Жыхары вёскі Пагост Гомельскай вобласці падчас абраду Шчодры вечар

"Шчодрык" у Пагосце: дзе каза рогам, там жыта стогам

75
(абноўлена 15:10 14.01.2021)
Беларускія традыцыі зімой выклікаюць асаблівую цікавасць і не пазбаўлены свайго аўтэнтычнага шарму. Як берагуць свае звычаі на Палессі, разбіраўся Sputnik.

МІНСК, 14 сту – Sputnik. Вёска Пагост - месца ўнікальнае, з аднаго боку бяжыць паўнаводная Прыпяць, з другога закалыхвае ціхая Сцвіга. Здаецца, сама прырода настройвае палешукоў на спрадвечны традыцыйны лад.

Зіма ў вёсцы - час адмысловы. Калі ўся гаспадарка дагледжана, а ўраджай у засеках, надыходзіць пара святаў.

У чым асаблівая разыначка Шчодрага вечара ў Пагосце, даведаўся карэспандэнт Sputnik Станіслаў Андросік.

Маленькі чалавек вялікай справы

Беларускае свята "Шчодрык" заўсёды адзначаюць з 13 на 14 студзеня. Шмат гадоў таму па сутнасці так святкавалі Новы год, але змена календароў адыграла свой злы жарт з датамі. Тады звычай на Палессі выстаяў, а што будзе праз пару гадоў, пакуль незразумела.

Жители деревни Погост Гомельской области во время обряда Щедрый вечер
© Sputnik / Виктор Толочко
"Шчодрык" заўсёды адзначаюць з 13 на 14 студзеня

У Пагосце і нават далёка за мяжой ведаюць Кацярыну Аляксееўну Панчэню, якая не проста дапамагла аднавяскоўцам зберагчы свае традыцыі, але і вывела іх на міжнародны ўзровень, аднак пра гэта пазней.

Жители деревни Погост Гомельской области во время обряда Щедрый вечер
© Sputnik / Виктор Толочко
Прыбірацца Кацярыне Аляксееўне дапамагае новае пакаленне культурных работнікаў

Кацярына Аляксееўна, як і шмат гадоў таму, абавязкова ідзе "шчадраваць". Нам яна прызнаецца, што робіць гэта з трох гадоў, а ёй ужо пераваліла за 80. Раней яна "шчадравала" і па наказе душы, і па працы. Мясцовы дом культуры знаходзіўся пад яе чулым кіраўніцтвам больш за 30 гадоў.

Зараз гады ўжо бяруць сваё, і прыбірацца ганаровай жыхарцы Жыткавіцкага раёна дапамагае новае пакаленне культурных работнікаў.

Неад'емнай часткай "Шчодрыка" застаюцца калядоўшчыкі, і тут Кацярына Аляксееўна выразна дае зразумець: "У нас радзіліся толькі на Шчодрык, а на Раство прыбіраліся калядным строем".

Жители деревни Погост Гомельской области во время обряда Щедрый вечер
© Sputnik / Виктор Толочко
На Каляды ходзяць пераапранутыя рознымі татэмнымі жывёламі і птушкамі - казой, мядзведзем, ваўком, буслом

Сярод ражаных лічацца Мядзведзь, Сарока, Цыганка, Бусел і, вядома, Каза, як галоўны персанаж.

Цікава, што ў іх ліку вы не ўбачыце ні аднаго дарослага, толькі дзяцей розных школьных узростаў.

Жители деревни Погост Гомельской области во время обряда Щедрый вечер
© Sputnik / Виктор Толочко
Дзеці з задавальненнем удзельнічаюць у абрадзе

Аказваецца, так "нашчадкам перадаем, каб не забываліся", патлумачыла Кацярына Аляксееўна. Раней па вёсцы сапраўдныя цягнікі з саней ездзілі "шчадраваць", а цяпер сабраўся толькі маленькі паравозік з дзетак і работніц культурнай сферы.

Жители деревни Погост Гомельской области во время обряда Щедрый вечер
© Sputnik / Виктор Толочко
Сярод ражаных абавязкова ёсць Бусел

Дзякуючы ім, у XXI стагоддзі можна ўбачыць, як беларусы сотні гадоў таму адзначалі надыход Новага года.

