Кінапраектар, архіўнае фота

Не толькі пра вайну: лепшыя беларускія фільмы апошніх гадоў

711
(абноўлена 08:57 17.12.2019)
У Дзень беларускага кіно Sputnik прапануе ўспомніць самыя яркія і запамінальныя беларускія фільмы апошніх гадоў.

Прадстаўленыя беларускія фільмы — ад маладых перспектыўных айчынных рэжысёраў. Тым, хто лічыць, што ў беларускім кіно ўсё дрэнна — глядзець абавязкова.

"Крышталь"

Фільм можна назваць сапраўднай падзеяй у беларускім кінематографе хаця б таму, што гэта другая ў гісторыі краіны стужка, якую вылучылі на "Оскар" у намінацыі "Лепшы фільм на замежнай мове".

Гісторыя пра дзяўчыну-дыджэя адбываецца ў Мінску 1996 года. Яна марыць патрапіць у Чыкага, але з-за памылкі ў дакументах аказваецца ў невялічкім гарадку. Здымкі праходзілі ў Беларусі.

Праца маладога беларускага рэжысёра Дар'і Жук, якая паспела парпацаваць на тэлеканале HBO, ужо атрымала ўзнагароду ў секцыі "Works in Progress" на кінафестывалі "Цёмныя ночы" ў Таліне. Фільм таксама бачылі на фестывалях у ЗША і Германіі. Беларуская прэм'ера адбудзецца 30 жніўня.

"ГараШ"

Трагікамедыя Андрэя Курэйчыка распавядае пра легендарны мінскі раён Шабаны, звычайны гараж і такіх жа звычайных слесараў. Менавіта ў гэтым асяродку аказваецца малады беларус, які парваў пашпарт, каб застацца працаваць у Амерыцы. Экстраныя меры не дапамаглі, і вяртацца ўсё ж такі прыйшлося.

Стужка па сцэнары ўсё таго ж Курэйчыка ўбачыла свет у 2015 годзе, прэм'ерныя паказы прайшлі на "Лістападзе".

Па словах рэжысёра і прадзюсара, фільм сабраў у беларускім пракаце больш за 300 мільёнаў рублёў, тады як бюджэт стужкі склаў каля 5 тысяч долараў.

"Заўтра"

Яшчэ адзін фільм, які беларусы пакуль не бачылі — выхад стужкі ў беларускім пракаце запланаваны на верасень гэтага года. Па сюжэце, былы настаўнік англійскай мовы атрымлівае святочны білет латарэі.

Паўнаметражны дэбют рэжысёра Юліі Шатун стаў адзінай стужкай, якая атрымала чатыры ўзнагароды на міжнародным кінафестывалі ў Марсэлі (Францыя). Беларускае кіно атрымала Прыз за лепшы дэбютны фільм, Прыз імя Рэно Віктара, а таксама спецыяльнае згадванне імя Жоржа дэ Борэжара і спецыяльнае згадванне журы "Надзея Марсэля".

"Вышэй за неба"

Яшчэ адна рэжысёрская праца Андрэя Курэйчыка, на гэты раз сумесна з Дзмітрыем Марыніным. Дзеянне фільма адбываецца ў Беларусі: 20-гадовы беларус Мікіта Міцкевіч заразіўся СНІД пасля кароткачасовага рамана з прыгожай дзяўчынай. Пасля гэтага яго жыццё кардынальна змяняецца.

У ліпені 2012 года Курэйчык за гэтую стужку быў названы лепшым рэжысёрам-дэбютантам і атрымаў прадзюсарскую кінапрэмію "Знята!" ў Маскве.

Сусветная прэм'ера адбылася на міжнародным фестывалі ў Нью-Ёрку "First Time Fest". Першая беларуская прэм'ера адбылася толькі ў студзені гэтага года.

Фільм зняты пры падтрымцы Праграмы развіцця ААН у Беларусі ў межах рэалізацыі гранта глабальнага фонда па барацьбе з ВІЧ, сухотамі і малярыяй.

"Здымаць на паражэнне"

Мінскі незалежны рэжысёр Кіріл Нонг зняў вострасюжэтную камедыю крыху больш чым за 2 тысячы долараў. Ён жа выступіў сцэнарыстам, прадзюсарам і аператарам. Сярод акцёраў фільма няма ніводнага прафесійнага.

