Метэарыт Чалябінск, архіўнае фота

Беларускія астэроіды: пералічваем усе, ад Скарыны да Шагала

43
Да Міжнароднага дня астэроіда мы ўспамінаем імёны астэроідаў - аказваецца, назвы многіх з іх звязаны з Беларуссю.

Колькасць астэроідаў, якія ёсць у Сусвеце, не злічыць, а цяпер увесь свет рыхтуецца адзначыць 30 чэрвеня Міжнародны дзень астэроіда — падобнае "свята" адбудзецца ўпершыню. Sputnik сабраў усе астэроіды, чые імёны так ці інакш звязаныя з Беларуссю.

Астэроіды ў гонар знакамітых людзей

У першую чаргу астэроіды, вядома, атрымлівалі свае назвы ў гонар навукоўцаў астраномаў. Аказваецца, Беларусь падарыла свету цэлую плеяду навукоўцаў, захопленых неабсяжнымі прасторамі Сусвету.

Сярод іх мы проста абавязаны згадаць такія прозвішчы, як Цэраскі, Дубяга, Жангловіч, Каменскі, Гаўрылаў, Ціхаў, Блажко, Шчурпакоў і нашага сучасніка Уладзіміра Голубева.

Дарэчы, малая планета Сонечнай сістэмы, прысвечаная Алегу Коратцаву, носіць паэтычную назву — Алегія. Вядомы ўраджэнец Магілёва Ота Шміт таксама ўганараваны імянным астэроідам. Сярод беларускіх знакамітасцяў у космасе адзначыўся і заснавальнік касмічнага прыродазнаўства Аляксандр Чыжэўскі.

Мастак, пісьменнік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі і першадрукар

У гэтым годзе ў Беларусі святкуюць 500-годдзе беларускага і ўсходнеславянскага кнігадрукавання. Гэтая дата непарыўна звязана з імем выдатнага беларускага вучонага-гуманіста Францыска Скарыны. Нядзіўна, што яго імя носіць адно з касмічных цел.

Выбітным навукоўцам-фізікам, які нарадзіўся ў Беларусі і які стаў першым беларусам, якому далі Нобелеўскаю прэмію, з'яўляецца Жарэс Алфёраў. Дзесьці ў космасе лётае астэроід, названы яго імем. Марк Шагал таксама не пазбег падобнага гонару. Усе ведаюць пісьменніка-франтавіка Канстанціна Сіманава, але не кожны здагадваецца, што ён завяшчаў развеяць свой прах над Буйніцкім полем, ён таксама атрымаў імянны астэроід.

Паэт Адам Міцкевіч, які апяваў у сваіх вершах родную Наваградчыну, таксама прапісаўся ў космасе. Нацыянальны герой Чылі і ўраджэнец Беларусі Ігнат Дамейка складае яму годную кампанію.

Астэроіды з імёнамі ў гонар гарадоў і краін

Ёсць астэроід у космасе, названы ў гонар Беларускай ССР. Яго адкрылі ў Крымскай абсерваторыі ў 1971 годзе. Услед за нашай краінай касмічную прапіску атрымалі Мінск, Брэст і Віцебск.

Першыя два адкрыла сямейная пара астраномаў-аматараў Чарнавых. Віцебск на касмічнай карце з'явіўся дзякуючы ўраджэнцу гэтага горада Віталю Неўскаму, дарэчы, яшчэ адзін астэроід ён назваў у гонар свайго настаўніка Уладзіміра Голубева.

Прысвечаныя падзеям і датам астэроіды

У 1708 годзе ў бітве пры Лясной войскі Пятра І разбілі шведскі корпус пад камандаваннем генерала Левенгаўпта. Мястэчка гэта знаходзіцца ў цяперашнім Слаўгарадскім раёне і таксама мае імянны астэроід.

Беларуская гісторыя звязана з трагічнымі войнамі, якія пракаціліся па нашай тэрыторыі ў 20 стагоддзі, нядзіўна, што адно з касмічных целаў, прысвечана Хатыні і іншым спаленым беларускім вёскам і сёлам.

Міжнародны дзень астэроіда быў зацверджаны ў 2016 годзе генеральнай Асамблеяй ААН. Адзначаецца ён у гадавіну падзення Тунгускага метэарыта і закліканы павысіць дасведчанасць грамадскасці аб небяспеках, якія нясуць касмічныя целы.

43
Тэги:
астэроід, Космас, Міжнародны дзень астэроіда, ААН, Жарэс Алфёраў, Францыск Скарына, Марк Шагал, Беларусь
Які сёння дзень: 5 жніўня 2020 года

Які сёння дзень: 5 жніўня 2020 года

213
(абноўлена 10:41 30.07.2020)
Гэты дзень з'яўляецца дзвесце васямнаццатым па Грыгарыянскім календары, да канца года застаецца 148 дзён.

