Валенцій Ваньковіч

Спадчына Ваньковіча: Пушкіна страцілі, Міцкевіча прасілі паўтарыць

152
Спаўняецца 215 гадоў са дня нараджэння беларускага жывапісца Валенція Ваньковіча. У Беларусі да апошняга часу не было ні адной карціны таленавітага жывапісца.

Вера Дашкевіч, Sputnik

У Валенція Ваньковіча дзіўныя адносіны з датамі. Доўгі час лічылася, што ён нарадзіўся зімой. Вікіпедыя дагэтуль сцвярджае, што беларускі мастак з'явіўся на свет 14 лютага. Даследчыкі жыцця Ваньковіча адзначаюць, што блытаніна паўстала збольшага па няведанні, збольшага з-за таго, што 14 лютага адзначаюць дзень Святога Валянціна.

Валенцій Ваньковіч нарадзіўся 12 траўня. І 12 мая праз 42 гады яго не стала.

Полацк, Вільню, Пецярбург

Будучы мастак нарадзіўся ў мястэчку Калюжыцы (цяпер Бярэзінскі раён Мінскай вобласці). Праз пяць гадоў сям'я пераехала ў Мінск — старшы Ваньковіч атрымаў пасаду мінскага суддзі. Валенцій вучыўся спачатку ў Полацкім езуіцкім калегіуме, затым у Віленскім універсітэце.

 Першыя ж студэнцкія выставы прынеслі яму прэміі. Яго прызнавалі як партрэтыста. Пазіраваць таленавітаму студэнту згаджалася нават еўрапейская знакамітасць — скрыпач і кампазітар Караль Ліпіньскі. Імя Ліпіньскі ў той час гучала ў адным шэрагу з Паганіні.

 Як лепшага выпускніка ўніверсітэта ў 1824 годзе Ваньковіча накіравалі ў Пецярбургскую акадэмію мастацтваў, чатыры гады ў якой апынуліся дзіўна плённымі: Ваньковіч знаёміцца ​​і мае зносіны з Аляксандрам Пушкіным, Васілём Жукоўскім і Пятром Вяземскім, уступае ў шлюб і становіцца бацькам, але галоўнае — паспяхова піша. Яго малюнкі адзначаюць сярэбранымі медалямі Акадэміі мастацтваў, а за кампазіцыю "Подзвіг маладога кіяўляніна пры аблозе Кіева печанегамі ў 968 годзе" ён атрымлівае Малы залаты медаль.

Міцкевіч і Пушкін

Партрэты сваіх знаёмых паэтаў Пушкіна і Міцкевіча Валенцій Ваньковіч пісаў паралельна яшчэ падчас вучобы ў Пецярбургскай акадэміі. Аднак лёс у палотнаў склаўся па-рознаму. Партрэт Пушкіна публіка не прыняла, да 1863 года ён захоўваўся ў мінскім маёнтку мастака ў Вялікі Сляпянцы, а потым знік. У той год маёнтак Ваньковічаў канфіскавалі за ўдзел яго гаспадара, сына мастака, у паўстанні. Аб партрэце Пушкіна захавалася толькі адзін рэчавы напамін — падрыхтоўчы накід Ваньковіча да гэтай карціны.

Партрэт Міцкевіча, наадварот, чакаў грандыёзны поспех. Ваньковіч напісаў паэта на фоне скалы Аюдаг, уражаны "Крымскімі санэтамі", якія Міцкевіч напісаў у спасылцы. Карціна настолькі спадабалася і публіцы, і самому герою, што Ваньковічу прыйшлося выканаць некалькі маляўнічых копій. Адна з чатырох некаторы час захоўвалася ў Беларусі, але потым таксама знікла. Ёсць меркаванне, што зараз яна знаходзіцца ў адным з музеяў Варшавы.

Гістарычны погляд

У 1829 годзе Ваньковіч вярнуўся ў Мінск, працаваў у сваім маёнтку ў Малой Сляпянцы, пісаў партрэты і палотны на гістарычную тэматыку —  у прыватнасці, пераасэнсаваў дзіцячыя ўражанні ад падзей 1812 года, калі французскія войскі ўваходзілі ў Мінск. Вынікам гэтых разважанняў сталі карціны "Напалеон каля вогнішча",  "Напалеон над картай Еўропы",  "Апафеоз Напалеона", "Напалеон на востраве Святой Алены".

У 1830-м Валенцій Ваньковіч ледзь не далучыўся да нацыянальнага паўстання, нават купіў верхавога каня і зброю, але нечакана захварэў.