Фантастычная стужка, знятая на прафесійны фотаапарат, убачыла свет у 2012 годзе. Сюжэт пабудаваны на тым, што хлопцы хочуць зняць фільм, але, не знайшоўшы грошай, плануюць зрабіць гэта ўласнымі сіламі.
Аўтар фільма вучыўся ў ЗША і ў 2017 годзе прадставіў у Беларусі яшчэ адзін свой фільм — кароткаметражку "Працаўнік года".

"Масакра"

Нягледзячы на рознае стаўленне гледачоў да творчасці Андрэя Кудзіненкі, фільм варта ўключыць у спіс лепшых беларускіх хаця б з-за таго, што гэта першы беларускі хорар ці, як кажа сам Кудзіненка, "бульба-хорар".

Дзеянне адбываецца на беларускай тэрыторыі пасля паўстання Кастуся Каліноўскага. Большая частка містычнай гісторыі здымалася ў палацава-паркавым комплексе Святаполк-Чацвярцінскіх у пасёлку Шчучын Гродзенскай вобласці.

На восьмым Рэспубліканскім фестывалі беларускіх фільмаў стужка атрымала ўзнагароды "За лепшае гукавое рашэнне", "За лепшую працу мастака па касцюмах" і "За лепшае музычнае рашэнне".

"Возера радасці"

"Возера радасці" - экранізацыя аднайменнага рамана беларускага пісьменніка Віктара Марціновіча, прэм'ера карціны адбылася ў 2019 годзе і стала адной з самых яркіх падзей культурнага жыцця Беларусі.

"Возера радасці" - гісторыя сталення дзяўчынкі Ясі, якую расійскі выдавец рамана Барыс Пастэрнак называў "беларускай Скарлет О'Хара". Адна з важных тэм рамана - гісторыя кахання і нелюбові ў сям'і.

Юная беларуская актрыса Наста Пляц, якая згуляла галоўную ролю ў фільме па рамане Віктара Марціновіча "Возера радасці", з трох гадоў расла ў магілёўскай SOS-дзіцячай вёсцы. За ролю яна атрымала прыз "Лепшая актрыса" на іспанскім фестывалі FICBUEU. А нядаўна "Возера радасці" было намінавана на прэмію Еўрапейскай кінаакадэміі.

711
На беразе Бярэзіны знайшлі ўнікальны шлем

"Шлем Марзалюка" атрымаў статус гісторыка-культурнай каштоўнасці

11
(абноўлена 17:37 28.10.2020)
У красавіку мінулага года ў Бабруйску на беразе Бярэзіны знайшлі шлем X-XI стагоддзяў, які паспелі абвясціць шлемам полацкага князя Ізяслава. Што вядома пра артэфакт, разбіраўся Sputnik.

Нядаўна стала вядома, што ў кастрычніку на пасяджэнні Беларускага рэспубліканскага навукова-метадычнага савета было прынята рашэнне аб прысваенні шлему, знойдзенаму ў Бабруйску, статуса гісторыка-культурнай каштоўнасці.

Адразу пасля таго, як у красавіку ў ходзе работ па паглыбленні дна ракі ў затоцы правага берага Бярэзіны, быў знойдзены сярэднявечны шлем, да вывучэння знаходкі падключыўся дэпутат і па шчаслівым збегу абставінаў археолаг Ігар Марзалюк.

Дзякуючы яго намаганням шлем быў перададзены кваліфікаваным спецыялістам на рэстаўрацыю ў Беларускі дзяржаўны музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны. Гісторыкі прыйшлі да высновы, што дадзены артэфакт з'яўляецца нічым іншым, як помнікам зброевага мастацтва Х-ХІ стагоддзяў.

Ігар Марзалюк выказаў здагадку, што гэты статусны прадмет належаў Ізяславу, сыну полацкай князёўны Рагнеды і кіеўскага князя Уладзіміра.

Шлем, пячатка і экспедыцыя

"Менавіта такія шлемы называлі залатымі. Такія шлемы належалі, як правіла, менавіта тым, хто кіраваў дружынай, як правіла, першым у бой ішоў князь.

Усё гэта дазваляе казаць, што гэта ўнікальная рэч, якая, безумоўна, належала чалавеку з высокім сацыяльным статусам", - тлумачыў Ігар Марзалюк.

Па версіі беларускіх гісторыкаў, шлем, знойдзены ў Бабруйску, быў зроблены ў Скандынавіі, а затым ужо прывезены ў Беларусь па старажытным гандлёвым шляху "з варагаў у грэкі".