"Пячыце ладкі"

"Шчадрэц колісь звалі - Васілей, Стары Новы год. Гэтя ўжо другая куцця, таму што Раство - першая куцця. На Хрышчэнне будзе трэццяя куцця. Усе абрады ў нас звязаныя са збажыною", - уводзіць у курс справы Кацярына Аляксееўна.

А каб свята атрымалася, па яе словах, трэба прыгаворваць: "Пячыце ладкі, каб цяляты былі гладкі", "пячыце блінцы, каб дзеці былі, як жарабцы".

Па прызнанні самой жанчыны, "ніхто ў гэтя лезці зараз ня хоча, вось і перадаю ўсё Ірыне Торчык".

Жители деревни Погост Гомельской области во время обряда Щедрый вечер
© Sputnik / Виктор Толочко
Каб "Шчодрык" атрымаўся, трэба прыгаворваць: "пячыце ладкі, каб цяляты былі гладкі", "пячыце блінцы, каб дзеці былі, як жарабцы".

А раней па вечарах у Пагосце на "Шчадрэц" усё прыгаворвалі і рыхтаваліся, цяпер і вёска ўжо не тая, таму што людзей у ёй амаль не засталося.

Кацярына Аляксееўна распавядае, што на свята было прынята рабіць запіскі: "Хто, што думае плахое мне, хай бярэ сабе і на першым полыме, як блінцы пякці, спальвалі".

На ўсю краіну адзін

Размовы з журналістамі - гэта адно, але і "шчадраваць" камусьці трэба. Разнамасная чарада весела выкатваецца на вуліцу. На "Шчодрык" трэба абавязкова спяваць гаспадарам хаты, куды прыходзяць калядоўшчыкі.

Жители деревни Погост Гомельской области во время обряда Щедрый вечер
© Sputnik / Виктор Толочко
Галоўная задача - зарадзіць энергіяй, каб у новым годзе і ўраджай быў, і гаспадарка квітнела

Галоўная іх задача - зарадзіць энергіяй, каб у новым годзе і ўраджай быў, і гаспадарка квітнела.

Для гэтага прыгаворваюць "дзе каза рогам, там жыта стогам", ад такой працы Каза хутка стамляецца і падае знясіленая проста ў снег.

Жители деревни Погост Гомельской области во время обряда Щедрый вечер
© Sputnik / Виктор Толочко
Калі Каза стамляецца і падае, гаспадары разумеюць: пара пачаставаць яе за старанні

Такі вось непразрысты намёк гаспадарам, што трэба шчодра пачаставаць за старанні. Лепш за ўсё для гэтага, вядома, падыходзіць сала, але ў вёсцы без лішніх размоў бяруць усё, што даюць.

Жители деревни Погост Гомельской области во время обряда Щедрый вечер
© Sputnik / Виктор Толочко
За песні і танцы гаспадары частуюць калядоўшчыкаў

Так паважная працэсія ходзіць ад двара да двара, пакуль не наступіць цемра, а торба не будзе набіта усялякімі пачастункамі даверху.

Пагост - вёска па-сапраўднаму ўнікальная, мясцовыя святы па заслугах ацанілі на самым высокім узроўні.

Жители деревни Погост Гомельской области во время обряда Щедрый вечер
© Sputnik / Виктор Толочко
Абавязковы атрыбут калядоўшчыкаў - Віфлеемская зорка

Звычай "Юраўскі карагод" атрымаў нават статус нематэрыяльнай гісторыка-культурнай каштоўнасці. Улады па тых часах выдзелілі казачныя 100 мільёнаў рублёў. Праўда, у Пагосце свайго "прыза" не дачакаліся і ўсе грошы роўным пластом разышліся па "культуры" Жыткавіцкага раёна.

Цяпер на чарзе грант ЮНЕСКА, і ў Пагосце перажываюць. Падтрымка мясцоваму Дому культуры павінна была прыйсці ў мінулым годзе, але пандэмія ўнесла свае праўкі ў чаканні палешукоў. Зараз у Пагосце чакаюць гэты грант, каб скласці печку і рыхтаваць пачастункі прама на вачах турыстаў, якія тонкім раўчуком ідуць на Палессе, каб пабачыць на свае вочы тое, чаго больш нідзе ўжо няма.

