Алеся Скарабагатая побач са сваёй карцінай Уласцівасці часу

Беларуская мастачка пра сімпатыі гледачоў, кошты карцін і крадзяжы

286
(абноўлена 12:16 10.12.2019)
Алеся Скарабагатая распавядае пра дзіўных заказчыкаў і разважае аб фарміраванні коштаў на прадметы мастацтва.

"Беларусы ўжо маральна гатовыя да таго, што мастацтва пэўнага ўзроўню можа каштаваць дорага", - кажа маладая мастачка Алеся Скарабагатая.

Яе развагі аб узроўні сучаснага мастацтва ў краіне нельга назваць галаслоўнымі - акрамя прэзідэнцкай прэміі і пасады выкладчыка жывапісу ў Акадэміі мастацтваў у яе спісе дасягненняў - дзясяткі неверагодных работ і пяць прызоў глядацкіх сімпатый адной з самых папулярных у беларускай культурнай тусоўцы выстаў-кірмашоў.

Як атрымалася стаць пяціразовым пераможцам "Восеньскага салона з Белгазпрамбанкам" і чаму страшна аддаваць свае карціны на замежныя вернісажы, дзяўчына распавяла карэспандэнту Sputnik Алесі Шаршнёвай.

"Раней карціны былі лёгкімі, колеры - яркімі"

Дзіўна, але для творчай натуры Алеся нават занадта крытычна і ўзважана ацэньвае сябе і свае працы. Яе падыход больш нагадвае творчае ўвасабленне навуковых эксперыментаў.

В поисках света Алеся Скоробогатая
© Photo : из личного архива Алеси Скоробогатой
"У пошуках свету" Алеся Скарабагатая

Некаторыя карціны атрымліваюцца менавіта так: на невялікіх кавалках палатна яна эксперыментуе з незвычайнай тэхнікай і толькі потым шукае ідэю для яе ўвасаблення.

Маладая мастачка прызнаецца, што сама нядаўна заўважыла: раней карціны былі больш яркімі і лёгкімі, цяпер яна закранае філасофскія пытанні, выкарыстоўвае складаныя колеры. Выдатны прыклад - дыпціх "Уласцівасці часу" і серыя "Апошнія".

На стварэнне карціны можа сысці ад некалькіх дзён да года - менавіта столькі спатрэбілася на напісанне дыпціха "Дзень і ноч", які быў дыпломнай працай мастачкі ў Акадэміі мастацтваў.

Алеся Скарабагатая Ноч
© Sputnik / Александр Шурмелев
Алеся Скарабагатая "Ноч"

Няшмат часу займаюць "паўторы" - копіі сваіх жа карцін, значна больш - новыя ідэі з выкарыстаннем незвычайных тэхнік. Некалькі гадоў таму дзяўчына пісала абразы: выконвала ўсе нормы і правілы - пасцілася і нават спавядалася. Зараз Алеся называе гэты вопыт цікавым эксперыментам, але прызнаецца, што паўтараць яго зноў пакуль не гатовая.

"Работы знікаюць нават пасля беларускіх выстаў"

Пакуль на асабістай карце маладой мастачкі Алесі Скарабагатай больш выстаў з беларускімі адрасамі. З замежных толькі В'етнам, Кітай, Літва, Аўстрыя і Парыж. Аказваецца, і гэтаму ёсць сваё тлумачэнне.

Работа Алесі Скарабагатай
© Photo : Прэс-служба Белгазпрамбанка
Адна з работ серыі "Апошнія", якая стала пераможцай на "Восеньскім салоне" ў гэтым годзе

"Каб мае працы трапілі на замежную выставу шмат павінна, як кажуць, сысціся. Як правіла, гэта запрашэнне ад знаёмага арганізатара, якому можна без страху аддаць свае працы", - тлумачыць дзяўчына.

