Міністр замежных спраў СССР, член Палітбюро ЦК КПСС Андрэй Андрэевіч Грамыка

Містэр "Не": самы вядомы савецкі дыпламат быў родам з Беларусі

66
(абноўлена 16:20 10.02.2017)
Яго называлі "Містэрам "Не" за цвёрдасць і непахіснасць пазіцыі, на працягу многіх гадоў ён узначальваў знешнепалітычнае ведамства самай вялікай краіны свету і ўсёй сваё дзейнасцю патрабаваў аднаго - павагі да сваёй краіны.

Дыпламатычнай службе Андрэй Грамыка аддаў амаль паўстагоддзя, прыйшоўшы на яе ў гады сталінскіх чыстак і зрабіўшы ўзорную кар'еру: загадчык амерыканскім аддзелам, саветнік амбасады ў Вашынгтоне, амбасадар у Злучаных Штатах, пастаянны прадстаўнік пры ААН, намеснік міністра замежных спраў, пасол у Лондане, першы намеснік міністра. У Дзень дыпламатычнага работніка карэспандэнт Sputnik Ганна Сакалова ўзгадала некаторыя значныя вехі з біяграфіі знакамітага дыпламата.

Планаваў застацца ў Беларусі

Нарадзіўся будучы дыпламат у 1909 годзе ў вёсцы Старыя Грамыкі Веткаўскага раёна, якой ужо няма на карце — пасля чарнобыльскай трагедыі яна так i не ажыла. Бацькі былі з сялян, пры гэтым маці адрознівалася вялікай любоўю да кніг, за што ў вёсцы яе звалі "прафесарам".

В белорусской деревеньке Старые Громыки родился человек, который потом станет одним из главных архитекторов мировой политики и безопасности
© Sputnik / Мария Амелина
У беларускай вёсачцы Старыя Грамыкі нарадзіўся чалавек, які потым стане адным з галоўных архітэктараў сусветнай палітыкі і бяспекі

Пасля заканчэння мясцовай сямігодкі Андрэй паступіў у прафесійна-тэхнічную школу ў Гомелі. Потым быў тэхнікум у Барысаве, дзе ў 1931 годзе Камуністычная партыя прыняла яго ў свае шэрагі. У горадзе на Бярэзіне Грамыка сустрэў сваё першае і адзінае каханне на ўсё жыццё — Лідзію Грыневіч. Пасля Барысава быў пераезд у Мінск і вучоба ў эканамічным інстытуце (пазней перайменаваны ў інстытут народнай гаспадаркі). Тут Грамыка "грыз граніт навукі" ўсяго два гады. З-за дэфіцыту выкладчыцкіх кадраў яго прызначылі дырэктарам адной са школ на Дзержыншчыне. Да таго часу ў маладой сям'і нарадзіўся сын Анатоль. Планы былі жыць у Беларусі і працаваць. Аднак лёс распарадзіўся па-іншаму…

Супруги Громыко в любви, согласии и полном взаимопонимании прожили более 55 лет
© Sputnik / Юрий Абрамочкин
Муж і жонка Грамыка ў любові, згодзе і поўным паразуменні пражылі больш за 55 гадоў

Масква і… увесь свет

Маладому камуністу прапанавалі скончыць аспірантуру, якая толькі стваралася ў Мінску і заняцца вывучэннем эканомікі. Пасля яе заканчэння, вясной 1934 года, новаспечаны навуковец і яго сям'я пераехалі ў Маскву. У 1936 году Грамыка паспяхова абараніў кандыдацкую дысертацыю і атрымаў накіраванне на працу старшым навуковым супрацоўнікам Інстытута эканомікі Акадэміі навук СССР. Па сумяшчальніцтве уладкаваўся выкладчыкам палітэканоміі Маскоўскага інстытута інжынераў камунальнага будаўніцтва. Быццам бы ўсё вызначылася сур'ёзна і надоўга! І зноў паварот лёсу.