Жители деревни Погост Гомельской области во время обряда Щедрый вечер
© Sputnik / Виктор Толочко
Пагост - вёска па-сапраўднаму ўнікальная, мясцовыя святы па заслугах ацанілі на самым высокім узроўні

Замест эпілогу

У Доме культуры ўсё трымаецца на плячах Ірыны Іванаўны і Ірыны Ціханаўны, якія паціху збіраюць па хатах начынне, зробленае паляшукамі шмат гадоў таму. Тут можна ўбачыць і сапраўдныя кросны, палаці, лавы, і нават самаробны пратэз нагі.

Жители деревни Погост Гомельской области во время обряда Щедрый вечер
© Sputnik / Виктор Толочко
"Не пайду я, пойдуць людзі", - упэўнена Кацярына Аляксееўна

Жыццё, нягледзячы ні на што, б'е ў Пагосце ключом. Кацярына Аляксееўна не маркоціцца і, здаецца, зусім не перажывае, што будзе са "Шчодрыкам" у будучыні. На развітанне яна запэўнівае: "Не пайду я, пойдуць людзі".

75
Тэги:
Традыцыі і абрады, Шчадрэц, Палессе

Скульптар стварае творы мастацтва з металу ў стылі стымпанк - відэа

21
(абноўлена 16:00 16.01.2021)
Зварачны апарат, фантазія і залатыя рукі скульптара з Краснадара ператвараюць груду старых непатрэбных жалязяк з гаража ў творы мастацтва. Глядзіце на відэа, як аўтар стварае арт-аб'екты і дзе бярэ ідэі.

Скульптар Аляксей Кашанаў, вядомы таксама пад творчым псеўданімам "Панкрат", стварае творы мастацтва з металу ў стылі стымпанк з дапамогай самых простых інструментаў.

Аляксей у юнацтве захапляўся музыкай у жанры панк-рок, а стымпанк прыцягнуў яго спачатку з-за назвы. Пасля знаёмства з працамі ў гэтым стылі скульптар вырашыў стварыць нешта падобнае.

"Першае, што было зроблена ў гэтым кірунку, гэта такая рыбіна, там ужо балты былі, шасцерні, шрубы, калючы дрот, ланцугі. Мне спадабаўся вынік, і я вырашыў працягнуць рух у гэтым напрамку", - распавёў Аляксей.

Скульптар прызнаецца, што для працы выкарыстоўвае простыя інструменты: электразварку, балгарку, маску і малаток. А ідэі для новых твораў узнікаюць "сумбурна". Падштурхнуць аўтара да стварэння скульптуры можа радок з кнігі, куплет песні ці яркае перажыванне. І, як толькі з'яўляецца час, майстар рэалізуе задуманае.

У лістападзе 2020 года Аляксей Кашанаў прадставіў свае работы на персанальнай выставе, арганізаваць якую прапанавалі ў Краснадарскай краявой выставачнай зале выяўленчых мастацтваў. У 2020 годзе скульптар ужо выстаўляў там свае працы сумесна з Саюзам мастакоў авангарду. У снежні 2020 года Аляксей таксама прыняў удзел у сумеснай выставе ў музеі сучаснага мастацтва Эрарта ў Санкт-Пецярбургу.

Глядзіце таксама:

21
Тэги:
мастацтва, скульптура

Супергероі здзіўляюць пацыентаў дзіцячай бальніцы - відэа

18
(абноўлена 14:06 13.01.2021)
Маленькім пацыентам італьянскай бальніцы зладзілі сюрпрыз - іх наведалі супергероі. Глядзіце на відэа, як персанажы мультфільмаў і коміксаў "упалі" з даху.

Для хворых дзяцей, якія знаходзяцца ў педыятрычным аддзяленні бальніцы Сан-Паола ў Мілане, арганізавалі прыемны сюрпрыз.

Капітан Амерыка, Чалавек-павук, Халк, Жалезны чалавек, Бэтмен і Шрэк фактычна ўпалі з даху. Медперсанал і наведвальнікі бальніцы апладзіравалі шоу стоячы.

Героі мультфільмаў і коміксаў павіталі маленькіх пацыентаў з вокнаў палат, а некаторыя нават увайшлі ў педыятрычнае аддзяленне і падарылі маленькім пацыентам падарункі.

За маскамі супергерояў на самай справе хаваліся тэхнікі кампаніі па абслугоўванні і рамонце будынкаў і небаскробаў.

18
Тэги:
Мілан, дзеці, бальніца
Старшыня Камісіі па спартыўным праве Асацыяцыі юрыстаў Расіі, доктар юрыдычных навук, прафесар Сяргей Аляксееў

Мінск можа аспрэчыць рашэнне IIHF пра перанос хакейнага чэмпіянату - эксперт

8
(абноўлена 16:08 19.01.2021)
Рашэнне IIHF парушае статут арганізацыі і многія міжнародныя дакументы ў галіне спорту, беларускі бок павінен запатрабаваць кампенсацыі ўжо панесеных страт на арганізацыю першынства, лічыць расійскі юрыст Сяргей Аляксееў.

МІНСК, 19 сту – Sputnik. Рашэнне савета Міжнароднай федэрацыі хакея (IIHF) парушае статут арганізацыі, а таксама іншыя міжнародныя дакументы, заявіў старшыня камісіі па спартыўным праве Асацыяцыі юрыстаў Расіі Сяргей Аляксееў, каментуючы адмену федэрацыяй правядзення ЧС у Мінску. Ён падкрэсліў, што рашэнне можна абскардзіць у Спартыўным арбітражным судзе (CAS).

Таксама юрыст зазначыў, што беларускі бок можа запатрабаваць кампенсацыі страт, якія панесены пры арганізацыі чэмпіянату. Калі Мінск дакументальна пацвердзіць расходы, тады ёсць шанец гэтыя сродкі спагнаць.

"Гэта паспешлівае рашэнне, непрадуманае і юрыдычна непрапрацаванае. Яно можа негатыўна адбіцца і на маральным стане спартсменаў, можа дэмаралізаваць беларускіх спартсменаў", - дадаў ён.

Аляксееў удакладніў, што IIHF прыняла чыста палітычнае рашэнне.

"Рашэнне IIHF, прынятае па навядзенні членаў Еўрапарламента, уяўляе элемент ціску на "непаслухмяныя" краіны, якія паказваюць добрыя вынікі ў спорце", - адзначыў ён.

Эксперт упэўнены, што трэба дамагацца аргументаванага адказу МАК па прынятаму рашэнню, "каб спадзявацца не на сілу палітычнай кан'юнктуры і рэверансаў, а на сілу прававых нормаў, якія дзейнічаюць у сферы спартыўнага і алімпійскага руху".

Што не так з чэмпіянатам

Чэмпіянат свету па хакеі планавалі правесці ў сталіцах Беларусі і Латвіі. У панядзелак, 18 студзеня, Міжнародная федэрацыя хакея абвясціла, што Мінск пазбаўлены права на правядзенне мерапрыемства.

Рашэнне IIHF патлумачыла тым, што ў краіне існуюць праблемы з бяспекай з-за палітычнай сітуацыі, якая склалася. Таксама ёсць пытанні, звязаныя з пандэміяй каронавіруса.

Нагадаем, што раней Мінск заяўляў аб поўнай гатоўнасці правесці ЧС сваімі сіламі, калі Рыга адмовіцца ад сумеснай арганізацыі форуму. Цяпер статус Латвіі як суарганізатара чэмпіянату не вядомы, рашэнне па гэтым пытанні будзе разглядаць федэрацыя ў бліжэйшыя дні.

Што тычыцца кампенсацыі, Міжнародная федэрацыя хакея паабяцала выплаціць яе Беларусі, як толькі ўсе пытанні па канчатковым правядзенні форуму будуць вырашаны.

У Мінску ўжо выказалі шкадаванне з прычыны адмены чэмпіянату. Як заявіў старшыня Федэрацыі хакея Беларусі Дзмітрый Баскаў, турнір 2021 года быў бы праведзены не горш, чым у 2014 годзе. Паводле яго слоў, форум прыцягнуў бы ў краіну тысячы балельшчыкаў і журналістаў, якія "на свае вочы ўбачылі б прыгажосці Беларусі і пераканаліся ў бяспецы краіны".

Чытайце таксама:

8
Тэги:
Хакей, Беларусь, Чэмпіянат свету па хакеі 2021 года