Наўгад адпраўляць свае працы арганізатарам Алеся не жадае: яны знікаюць і пасля беларускіх выстаў, не кажучы ўжо пра замежныя. Так, напрыклад, было з "Вострым нацюрмортам". Пасля экспанавання ў адной са сталічных дзяржустаноў карціна бясследна знікла. Знайсці яе так і не атрымалася.

"Сто долараў - маленькі кошт для гадавой працы"

Карціны Алесі Скарабагатай па беларускіх мерках каштуюць нятанна. Сярэдні цэннік - каля 9 тысяч долараў. Хоць незадаволенасці наконт коштаў ад пакупнікоў яшчэ ні разу чуць не даводзілася. Мастачка перакананая: беларусы паступова разумеюць, што карціна мае не толькі матэрыяльную, але і духоўную, і культурную каштоўнасць.

"Сёння нікому не трэба даказваць, што сто долараў - занадта маленькі кошт для працы, якая стваралася год", - дадае яна.

Канчатковая каштоўнасць палатна залежыць ад яго памеру, выдаткаванага мастаком часу і матэрыялаў. Ні таго, ні іншага на свае працы дзяўчына не шкадуе.

Што да матэрыялаў і іншых падручных сродкаў - гэта асобная тэма. Было некалькі выпадкаў, калі фарбы мянялі колер або пакрыццё трэскалася, таму зараз мастачка выбірае толькі самае лепшае.

Пчелиный поцелуй Алеся Скоробогатая
© Photo : из личного архива Алеси Скоробогатой
"Пчаліны пацалунак" Алеся Скарабагатая

Асноўны спосаб заробку маладога беларускага мастака - продаж гатовых работ. Людзі бачаць карціны на выставе або ў інтэрнэце, прыходзяць і купляюць. Шмат каму падабаецца адразу некалькі карцін і тады з сабой прыносяць фота інтэр'еру, у якім будзе вісець работа.

Дзяўчыну падобны "бытавы" падыход да яе творчасці не бянтэжыць. Кажа, што галоўнае, каб карціна падабалася, а не была проста прыемнай каляровай плямай у інтэр'еры.

"Карціны на заказ не бяру, таму што з заказчыкамі бывае складана. Яны часта самі не разумеюць, чаго хочуць, прыходзяць з абстрактнымі задачамі, напрыклад, паказаць душу дзяўчыны, адлюстраваць прафесію ці характар жонкі", - распавядае Алеся.

Апошні свой заказ яна не можа скончыць ужо год. Заказчык памяняў меркаванне ўжо некалькі разоў, а ў яе да гэтага часу не атрымліваецца адгадаць.

Але былі і прыемныя задачкі з зорачкай. Напрыклад, адзін мужчына папрасіў намаляваць партрэт без партрэта. Гэта значыць на карціне павінен быў быць намаляваны пэўны чалавек, але без твару. Алеся справілася і цяпер успамінае гэты эпізод як адзін з самых цікавых.

"Кожны раз хвалююся: раптам пачала кагосьці напружваць"

Свае перамогі на конкурсах "Восеньскага салона" Алеся называе прыемнай заканамернасцю.

"Думаю, гэта ўжо не проста глядацкая сімпатыя, а сапраўднае каханне. І яно ўзаемнае", - усміхаецца дзяўчына.

І нягледзячы на сваю запатрабаванасць мастачка прызнаецца, што ўсё роўна кожны год адчувае хваляванне: а раптам пачала напружваць арганізатараў ці гледачоў сваёй творчасцю.

Восеньскі салон - 2019
© Sputnik Алеся Шаршнёва
Частка дыпціха "Уласцівасці часу"

"За пяць гадоў даводзілася не раз чуць непрыемныя заўвагі аб тым, што меркаванне прафесійнага журы не супадае з меркаваннем гледачоў і гэта дрэнна. Але я не лічу, што гэта дрэнна, бо выстава праводзіцца не толькі для членаў журы, а гледачы могуць свабодна гаварыць аб сваіх інтарэсах", - кажа Алеся.