У 1772 годзе 5 жніўня адбыўся першы падзел Рэчы Паспалітай паміж Аўстра-венгрыяй, Расіяй і Прусіяй. Якія яшчэ падзеі адбыліся 5 жніўня і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 5 жніўня

  • У 1262 годзе войскі Міндоўга і Шварна нанеслі паражэнне мазавецкаму рыцарству пад Длугасёдламі.
  • У 1392 годзе Ягайла і Вітаўт заключылі Востраўскае пагадненне, паводле якога Вітаўту перадавалася ўлада ў Вялікім Княстве Літоўскім.
  • У 1506 годзе адбылася бітва пад Клецкам, у якой Міхал Глінскі на чале войска ВКЛ разбіў войска крымскага хана.
  • У 1772 годзе Расія, Прусія і Аўстра-Венгрыя падпісалі ў Санкт-Пецярбургу дакумент, які замацаваў першы падзел Рэчы Паспалітай.

Хто нарадзіўся 5 жніўня

  • 1461 год: Аляксандар Ягелончык, вялікі князь літоўскі і кароль польскі.
  • 1924 год: Аркадзь Жураўскі, беларускі мовазнаўца.
  • 1947 год: Віктар Маркавец, беларускі жывапісец.
  • 1947 год: Віталь Скалабан, беларускі гісторык, літаратуразнавец.
  • 1958 год: Уладзімір Макей, беларускі дзяржаўны дзеяч, дыпламат, міністр замежных спраў Беларусі.

Таксама ў гэты дзень нарадзіліся французскі гуманіст Жазеф Скалігер, нарвежскі матэматык Нільс Абель, рускі мастак Ілля Рэпін і амерыканскі астранаўт Ніл Армстранг.

5 жніўня ў народным календары

У гэты дзень успамінаюць апосталаў Пуда і Трафіма. Яны былі з ліку 70-ці апосталаў, якіх Хрыстос паслаў перад сабой з Евангельскім благавешчаннем і прынялі пакутніцкую смерць у Рыме адначасова са святымі апосталамі Паўлам і Арыстархам.

Іх у народзе называлі "бяссоннікі", бо трэба было шмат працаваць. Казалі: "Добраму гаспадару й дзень малы здаецца", "Трэба жыць – не драмаць", "Доўга спаць – дабра не відаць".

5 жніўня заканчвалі ўбіраць зімовае жыта. Таксама ў гэты дзень спраўлялі "каліннікі-маліннікі" – пачынаўся збор саспелых ягад каліны і малін. У ягад каліны спецыфічны, гаркаваты смак, таму казалі: "З малінніка лыкі не вялікія, ды ягады салодкія; а з калінніка лыка надзярэш, ды ягад у рот не возьмеш".

Назіраючы за прыродай і надвор'ем 5 жніўня, даведваліся пра тое, калі прыйдзе восень: калі лісце на кустах ужо пажоўкла, яна будзе ранняя, а калі грыміць навальніца – доўгая і цёплая.

213
Тэги:
які сёння дзень, Беларусь
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей
Які сёння дзень: 4 жніўня 2020 года

Які сёння дзень: 4 жніўня 2020 года

126
(абноўлена 10:40 30.07.2020)
Гэты дзень з'яўляецца дзвесце семнаццатым па Грыгарыянскім календары, да канца года застаецца 149 дзён.

А вы ведаеце, у гэты дзень у 1912 годзе быў здзейснены першы пасажырскі пералёт цераз Ла-Манш? Якія яшчэ падзеі адбыліся 4 жніўня і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 4 жніўня

  • У 1392 годзе было падпісана Востраўскае пагадненне, у выніку якога скончылася грамадзянская вайна ў Вялікім Княстве Літоўскім.
  • У 1579 годзе пачалася аблога Полацка войскамі Рэчы Паспалітай на чале са Стэфанам Баторыям.
  • У 1651 годзе Януш Радзівіл на чале войска ВКЛ узяў Кіеў.
  • У 1945 годзе былі заснаваныя філіі Літаратурнага музею Янкі Купалы ў Вязынцы і Ляўках.

Хто нарадзіўся 4 жніўня

  • 1917 год: Янка Брыль, беларускі пісьменнік.
  • 1907 год: Здзіслаў Стома, беларускі акцёр.
  • 1947 год, Мікалай Селяшчук, беларускі мастак.

Таксама ў гэты дзень нарадзіліся англійскі паэт Персі Біш Шэлі, амерыканскі джазмэн Луі Армстранг і Барак Абама, 44-ы прэзідэнт ЗША.

4 жніўня ў народным календары

Гэты дзень носіць імя хрысціянскай святой Марыі Магдалены. Яна была першай евангелісткай, нароўне з 12 вучнямі Хрыста, таму з'яўляецца раўнаапостальнай. Разам з маці Выратавальніка яна аплаквала яго пакуты ля крыжа, і ён з'явіўся да яе пасля ўваскрашэння. Марыя Магдалена таксама лічыцца заступніцай дзяўчынак-сірот.

