літаратурнае аб'яднанне Узвышша

Язэп Пушча - ахвяра свайго часу

618
(абноўлена 11:20 20.05.2015)
Сёння спаўняецца 113 гадоў са дня нараджэння вядомага беларускага літаратурнага дзеяча

МІНСК, 20 мая — Sputnik. Язэп Пушча (сапраўднае імя — Іосіф Паўлавіч Плашчынскі), выбітны беларускі літатурны дзеяч даваеннага часу. З'яляўся адным з арганізатараў літаратаурных аб'яднанняў "Маладняк" і "Узвышша".

Нарадзіўся паэт у вёсцы Каралішчавічы Мінскага павета 20 мая 1925 года і лічыцца адным з самых цікавых і арыгінальных беларускіх паэтаў 20-х гадоў XX стагоддзя.

У 1918 годзе паступіў у Мінскае рэальнае вучылішча, у 1921 стаў слухачом курсаў беларусазнаўства пры Наркамсавеце БССР, адначасова працаваў выкладчыкам мовы і літаратуры. У 1923 годзе разам з іншымі дзеячамі культуры заснаваў першае беларускае літаратурнае аб'яднанне "Маладняк".

Плашчынскі меў прагу да ведаў: акрамя вучылішча, скончыў педагагічны факультэт БДУ, пасля другога курса перавёўся ў Ленінградскі універсітэт.

Першае апавяданне выдаў у 1922 годзе пад псеўданімам Лясун, і да 1930 года выдаў некалькі паэтычных кніг.

Беларускі паэт Язэп Пушча
Беларускі паэт Язэп Пушча

Паэзія Пушчы апявала новае савецкае жыццё, раскрывала радасны стан разняволенага працаўніка — часта праз ранішні, вясновы пейзаж. Ёй уласцівыя глыбокі лірызм, танальнасць светлай споведзі-разважанні, выкарыстанне сродкаў народнай песні.

Найбольшую вядомасць набылі яго "Лісты да сабакі".

У 1930- м годзе паэт быў арыштаваны за ўдзел у "контррэвалюцыйнай арганізацыі" і "антысавецкай агітацыі" і асуджаны на 5 гадоў пазбаўлення волі. Пасля вызвалення да пачатку вайны працаваў у Мурманскім раёне Уладзімірскай вобласці і займаўся настаўніцкай дзейнасцю.

Да высылкі за паспеў выдаць зборнікі вершаў "Раніца рыкае", "Vita", "Дні вясны", "Песні на руінах", а таксама паэмы "Песня вайны" і "Цень Консула", прасякнутыя ўражаннямі аб Першай сусветнай вайне. Была падрыхтавана да выдання кніга "Мой маніфест", якую паэт схаваў у вуллі, але пасля арышту кнігу знайшла і спаліла сястра Пушчы. Быў падрыхтаваны да друку, але не выйшаў зборнік лірыкі "Грэшная кніга". У канцы 1920-х ускладніліся пошукі паэта, у некаторых яго творах прагучалі песімістычныя ноты.

Для твораў пасляваеннага часу характэрна ўзбагачэнне ўтрымання, пашырэнне паэтычнага далягляду.

Пасля прыезду ў Мінску ў друку з'яўляюцца вершаваная казка "На Бабрыцы", кніга "Вершы і паэмы" і зборнік "Пачатак легенды".

Пушча займаўся і перакладчыцкай дзейнасцю. На беларускую мову пераклаў аповесць Аляксея Талстога "Дзяцінства Мікіты". 

Асобныя творы Пушчы пакладзены на музыку.

Язэп Пушча адзін з тых паэтоў, чый лёс і творчасць сталі ахвярамі свайго часу.

Многія творы, напісаныя да 1930 года, не захаваліся ў першапачатковым выглядзе, а у зборніках 60-х гадоу былі надрукаваны перапрацаваныя варыянты. Зразумела, што ў савецкі час усе падзеі, літаратурньїя і грамадскія, тлумачыліся паводле палітьічных меркаванняу. Фактычна тое, што не умацоўвала і не прыхарошвала сістэму, не мела права на існаванне.

618
Тэги:
Гісторыя, Літаратура, Жыццё знакамітых людзей, Язэп Пушча, Беларусь
Каментары