Родапачынальнік дынастыі полацкіх князёў Ізяслаў памёр прыблізна на пачатку XI стагоддзя, але інфармацыі пра месца яго пахавання няма. Адзінай вядомай археалагічнай знаходкай, якая пэўна звязана з яго імем, з'яўляецца пячатка з надпісам князь Ізяслаў і горад Полацак. У 1954 годзе яна была знойдзена на раскопках у Ноўгарадзе. Цікава, што на пячатцы таксама намаляваны трызубец - радавы знак Рурыкавічаў.

Князь Ізяслаў вядомы не толькі як палітык, які здолеў аднавіць разбураны яго бацькам Полацк, але і як дзед Усяслава Чарадзея. Пры кіраванні апошняга ў горадзе быў узведзены Сафійскі сабор як сімвал магутнасці княства.

Погляд з Кіева на бабруйскі шлем

У сваю чаргу кандыдат гістарычных навук, выкладчык кафедры гісторыі Цэнтральнай і Усходняй Еўропы Кіеўскага нацыянальнага універсітэта Арцём Папакін распавёў, што знаходка сапраўды унікальная для Беларусі, але ні пра якую сенсацыі не можа ісці і гаворкі.

"Вось так ствараюцца міфы. Цудоўнай захаванасці шлем тыпу "Чорная Магіла" (курган пад Чарнігавам, які, на думку даследчыкаў, з'яўляецца помнікам эпохі вікінгаў - Sputnik), знойдзены ў Бярэзіне каля Бабруйска - адзіная знаходка такога тыпу на тэрыторыі Беларусі - "спрытным рухам рукі" ператварылася ў шлем Ізяслава Уладзіміравіча і адначасова ў сімвал беларускай дзяржаўнасці. Разам з тым агучылі няправільную колькасць шлемаў гэтага тыпу (ужо вядома больш за 40 цэлых і фрагментаў), недарэчна параўналі з "шапкай Манамаха" і прыпісалі аўтарства выраба скандынавам", - лічыць украінскі гісторык.

Паводле яго слоў, "ні пра якую прывязку да гістарычных асобаў гаворкі быць не можа. Гэтыя шлемы разам з арабскім срэбрам і іншымі рэчамі ўсходняга паходжання распаўсюджваліся ў Х стагоддзі ў многіх рэгіёнах ваенна-гандлёвай актыўнасці ўсходніх вікінгаў: у Ноўгарадзе, Сярэднім Падняпроўі, Прусіі і Вялікай Польшчы".

Спецыяліст па гісторыі зброі упэўнены, што бабруйскі шлем варта разглядаць у кантэксце такіх знаходак, як Брылеўскі скарб (знойдзены ў Барысаўскім раёне і адносіцца да IX стагоддзя і эпохі вікінгаў - Sputnik), месца яго знаходкі паказвае не на цэнтр княжацкай улады, а на гандлёвы і ваенны шлях па Дняпры да Балтыкі.

Рэха ўнікальнай знаходкі

У маі бягучага года непадалёк ад таго месца, дзе быў знойдзены адзіны ў Беларусі шлем тыпу "Чорная магіла", атрымалася знайсці меч эпохі высокага Сярэднявечча.

Средневековый меч найден в Бобруйске на берегу Березины
© Photo : Николай Силков
Сярэднявечны меч знойдзены ў Бабруйску на беразе Бярэзіны

"Гэты меч датуецца XI-XIII стагоддзямі і адносіцца да поствікінгскай эпохі. На дзяржальні захаваліся сляды серабрэння. Стан для археалагічнага артэфакта ў яго добры", - распавёў гісторык Мікалай Сілкоў.

У цэлым меч захаваўся амаль цалкам і толькі часткова згублена лязо. Гэта дазваляе яго датаваць і аднесці да пэўнага тыпу.

Пры гэтым ён удакладніў, што цяпер меч пры захаванасці каля 80% адсоткаў важыць прыблізна 1,2 кілаграма і мае даўжыню ў 70 сантыметраў. На жаль, нельга вызначыць дакладна, дзе быў выраблены меч.

"Меч трэба чысціць і рэстаўраваць, тады можна будзе вызначыць ўсё больш дакладна. Пакуль можна казаць толькі пра тое, што ён належаў або князю ці дружынніку. Простыя воіны ў гэты час былі ўзброены дзідай і сякерай", - падкрэсліў гісторык.

Знойдзеныя ў Бабруйску шлем і меч, могуць быць паміж сабой звязаныя, таму што маглі існаваць у адзін час. Абедзве знаходкі вельмі статутныя, але сур'ёзных доказаў гэтаму пакуль няма.

