Дзяўчына ў строі

Спражэнне дзеяслова і яго формы: моўная хвілінка са Sputnik

1177
(абноўлена 09:36 22.04.2020)
У даведках для школьнікаў і іх бацькоў Sputnik разглядае правілы і найбольш складаныя аспекты вывучэння беларускай мовы. Сёння наша тэма – спражэнне дзеяслова, дзеепрыметнік і дзеепрыслоўе.

У беларускай мове існуюць тры тыпы спражэння дзеясловаў, а таксама рознаспрагальныя дзеясловы – тыя, якія маюць канчаткі адразу двух спражэнняў. Вызначыць спражэнне можна па канчатках 2-й асобы адзіночнага ліку або 3-й асобы множнага.

  • 1 спражэнне: 2 ас. адз. л. –еш (-эш, -аш), 3 ас. мн. л. -уць (-юць) – чуеш, чуюць; бярэш, бяруць; пішаш, пішуць.
  • 2 спражэнне: 2 ас. адз. л. –іш (-ыш), 3 ас. мн. л. –аць (яць) – сядзіш, сядзяць; ляжыш, ляжаць.
  • Рознаспрагальныя: даць, есці, бегчы.

Дзеепрыметнік

Дзеепрыметнік з'яўляецца дзеяслоўнай формай са значэннем працэсуальнай прыкметы: схаваны скарб – той скарб, які схавалі і г. д. Гэтыя формы маюць час, трыванне, стан, а таксама імянныя катэгорыі роду, ліку і склону. У адрозненне ад дзеясловаў, дзеепрыметнікі не маюць форм асобы і ладу.

Дзеепрыметнікі залежнага стану прошлага часу могуць мець кароткія формы (названа, прачытана замест названая, прачытаная).

Найбольш ужывальнымі ў беларускай мове з’яўляюцца дзеепрыметнікі прошлага часу залежнага і незалежнага стану з суфіксамі -л-, -н-, -ан-, -ен- і -т-. Дзеепрыметнікі незалежнага і залежнага стану з суфіксамі –ем- (-ом-), -уч- (-юч-), -ач- (-яч-), -ім-, -ш-, -уш-, а таксама зваротныя дзеепрыметнікі амаль не ўжываюцца ў сучаснай беларускай літаратурнай мове, замест іх выкарыстоўваюцца даданыя сказы: читающий мальчик – хлопчык, які чытае. Таксама яны часам замяняюцца назоўнікамі (наше будущее – наша будучыня), прыметнікамі (воображаемый друг – уяўны сябар), дзеясловамі (упавший мяч отскочил от пола – мяч упаў і адскочыў ад падлогі) і прыдатачнай часткай (программы, симулирующие реальность – праграмы – сімулятары рэальнасці).

Дзеепрыслоўе

Дзеепрыслоўе - гэта нязменныя формы дзеясловаў, якія служаць для абазначэння дадатковага дзеяння пры галоўным, якое выражана выказнікам.

Дзеепрыслоўе мае катэгорыі трывання, зваротнасці, пераходнасці, можа быць толькі ў незалежным стане і не мае формы часу. У сказе дзеепрыслоўе выконвае ролю акалічнасці і паясняе дзеяслоў-выказнік.

Калі разам з дзеепрыслоўем ужываюцца паясняльныя словы, яны ўтвараюць спалучэнне, якое выступае ў ролі аднаго члена сказа і выдзяляецца на пісьме коскамі: Я ўбачыў, як яны, паволі ідучы, павярнулі ў сад.

1177
Тэги:
Беларуская мова
Удзельніца са школы Viradouro на карнавале ў Рыа-дэ-Жанейра, Бразілія

Карнавал у Рыа адмянілі з-за пандэміі каронавіруса

36
(абноўлена 19:25 23.01.2021)
Раней бразільскія ўлады пераносілі карнавал на нявызначаны тэрмін і разлічвалі, што здолеюць правесці мерапрыемства пасля таго, як з'явіцца вакцына ад COVID-19.

МІНСК, 25 сту – Sputnik. Штогадовы карнавал у Рыа-дэ-Жанейра, які павінен быў адбыцца ў лютым 2021, адмянілі, паведаміў мэр горада Эдуарду Паіс.

У верасні мінулага года стала вядома, што мерапрыемства адкладаецца. З-за пандэміі школы самбы не паспелі б падрыхтавацца да правядзення карнавалу-2021 у лютым ні фізічна, ні матэрыяльна.

Увосень арганізатары мерапрыемства выказвалі надзею на тое, што са з'яўленнем вакцыны ад каронавіруса, знакамітае шоу ўсё ж атрымаецца правесці летам.

"Я ніколі не хаваў сваёй страсці да карнавалу і выразнага бачання эканамічнай важнасці гэтай культурнай падзеі для нашага горада. Аднак цяпер няма сэнсу меркаваць, што мы зможам правесці карнавал у ліпені", - напісаў у сваім Twitter Паіс.

Падрыхтоўка, якую патрабуе шоў, на дадзены момант немагчыма, растлумачыў мэр і дадаў, што ў наступным годзе, пасля праходжання вакцынацыі, Рыа-дэ-Жанейро зможа "адсвяткаваць жыццё і нашу культуру з усёй інтэнсіўнасцю, якую заслугоўваем".

Карнавал у Рыа-дэ-Жанейра традыцыйна праводзіцца з пятніцы па аўторак перад Вялікім постам.

Бразілія стала адной з самых пацярпелых ад каронавіруса краін у свеце. Па апошніх дадзеных, захварэлі на COVID-19 больш за 8,6 мільёна жыхароў краіны, памерлі 214 тысяч чалавек. Краіна знаходзіцца на другім месцы ў свеце па колькасці смяротных зыходаў у хворых на каронавірус і на трэцім па колькасці заражэнняў.

Чытайце таксама:

36
Тэги:
Рыа-дэ-Жанейра, карнавал, каронавірус
Патэрна - падземны калідор у форце

Як выглядае абноўлены музей "Пяты форт" у Брэсце

13
(абноўлена 16:59 23.01.2021)
Работы па рэстаўрацыі і музеефікацыі праводзіліся з чэрвеня па снежань 2020 на сродкі Саюзнай дзяржавы Расіі і Беларусі.

БРЭСТ, 25 сту – Sputnik, Святлана Яцанюк. У Брэсце урачыста адкрыўся абноўлены музей Пяты форт - філіял мемарыяльнага комплексу "Брэсцкая крэпасць-герой".

Пятый форт - филиал мемориального комплекса Брестская крепость-герой
© Sputnik Светлана Яценюк
Пяты форт - філіял мемарыяльнага комплексу "Брэсцкая крэпасць-герой"

Падчас рэстаўрацыйных работ былі ачышчаны ад моху і бруду фасады казармы і гаржавы капанір. Сцены вычышчанага форта абаранілі спецыяльным кансервавальным складам, каб не разбуралася цэгла. Пра тое, што гэта Пяты форт, цяпер кажа і рымская лічба V на ўваходзе ў левай частцы гаржавой казармы.

Музей рассказывает и об участии крепости в Первой мировой войне
© Sputnik Светлана Яценюк
Музей распавядае і пра ўдзел крэпасці ў Першай сусветнай вайне

Акрамя рэстаўрацыі ў рамках праекта была створана новая экспазіцыя. Яна размясцілася ў гаржавой казарме і займае шэсць казематаў. Музей расказвае пра гісторыю фартыфікацыі на беларускіх землях, пра мадэрнізацыю Брэст-Літоўскай крэпасці, аб будаўніцтве фартоў і аб удзеле крэпасці ў Першай сусветнай вайне. Таксама ёсць залы з элементамі рэканструкцыі: яны наглядна паказваюць, як выглядалі памяшканні форта - жылыя казематы, канцылярыя, цэйхгаўз, умывальня.

В рамках проекта была создана новая экспозиция
© Sputnik Светлана Яценюк
У рамках праекта была створана новая экспазіцыя

На адкрыццё Пятага форта прыбылі міністр культуры Беларусі Анатоль Маркевіч, прадстаўнікі гарадской улады, кіраўніцтва Мемарыяльнага комплексу "Брэсцкая крэпасць" і іншыя ганаровыя госці. Як распавёў загадчык музея Пяты форт Аляксандр Каркатадзе, за 20 гадоў існавання гэтага аб'екта ў якасці музея яго ў агульнай складанасці наведала крыху больш за 100 тысяч чалавек.

Заведующий филиалом Музей 5-й форт Александр Коркотадзе на фоне стены с римской цифрой V
© Sputnik Светлана Яценюк
Загадчык філіяла "Музей 5-ы форт" Аляксандр Каркатадзе на фоне сцяны з рымскай лічбай V

У мэра горада Аляксандра Рагачука ёсць надзея і мэта ў разы павялічыць наведванне гэтага аб'екта.

"Патэнцыял Пятага форта - не тыя 100 тысяч, якія за 20 гадоў тут пабывалі. Я вам гарантую 100 тысяч у год", - выказвае ён сваё меркаванне.

Мэр города рассчитывает на 100 тысяч посетителей в год
© Sputnik Светлана Яценюк
Мэр горада разлічвае на 100 тысяч наведвальнікаў у год

Мэр горада паабяцаў узяць на сябе абавязацельствы па добраўпарадкаванні прылеглай тэрыторыі. Ужо ідзе будаўніцтва дарогі да музея. І будзе наведзены парадак ля ўваходу. Таксама Аляксандр Сцяпанавіч адзначыў, што да музея ў будучыні пусцяць грамадскі транспарт, так як цяпер сюды даволі праблематычна дабрацца без машыны.

13
Тэги:
Брэсцкая крэпасць, Брэст
Тэмы:
Саюзная дзяржава Беларусі і Расіі

Супрацоўніцтва Беларусі і Расіі ў галіне энергетыкі ў 2021 годзе

0
(абноўлена 19:46 27.01.2021)
У сераду, 27 студзеня 2021 года, у 16:00 у мультымедыйным прэс-цэнтры Sputnik Беларусь у анлайн-фармаце адбыўся відэамост Мінск-Масква на тэму: "Супрацоўніцтва Беларусі і Расіі ў галіне энергетыкі ў 2021 годзе".

У снежні 2020 года Беларусь і Расія падпісалі пагадненне аб пастаўках газу ў нашу краіну ў гэтым годзе. Прадстаўнікамі Газпрома і міністэрства энергетыкі заяўлялася, што цана будзе ніжэй, чым была па кантракце мінулага года, аднак дакладныя лічбы не былі агучаны.

Наколькі збалансаваным з'яўляецца цяперашні кантракт на пастаўку газу, як будзе развівацца сітуацыя з пастаўкамі нафты, а таксама варыянты супрацоўніцтва ў галіне атамнай энергетыкі - на гэтыя і іншыя пытанні адказаў:

  • галоўны рэдактар ​​аналітычнага часопіса "Геоэнергетика.ru" Барыс МАРЦІНКЕВІЧ.

Чытайце таксама:

0
Тэги:
Энергетыка, Расія, Беларусь
Тэмы:
Саюзная дзяржава Беларусі і Расіі