Потым былі доўгае падарожжа па Еўропе і смерць у Парыжы. Ён памёр ад сардэчнай недастатковасці на руках у свайго даўняга сябра Адама Міцкевіча ва ўзросце 42 гадоў.

Юбілей

З нагоды 215-годдзя са дня нараджэння мастака ў мінскім музеі "Дом Ваньковічаў" 12 мая пройдуць урачыстыя мерапрыемствы — мітынг і ўскладанне кветак да помніка жывапісца.

Затым дзеянне перамясціцца ў музычную гасцёўню музея, дзе адбудзецца канцэрт салістаў Беларускай дзяржаўнай філармоніі. Акрамя таго, гасцям вечара будзе прадстаўлена першая мастацкая кніга, прысвечаная Ваньковічу. Аповесць "Сярэбраныя таполі" прэзентуе аўтар беларускі пісьменнік Яўген Хвалей, паведаміў Sputnik загадчык філіяла Музей "Дом Ваньковічаў" Сяргей Вечар.

Зараз у Беларусі знаходзіцца адзіная карціна Валенція Ваньковіча "Партрэт паэта Томаша Зана",  якую ў 2013 годзе на аўкцыёне набыў у прыватнага расійскага калекцыянера ААТ "Белгазпрамбанк".

152
Тэги:
жывапіс, Юбілей, Выяўленчае мастацтва, культура і мастацтва, Мастацтва, Валенцій Ваньковіч, Мінск, Беларусь
Нараджэнне Хрыстова

Калядны пост: да пуцяводнай Каляднай зоркі засталося 40 дзён

160
(абноўлена 16:51 27.11.2020)
Народная прыкмета - не шкадуйце грошай на падарункі родным, блізкім і знаёмым падчас Каляднага посту.

МІНСК, 28 ліс — Sputnik. Праваслаўныя вернікі 28 лістапада ўступяць у Калядны пост або Піліпаўку, які доўжыцца роўна 40 дзён і завершыцца 6 студзеня наступнага года.

У народзе гэты пост называюць Піліпаўка, таму што ён наступае заўсёды 28 лістапада, адразу ж пасля дня шанавання апостала Піліпа. 27 лістапада вернікі маліліся апосталу пры розных хваробах, але асабліва пры хваробах вачэй, а таксама ў смутку.

Пост перад Калядамі — гэта апошні шматдзённы пост у годзе. У іерархіі праваслаўных святаў Божае Нараджэнне займае другое месца пасля Вялікадня, яму папярэднічае 40-дзённы пост.

Там нагадалі, што праваслаўная царква выконвае 4 шматдзённыя пасты — Калядны, Вялікі перад Вялікаднем, Пятроў пост пасля Тройцы і Успенскі пост у жніўні. Акрамя гэтага ёсць у годзе тры аднадзённых. Таксама праваслаўныя павінны пасціцца ў сераду і пятніцу. У выніку — больш за 280 посных дзён у годзе.

Рыба дазваляецца

Па словах святароў, пост Каляднай Чатырохдзесятніцы не такі строгі, як пост перад Вялікаднём і ў суботу і ў нядзелю, аж да 2 студзеня можна есці рыбу.

Таксама можна есці рыбу ў вялікія святы — Увядзенне ў храм Прасвятой Багародзіцы (4 снежня), на Мікалая (19 снежня) на апосталаў Мацвея (29 лістапада) і Андрэя Першазванага (13 снежня), Аляксандра Неўскага (6 снежня).

Распавядаючы пра патрабаванні паста ў дачыненні да ежы, святары падкрэслілі, што "важней пасціцца не проста цялесна, але духоўна. У сувязі з гэтым святары нагадалі словы старцаў: "Ешце ўсё, адзін аднаго не ешце".

Для маленькіх дзетак, пажылых і хворых людзей, а таксама жанчын, якія чакаюць нараджэння дзяцей і якія кормяць, пост, як правіла, не такі строгі, як для астатніх вернікаў.

Святары нагадалі, што пяць узроўняў строгасці посту — ёсць поўнае ўстрыманне ад ежы; сухаядзенне; гарачая ежа без алею; гарачая ежа з маслам (раслінным); ужыванне рыбы.

Святы падчас паста

На час каляднага посту прыпадае сустрэча Новага года. Па словах святароў, у апошні дзень адыходзячага года ў праваслаўных храмах служаць Навагодні малебен. У апошні час у многіх прыходах з'явілася традыцыя служыць у навагоднюю ноч літургію — што дазваляе правесці свецкае свята радасна.

