Lord of the rings

Ад Гары Потэра да Уладара: лепшыя кнігі свету ў перакладзе на беларускую мову

170
(абноўлена 12:21 10.04.2021)
Квэст для тых, каму надакучыла чытаць замежную літаратуру на мове аўтараў і хочацца праверыць свае сілы.

Айчынныя перакладчыкі працуюць без перапынку: штогод на беларускую мову перакладаюць дзясяткі кніг. Менавіта таму падрыхтаваны спіс – не поўны. Тут толькі толькі вяршкі, бо сярод беларускіх перакладаў кожны зможа адшукаць штосьці на свой густ.

Сусветна вядомыя кнігі, якія можна пачытаць на беларускай мове – у падборцы Sputnik.

Гары Потар

Творчасць Джоан Роўлінг аказалася вельмі прывабнай для беларускіх перакладчыкаў. З ангельскай мовы кнігі пра філасовскі камень, патаемную залу, вязня Азкабана і келіх агню пераклаў Дзяніс Мускі.

Спіс перакладаў знакамітай гісторыі пра хлопчыка-чараўніка з рускай мовы на беларускую больш шырокі – тут акрамя пералічаных вышэй, частка пра Прынца-Паўкроўку і рэліквіі Смерці, "Квідыш скрозь стагоддзі", "Чароўныя істоты і дзе іх шукаць", "Байкі барда Біля". Пачытаць іх усе можна ў сеціве.

Што тычыцца друкаванага пераклада, ён з’явіўся ў 2020 годзе ў выдавецтве "Янушкевіч". Пераклад рабіла прафесійны лінгвіст з навуковай ступенню кандыдата навук, выкладчыца філалагічнага факультэта БДУ Алена Пятровіч. Менавіта дзякуючы ёй свет убачылі апавяданні Конан Дойла і Эдгара Аллана По, вершы Джэймса Морысана на беларускай мове.

Шэрлак Холмс

Зборнік з дваццаці апавяданняў пра ангельскага дэтэктыва, другі пасля "Прыгодаў пра Шэрлака Холмса", надрукаваны ў 1984 годзе. Па задуме гэтая кніга павінна была стаць апошняй у цыкле твораў пра Шэрлака Холмса, але праз некоторы час з’явілася апавяданне "Апошняя справа Холмса".

Пераклад на беларускую мову выйшаў у выдавецтве "Кнігазбор" у 2015 годзе, выканала яго Алена Казлова. Для ўсіх жадаючых набыць кнігу варта адзначыць, што наклад цалкам прададзены і дадруковак пакуль не было.  

Уладар пярсцёнкаў

Прафесара Толкіена абеларушваць пачалі ў 2000-ых. Раман-эпапею перакладалі на беларускую мову Дзмітрый Магілёўцаў і Крысціна Курчанкова  – часткі "Звяз Вярсцёнка", "Дзве вежы", "Вяртанне Караля".

Адну з самых папулярных кніг XX стагоддзя можна прачытаць у перакладзе на 38 моў свету. Але зрабіць гэта вельмі складана, бо многія імёны і геаграфічныя назвы ў арыгінальным тэксце маюць стараанглійскія, валійскія і скандынаўскія карані, якія могуць зразумець англамоўныя чытачы. Што тычыцца рускамоўных – для іх гэтая задачка можа быць з зорачкай. На дадзены момант вядома восем перакладаў на рускую мову.

Хронікі Нарніі

Яшчэ адзін твор з катэгорыі "Фэнтэзі" на беларускую мову пераклала Надзея Кім. Разам з Толкінам Льюіс лічыцца заснавальнікам і найлепшым прадстаўніком гэтага жанру.

Серыя кніг пра Нарнію карыстаецца вялікай папулярнасцю ва ўсім свеце. За гэты час было прададзена 120 мільёнаў копіяў "Хронік" на 41 мове свету.

Пыха і перадузятасць

Раман "Пыха і перадузятасць" Джэйн Остэн убачыў свет на пачатку XIX стагоддзя, а яго беларускамоўны пераклад з’явіўся амаль праз два стагоддзі – у 2019 годзе. Пераклала адзін з самых папулярных у свеце твораў англійскай літаратуры Ганна Якута, на рахунку якой "Не адпускай мяне" Кадзуа Ісігура і іншыя замежныя творы.

Дарэчы, класічным перакладам на рускую мову лічыцца пераклад Імануэля Маршака.