Яна ўпэўненая, што гэтая гісторыя не пра тое, што "піпл хавае". Спрачацца з гэтым складана таксама, як і аднесці яе карціны да папсовых мастацтву.

Чытайце таксама:

286
Тэги:
Беларусь, Мастацтва, Алеся Скарабагатая, "Восеньскі салон"
Гасцёўня ў мінскім музей Янкі Купалы

Гасцей пільнаваў сабака: як праходзілі застоллі ў Янкі Купалы

538
(абноўлена 12:17 07.07.2020)
Чым частавалі сяброў і сваякоў у купалаўскім доме і навошта ў сенцах іх чакала нямецкая аўчарка, карэспандэнту Sputnik Алесі Шаршнёвай паведамілі ў Дзяржаўным літаратурным музеі Янкі Купалы.

Адной з любімых простых страў класіка беларускай літаратуры былі крышаны — так называлі бульбяны суп са шкваркамі. Сябры пісьменніка ўзгадваюць, што маці "крышыла крышаны", седзячы на парозе мінскага дома, куды сын перавёз яе, ратуючы ад раскулачвання.

Любіў піць квас прама з дзежкі

Многія сучаснікі лічылі Купалу гурманам, але на самой справе класік беларускай літаратуры не любіў вылучацца сярод астатніх. Напрыклад, сяляне, якія жылі ў мястэчку Ляўкі Аршанскага раёна (зараз там знаходзіцца аднаіменны мемарыяльны запаведнік, а раней было лецішча — Sputnik), узгадвалі, што аднойчы пасля працы на ўчастку паэту паднеслі кіслы бярозавы квас у крышталёвым графіне. Ён адмовіўся ад пачастунку, які вельмі любіў, і сам адправіўся ў студню, прыгаворваючы: "Люблю піць квас прама з дзежкі ".

Макет лецішча Купалы ў Ляўках
© Sputnik / Виктор Толочко
Макет лецішча Купалы ў Ляўках

Купалу хацелася быць бліжэй да народа, таму ён заўсёды запрашаў за стол усіх сялян, што дапамагалі яму ці проста працавалі побач з домам.

Самастойна літаратар хадзіў на кірмаш: не даручаў гэту справу ні жонцы, ні слугам. Яшчэ ў дзяцінстве ён напаткаў там бабулю-прадаўшчыцу зёлак, якой пасля прысвяціў адзін з вершаў.

"Сапраўдны" рыбак

Шмат часу Купала праводзіў на прыродзе — любіў паляванне, у тым ліку і "ціхае", і рыбалку. Ляснік Шыманскі ўспамінаў, што часцей за ўсё на паляванні паэт страляў трусоў, мяса якіх вельмі любіў есці з падлівай.

"Успамінаю дзядзьку Янку — вельмі любіў ён пагрызі заячую лапку ", — казаў ляснік.

Купала як прафесійны рыбак лавіў рыбу без вудаў ці рагулек, а з дапамогай спецыяльных шнуроў ці закідушак. У якасці жыўца выкарыстоўваў маленькіх яшчарак — верацяніцаў. Улоў не заўсёды быў удалым, таму, вяртаючыся дадому, ён мог набыць на кірмашы свежай рыбы. Жонка Уладзіслава Францаўна заўсёды заўважала падман, але ніколі не падавала віду.

Вясельны здымак
© Sputnik / Виктор Толочко
Вясельны здымак

У Мінску разам з Купалам на рыбалку хадзілі і іншыя пісьменнікі: рыбачылі звычайна ў пасёлку Ждановічы на Свіслачы. Абавязковым патрабаваннем для гэтага мерапрыемства былі аловак і лісток паперкі. Купала не разумеў, як сапраўдны паэт ці пісьменнік можа ісці на прыроду без гэтых прыладаў — у галаве могуць з'явіцца нейкія цікавыя думкі ці нават радкі, а запісаць іх будзе няма куды.