Портрет Громыко написан маслом в 1980 году, автор Илья Глазунов
© Sputnik / Мария Амелина
Партрэт Грамыкі напісаны алеем у 1980 годзе, аўтар Ілля Глазуноў

У 1939 годзе Андрэя Грамыку запрасілі на дыпламатычную працу, а ўжо ў 1943 годзе прызначылі амбасадарам у ЗША. Краіну, з якой у нас традыцыйна складаліся няпростыя ўзаемаадносіны, а ў тыя гады — тым больш. З аднаго боку, амерыканцы былі саюзнікамі ў барацьбе з фашысцкай Германіяй, з другога — ужо тады выяўляліся іх прэтэнзіі на гегемонію ў прыладзе пасляваеннага свету. І нават створаную ў тыя гады Арганізацыю Аб'яднаных Нацый яны спрабавалі выкарыстаць у сваіх інтарэсах.

ЗША і іх саюзнікі прапаноўвалі, каб усе рашэнні прымаліся простай большасцю. Грамыка разумеў, што ў гэтым выпадку СССР, які застаўся ў відавочнай меншасці, будзе граць у ААН ролю статыста. Гэтага ён дапусціць не мог, а таму упарта адстойваў "права вета" для любой з пяці вядучых дзяржаў свету. Аж да таго, што ва ўльтыматыўнай форме наогул прыгразіў неўступленнем СССР у гэтую міжнародную арганізацыю.

Сказаць, што ён рызыкаваў, не сказаць нічога: калі б яго апаненты праігнаравалі пагрозу, далейшы лёс дыпламата ва ўмовах сталінскай тыраніі лёгка сабе ўявіць. Але яны так былі ашаломленыя гэтай заявай, што прагаласавалі за прапанову Савецкага Саюза. І гэтым правам пераемнік СССР Расія, як і іншыя развітыя краіны, карыстаецца да гэтага часу.

В гомельском дворце Румянцевых и Паскевичей воссоздан интерьер рабочего кабинета министра иностранных дел СССР Андрея Громыко
© Sputnik / Мария Амелина
У гомельскім палацы Румянцавых і Паскевічаў адноўлены інтэр"ер рабочага кабінета міністру замежных спраў СССР Андрэя Грамыкі

Містэр "Не"

Грамыка быў удзельнікам важнейшых міжнародных канферэнцый у Ялце, Патсдаме, Сан-Францыска, на якіх былі закладзены асновы сучаснага светаўладкавання. Менавіта яго справядліва лічаць аўтарам і ініцыятарам падпісання Дагавора аб абмежаванні стратэгічных узбраенняў (АСУ-2), дзякуючы чаму свет зрабіў крок назад ад краю прорвы, за якім пачыналася ядзерная вайна.

Непадатлівасць Грамыка ў прынцыповых для СССР пытаннях ўвайшла ў гісторыю. Невыпадкова на міжнароднай арэне за ім замацавалася мянушку "Містэр "Не". Але непадатлівасць Андрэя Грамыкі не мела нічога агульнага з звычайнай упартасцю. Сваю пазіцыю ён заўсёды аргументаваў, часам зрыньваючы ў шок суразмоўцаў. Ад прыроды валодаючы фенаменальнай памяццю, Андрэй Андрэевіч усе факты, лічбы і даты трымаў у галаве. І калі на шматгадзінных перамовах яго суразмоўцы ў пошуках контраргумента ліхаманкава гарталі "талмуды", падрыхтаваныя для іх аналітыкамі, Грамыка з адным лістком паперы ў руцэ (а то і без яго) сядзеў і абдумваў свой чарговы, амаль заўсёды выйгрышны ход.

Дипломат очень любил шляпы, за глаза его называли мрачный гром, но это были издержки строгого имиджа
© Sputnik / Мария Амелина
Дыпламат вельмі любіў капялюшы, за вочы яго называлі "змрочны гром", але гэта былі выдаткі строгага іміджу

Кіраўнік МЗС таксама памыляецца

За ўсё сваё доўгае палітычнае жыццё Андрэй Грамыка здзейсніў, як ён сам прызнаваўся, толькі дзве памылкі. Дзве, але лёсавызначальныя. Першая — гэта згода на ўвядзенне ў 1979 годзе савецкіх войскаў у Афганістан. І хоць рашэнне гэта прымалася калегіяльна, а міжнародная палітычная абстаноўка патрабавала тады неадкладных дзеянняў, аб тагачасным сваёй згодзе ён шкадаваў да апошняга дня.

