Тэлескоп

Дацягнуцца да зорак: успамінаем жыццёвы шлях Барыса Кіта

34
(абноўлена 19:08 05.04.2021)
Сёння адзначаецца 111 гадоў з дня нараджэння вядомага фізіка, матэматыка і нашага знакамітага суайчынніка.

МІНСК, 6 кра — Sputnik. Амерыканскі навуковец у галіне астранаўтыкі, заслужаны прафесар Мэрылендскага ўніверсітэта (ЗША), найстарэйшы сябра Амерыканскага таварыства астранаўтыкі, ганаровы сябра Брытанскага міжпланетнага таварыства, беларускі грамадскі дзеяч, настаўнік, матэматык, фізік, хімік нарадзіўся 6 красавіка 1910 года ў Пецярбургу.

Пачатковую адукацыю атрымаў у Навагрудскай гімназіі. Скончыў фізіка-матэматычны факультэт Віленскага ўніверсітэта. З 1933 г. выкладаў матэматыку ў Беларускай гімназіі ў Вільні, а ў 1939 годзе стаў яе дырэктарам. У 1940 годзе заняў пасаду акруговага інспектара Баранавіцкай навучальнай акругі, арганізаваў пачатковыя і сярэднія школы ў Баранавіцкім, Слонімскім, Валожынскім і Ваўкавыскім раёнах. Аднавіў Беларускую гімназію ў Навагрудку.

Борис Кит, архивное фото
Сусветна вядомы фізік, матэматык і наш знакаміты суайчыннік Барыс Кіт

У часы гітлераўскай акупацыі быў дырэктарам школы ў Лебедзеве, гімназіі ў Паставах і гандлёвай школы ў Маладзечне, навучанне ў гімназіях ратавала моладзь ад вывазу ў Германію. Многія вучні былі ўдзячны яму за настаўніцкую дзейнасць. Пэўны час знаходзіўся ў нямецкай турме, але выжыў.

"Я сядзеў у страшэннай нямецкай турме і паміраў штодня, 30 дзён сядзеў у турме ў Глыбокім. Кожны дзень паліцыя забірала ад нас з такой ямы на расстрэл 25 чалавек, 5 заставалася, і я сярод іх. І так 30 дзён, 30 разоў чакаў смерці. Але Бог, відаць, не хацеў маёй смерці. Трэба сказаць, што мяне тады выратаваў Кастусь Касяк, які пайшоў да нямецкага гэбітскамісара і дамогся майго вызвалення праз 30 дзён у турме. Ён быў маім вучнем у Наваградзкай беларускай гімназіі, добрым вучнем. І многім беларусам ён тады дапамог вызваліцца з нямецкіх турмаў. Але калі прыйшлі бальшавікі, то першым яго павесілі…" — распавядаў потым Барыс Кіт у інтэрв'ю.

Улетку 1944 года выехаў у Германію, у 1947 годзе прыехаў у ЗША. Адзін са стваральнікаў беларускага асяродка ў Саўт-Рыверы. Кіт разам з Франакам Шаўроўскім, Лангінай і Уладзімірам Брылеўскім, Міхасём Сенькам запрашалі беларусаў з Германіі ў Саўт-Рывер, шукалі ім жыллё, працу. Такім чынам паўстаў беларускі асяродак з царквой, які паспяхова дажыў да нашага часу.

У 1950 г. Кіт пераехаў у Лос-Анджэлас, дзе таксама спрычыніўся да арганізацыі беларускага жыцця.

З сярэдзіны 1960-х удзельнічаў у касмічных праектах - працаваў над ракетным палівам і разлікамі палётаў касмічных караблёў.

З 1972 годзе Кіт жыў у Германіі.

Барыс Кіт з'яўляўся аўтарам мноства навуковых прац і лаўрэатам розных міжнародных прэмій, а таксама акадэмікам Сусветнай акадэміі астранаўтыкі (Парыж) і членам Амерыканскага астранаўтычнага таварыства.

Пайшоў з жыцця 1 лютага 2018 года, крыху не дацягнуўшы да свайго 108-годдзя.

