Царква

Посцім смачна: святкуем Вадзяную Каляду і гатуем гопу

47
(абноўлена 14:13 18.01.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае пра вадохрышчанскія традыцыі нашых продкаў і вучыць гатаваць посныя стравы.

Амаль завяршыліся Каляды і той час святых дзён і вечароў, калі селянін мог спакойна адпачываць ад вялікіх гаспадарчых клопатаў, есці ўдосталь смачных страў і весяліцца разам з калядоўшчыкамі. Наперадзе Вадзяная Каляда, Вадохрышча і Лянівы дзень, які святкуюць 20 студзеня. 

Напярэдадні Вадохрышчаў нашы продкі ладзілі Вадзяную Каляду і трымалі пост. Гатавалі трэцюю, апошнюю куццю, якую называлі  вадапоснай, хрышчэнскай, галоднай, вадзяной.

Зусім нядаўна гэты час лічыўся трывала самым марозным у годзе. Таму, каб прадухіліць шкоднае ўздзеянне халадоў на пасевы гаспадары клікалі міфічную істоту – Мароза - з лыжкаю куцці і прасілі не прыходзіць не ў час, напрыклад на пачатку лета і не марозіць "грэчку, ячмень, квасулю".

Векавая практыка назірання за надвор’ем у гэты час прадказвала, што калі на Вадохрышчы ішоў снег, то будуць добра раіцца пчолы, будзе шмат бульбы, калі напярэдадні будзе зорная ноч, то чакай ураджай на ягады, калі пахмурна, то парадак будзе з зерневымі. Цяпер жа, у сувязі са зменамі клімату, магчыма ў народзе з’явяцца новыя прыкметы.

Галоўнай падзеяй на Вадохрышча з’яўляецца асвячэнне вады ў царкве і ў вадаёмах. П’юць такую ваду толькі нашча, а напярэдадні святочнай службы, звечара сям’я збіраецца за святочным сталом, каб правесці Вадзяную Каляду. Асаблівасці гэтага застолля ў тым, што як і на Вялікую Куццю, гаспадыня падае толькі посныя стравы. Гэта стравы з рыбы, агародніны і грыбоў і непасрэдна сама крупяная каша - куцця. Каб ваш святочны стол быў разнастайным вось некалькі новых цікавых посных страў з народнай кухні Капыльшчыны.

Грэцкая каша з чырвонымі буракамі

Інгрыдыенты

  • 1 шклянка грэчкі
  • 2-3 буракі
  • 50 г алею
  • Вада
  • Соль па смаку

Як гатаваць:

На бурачную тарку нацерці буракоў, пакласці ў чыгунок, заліць вадой, каб пакрывала масу, пасаліць і варыць да паўгатовасці.Шклянку грэчкі высыпаць на буракі, даліць вады і паставіць варыць у печ або духоўку на 40 хв. Напрыканцы варкі заправіць алеяй, закруціць гаршчок у ручнік і пакінуць каб упрэла. 

Гопа

Інгрыдыенты:

  • 800 г бульбы
  • 100-200 г сухіх яблыкаў

Як гатаваць:

Бульбу нацерці як на дранікі, дадаць памытыя загадзя яблыкі і тушыць у чыгунку, змазаным алеем, у печы або духоўцы да гатовасці.

Бульбяны пірог з макам

Інгрыдыенты:

  • 1 кг бульбы
  • 200 г маку
  • Соль па смаку

Як гатаваць:

Заліць мак цёплай вадой і пакінуць на некалькі гадзін, зліць ваду расцерці мак у макотры (адмысловы гліняны посуд для перацірання маку - Sputnik) або іншай пасуде да з’яўлення белай вадкасці – макавага малачка.

Бульбу зварыць у "мундзірах", абабраць, хутка патаўчы і пасаліць. У форму пакласці дзве часткі бульбы і адну частку маку, потым ізноў бульбу. Калі пірог астыне парэзаць на кавалкі і падаць на стол.

Заўвага: Пірог атрымаецца салодкім, калі для начынкі набыць у краме карамелізаваны мак. 

 

47
Тэги:
беларуская кухня, Ларыса Мятлеўская
Тэмы:
Посцім смачна: самыя цікавыя і смачныя рэцэпты (16)
Кнігі

Алесь Бачыла: мне лепей ад роднага краю нічога на свеце няма

551
(абноўлена 18:12 01.03.2021)
У сто трэці дзень нараджэння беларускага паэта, драматурга і перакладчыка Sputnik успамінае яго вершы.