Другой сваёй найважнейшай памылкай лічыў падтрымку кандыдатуры Міхаіла Гарбачова на пост Генеральнага сакратара ЦК КПСС. Справа ў тым, што без адкрытай падтрымкі Андрэя Грамыкі ў Міхаіла Сяргеевіча практычна не было шанцаў заняць гэты ключавы пост.

Любимые часы Андрея Громыко из его рабочего кабинета
© Sputnik / Мария Амелина
Любімы гадзіннік Андрэя Грамыкі з яго працоўнага кабінета

Гомель ганарыцца земляком

У гомельскім палацы Румянцавых і Паскевічаў ёсць экспазіцыя, прысвечаная жыццю і дзейнасці Андрэя Грамыкі. Узнавіць інтэр'ер рабочага кабінета Андрэя Андрэевіча атрымалася пасля таго, як у 2002 годзе ў Гомелі пабываў яго сын Анатоль. Ён паабяцаў, што дапаможа з экспанатамі, і сваё слова стрымаў. Так у гомельскім палацы з'явіўся працоўны стол Андрэя Андрэевіча, канапа, кнігі, шафа, кніжная полка, некаторыя іншыя асабістыя рэчы дыпламата.

66
Тэги:
Гісторыя, Андрэй Грамыка, Гомель, Беларусь
Які сёння дзень: 30 мая

Які сёння дзень: 30 мая 2020 года

187
(абноўлена 17:07 25.05.2020)
Гэты дзень з'яўляецца сто пяцьдзясят першым па грыгарыянскім календары, да канца года засталося 215 дзён.

Якія падзеі адбыліся 30 мая і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 30 мая

  • У 1981 годзе 45 членаў-заснавальнікаў Беларускага аб'яднання студэнтаў у Польшчы накіравалі ліст у Міністэрства навукі, вышэйшага школьніцтва і тэхнікі ПНР дамагаючыся рэгістрацыі арганізацыі.
  • У 1999 годзе ў Мінску адбылася трагедыя на Нямізе.

Хто нарадзіўся 30 мая

  • 1910 год: Анатоль Трус, беларускі акцёр.
  • 1927 год: Вітаўт Кіпель, беларускі грамадскі дзеяч, гісторык.
  • 1937 год: Ігар Раеўскі, дырыжор, хормайстар, заслужаны артыст Беларусі, народны артыст Расіі.

Таксама сёння нарадзіліся італьянскі паэт Дантэ Аліг'еры і джазавы кларнетыст і дырыжор Бені Гудмен.

30 мая ў народным календары

Сёння праваслаўныя вернікі шануюць памяць вялебнай Еўдакіі і апостала ад 70 Андроніка.

Святую Еўдакію ў народзе называлі Аўдоцця Свістуння – таму што звычайна ў гэты дзень быў моцны вецер, які "свісцеў". Настаў час саджаць памідоры, перац. Калі зрабіць гэта пазней, увосень дажджы маглі сапсаваць ураджай.

Па гэтым дні вызначалі надвор'е летам. Калі на Еўдакію дзме халодны вецер, лета таксама будзе халоднае. Калі ідзе дождж, лета будзе вільготным.

187
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей
Які сёння дзень: 29 мая

Які сёння дзень: 29 мая 2020 года

132
(абноўлена 17:06 25.05.2020)
Гэты дзень з'яўляецца сто пяцідзясятым па грыгарыянскім календары, да канца года засталося 216 дзён.

Сёння адзначаецца Міжнародны дзень міратворцаў ААН. Якія яшчэ падзеі адбыліся 29 мая і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 29 мая

  • У 1885 годзе ў Гродна адбыўся моцны пажар, які спаліў большую частку старога горада.
  • У 1946 годзе быў заснаваны Мінскі трактарны завод.
  • У 1992 годзе ў Беларусі паралельна з савецкім рублём уведзены ў абарачэнне разліковыя білеты Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь.

Хто нарадзіўся 29 мая

  • 1855 год: Аляксандр Шыманоўскі, беларускі этнограф і фалькларыст.
  • 1933 год: Мікола Гайдук, беларускі пісьменнік, журналіст, краязнавец, настаўнік.
  • 1939 год: Людміла Пісарава, беларуская актрыса.
  • 1977 год: Святлана Зелянкоўская, беларуская актрыса.

Таксама сёння нарадзіліся рускі паэт Канстанцін Бацюшкаў і іспанскі кампазітар Ісак Альбеніс.