11
Тэги:
Бабруйск
Салістка оперы Таццяна Траццяк і квінтэт Серэнада

Што адбываецца ў Оперным: Таццяна Траццяк аб новым канцэрце і "чужым" флэшмобе

9
(абноўлена 16:21 28.10.2020)
Сцены тэатра - не месца для палітычных акцый і флэшмобаў, адзначае салістка оперы Таццяна Траццяк, вечарам яна разам з калегамі прадставіць гледачам прэм'ерную праграму італьянскіх, іспанскіх і кубінскіх песень, канцэрт пройдзе ў камернай зале Вялікага тэатра.
Что происходит в Оперном: Татьяна Третьяк о новом концерте и "чужом" флешмобе

Суразмоўніца Sputnik з'яўляецца не толькі выканаўцам, але і аўтарам канцэрта пад назвай "Заўсёды ў маім сэрцы. Музыка Італіі, Іспаніі і Кубы", разам з самой Таццянай Траццяк на сцэну выйдуць народны артыст Беларусі Уладзімір Пятроў, лаўрэат міжнароднага конкурсу Аляксандр Міхнюк і квінтэт "Серэнада".

"Гэта будуць італьянскія песні, неапалітанскія - усімі любімыя, музыка кубінскіх кампазітараў, у першую чаргу, Эрнэста Лекоўна, і іспанская музыка. То бок, гэта будзе запал, гарачыя кубінскія мелодыі, натуральна, будуць гучаць інструментальныя творы і вакальныя. І будуць гучаць і сучасныя іспанскія мелодыі, якія добра ўсім знаёмыя, хоць гэта можа быць незвычайна ў выкананні оперных спевакоў ", - кажа Траццяк.

Прэм'ера vs пандэмія

Прэм'ерную праграму збіраліся паказаць публіцы яшчэ летам у Нясвіжы, але на тэатральныя планы паўплывала пандэмія каронавіруса. Абстаноўка з захворваннем COVID-19 у краіне па-ранейшаму пакідае жадаць лепшага, але ў тэатры прыняты ўсе магчымыя меры бяспекі, распавядае спявачка.

"Цяпер наш тэатр працуе. Вядома, сітуацыя няпростая, як і ў краіне і іншых установах, у нас хварэюць артысты - і оперы, і хору, і балета, але іх не занадта шмат, мы стараемся берагчыся і трымаемся меры бяспекі. І такім жа чынам выконваюцца меры для гледачоў, устаноўлены санітайзеры і тэатр усім рэкамендуе выкарыстоўваць маскі", - распавядае Траццяк.

Як адзначае артыстка, яна са здзіўленнем выявіла, што на канцэрце чакаецца амаль поўная зала - квіткі прададзеныя. Верагодна, гледачы засумавалі па тэатры за перыяд пандэміі.

"Мы - артысты - павінны займацца сваёй справай, а публіка, якая прыходзіць, яна ідзе паглядзець спектакль, атрымаць задавальненне і эмоцыі, а не для таго, каб ўцягвацца ў нейкія палітычныя акцыі", - разважае артыстка.

Гаворка ідзе аб інцыдэнце, які напярэдадні адбыўся ў Вялікім тэатры. Увечары ў аўторак перад паказам оперы "Царская нявеста" у глядзельнай зале загучаў гімн "Магутны Божа", на што гледачы адрэагавалі па-рознаму, хтосьці апладзіраваў, хтосьці выказваў незадаволенасць. Як распавядае суразмоўца Sputnik, "заслона была зачынена, асноўная частка артыстаў пра гэта ўвогуле не ведала, даведалася толькі потым".

"Мне б вельмі не хацелася каментаваць інцыдэнт, але без гэтага немагчыма прайсці. Тое, што я ўбачыла ў запісе відэа, я зразумела, што хор, які выконваў, гэта быў не наш хор. Хор знаходзіўся ў глядзельнай частцы, і я думаю, што гэта была спланаваная акцыя тыпу флэшмоба. Маё асабістае меркаванне, што тэатр - гэта не месца для флэшмоба, і я лічу, што палітыка не павінна быць у сценах тэатра", - перакананая артыстка.

Поўную версію размовы з салісткай беларускай оперы, ўладальніцай медаля Францыска Скарыны Таццянай Траццяк слухайце ў аўдыёзапісы.

9
Тэги:
Вялікі тэатр оперы і балета РБ