Купалле ў Тураве, архіўнае фота

Летняе сонцастаянне - 2017: прыкметы, значэнне і традыцыі

346
(абноўлена 14:05 05.06.2017)
У гэтым годзе летняе сонцастаянне пройдзе 21 чэрвеня - светлавы дзень будзе самым доўгім у 2017-м.

Яшчэ нашы продкі без тэлескопаў і сучасных касмічных спадарожнікаў ведалі, што напачатку трэццяй дэкады чэрвеня адбываецца нешта незвычайнае: сонца даўжэй звычайнага трымаецца ў небе. Ужо пазней летняе сонцастаянне атрымала навуковае тлумачэнне — у гэты дзень нахіл восі кручэння планеты у напрамку да Сонца прымае найменшае значэнне. Але задоўга да гэтага вакол летняга сонцастаяння з'явілася мноства легенд, забабонаў і прыкмет. Sputnik распавядае пра іх — будзьце гатовыя да 21 чэрвеня 2017 года!

Летняе сонцастаянне: ад Купалля да Шэкспіра 

Свята летняга сонцастаяння нашы продкі адзначалі вельмі даўно: яшчэ ў паганскія часы многія верылі, што самая кароткая ноч у годзе — апагей лета і адно з самых галоўных святаў у годзе, з якім можна параўнаць толькі святкаванне надыходу новага года, якое ў большасці народаў адбывалася напрыканцы кастрычніка — пачатку лістапада.

Ва ўсходніх славян летняе сонцастаянне святкавалі пад назвай Іван Купала — ці больш знаёмае нашаму вуху Купалле. Пасля змены календароў свята "пераехала" на першую дэкаду ліпеня, аднак сутнасць яго засталася тая ж і праз многія стагоддзі.

Традыцыі ў славян на Купалле былі цесна звязаны з агнём і вадой — трэба было скакаць праз вогнішча ў знак ачышчэння і плаваць у рэках або азёрах, каб быць бліжэй да прыроды. Праводзіліся ў летняе сонцастаянне ў нашых продкаў мноства абрадаў: у тым ліку варажба — на ўраджай і на каханне.

Падобны дзень адзначаюць і фіны — у іх летняе сонцастаянне называюць святам Юханус, а сярод абавязковых атрыбутаў таксама прысутнічаюць распальванне вогнішчаў і купанне. У шведаў гэты дзень — Мідсамар (сярэдзіна лета) адзначалі задоўга да з'яўлення хрысціянства: таксама з вогнішчамі, скокамі і ўсхваленнем багоў.

Дарэчы, знакамітая п'еса Уільяма Шэкспіра "Сон у летнюю ноч" таксама звязана з летнім сонцастаяннем — менавіта падчас яго багі і мелі зносіны з людзьмі, а таксама адкрыта ў свеце з'яўляліся феі і іншыя істоты.

Абрады і прыкметы летняга сонцастаяння 

Летняе сонцастаянне у 2017-м выпала на сераду, гэта значыць пры ўсім жаданні выбрацца на прыроду і рушыць услед шматвекавым традыцыям у вас можа не атрымацца. Хоць менавіта ў гэты дзень праводзілі мноства абрадаў і варожб — лічылася, што ў сонцастаянне ўсе яны выключна праўдзівыя.

Скакаць праз вогнішча продкі раілі для паспяховага года, а хто зможа вышэй за ўсіх падскочыць над полымям — таго чакаюць сапраўдныя поспехі. Акрамя таго, такім рытуалам нашы продкі спрабавалі дамагчыся добрага ўраджаю.

Па народных павер'ях, пара можа скокнуць разам праз вогнішча — і калі закаханыя не разажмуць у скачку рук, то іх чакае доўгі і шчаслівы шлюб. Калі з вогнішча яшчэ і іскры паляцяць — то прамая дарога вам у бліжэйшы загс.

Абавязковым абрадам на летняе сонцастаянне было і купанне на світанку, калі вада, паводле павер'яў, гаючая і змывае хваробы, а таксама стомленасць і хлусню навакольных вас людзей.

Розныя народы ў летняе сонцастаянне варажылі па-свойму: адны раскідвалі руны, іншыя — карты Таро, трэція — плялі неймаверныя ўзоры на тканіне ў спробе даведацца на свой лёс. Каб акунуцца ў дагістарычныя часы і адчуць тыя часы, вы можаце звярнуцца да любога метаду варожб, калі на тое ёсць жаданне.

І трохі навукі

Згодна з астранамічнымі разлікамі, працягласць светлавога дня на летняе сонцастаянне 2017 складзе 17 гадзін восем хвілін і 28 секунд — пагадзіцеся, вельмі шмат! А ўжо з 22 чэрвеня пачнецца так званы "сонцаварот": дні пачнуць станавіцца ўсё карацей.

Узыход сонца 21 чэрвеня ў Беларусі павінен адбыцца ў 04:38:22, закат — у 21:46:51.

346
Тэги:
Народныя традыцыі, Нацыянальныя традыцыі, традыцыі, Беларусь
По теме
Сёння – Купалле: план дзеянняў
Свята моладзі і кахання: Купалле беларускае
Каментары