29 мая ў народным календары

Сёння праваслаўныя вернікі шануюць памяць святога Феадора, якога ў народзе называлі Фёдар Жытнік. Людзі верылі, што гэты дзень вельмі добры для таго, каб сеяць жыта. Увогуле ў цёплых мясцінах 29 мая быў апошнім днём для пасеву яравых. У вёсках пачыналі рыхтавацца да вяселляў.

Калі 29 мая была навальніца, лічылася, што чакае добры ўраджай збожжа. Калі дождж ужо скончыўся, але насякомыя не лятаюць, значыць, ён скора пойдзе зноў. А вось пачуць падчас дажджу жабу – добрая прыкмета: непагадзь хутка скончыцца.

132
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей
Прэпараты ў кабінеце навукова-даследчай лабараторыі

У Расіі распрацоўваюць кроплі, якія даюць імунітэт супраць каронавіруса

0
(абноўлена 15:38 30.05.2020)
У Новасібірскам навуковым цэнтры "Вектар" працягваюцца клінічныя даследаванні вакцын ад каронавіруса. Што гэта за прэпараты і калі нарэшце завяршыцца іх распрацоўка?

МІНСК, 30 мая - Sputnik. Як у Расіі праводзяцца выпрабаванні вакцын супраць COVID-19 і калі іх плануюць завяршыць, распавёў гендырэктар навуковага цэнтра "Вектар" Рынат Максютаў.

Цяпер некалькі дзясяткаў лабараторый па ўсім свеце спрабуюць распрацаваць вакцыну супраць каронавіруса. Актыўна працуюць і расійскія навукоўцы. Яны плануюць завяршыць клінічныя выпрабаванні ўжо да верасня гэтага года.

Варыянты вакцын

У навуковым цэнтры першапачаткова даследавалі 25 варыянтаў вакцын. Затым былі абраныя тры варыянты, якія паказалі найбольшую эфектыўнасць і з'яўляюцца найбольш простымі ў вытворчасці.

"Вакцыны адрозніваюцца не толькі па сваім функцыянальным пачатку, але і па спосабе і схеме імунізацыі, так адзін з нашых прэпаратаў, ён не ідзе па класічнай схеме ўвядзення ўнутрацягліцава, а схема ўвядзення інтэрназальная, то бок, фактычна яна проста закапваецца ў нос", - удакладніў у эфіры тэлеканала "Расія 1" Рынат Максюта.

Выпрабаванні на жывёлах

Вакцыны выпрабоўваліся ў лабараторных умовах на прыматах. Па словах Максютава, жывёлы добра перанеслі вакцыны ад каронавіруса, непажаданых рэакцый не выявілася, тэмпература ў іх не павышалася. Калі пацвердзіцца, што вакцына цалкам бяспечная, яе пачнуць апрабаваць на добраахвотніках.

Выпрабаванні на людзях

Клінічныя даследаванні плануецца пачаць у канцы чэрвеня - пачатку ліпеня, а завяршыць - у сярэдзіне верасня. Для гэтага ўжо адабралі 300 добраахвотнікаў. Канчатковую групу сфарміруюць за сем дзён да пачатку даследаванняў. Тыя, хто ўжо перахварэў на каронавірус, у яе не трапяць.

Выпрабаванні вакцыны для дзяцей і пажылых людзей пачнуцца пасля атрымання станоўчых вынікаў і рэгістрацыі прэпарата. Адбудзецца гэта, па прагнозах Максютава, не раней 2021-га года.

Раней віцэ-прэм'ер РФ Таццяна Голікава казала, што ў Расіі вядзецца распрацоўка 47 вакцын ад новай каронавіруснай інфекцыі на 14 платформах.

Фарміраванне імунітэту

Па дадзеных расійскіх навукоўцаў, імунітэт да сезонных ВРВІ, а таксама супраць выяўленых раней каронавірусаў наўрад ці дапаможа ад COVID-19.

Як удакладніў генеральны дырэктар цэнтра "Вектар", новы каронавірус значна адрозніваецца ад раней выяўленых. Таму ў цяперашні час няма падстаў лічыць, што наяўнасць імунітэту да сезонных варыяцый каронавіруса забяспечыць абарону ад COVID.

0
Тэги:
Вакцынацыя, каронавірус, Расія