Алесь Бачыла нарадзіўся 2 сакавіка 1918 года ў вёсцы Лешніца, непадалёк ад Мінска, у сялянскай сям'і. Пачаў друкавацца яшчэ ў 1934 годзе, але першы зборнік убачыў свет толькі ў 1947 годзе. Вышэйшую адукацыю Алесь Бачыла атрымаў у Мінскім настаўніцкім інстытуце, пасля яго заканчэння быў прызваны ў армію і служыў да 1945 года.

Пасля заканчэння вайны Алесь Бачыла працаваў у "Настаўніцкай газеце", а потым – у газеце "Літаратура і мастацтва", дзе ў 1952 годзе стаў намеснікам галоўнага рэдактара.  

Алесь Бачыла – аўтар шматлікіх зборнікаў паэзіі: "Шляхі", "Зоры вясеннія", "Юнацтва", "Тры багіні", "Паэмы тугі" і іншых. Шматлікія яго вершы пакладзены на музыку. Акрамя таго, Бачыла напісаў лібрэта для опер "Яснае світанне", "Калючая ружа", "Зорка Венера" і іншых, а таксама аперэты "Паўлінка". Звяртаўся паэт і да жанра сатыры. Ведаў некалькі моў, перакладаў на беларускую творы рускіх, украінскіх, латышскіх паэтаў.

Пайшоў з жыцця Алесь Бачыла 3 студзеня 1983 года, калі яму было ўсяго 64 гады, і быў пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

У дзень нараджэння славутага паэта Sputnik прапануе ўспомніць яго творы, а мабыць нават і праспяваць іх.

Чытайце таксама:

551
Тэги:
Беларуская мова, Вершы, Алесь Бачыла
Тэмы:
Беларуская літаратура

Беларускі лён: сакрэты вытворчасці элітнай тканіны

593
(абноўлена 11:03 01.03.2021)
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
Людзі спрадвеку з павагай ставіліся да льну: у льняныя тканіны заварочвалі муміі егіпецкіх фараонаў і апраналі цнатлівых дзяўчат на вяселлі.

Лён на Беларусі вырошчваюць са старадаўніх часоў. Продкі заўсёды ставіліся з павагай да гэтай культуры, бо яна літаральна магла апрануць цэлую сям’ю і нават вёску.  Чыстае і светлае льняное адзенне было сімвалам нявіннасці і маральнай чысціні, таму маладыя дзяўчаты на вяселле апраналі сукенкі, зробленыя з ільнянога матэрыялу. А ў Старажытным Егіпце, дзе людзі даведаліся пра лён 7-9 тысяч гадоў таму, тканіны з лёну лічыліся элітнымі, таму ў іх заварочвалі муміі егіпецкіх фараонаў.

Прыгажосць і зручнасць ільняной тканіны цэніцца ва ўсім свеце, а на Беларусі і дагэтуль захоўваюць традыцыі льнянога ткацтва. Кросны, варштат, мялкі, церніцы, трапкач і іншыя старадаўнія прылады для вырабу льняной тканіны — у фотастужцы Sputnik.

Гэта, безумоўна, не нанатэхналогіі, але паглядзець таксама ёсць на што.

Глядзіце таксама:

593
  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    На Беларусі лён вырошчваюць са старадаўніх часоў. Нашы продкі казалі, што "лён усіх апранае", і прысвячалі гэтай сельскагаспадарчай культуры свае песні, вершы і казкі.

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Лён быў сімвалам нявіннасці і маральнай чысціні, таму нявеста на вяселле апранала сукенку з ільну. На беларускім гербе кветачкі льну сімвалізуюць працавітасць, дабрабыт і парадак.

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Традыцыйнай прыладай ткацтва на Беларусі быў гарызантальны ткацкі станок — кросны. Беларускія навукоўцы вылучаюць некалькі тыпаў ткацкіх станкоў, якія існавалі ў XIX — пачатку XX стагоддзя і адрозніваліся па канструкцыі. У больш прымітыўных (на "сохах" і на "станінах") асобныя дэталі ўкапваліся ў зямлю ці мацаваліся да столі. Больш дасканалыя называліся "рамавы ткацкі станок" ці "варштат".

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    На першым этапе льноапрацоўкі ад сцяблоў саспеўшага, а потым вымачанага і высушанага льну аддзяляюць галоўкі. Рабілася гэта пры дапамозе драўляных "пранікаў", якімі іх аббівалі. На поўначы Беларусі галоўкі абрывалі спецыяльнымі нажамі-"драчкамі".

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Пасля абрывання галовак сцябло льну разміналі на "мялках" або "церніцах", каб вызваліць з яго валакно. На Беларусі вядомыя нахільныя і гарызантальныя мялкі. Іх рухомыя часткі — білы — мелі адно ці два рэбры.

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Пасля апрацоўкі на мялках рэшткі кастры на валакне выдалялі пры дапамозе "трапала".

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Прыладамі для часання льну служылі драўляныя і металічныя "грэбні". Пры іх дапамозе валакно расшчаплялася на больш тонкія валаконцы і канчаткова ачышчалася ад кастры. Пасля часання льну атрымлівалася валакно рознай якасці. Адыходы ад часання ўтваралі "кудзелю".

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Валакно, якое заставалася пасля часання, — "кужаль" — спляталася ў косы і ў такім выглядзе захоўвалася да прадзення.

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Наступны этап апрацоўкі льну — прадзенне — звязаны з вырабам нітак з валакна. Звычайна ім займаліся жанчыны ў перыяд з лістапада па сакавік. Асноўнымі прыладамі прадзення былі прасніца, верацяно і самапралка.

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Працэс прадзення пачынаўся з замацавання кудзелі на прасніцы. На стойцы мацавалася кудзеля, а на донца садзілася жанчына. Стойка прасніцы, якая не мела донца, устаўлялася ў спецыяльную адтуліну ў лаве.

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Самая старадаўняя прылада для прадзення — верацяно. Яго выраблялі з драўніны ясеня, грушы ці бярозы. Пры прадзенні жанчына пальцамі правай рукі выцягвала валакно з кудзелі, адначасова трыма пальцамі левай рукі паварочвала верацяно.

Тэги:
лён, Беларусь, Народныя традыцыі, спадчына
Віктар Лукашэнка, архіўны фотаздымак

Віктар Лукашэнка вызвалены ад пасады памочніка па нацбяспецы

3
(абноўлена 09:31 02.03.2021)
У мінулую пятніцу старэйшы сын прэзідэнта Беларусі ўзначаліў Нацыянальны алімпійскі камітэт рэспублікі.

МІНСК, 2 сак – Sputnik. Віктар Лукашэнка вызвалены ад пасады памочніка прэзідэнта па нацыянальнай бяспецы, адпаведны ўказ падпісаў кіраўнік дзяржавы, паведамілі ў яго прэс-службе.

"Віктар Лукашэнка вызвалены ад пасады памочніка прэзідэнта Беларусі па нацыянальнай бяспецы ў сувязі з пераходам на выбарную пасаду", - гаворыцца ў паведамленні.

Дакумент быў падпісаны Аляксандрам Лукашэнкам 26 лютага, у гэты ж дзень яго старэйшы сын Віктар быў абраны кіраўніком Нацыянальнага алімпійскага камітэта. Прэзідэнт жа падчас пятнічнай нарады ў НАК паабяцаў, што Віктар Лукашэнка пакіне пасаду памочніка па нацбяспецы, якую ён займаў з 2005 года.

Згодна з указам кіраўніка дзяржавы, кіраўнік НАК Беларусі Віктар Лукашэнка стаў генерал-маёрам запасу.

Званне генерал-маёра прэзідэнт указам ад 26 лютага прысвоіў двум генералам з МУС, намесніку міністра Генадзю Казакевічу і намесніку міністра, камандуючаму ўнутраных войскаў Мікалаю Карпенкову.

Генеральскія пагоны з адной залатой зоркай атрымаюць таксама начальнік Службы бяспекі прэзідэнта Беларусі Дзмітрый Шахрай, начальнік ААЦ Андрэй Паўлючэнка, першы намеснік камандуючага войскамі Заходняга аператыўнага камандавання Узброеных Сіл Уладзімір Купрыянюк і намеснік старшыні ДПК Раман Падлінеў.

Чытайце таксама:

3
Тэги:
Нацыянальны алімпійскі камітэт, Беларусь, Віктар Лукашэнка