Актрыса Стэфанія Станюта

Са дня нараджэння Стэфаніі Станюты спаўняецца 115 гадоў

194
(абноўлена 11:06 13.05.2020)
Першая ўладальніца прэміі "Крышталёвая Паўлінка" нарадзілася ў Мінску ў сям'і мастака і пражыла сапраўды неверагоднае жыццё.

Народная артыстка СССР, першая ўладальніца беларускай тэатральнай прэміі "Крыштальная Паўлінка" Стэфанія Станюта нарадзілася 13 мая 1905 года ў Мінску ў сям'і мастака. Міхаіл Станюта быў вядомы як партрэтыст і аматар свецкага жыцця. Маці Хрысціна Іванаўна была з сялян.

Жыццё пры цары запомнілася будучай актрысе, перш за ўсё, сустрэчай з імператарам. Дакладней мімалётным эпізодам: маленькая Стэфанія была ў групе школьніц, якія віталі Мікалая II на пагорку на Саборнай плошчы (сёння плошча Свабоды).

Першае захапленне: танцы

У гімназіі Стэфанія захапілася танцамі, за гнуткасць і грацыёзныя рухі яе празвалі Лілі. З узростам яна стала ўцякаць на танцы пры кожным зручным выпадку. Губной памады не было, таму макіяж савецкія паненкі наносілі пры дапамозе гафрыраванай чырвонай паперы, акуратна запазычанай з партрэтаў правадыроў.

Магчыма, менавіта танцы адыгралі вызначальную ролю ў яе прафесійнай лёсе, мяркуе ў сваёй кнізе, прысвечанай маці, сын актрысы Аляксандр Станюта. З 1918 года Стэфанія Станюта ўжо працавала статысткай, харысткі і танцоркай у Першым таварыстве беларускай драмы і камедыі, якім кіраваў Фларыян Ждановіч. Праз два гады на базе таварыства быў арганізаваны Першы Беларускі тэатр, які пазней быў перайменаваны ў Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы.

Тэатр: першы правал і несыграная роля

Першую тэатральную ролю Стэфаніі Станюце даверылі ў 16 гадоў. У Таварыстве Ждановіча ставілі п'есу Уладзіслава Галубка "Ганка". Пачаткоўкі акторцы дасталася невялікая роля Хімкі, трэба было выйсці на сцэну і сказаць: "Ганка ў калодзежы ўтапілася". Замест гэтага гледачы пачулі "Хімка ў калодзежы ўтапілася". Зала зарагатаў, дэбютантка ў жаху ўцякла са сцэны…

Потым былі вучоба ў Маскве ў Беларускай драматычнай студыі пры МХАТ і праца ў Віцебску ў толькі што створаным Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя Якуба Коласа. У роднай Купалаўскі Стэфанія Станюта вярнулася ў 1932 годзе і больш яму не змяняла. За больш чым паўстагоддзя згуляла каля 200 роляў.

Стефания Станюта
© Sputnik / Галина Кмит
Стэфанія станюта

Але адна так і засталася несыгранной. Яе сын Аляксандр Станюта сцвярджае, што Стэфанія Міхайлаўна марыла пра ролю Невядомай. "Можна без слоў, толькі рухі, пластыка, — быў бы водгук таго майго даўняга, маладога часу. І так раскрыць характар ​​і сябе, каб глядач забыўся, хто ён у гэтай сваім жыцці, і акунуўся б у свет прыгожага і таямнічага, у свет мастацтва, а значыць, вечнага", — казала актрысы.

У 70 гадоў яна садзілася на шпагат, у 80 шакавала маладых артыстаў Купалаўскага сваёй фізпадрыхтоўцы: у спектаклі "Тры Іваны — Тры браты" яе злая Каргота змагалася з Іванамі на роўных з кулькі і пераваротамі. І ў 90 яна яшчэ выходзіла на сцэну.

Кіно

Упершыню ў кіно Станюта з'явілася ў 1958 годзе. У сілу ўзросту гуляла мам і бабуль. Пераломнай стала роля Дар'і ў фільме Ларысы Шапіцькі і Элема Клімава "Развітанне". Пасля гэтай карціны Стэфанія Міхайлаўна стала па-сапраўднаму знакамітай. Гэтую ролю і сама акторка лічыла этапнай. Да таго часу кожны раз сціскалася калі чула каманду "Матор!". Занадта ўжо адрознівалася спецыфіка стварэння ладу ў кіно і больш звыклым для яе тэатры.