За доўгую літаратурную гісторыю па рамане знялі некалькі фільмаў – тэлесерыялы ў 1980 і 1995 годзе і поўнаметражны фільм у 2005 годзе з Кірай Найтлі ў галоўнай ролі. Цікава было б паслухаць, як гучыць знакамітая акторка па-беларуску.

Каханне падчас халеры

Раман знакамітага калумбійскага пісьменніка, лаўрэата Нобелеўскай прэміі 1982 года Габрыеля Гарсія Маркес распавядае пра каханне і перыпетыі жыцця прыгажуні Фэрміны Даса і Флярэнтына Арыса.

У перакладзе Карласа Шэрмана на беларускую мову кніга "Каханне падчас халеры" выйшла ў 2017 годзе ў выдавецтве Янушкевіч. Шэрман перакладаў з іспанскай на беларускую і наадварот. Дзякуючы яму іспанцы змаглі прачытаць "Дажыць да світання ", "Абеліск " і "У тумане " Васіля Быкава, творы Янкі Купалы і Якуба Коласа, Рыгора Барадуліна і Івана Шамякіна.

Палёт над гняздом зязюлі

Часопіс Time уключыў гэты раман у спіс лепшых англамоўных твораў з 1923 па 2005 год, яго, як і "Вялікага Гэтсбі " неаднаразова спрабавалі забараніць на тэрыторыі ЗША.

Існуе некалькі перакладаў рамана на рускую мову, а на беларускую кнігу пераклаў Аляксей Знаткевіч у 2017 годзе, надрукавала выдавецтва Янушкевіч.

Як і шматлікія літаратурныя бестсэлеры раман экранізавалі, але экранізацыю 1975 года крытыкаваў сам Кен Кізі.

Уладар

Нечакана, але беларускія перакладчыкі не пакінулі без увагі і найбольш вядомы твор выбітнага італьянскага палітычнага дзеяча і мысляра, філосафа і літаратара эпохі Адраджэння Нікало Макіявэлі.

Трактат, у якім апісваецца метадалогія захопу ўлады, метады кіравання і навыкі, неабходныя для ідэальнага кіраўніка, пераклаў у 2008 годзе на беларускую мову Зміцер Колас.

Кніга прадстаўляе цікаўнасць яшчэ і ў тым, што напісана была ў 1513 годзе, а апублікаваная толькі ў 1532 годзе праз пяць гадоў пасля смерці аўтара.

Байцоўскі клуб

Раман амерыканскага аўтара Чака Паланіка ўбачыў свет у 1996 годзе ў ЗША, а ў 1999 годзе Дэвід Фінчэр зняў аднаіменны фільм, галоўныя ролі ў якім ыканалі Брэд Піт і Эдвард Нортан. Варта толькі ўявіць, як гэты тандэм размаўляе па-беларуску, дрыжыкі бягуць па спіне і замірае сэрца кожнай беларусачкі.

Крыху наблізіць фантазіі беларускамоўных дзяўчат да рэальнасці, дапаможа кніга выдавецтва "Логвінаў" з серыі "Амерыканка", надрукаваная ў 2013 годзе  ў перакладзе Сержа Мядзведзева.

Небяспечнае лета

Па назве гэтай кнігі з першага погляду, магчыма, складана здагадацца, аб чым пойдзе размова, але яе персанажаў ведае кожны. Гісторыі пра мумітроляў шведскай пісьменніцы Тувэ Янсан сталі сімвалам дзяцінства для многіх пакаленняў, у тым ліку і беларусаў.

Казачная аповесць "Небяспечнае лета" – толькі адна кніга з серыі пра казачных істот, якіх прыдумала шведская пісьменніца і мастачка. Пераклад убачыў свет у 2014 годзе пры дапамозе Зміцера Коласа.

170
Тэги:
аўтар, Квэсты, Уладар пярсцёнкаў, Гары Потэр, Літаратура, Беларуская мова, Беларусь
Генерал-лейтэнант Канстанцін Ракасоўскі на камандным пункце 16-й арміі, снежань 1941 года

Новая версія з'явілася ў гісторыі аб нараджэнні Ракасоўскага

31
(абноўлена 11:53 17.05.2021)
Сенсацыйная навіна аб тым, што маршал Перамогі нарадзіўся ў Целяханах, пачынае абрастаць падрабязнасцямі. Якія нюансы ў біяграфіі савецкага палкаводца яшчэ трэба будзе вывучыць, разбіраўся Sputnik.

