохі гарчыцы.

Великий пост: какие блюда готовят в Свято-Елисаветинском монастыре
© Sputnik Ольга Деменчук
Манастырская трапезная

"І, вядома, як і для ўсіх беларусаў, для нас незаменны наш нацыянальны прадукт - бульба. Кухары манастыра яе тушаць, адварваюць, а часам нават робяць смачны манастырскае ласунак - посныя дранікі, у склад якіх уваходзяць толькі бульба, лук, соль і раслінны алей ", - адзначае манашка.

Великий пост: какие блюда готовят в Свято-Елисаветинском монастыре
© Sputnik Ольга Деменчук
Дранікі ў пост гатуюць з бульбы і цыбулі, трохі соляць і пякуць на раслінным алеі

Дэсерты ў пост

"У перыяд посту ў нашым манастыры часам рыхтуюць пірог з капустай, дражджавыя булачкі ці аладкі з варэннем, а таксама бліны, але не звычайныя з даданнем малака, а посныя. Падчас Вялікага посту для сясцёр - гэта такое невялікае гастранамічнае суцяшэнне", - тлумачыць яна.

Манастырскія кухары рыхтуюць такія ж смачныя і карысныя напоі - кампот з сухафруктаў і адвар з пладоў шыпшынніка. Як вядома, у шыпшынніку змяшчаецца шмат вітаміна С, а гэта дапамагае аднавіць сілы і падтрымаць арганізм у перыяд вясновага авітамінозу. Дарэчы, у Свята-Елісавецінскім манастыры ў адвар з шыпшынніка не дадаюць цукар, каб не паменшыць яго вітамінавы склад.

У чым сакрэт адмысловага густу манастырскай ежы

"Сапраўды, манастырская ежа прыкметна адрозніваецца ад звычайнай - у яе асаблівы смак. Гэта звязана з тым, што яна прыгатавана ў асвечаным месцы, з малітвай. Кожную раніцу старэйшая сястра бярэ агеньчык ад абраза прэпадобнапакутніцы Елісаветы, запальвае ад яго лампадку у трапезнай, хрысціць сталы і моліцца. Усе работнікі манастырскай трапезнай таксама моляцца і просяць Божага благаслаўлення перад тым, як пачаць новы працоўнай дзень. У гэтым і заключаецца сакрэт адмысловага густу манастырскай ежы ", - рэзюмуе манашка Лія.

Великий пост: какие блюда готовят в Свято-Елисаветинском монастыре
© Sputnik Ольга Деменчук
Манастырская трапезная

Чытайце таксама:

31