На варце гасціннасці — Рэкс

Купалаўскі дом славіўся на ўсю сталіцу як адзін з самых гасцінных. Многія беларускія аўтары не аднойчы ўспаміналі застоллі і казалі, што "гэта немагчыма апісаць словамі".

Пісьменнік Іларыён Барашка ўзгадваў, што як толькі з'яўляўся госць, яго настойліва ўсаджвалі за стол і абавязкова частавалі вяндлінкай. Па ўспамінах іншых наведвальнікаў, нават у небагатыя часы Купала частаваў дранікамі, блінамі з мачанкай, вэнджанымі кілбаскамі, падсушанымі сырамі, яечняй са скваркамі і гарачай бульба. Яго маці і сёстры некаторы час жылі на вёсцы, таму многія прадукты траплялі на стол прама з грады.

Пасадзіць госця за стол было цэлым абрадам. Паэт абавязкова даставаў бутэлечку шампанскага, бо з'яўленне сяброў і сваякоў у хаце лічылася сапраўдным святам.

Фотапартрэт Янкі Купалы
© Sputnik / Виктор Толочко
Фотапартрэт Янкі Купалы

На стражы гасціннасці ў мінскім доме Янкі Купалі заўсёды знаходзіўся сабака — нямецкая аўчарка Рэкс. Ён пільнаваў у сенцах, і калі хто-небудзь з гасцей спрабаваў непрыкметна сыйсці з-за стала і адправіцца па сваіх справах, сабака пачынаў брахаць на ўсю хату.

Гаспадар лавіў уцекача са словамі: "Куды сабраўся, паночку? Ты так мне гасцей да пары параспускаешь. Талеркі яшчэ стаяць на стале, вось і ты вяртайся".

Пісьменнік Міхась Лынькоў пісаў, што сапраўднае беларускае хлебасольства гаспадароў купалаўскага дома ледзь не ўвайшло ў прымаўку.

Кубак для кавы, знойдзены на папялішчы дома. Тое, што кубак належаў Купале пацвердзіла жонка
© Sputnik Алеся Шаршнёва
Кубак для кавы, знойдзены на папялішчы дома. Тое, што кубак належаў Купале пацвердзіла жонка

Кармілі тут і бедных студэнтаў. У 1909-1913 гадах Купала быў у ліку студэнтаў, якія наведвалі ў Санкт-Пецярбургу так званыя суботнікі прафесара Браніслава Эпімах-Шыпілы — яго называлі патрыярхам беларускага адраджэння. Купала добра памятаў галодныя студэнцкія часы і пачастункі на суботніках, таму і арганізаваў такую ж гасцёўню ў сваім мінскім доме.

Дарэчы, менавіты гэтыя сустрэчы ўвайшлі ў спіс абвінавачванняў у адрас Купалы падчас рэпрэсій.

538
Тэги:
Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы, Янка Купала, Беларусь
Тэмы:
Класічная кухня: што елі і чым частавалі знакамітыя беларусы
По теме
Прывітанне са "Смалявуда": пад Мінскам пачаліся здымкі фільма пра Купалу
З-за крытыкі гледачоў новы спектакль пра Купалу зменіць назву
Як мылі помнік Янку Купалу напярэдадні яго дня нараджэння
А хто там ідзе: знакаміты верш Купалы выйшаў у перакладзе на 101 мову свету
Brutto выпусцілі кліп на верш Янкі Купалы
Бульба з кіслым малаком і бланманжэ: якім было меню Якуба Коласа
Купальскія песні: на Купала сонца гуляла

Купальскія песні: на Купала сонца гуляла

918
(абноўлена 16:11 06.07.2020)
У таямнічую купальскую ноч вясковая моладзь збіралася вакол вогнішча і спявала традыцыйныя купальскія песні.

Песні – неад'емная частка не толькі жыцця беларуса, але і абрадавага цыклу. З адмысловымі спевамі дзяўчыны збіралі зёлкі, звівалі іх у вяночкі, варажылі і вадзілі карагод вакол вогнішча.  

Купальскае вогнішча звычайна ладзілі каля ракі або поля, на выгане або нават на галоўнай плошчы мястэчка. Хлопцы збіралі галлё, салому і складвалі высокае вогнішча. Лічылася, што калі пераскочыць праз яго, агонь ачысціць усё дрэннае, што было дагэтуль, і прынясе ўдачу.

Галоўныя матывы купальскіх песень – будучы ўраджай і, зразумела, каханне. Жыта ўжо стаіць высокае, наліваюцца каласы, а кароткія ночы – самыя цёплыя ў годзе. Спавалі на Купалле і жартаўлівыя песні, у якіх можна заўважыць не толькі абрадавыя матывы, але і звесткі пра штодзённае жыццё і зносіны беларусаў.

Купальскія песні сабраў у сваёй манаграфіі беларускі фалькларыст Арсень Ліс. Sputnik прыводзіць некаторыя з гэтых песень – мабыць, вы нават ведаеце матыў?

918
Тэги:
Традыцыі і абрады, песні, Купалле
Вераб'і на плоце пад дажджом, архіўнае фота

Прагноз надвор'я на выхадныя: будзе свежа і дажджліва

0
(абноўлена 17:04 09.07.2020)
Сіноптыкі папярэджваюць пра ўзмацненне ветру ў пятніцу і навальніцах у асобных раёнах краіны.

МІНСК, 9 ліп - Sputnik. Жоўты ўзровень небяспекі аб'явілі на пятніцу сіноптыкі. Гідраметцэнтр папярэджвае, што раніцай і щдзень 10 ліпеня месцамі па краіне чакаецца моцны вецер парывамі да 15-20 м/с і ўдзень у асобных раёнах краіны прагрымяць навальніцы.

У цэлым надвор'е ў пятніцу будуць вызначаць атмасферныя франты, якія змяшчаюцца з Заходняй Еўропы. Чакаецца воблачнае з праясненнямі надвор'е. Раніцай і ўдзень на большай частцы тэрыторыі краіны пройдуць кароткачасовыя дажджы, удзень у асобных раёнах прагрымяць навальніцы. Уначы і раніцай месцамі магчымы слабы туман.

Тэмпература паветра складзе ўначы +7 .. + 12°С, на захадзе будзе цяплей - да +13 .. + 15°С, удзень - ад +19 .. + 24°С да +25 .. + 28°С на поўдні краіны.

У суботу таксама будзе воблачна з праясненнямі, чакаюцца кароткачасовыя дажджы, у асобных раёнах прагназуюць ліўні. Месцамі прагрымяць навальніцы. Вецер паўднёвы, удзень з пераходам на паўночна-заходні парывісты, раніцай і ўдзень пры навальніцах магчыма ўзмацненне ветру. Тэмпература паветра складзе ўначы +13 .. + 20°С, удзень - ад + 19°С па паўночным захадзе, да + 32°С па паўднёвым усходзе.

У нядзелю чакаецца перамяшчэнне халоднага атмасфернага фронту - на тэрыторыю краіны пачне паступаць халодная паветраная маса. Будзе воблачна і дажджліва. Дажджы пройдуць на большай частцы тэрыторыі рэспублікі, у асобных раёнах прагрымяць навальніцы. Вецер будзе паўночна-заходні, паўночны, парывісты. Тэмпература паветра складзе ўначы +9 .. + 15°С, удзень +13 .. + 20°С. На паўднёвым усходзе будзе крыху цяплей: уначы +16 .. + 19°С, максімальная тэмпература днём +21 .. + 28°С.

0
Тэги:
Прагноз надвор'я, Беларусь