34
Тэги:
падзеі і даты, Жыццё знакамітых людзей, ЗША, Беларусь
Які сёння дзень: 13 чэрвеня 2021 года

Які сёння дзень: 13 чэрвеня 2021 года

172
(абноўлена 19:30 08.06.2021)
Гэты дзень з'яўляецца сто шасцьдзясят чацвёртым па грыгарыянскім календары, да канца года застаўся 201 дзень.

Якія падзеі адбыліся 13 чэрвеня і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 13 чэрвеня

  • У 1508 годзе Паспалітае рушэнне ВКЛ выйшла з Ліды для дзеянняў супраць маскоўскіх войскаў.
  • У 1611 годзе войскі Рэчы Паспалітай пасля амаль двухгадовай аблогі ўзялі Смаленск.
  • У 1746 годзе ў Нясвіжы ў летняй рэзідэнцыі Альба адбылося прадстаўленне камедыі "Дасціпнае каханне" Ф.У. Радзівіл.

Хто нарадзіўся 13 чэрвеня

  • 1702 год: Міхал Казімір Радзівіл "Рыбанька", вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, мецэнат.
  • 1834 год: Канстанцін Вераніцын, удзельнік літаратурнага жыцця на Беларусі, аўтар паэмы "Тарас на Парнасе".

Таксама сёння нарадзіліся брытанскі фізік Джэймс Максвел і амерыканскі матэматык Джон Нэш.

13 чэрвеня ў народным календары

Сёння праваслаўныя вернікі шануюць памяць апостала ад 70 Ерма і пакутніка Ермію Команскага.

У народным календары дзень атрымаў назву Ярома-распрагальнік, таму што ў гэтыя дні заканчвалі сяўбу і іншыя палявыя працы. Коням у гэты дзень дзякавалі за працу, давалі ласункі і мылі. Працаваць на кані 13 чэрвеня лічылась дрэнным, таму што жывёла магла захварэць.

Назіралі за надвор'ем. Калі ўвечары не было расы, назаўтра будзе дождж. Калі сонечна, то і на ўборку ўраджаю надвор'е будзе добрае.

172
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей

Як у Мінску адсвяткавалі Дзень Расіі - фота

10
(абноўлена 23:25 12.06.2021)
  • Дзень Расіі ў Мінску
  • Дзень Расіі ў Мінску
  • Дзень Расіі ў Мінску
  • Пасол Расіі ў Беларусі Яўген Лук'янаў
  • Дзень Расіі ў Мінску
  • Дзень Расіі ў Мінску
  • Дзень Расіі ў Мінску
  • Дзень Расіі ў Мінску
  • Дзень Расіі ў Мінску
  • Святочныя мерапрыемствы з нагоды Дня Расіі бліжэй да вечара перанесліся ў цэнтр беларускай сталіцы
  • На плошчы каля гарадской Ратушы была арганізавана мастацкая і фотавыстава
  • Удзельніцы святочнага канцэрта рэпеціруюць перад выхадам на сцэну
  • Госцем свята стаў пасол РФ у Беларусі Яўген Лук'янаў
  • Святочны канцэрт каля Ратушы
  • Пасол Расіі, адкрываючы канцэрт, пажадаў беларусам міра, дабра і працвітання
  • Пасол Расіі ў Беларусі Яўген Лук'янаў
  • Святочны канцэрт у Мінску з нагоды Дня Расіі
  • У канцэрце прынялі ўдзел самадзейныя ансамблі нацыянальных дыяспар народаў Расіі
  • Цудоўны настрой панаваў у гэты вечар у цэнтры Мінска, і гледачы, не саромеючыся, пускаліся ў скокі
  • Іншыя ж уважліва назіралі за выступленнямі артыстаў
  • Выступленне артыстаў на канцэрце да Дня Расіі ў Мінску
  • Мінчане, якія прыйшлі на канцэрт, казалі, што любяць і захапляюцца расійскімі артыстамі
Дзень шматнацыянальнай Расіі - адно з самых маладых дзяржаўных свят у суседняй краіне, па традыцыі, яго з размахам адзначаюць і ў Беларусі. У фотагалерэі Sputnik глядзіце, як прайшло святкаванне ў гэтым годзе.