Напярэдадні святкавання Дня Перамогі стала вядома, што ў архіве адшукалі метрычную кнігу, у якой чорным па белым напісана, што Канстанцін Ракасоўскі нарадзіўся ў 1889 годзе ў беларускіх Целяханах.

Здавалася, што інтрыга з месцам і годам нараджэння славутага ваеначальніка вырашылася раз і назаўжды, але, як часта бывае з сучаснымі адкрыццямі, гэтая гісторыя стала абрастаць падрабязнасцямі і цікавымі версіямі.

Унук маршала Канстанцін Ракасоўскі распавёў карэспандэнту Sputnik, што для яго запіс у метрычнай кнізе стаў адкрыццём, але яснасці з паходжаннем вядомага палкаводца не дадаў.

Варшава або Целяханы

"Я ведаю са слоў маёй маці, што Канстанцін Ракасоўскі казаў ёй, што нарадзіўся 21 снежня 1896 года ў Варшаве. Дакументы, якія пацвярджаюць гэта, калі яны існуюць, пакуль нікім не знойдзены", - канстатаваў ён.

Родственники маршала Советского Союза Константина Рокоссовского: правнучка Ариадна, внук Константин и дочь Надежда (слева направо)
© Sputnik / Сергей Пятаков
Сваякі маршала Савецкага Саюза Канстанціна Ракасоўскага: праўнучка Арыядна, унук Канстанцін і дачка Надзея (злева направа)

Па версіі ўнука, у метрычнай кнізе запісана дата і месца нараджэння старэйшага брата ваеначальніка, які, відаць, памёр, калі быў зусім маленькім. Зараз для пацверджання гэтай версіі трэба шукаць запісы ў метрыках у Польшчы ці Беларусі аб смерці старэйшага брата Канстанціна Ракасоўскага.

Унук маршала ужо напісаў ліст у Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі, дзе выклаў сваё бачанне сітуацыі. Беларускія архівісты ўжо вывучаюць усе магчымыя варыянты, вядуць даследаванні і абяцалі афіцыйна адказаць на зварот Канстанціна Ракасоўскага.

"Тое, што бацькі Ракасоўскага не былi (ці не заўсёды былі) тымі, кім ён сам пісаў у сваіх біяграфіях, мне даўно было ясна. У пасведчанні аб смерці бацькі Ракасоўскага напісана - прыватны афіцыяліст, што азначае, што ён быў наёмным кіраўніком якойсьці прыватнай уласнасці", - распавёў унук.

Усе дарогі вядуць у архівы

На яго думку, паколькі ў Целяханах не было і няма чыгункі, дзе мог бы працаваць Ксаверый Ракасоўскі, лагічна выказаць здагадку, што ён працаваў кіраўніком на шкляным заводзе Пуслоўскіх.

Запись о рождении Константина Рокоссовского в метрике
© Sputnik / Виктор Толочко
Запіс аб нараджэнні Канстанціна Ракасоўскага ў метрыцы

"У дакументах, знойдзеных у Беларусі, супадае і імя будучага маршала, і імёны бацькоў. Розніца ў даце нараджэння ў сем гадоў абвяргае ўсе цалкам. Таму я і высунуў гэтую версію", - растлумачыў Канстанцін Ракасоўскі.

Зараз беларускія архівісты шукаюць запісы аб магчымай смерці старэйшага брата ваеначальніка, але верагодна, гэта будзе не так проста. Бо па сямейных паданнях, Ракасоўскія шмат пераязджалі, і дзіця магло памерці ўжо ў Варшаве ці яшчэ ў якім-небудзь горадзе.

"Ён мог памерці дзіцем, а бацькі, калі ў іх нарадзіўся яшчэ адзін сын, назвалі яго ў гонар брата таксама Канстанцінам. Тады гэта было даволі распаўсюджана, што ў выпадку смерці дзіцяці наступнага называлі яго імем", - адзначыў ўнук.

Патрэбны дакументы з архіва

Праўда, Канстанцін Ракасоўскі прызнаецца, што яму нічога не вядома на самай справе пра старэйшага брата яго дзеда, таму што ў сям'і заўсёды гаварылі пра тое, што, апроч хлопчыка былі яшчэ дзве дзяўчынкі, але пра дзіця, якое магло памерці ў раннім узросце, не расказвалі нічога.

Зараз беларускія архівісты, паводле яго слоў, вывучаюць матэрыялы, каб высветліць як мага больш пра Антаніну Аўсяннікаву. Бо пра бацьку Ракасоўскага ў польскіх архівах ёсць звесткі, і яны вывучаны, а пра яго маці нічога няма.