 "У тэатры вобраз, над якім працуеш, расце паступова. І чуеш дыханне гледачоў, яны як бы карэктуюць цябе ў гэтым вобразе. Кожны раз нараджаецца гэта ўпершыню. А ў кіно — па кавалачку, па кадры ўсё робіцца, ад і да, доўга не бачыш цэлага… Але дакладна магу сказаць: пасля "Развітанне", інакш як-то стала адчуваць сябе. Свабода з'явілася, смеласць", — прызнавалася актрыса.

Упрыгажэнні

У Стэфаніі Станюты было яшчэ адно захапленне — гэта ўпрыгажэнні. Але не звыклыя — з золата і камянёў, а з жалудоў, ягады шыпшыны і рабіны. Актрыса збірала іх сама, дадавала кукурузу, фасолю і рабіла "Свае пацеркі". З 1970 года была членам клуба "Прырода і фантазія",  дзе яе ведалі як майстрыхі Стэфка. Свае вырабы яна з задавальненнем раздорваць сябрам. Але і сама насіла.

 "У мяне для кожнага ўбору ёсць каралі, якія яго дапаўняюць", — казала акторка.

Стэфанія Станюта сышла ў лістападзе 2000 года. Развітанне адбылося ў родным Купалаўскім тэатры.

194
Тэги:
Драматычны тэатр, Юбілей, культура і мастацтва, Мастацтва, Стэфанія Станюта
Які сёння дзень: 4 чэрвеня 2020 года

Які сёння дзень: 4 чэрвеня 2020 года

114
(абноўлена 12:32 30.05.2020)
Гэты дзень з'яўляецца сто пяцьдзесят шостым па грыгарыянскім календары, да канца года засталося 210 дзён.

Якія падзеі адбыліся 4 чэрвеня і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 4 чэрвеня

  • У 1634 годзе Палянаўскім мірам скончана Смаленская вайна паміж Рэччу Паспалітай і Маскоўскай дзяржавай.
  • У 1918 годзе была апублікавана "Беларуская граматыка для школ" Браніслава Тарашкевіча.

Хто нарадзіўся 4 чэрвеня

  • 1828 год: Пётр Бяссонаў, выдавец беларускага фальклору.
  • 1972 год: Віктар Слінко, беларускі паэт.

Таксама сёння нарадзіліся швейцарскі мастак Луі Сутэр і амерыканская актрыса Анджэліна Джалі.

4 чэрвеня ў народным календары

Сёння праваслаўныя вернікі шануюць памяць пакутніка Васіліска.

У гэты дзень дзяўчыны збіраліся на рацэ, рабілі вянкі з бярозавых галінак і пускалі іх па вадзе. Калі вянок тануў, гэта было да няшчасця, калі ж трымаўся на вадзе – дзяўчыну чакаў шчаслівы лёс.

Калі 4 чэрвіня моцны туман і шмат расы на траве – увосень будзе добры ўраджай. Спевы птушак прадвяшчаюць на бліжэйшыя дні добрае надвор'е.

114
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей
Лен, цветение

Які сёння дзень: 3 чэрвеня 2020 года

54
(абноўлена 12:32 30.05.2020)
Гэты дзень з'яўляецца сто пяцьдзесят пятым па грыгарыянскім календары, да канца года засталося 211 дзён.

Якія яшчэ падзеі адбыліся 3 чэрвеня і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 3 чэрвеня

  • У 1863 годзе адбылася бітва пад Мілавідамі, аб’яднаныя сілы паўстанцаў пад кіраўніцтвам Кастуся Каліноўскага далі бой расійскаму войску. Сярод удзельнікаў бітвы былі Ф. Багушэвіч і М. Андрыёлі.

Хто нарадзіўся 3 чэрвеня

  • 1935 год: Васіль Зуёнак, беларускі паэт.

Таксама сёння нарадзіліся расійскі военачальнік Пётр Апраксін і амерыканскі паэт Ален Гінзберг.

3 чэрвеня ў народным календары

Сёння праваслаўныя вернікі шануюць памяць свяціцеля роўнаапостальнага цара Канстанціна і царыцу Алену.

Гэты дзень у народным календары атрымаў назву Алена – доўгі лён. Лічылася, што калі пасеяць у гэты дзень лён і каноплі, яны абавязкова вырастуць добрымі і доўгімі. Сеяць лён трэба было пры паўднёвым ветры, калі не прытрымлівацца гэтай парады, ён мог вырасці жорсткім.

Калі надвор'е 3 чэрвеня дрэнная, то і восень будзе дажджлівая. У лесе пасля дажджу з'явіліся мухаморы – хутка пойдуць і белыя грыбы.

54
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей