Старажытны гадзіннік для адзінай у Беларусі кірхі хутка прыедзе ў Гродна

Старажытны гадзіннік для адзінай у Беларусі кірхі хутка прыедзе ў Гродна

23
(абноўлена 09:27 15.05.2020)
Рэстаўрацыя стогадовага механізму і аднаўленне цыферблатаў доўжылася каля двух гадоў, але ўстаноўку гадзінніка на вежу і прэзентацыю прыйшлося перанесці з-за пандэміі каронавіруса.

ГРОДНА, 15 мая - Sputnik, Іна Грышук. Майстар з Магілёва завяршыў рэстаўрацыю старадаўняга вежавага гадзінніка гродзенскай лютэранскай кірхі, якая з'яўляецца адзіным дзеючым лютэранскім храмам у Беларусі. Аўтэнтычны гадзіннік з чатырма цыферблатамі планавалі ўсталяваць на вежу кірхі ў пачатку чэрвеня, але вырашылі адкласці на больш позні тэрмін.

Гадзінніку больш за сотню гадоў

Вежавы гадзіннік з гродзенскай кірхі былі вырабленыя ў 1913 годзе і спраўна працавалі больш за 30 гадоў. Цыферблаты былі моцна пашкоджаны ў гады Вялікай Айчыннай вайны пры вызваленні Гродна. У мірны час у будынку кірхі размясціўся гарадскі архіў, сачыць за гадзінным механізмам было каму.

Сохранить аутентичные циферблаты не удалось из-за серьезных повреждений
© Photo : Mogilevnews
Захаваць аўтэнтычныя цыферблаты не ўдалося з-за сур"ёзных пашкоджанняў

Як распавёў Sputnik пастар лютэранскай кірхі Уладзімір Татарнікаў, ідэя аднавіць старажытны гадзіннік з'явілася даўно, каля дзесяці гадоў шукалі магчымасць гэта зрабіць. Дапамог у гэтым вернік кірхі Віталь, які зараз жыве ў Германіі. Мужчына выступіў ініцыятарам і спонсарам рэстаўрацыі. Самі працы праводзіў гадзіннікавы майстра з Магілёва Генадзь Галоўчык, на гэта сышло каля двух гадоў.

"Рэстаўрацыя праходзіла ў тры этапы. Спачатку майстар зрабіў копіі чатырох цыферблатаў, якія будуць устаноўлены на вежы кірхі. На другім этапе аднаўлялі аўтэнтычны механізм гадзінніка, які захаваўся прыкладна на 70 адсоткаў. Зараз праходзіць апошні этап - карэкціроўка часу", - распавёў Татарнікаў.

Звонавы бой кожныя паўгадзіны

Захаваць аўтэнтычныя цыферблаты не ўдалося, бо яны былі моцна пашкоджаны кулямі і асколкамі снарадаў падчас вайны, моцна сапсаваныя карозіяй. Цыферблаты дыяметрам каля метра, яны будуць устаноўлены ў нішы вежы з чатырох бакоў.

Часовой механизм был поврежден коррозией - необходимые для замены детали делали на заказ
© Photo : Mogilevnews
Гадзіннікавы механізм быў пашкоджаны карозіяй - неабходныя для замены дэталі рабілі на заказ

Гадзіннікавы механізм ацалеў, але таксама быў пашкоджаны карозіяй. Каб гадзіннік пачаў працаваць, трэба было вырабіць частку не падлягаючых аднаўленню дэталяў. Цікава, што іх рабілі на заказ на тым жа нямецкім заводзе, які больш за сотню гадоў таму збіраў старадаўнія гадзіннікі гродзенскай кірхі.

Таксама майстар-рэстаўратар вярнуў старадаўняму гадзінніку звонавы бой. Невялікі звон вагой 37 кілаграмаў адлілі па замове ў Маскве. Ён будзе адбіваць кожныя паўгадзіны. Так было сто гадоў таму, праўда, тады звон быў іншым. А вось гадзінны ківач захаваўся практычна цалкам.

Прэзентацыю гадзінніка адклалі

"Спачатку мы планавалі ўсталяваць гадзіны на вежу кірхі да пачатку чэрвеня, а ў дні фестывалю нацыянальных культур правесці ўрачыстае адкрыццё, але цяпер планы прыйшлося змяніць. З-за зачыненых межаў не ўсе госці змогуць прыехаць. Планавалі на цырымонію адкрыцця запрасіць вядомага арганіста, мецэната з Германіі, які дапамагаў аднавіць старажытны гадзіннік, гасцей з-за мяжы і гараджан, наладзіць святочны канцэрт і правесці службу", - паведамляе лютэранскі пастар.

Реставрацией занимался могилевский мастер Геннадий Головчик
© Photo : Mogilevnews
Рэстаўрацыяй займаўся магілёўскі майстар Генадзь Галоўчык

У бліжэйшы час старажытны гадзіннік прывязуць з Магілёва ў Гродна. Па словах Уладзіміра Татарнікава, у першы час яго размесцяць у лютэранскай кірсе, каб гродзенцы змаглі ўбачыць старадаўні механізм паблізу.

"Гадзіннік унікальны тым, што яго механізм не зачыняецца, можна бачыць, як ён працуе. Калі гадзіннік будзе ўстаноўлены, з часам можна будзе арганізаваць экскурсіі на вежу", - дадаў пастар.

Пасля гадзінніка ўсталююць алтар

Пакуль папярэдняй датай урачыстага запуску старажытнага гадзінніка на кірсе ў Гродне называюць канец лета. Яго з'яўленне на званічнай вежы кірхі стане сімвалічным падарункам у год 25-годдзя вяртання храма лютэранскай абшчыне.

Рэстаўрацыя кірхі ў Гродне ідзе ўжо шмат гадоў. Будынак абтынкавалі і перафарбавалі ў шэры колер, усталявалі 12-метровы шпіль і дзесяць крыжоў, зрабілі рамонт унутры храма. У кірсе усталяваны падораны нямецкімі спонсарамі механічны орган. У бліжэйшых планах усталяваць алтар, які павінны прывезці ў Гродна ўжо ў гэтым годзе.

Складанасці з аднаўленнем унутранага строя кірхі ў тым, што не захавалася ніводнай фатаграфіі яе інтэр'ераў. Алтар будзе падобны да згубленага гродзенскага. Яго прывязуць з закрытага нямецкага храма, які быў пабудаваны ў тым жа стылі, што і гродзенская кірха.

Лютэранская царква ў Гродне - адзіны ў Беларусі дзеючы пратэстанцкі храм. Ён быў пабудаваны ў пачатку XIX стагоддзя ў стылі неаготыкі. У гады Першай сусветнай вайны колькасць лютэран у Гродне рэзка зменшылася. У савецкі час будынак храма выкарыстоўвалася як архіў і паступова прыходзіла ў заняпад, элементы ўнутранага строя былі разабраны.

23
Тэги:
Беларусь, Гродна
Рэшткі падмурка гасцініцы Брозі

Цеплатрасай па Шагалу: віцябляне пра разбурэнне склепа гасцініцы Брозі

5
(абноўлена 17:31 27.05.2020)
Зараз пракладку цеплатрасы ў гістарычным цэнтры Віцебска прыпынілі, паколькі спецыялісты вырашаюць, што рабіць з выяўленымі артэфактамі.

ВІЦЕБСК, 27 мая - Sputnik. Падчас планавых работ па пракладцы цеплатрасы ў гістарычным цэнтры Віцебска недалёка ад Уваскрасенскай царквы рабочыя натыкнуліся на рэшткі падмурка гасцініцы Брозі, дзе ў свой час жыла жонка Марка Шагала. Працы прыйшлося спыніць, спецыялісты вырашаюць, што рабіць далей.

Гістарычная даведка

Для пачатку варта разабрацца, якую цікавасць прадстаўляе гасцініца Брозі, іншая назва якой - дом Вітэнберга.

Будынак быў пабудаваны ў цэнтры Віцебска ў 1890-х гадах купцом Бейнусам Вітэнбергам. Акрамя самой гасцініцы, у ім размяшчаліся некалькі крамаў, рэстаран з французскай і рускай кухнямі, кегельбан, більярдавая і ювелірная майстэрня Розенфельд. На дачцэ ювеліраў Бэле пасля ажаніўся Марк Шагал. Больш за тое, менавіта ў будынку Вітэнберга Шагалы жылі ў 1915 годзе.

Пасля вайны будынак гасцініцы быў разбураны.

На остатки фундамента гостиницы Брози наткнулись случайно
© Sputnik / Павел Вур
На рэшткі падмурка гасцініцы Брозі натрапілі выпадкова

У 2000-х быў распрацаваны праект па ўзнаўленні дома Вітэнберга на гістарычным падмурку гасцініцы. Але ён так і не быў рэалізаваны, паколькі не знайшлося інвестараў, гатовых укласці сродкі ў гэтак дарагі праект.

У 2010 годзе на месцы гасцініцы ўсталявалі пастамент для коннай статуі князя Альгерда, а сам манумент ўзвялі праз чатыры гады.

Цеплатраса не там

Узгадалі аб важным гістарычным падмурку вясной 2020 года, калі пачалі праводзіць рэканструкцыю ўчастка цеплавых сетак. Яшчэ ў сакавіку міністэрства культуры выдала дазвол на правядзенне работ у гістарычным цэнтры Віцебска з агаворкай, што ўсе працы будуць весціся пад пастаянным кантролем Інстытута гісторыі НАН РБ.

Перад пачаткам рэканструкцыі ў план работ былі ўнесены некаторыя карэкціроўкі, і замест таго, каб ісці па старым рэчышчы цеплатрасы, працоўныя выкапалі траншэю там, дзе раней не праводзілася вывучэнне глебы.

Находкой заинтересовались специалисты, местные блогеры и СМИ - работы пришлось остановить
© Sputnik / Павел Вур
Находкой заинтересовались специалисты, местные блогеры и СМИ - работы пришлось остановить

Пры раскопках на новым месцы ўдалося выявіць не толькі падмурак гасцініцы Брозі, але і металічныя часткі брамы, замкі, кафлі і старадаўнюю цэглу - некаторыя былі з клеймамі.

Знаходкай зацікавіліся спецыялісты, мясцовыя блогеры і СМІ, таму работы давялося спыніць. Пры гэтым рабочыя адзначылі, што на спрэчным участку ўсё роўна даводзіцца весці працы, але далёка ад гістарычнай знаходкі, паколькі тэрміны здачы аб'екта падціскаюць.

"Цяпер усе навакольныя дамы без гарачай вады не толькі з-за планавых адключэнняў, але і з-за рэканструкцыі, і пакуль мы тут не скончым, ваду ім ніхто не дасць. Здаць гэты ўчастак мы павінны 1 чэрвеня, таму экскаватар працягвае расчышчаць зямлю, але ў баку ад знаходкі", - падкрэслілі супрацоўнікі фірмы-падрадчыка.

На пытанне аб тым, што адбудзецца калі навукоўцы не дазволяць працягнуць працу ў бліжэйшы час, рабочыя адказалі: археолагі будуць насіць жыхарам гарачую ваду ў вёдрах.

Работы все равно придется проводить - сроки сдачи объекта поджимают
© Sputnik / Павел Вур
Працы ўсё роўна прыйдзецца праводзіць - тэрміны здачы аб"екта падціскаюць

"Шчыра кажучы, не бачу асаблівай каштоўнасці ў знаходцы: частка склепа, які разваліўся, і ўсё. Гістарычным мурам назваць гэта цяжка. У нас у горадзе ёсць месцы, дзе мур сапраўды выдатна захаваўся і яго добра абыгралі пры рэканструкцыі будынкаў", - выказаў сваё бачанне прадстаўнік падрадчыка.

Не такая ўжо і гісторыя

Гараджане, у сваю чаргу, падзяліліся на тры лагеры. Многія не ацанілі знаходкі.

"Гэта месца было культурнай каштоўнасцю, якая ахоўваецца законам? Наколькі я ведаю, яго засыпалі, зверху паклалі пліткай і забыліся. Акрамя таго, прычым тут жонка Шагала? Яна ж сама не была мастачкай! У Беларусі процьма месцаў, дзе жылі чыесьці жонкі, давайце ўсе іх ахоўваць", - пракаментавала сітуацыю жыхарка Віцебска Алена.

Реконструкция достаточно масштабна и идет на нескольких улицах
© Sputnik / Павел Вур
Рэканструкцыя досыць маштабная і ідзе на некалькіх вуліцах

Другая частка гараджан лічыць, што любую гістарычную каштоўнасць трэба ахоўваць, а тым больш месцы, звязаныя з імем мастака, які ўславіў Віцебск на ўвесь свет.

Ёсць і трэцяя частка жыхароў Віцебска, гатовых ацаніць гістарычную значнасць знаходкі, але пры гэтым яны хочуць, каб своечасова далі гарачую ваду.

"Шагал, зразумела, вядомы мастак, і я не супраць таго, каб знойдзены падмурак вывучалі, але не на шкоду маёй сям'і. І хацелася б даведацца, што будуць далей рабіць з знаходкай: вывучаць ці зноў закапаюць?" - заўважыў жыхар аднаго з навакольных дамоў Сяргей.

І сапраўды: што рабіць з гістарычнай знаходкай?

Цяпер на месцы раскопак працуюць археолагі, якія фатаграфуюць, дакументуюць і вывучаюць знойдзеныя артэфакты.

5
Тэги:
археалагічныя знаходкі, Віцебск
Скарб знойдзены падчас будаўнічых работ

"Называць скарбам рана": цікавыя прадметы знайшлі ў старадаўнім склепе Гродна

12
(абноўлена 15:30 26.05.2020)
Падчас работ на падмурках старажытнага будынка ў Гродне археолагі знайшлі гадзіннікі, медалі, манеты і іншыя рэчы, якім больш за сто гадоў.

ГРОДНА, 26 мая - Sputnik, Іна Грышук. Старадаўнія гадзіннікі, партабак, пару памятных медалёў, кулон, а таксама больш за дзясятак розных манет перыяду Рэчы Паспалітай і Расійскай імперыі знайшлі на тэрыторыі па вуліцы Замкавай у цэнтры Гродна.

Цікавыя знаходкі выявілі падчас работ, якія праходзяць на невялікім участку па вуліцы Замкавая паміж былым Палацам тэкстыльшчыкаў і Домам быту. Тут плануецца будаўніцтва копіі комплексу будынкаў, якія былі знесены ў савецкі час.

Гадзіннік, манеты, медалі

На гэтым баку вуліцы Замкавай вядомыя па інвентарах і планах так званы Дом рыбака (Дом з рыбкай), датаваны XVI-XVII стагоддзямі і прылеглыя да яго будынка другой паловы XVIII стагоддзя. У 2019 годзе на тэрыторыі праходзілі археалагічныя раскопкі. Знаходкі не былі заключаны ў адну агульную ёмістасць, хоць і быў знойдзены невялікі скураны футарал з дзвюх частак.

"Усе прадметы знайшлі ў межах аднаго шурфа ў захаваным склепе будынка XVIII стагоддзя, які стаяў побач з Домам рыбака, але крыху на захад, бліжэй да дома №12. У пазамінулым стагоддзі ў доме працавала піцейная ўстанова - шынок. Усе знойдзеныя рэчы выяўлены ніжэй за ўзровень каменнага падмурка склепа дома. У асноўным, гэта прадметы асабістага карыстання і невялікая нумізматычны сход. Магчыма, былі схаваныя ў 20-30-я гады XX стагоддзя, мяркуючы па намінале манет", - распавяла археолаг кандыдат гістарычных навук Наталля Пачобут, якая вядзе археалагічны нагляд на аб'екце па вуліцы Замкавай.

Аб скарбе гаварыць пакуль рана

Самыя цікавыя з знаходак - двое кішэнных гадзіннікаў, медалі, а таксама добрай захаванасці некалькі срэбных рублёў часоў Расійскай імперыі першай паловы XIX стагоддзя. Большасць прадметаў акісленыя і патрабуюць спецыяльнай чысткі пад мікраскопам, ультрагукам, трэба падбіраць склады для чысткі. Напрыклад, адзін са знойдзенных гадзіннікаў, моцна сапсаваны карозіяй - пабіты корпус, скрозь карозію можна разгледзець ўнутраны механізм.

"Манеты не ляжалі ў адной ёмістасці, тым не менш, не выключана, што яны звязаны і складаюць адзіны комплекс.

Пасля камеральнай і навуковай апрацоўкі ўсе прадметы з апісаннямі і фатаграфіямі будуць мною апублікаваныя і размешчаныя ў агульным доступе", - кажа археолаг.

Можна зрабіць першае ў Гродне кафэ-музей

Спецыяліст адзначае, што знойдзеныя прадметы ў будучыні могуць стаць часткай экспазіцыі інтэр'ераў будучага кафэ, бо кафэ-музеі папулярныя ў Еўропе.

"Дзякуючы раскопкам на Замкавай у Гродне з'явілася такая ж унікальная магчымасць арганізаваць уласнае кафэ-музей, якое дапаможа паказаць атмасферу, культуру харчавання і жыцця гродзенцаў таго часу", - дзеліцца сваім бачаннем далейшага выкарыстання адкрытага гістарычнага аб'екта археолаг.

Інвестар, які займаецца рэканструкцыяй, пайшоў на непрадбачаныя дадатковыя фінансавыя выдаткі, каб выяўленыя старадаўнія памяшканні добрай захаванасці, дзе знайшлі ўсе прадметы, якія не былі разбураны ва ўгоду будоўлі, а закансерваваны і захаваны для наступнага выкарыстання. Яны ўвойдуць у перыметр будучага будынка.

У афармленне інтэр'еру кафэ плануецца ўключыць і некаторыя прадметы са знойдзенага прадметна-рэчавай комплексу. Акрамя таго, археолаг уласнаручна ўжо адрэстаўраваў больш за дзясятак прадметаў сталовага посуду - паліўных місак, талерак, гаршкоў, збаноў XVIII-XIX стагоддзяў для стварэння атмасферыва ўстанове.

Залаты скарб быў на суседняй вуліцы

Цікавыя знаходкі і скарбы даволі частая з'ява пры рэканструкцыі старадаўніх будынкаў у цэнтры Гродна. Адзін з самых цікавых і буйных скарбаў быў знойдзены ў доме вясной 2018 года на вуліцы 2-й Працоўнай, якая знаходзіцца прыкладна ў двухстах метрах ад будоўлі на Замкавай, 12. У скрыначцы з-пад тытуню, якая больш за 70 гадоў праляжала пад бэлькай столі яўрэйскага дома, апынуліся залатыя манеты Расійскай імперыі і міжваеннага польскага перыяду, кольцы, завушніцы, зліткі агульнай вагой каля 500 грамаў.

Скарб з вуліцы Працоўнай ацанілі ў 20 тысяч долараў, гэтую суму падзялілі паміж ўласнікам будынка і трыма будаўнікамі, якія знайшлі шкатулку з золатам. Сам скарб быў перададзены ў Гродзенскі гісторыка-археалагічны музей.

12
Тэги:
археалагічныя знаходкі, Гродна
Медсястра ў рэанімацыйным аддзяленні, архіўнае фота

Колькі ўрачоў і медсясцёр не хапае ў Беларусі

0
(абноўлена 17:37 27.05.2020)
Пэўны дэфіцыт назіраецца сярод медработнікаў усіх звёнаў - ад санітараў да ўрачоў-спецыялістаў.

МІНСК, 27 мая - Sputnik. Больш за сем тысяч вакансій для медыцынскіх работнікаў адкрыты сёння ў Беларусі, сведчаць дадзеныя Дзяржаўнай службы занятасці.

Рынак працы Беларусі традыцыйна адчувае пэўны дэфіцыт медыцынскіх работнікаў: вялікая колькасць вакансій для такіх спецыялістаў рэгіструецца ў рэспубліканскім банку вакансій пастаянна.

Па дадзеных на 27 мая, у Беларусі не хапае больш за сем тысяч медработнікаў. Часцей за ўсё патрабуюцца ўрачы - іх чакаюць 3230 працоўных месцаў.

Максімальны заробак, абяцаны ўрачу-спецыялісту, пачынаецца ад двух тысяч рублёў. Пры гэтым у пераважнай большасці (2823 вакансіі) даходы будуць больш за тысячу рублёў, а ў 785 - ніжэй за 500 рублёў.

Нямала адкрыта вакансій і на пасаду медыцынская сястра-спецыяліст: 3181. Максімальны заробак - ад 1,5 тысячы рублёў, пры гэтым больш чым палове (1759) абяцаюць заробак ніжэй за 500 рублёў.

Нарэшце, Беларусі патрабуюцца 1372 санітара. Максімальны даход - 1200 рублёў. У большасці ж (1022 вакансіі) магчымы заробак складзе да 500 рублёў.

Адзначым, што прыкметнае колькасць вакансій мяркуе працу не на поўную стаўку - гэтым можна часткова растлумачыць такую колькасць месцаў з вельмі нізкімі даходамі.

Паводле звестак Белстата, у красавіку сярэдні заробак у сферы аховы здароўя ў Беларусі склала 1056,9 рубля, з пачатку года яна вырасла на 17%.

0
Тэги:
Медыцына (навука), Беларусь