У народзе казалі: "Магдалена — вады па калена", "На Марыю вялікія росы — будзе лён шэры і косы". Раніцай на Магдалену сцялілі лён па роснай траве. Калі быў халодны туман, гэта сведчыла пра тое, што зіма прыйдзе рана і будзе марознай.

Гэты дзень лічыўся вольным ад палявых прац, бо верылі, што калі выйсці ў поле, маланкай можа забіць. Калі сапраўды была навальніца, казалі, што сена будзе "за вочы".

Але гэта не значыць, што нашыя продкі ўвогуле нічога не рабілі на Магдалену. Гэты прысвятак яшчэ называлі Марыя Ягадніца. Узяўшы кошыкі, жанчыны ішлі ў лес па чарніцы, маліны, парэчкі, прымаўлялі: "У лес іду – пуста, з лесу – густа".

126
Тэги:
які сёння дзень, Беларусь
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей
Шахта Беларуськалія

"Беларуськалій" у ліпені пабіў рэкорд па здабычы руды і выпуску ўгнаенняў

0
(абноўлена 17:03 05.08.2020)
У гэтым годзе беларускі флагман горназдабыўнай прамысловасці ў чэрвені паказаў лепшыя ў гісторыі існавання прадпрыемства вынікі і ўсяго праз месяц палепшыў іх зноў.

МІНСК, 5 жні - Sputnik. Другі квартал 2020 года ўвайшоў у гісторыю ААТ "Беларуськалій" як перыяд максімальных паказчыкаў па вытворчасці і адгрузцы калійных угнаенняў на экспарт, паведамілі ў прэс-службе прадпрыемства.

"Калі ў чэрвені руднікамі ААТ "Беларуськалій" было здабыта 5004057 тон руды, што стала максімальным паказчыкам за ўсю гісторыю прадпрыемства на той момант, то ў ліпені гарнякі пераўзышлі сябе, здабыўшы 5064332 тоны руды для вытворчасці угнаенняў", - адзначылі на горназдабыўным прадпрыемстве ў Салігорску.

Улетку на поўных магутнасцях былі задзейнічаныя абагачальнікі прадпрыемства. Як следства: таварны выпуск прадукцыі ў ліпені склаў больш за 1140000 тон (у чэрвені - 1123831 тона).

Пры гэтым у прэс-службе "Беларуськалія" звярнулі ўвагу, што ўжо ў першыя дні бягучага месяца былі дасягнуты максімальныя сутачныя паказчыкі. Так, 1 жніўня лічбы па здабычы калійнай руды склалі 206754 тоны, 3 жніўня - па адгрузцы угнаенняў (парадку 46 тысяч тон).

"Рэўнасць" былых партнёраў

Беларуская калійная кампанія і найбуйнейшы індыйскі імпарцёр калія, кампанія IPL, падпісалі кантракт на пастаўку калійных угнаенняў у Індыю да канца 2020 года па цане 230 долараў за тону на ўмовах CFR.

Раней стала вядома, што БКК заключыла з кансорцыумам кітайскіх пакупнікоў (Sinochem, CNAMPGC, CNOOC) новы кантракт на пастаўку калійных угнаенняў па цане 220 долараў з пастаўкамі ў 2020 годзе.

Беларуськалій рэалізуе ўгнаенні пры дапамозе БКК, і нават калі Міхаіл Гуцарыеў дабудуе камбінат пад Любанню, яго Слаўкалій таксама будзе рэалізоўваць сваю прадукцыю пры дапамозе дзяржаўнага трэйдара.

Пасля таго як беларускі калійны гігант і кампанія Уралкалій разарвалі плённае супрацоўніцтва, прайшло шмат гадоў, але расійскі вытворца угнаенняў сочыць за сітуацыяй у канкурэнтаў.

"Кампанія мяркуе, што камерцыйныя ўмовы, якія былі дасягнуты на перамовах ААТ "БКК"(з кітайскім бокам - Sputnik), не адлюстроўваюць рэальную рынкавую сітуацыю, якая складваецца на бягучы момант і ў перспектыве. Узгодненая кошт не з'яўляецца аптымальнай як для кантракта, што заключаецца на такі доўгі перыяд, так і для галіны ў цэлым", - гаворыцца ў паведамленні "Уралкалія".

Кампанія паказвае, што вытворцы калію нясуць высокія інвестыцыйныя выдаткі, звязаныя з падтрыманнем існуючых вытворчых магутнасцяў і распрацоўкай новых радовішчаў, што неабходна для задавальнення расце сусветнага попыту на ўгнаенні.

"Заключэнне кантрактаў па цэнах, аналагічным ўзгодненым ААТ "БКК", у доўгатэрміновым перыядзе прывядзе да скарачэння інвестыцыйных выдаткаў кампаній і ў канчатковым выніку - да дэфіцыту хлорыстага калія на рынку", - папярэджвае "Уралкалій".

0
Тэги:
ААТ "Беларуськалій"