У другі дзень новага года 2 студзеня заўсёды адзначаецца прадсвята Божага Нараджэння і на наступны дзень пачынаецца больш строгі пост — у суботу і нядзелю нельга есці рыбу.

На 6 студзеня прыходзіцца Калядная Куцця. На небе з'яўляецца Віфлеемская зорка — самая першая і яркая ў гэтую ноч. У храмах чытаюцца Царскія гадзіны, сказалі святары. Яны нагадалі, што служба Царскія гадзіны чытаецца тры разы на год — перад Калядамі, у Вялікую Пятніцу перад Вялікаднём і напярэдадні Святога Богаяўлення.

Акрамя гэтага, напярэдадні Нараджэння Хрыстова, якое заўсёды адзначаецца 7 студзеня па новым стылі, у праваслаўных храмах здзяйсняецца Усяночнае трыванне, якое паступова пераходзіць у раннюю літургію.

Народныя традыцыі і табу Пiлiпаўкi

Распавядаючы пра народныя традыцыя і павер'і на Піліпаўку, этнографы адзначылі: з-за таго, што светлавы дзень быў самым кароткім у годзе, людзі казалі: "На Пiлiпауку дзень да паўдня".

Лічылася, што па вечарах гаспадыня не павінна месці падлогу ў хаце.

У народзе заўважылі, калі на працягу Піліпаўкі хадзіць на кірмаш і рабіць шмат пакупак, то наступны год будзе багатым і шчаслівым, распавялі суразмоўцы Sputnik. Таксама нельга было шкадаваць грошай на падарункі сваім родным, блізкім і сябрам.

Калі ў першы тыдзень паста стаяць маразы, можна чакаць добры ўраджай хлеба.

160
Тэги:
рождественский пост, пост, БПЦ, Беларусь
Тэмы:
Калядны пост: каталікі і праваслаўныя рыхтуюцца да Нараджэння Хрыстова
По теме
Беларускія Каляды
Снег

Які сёння дзень: 28 лістапада 2020 года

143
(абноўлена 11:21 20.11.2020)
Гэты дзень з'яўляецца трыста трыццаць трэцім па грыгарыянскім календары, да канца года застаецца 33 дні.

Сёння пачынаецца Калядны, або Вялікі пост. Якія яшчэ падзеі адбыліся 28 лістапада і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 28 лістапада

  • У 1923 годзе было заснаванае літаратурнае аб'яднанне "Маладняк".

Хто нарадзіўся 28 лістапада

  • 1931 год: Генадзь Кляўко, беларускі паэт, перакладчык.
  • 1958 год: Уладзімір Карват, беларускі ваенны лётчык, першы Герой Беларусі.

Таксама сёння нарадзіліся рускі паэт Аляксандр Блок і амерыканскі філосаф Том Рыген.

28 лістапада ў народным календары

У гэты дзень праваслаўныя вернікі шануюць памяць святых Гурыя, Самона і Авіва. У народзе 28 лістапада завецца Гурыеў дзень. Сёння пачынаецца апошні ў годзе пост – Калядны, або Вялікі пост, які таксама завуць Піліпаўка.

Ёсць прыказка: "Прыехаў Гур'ян на пярэстай кабыле". Конь часта выступаў у народных вераваннях як абаронца ад злых сіл. Акрамя таго, лічыцца, што на зіму нячысцікі хаваюцца пад зямлю, таму што баяцца маразоў.

Кажуць, што "з Піліпаўкі дзень толькі да палудня". Пасля пачынае хутка цямнець. Калі на Гурыя выпаў снег, лічылі, што праляжыць ён да самай веснавой паводкі.

У гэты час асабліва баяліся ваўкоў, якія пачыналі збірацца ў зграі і падыходзіць блізка да дамоў.

143
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей
Паэт Якуб Колас - Народны паэт Беларускай ССР

Тэст: ці пазнаеце вы беларускіх паэтаў і пісьменнікаў па вачах?

349
(абноўлена 16:49 27.11.2020)
Кажуць, што вочы - люстэрка душы. Прайдзіце тэст і даведайцеся, наколькі добра ведаеце вы беларускіх літаратараў у твар.

Упэўненыя, што беларускую літаратуру вы ведаеце добра, а вось ці пазнаеце вы аўтараў родных твораў па іх позірках? Sputnik прапануе ўважліва зазірнуць у вочы знакамітых літаратурных дзеячаў Беларусі і паспрабаваць успомніць, хто намаляваны на фотаздымку. 

Чытайце таксама:

349
Тэги:
тэст, Беларуская літаратура