"Пра тое, што яна пахавана ў Целяханах таксама дакументаў няма. Архівісты будуць іх шукаць і, магчыма, знойдуць іх", - спадзяецца унук маршала.

У завяршэнне Канстанцін Ракасоўскі запэўніў, што ён "не трымаецца за Варшаву" і яму ўсё роўна, дзе на самай справе нарадзіўся яго дзед. Галоўнае, каб "гэта было пацверджана дакументамі".

"Знойдзеныя дакументы я пакуль не лічу пацвярджэннем таго, што гэта нарадзіўся менавіта ён", - падсумаваў унук легендарнага маршала.

Чытайце таксама:

  • Чаму Ракасоўскі мог хаваць сваё паходжанне, растлумачылі ў Нацархіве
  • Ракасоўскі - беларус? Устаноўлены новы факт у біяграфіі палкаводца
  • Парад 1945-га: як адзначылі Перамогу ў Вялікай Айчыннай на Чырвонай плошчы
31
Тэги:
біяграфія, Канстанцін Ракасоўскі, гісторыя, версія

"Ноч музеяў" на "Лініі Сталіна": рэканструкцыя бою Афганскай вайны відэа

12
(абноўлена 10:44 17.05.2021)
Рэканструктары паказалі эпізод захопу савецкіх спецыялістаў у Мазары-Шарыфе правінцыі Балх. Глядзіце на відэа, як гэта было.

Акцыю "Ноч музеяў" штогод адзначаюць у многіх краінах свету. Беларусь - не выключэнне. У гісторыка-культурным комплексе "Лінія Сталіна", да прыкладу, паказалі рэканструкцыю адной з баявых бітваў. На гэты раз - эпізод Афганскай вайны. Падзея 1983 году - захоп савецкіх спецыялістаў у Мазары-Шарыфе правінцыі Балх.

Эпізод пра тое, як савецкія спецыялісты, якія працавалі на хлебакамбінаце, вярталіся ў свой населены пункт на грузавіку і без якога-небудзь суправаджэння аховы, бо раней мяцежнікаў тут не было. Але вяртання дадому спецыялістаў так і не дачакаліся.

Зрэшты, на "Лініі Сталіна" у "Ноч музеяў" была не толькі рэканструкцыя з прымяненнем піратэхнікі і баявых машын. У праграму таксама ўвайшлі экспазіцыя "Наш браняпоезд", квэст па пошуку стралковай зброі, катанне на ваеннай тэхніцы. А завяршылася праграма святочным феерверкам.

Глядзіце таксама:

12
Тэги:
відэа, Гістарычная рэканструкцыя, Лінія Сталіна, Ноч музеяў
Яблыневы цвет у кроплях дажджу

Сіноптыкі: да сярэдзіны тыдня ў Беларусі адчувальна пахаладае

14
(абноўлена 18:00 17.05.2021)
Пахаладанне ў рэспубліку ў чацвер 20 траўня прынясе цыклон з Украіны - тэмпература паветра месцамі апусціцца да + 10°С.

МІНСК, 17 траўня - Sputnik. Адчувальнае пахаладанне чакаецца ў Беларусі да сярэдзіны гэтага тыдня, паведамілі ў Рэспубліканскім цэнтры па гідраметэаралогіі, кантролі радыёактыўнага забруджвання і маніторынгу навакольнага асяроддзя.

Паводле інфармацыі сіноптыкаў, на аўторак у рэспубліцы абвешчаны жоўты ўзровень небяспекі з-за моцных дажджоў, якія суправаджаюцца навальніцамі, і туманаў. Пры гэтым днём будзе цёпла - да + 21°С, а на паўднёвым усходзе краіны - да + 23°С.

У сераду 19 траўня надвор'е істотна не зменіцца - яго па-ранейшаму будуць вызначаць атмасферныя франты: чакаюцца дажджы з навальніцамі, а днём паветра прагрэецца да + 19°С, на ўсходзе Беларусі - да + 22°С.

Умовы надвор'я пагоршацца ў чацвер 20 траўня: на тэрыторыю рэспублікі прыйдзе халодная частка цыклона з Украіны: зноў пройдуць дажджы, месцамі прагназуецца парывісты вецер, а дзённая тэмпература паветра будзе знаходзіцца ў межах ад +10 да + 17°С.

Чытайце таксама:

14
Тэги:
пахаладанне, Беларусь, сіноптыкі