Дзень шматнацыянальнай Расіі адзначаецца ў суседняй краіне з 1992 года, калі Вярхоўны савет Расійскай Федэрацыі выдаў пастанову аб прысваенні святочнага статусу даце прыняцця Дэкларацыі аб дзяржаўным суверэнітэце Расійскай Федэрацыі. Сучасная назва - Дзень Расіі - свята атрымала ў 1998-м годзе.

Традыцыйна гэты дзень святкуюць і ў Беларусі - народнымі гуляннямі, святочнымі канцэртамі і афіцыйнымі мерапрыемствамі. У гэты раз урачыстасці пачаліся апоўдні ва Усіхсвяцкім храме Мінска цырымоніяй размяшчэння ў крыпце храма зямлі з месцаў гібелі беларусаў у Крымскай вайне 1853-1856 гадоў з удзелам расійскага пасла ў Беларусі Яўгена Лук'янава.

Працягнулі святкаванне адкрыццё выставы расійскіх і беларускіх мастакоў у арт-прасторы Cafe de fleur на плошчы Свабоды, а затым у Мінскай ратушы пачаўся шматгадзінны канцэрт расійскіх ансамбляў нацыянальных дыяспар, вечарам на сцэне іх змянілі тэатр песні і танца "Морошка" з Санкт-Пецярбурга і дзяржансамбль "Россия" імя Людмілы Зыкінай.

Чытайце таксама:

10
  • Дзень Расіі ў Мінску
    © Sputnik / Виктор Толочко

    У гэты раз святкаванне Дня Расіі адкрыла ўрачыстая цырымонія ва Усіхсвяцкім храме Мінска, сюды даставілі зямлю з месцаў гібелі беларусаў у Крымскай вайне.

  • Дзень Расіі ў Мінску
    © Sputnik / Виктор Толочко

    Пасол Расіі ў Беларусі Яўген Лук'янаў і настаяцель Усіхсвяцкага храма ў Мінску, протаіерэй Фёдар Поўны

  • Дзень Расіі ў Мінску
    © Sputnik / Виктор Толочко

    У крыпце Усіхсвяцкага храма ў Мінску будзе знаходзіцца зямля з Севастопаля, дзе ў 1853-1856 гадах загінулі беларусы, якія ваявалі ў Крымскай вайне.

  • Пасол Расіі ў Беларусі Яўген Лук'янаў
    © Sputnik / Виктор Толочко

    Расія і Беларусь павінны абараняць нашу гістарычную памяць і нікому не дазваляць запляміць, замараць або "зафоташопіць" нашы перамогі, перакананы пасол РФ у Беларусі Яўген Лук'янаў.

  • Дзень Расіі ў Мінску
    © Sputnik / Виктор Толочко

    Протаіерэй Фёдар Поўны правёў для расійскага дыпламата экскурсію па Усіхсвяцкім храме.

  • Дзень Расіі ў Мінску
    © Sputnik / Виктор Толочко

    У цырымоніі разам з дыпламатамі і святарамі прынялі ўдзел ветэраны, а таксама беларусы Крыма.

  • Дзень Расіі ў Мінску
    © Sputnik / Виктор Толочко

    Кіраўнік расійскай дыпмісіі ў Мінску асабіста ўстанавіў у крыпце капсулу з зямлёй з месцаў гібелі беларусаў у Крымскай вайне.

  • Дзень Расіі ў Мінску
    © Sputnik / Виктор Толочко

    Усіхсвяцкі храм з'яўляецца адным з велічных храмаў беларускай сталіцы. Алтар храма асвяціў Свяцейшы Патрыярх Усяе Русі Кірыл некалькі гадоў таму падчас свайго патрыяршага візіту ў Мінск.

  • Дзень Расіі ў Мінску
    © Sputnik / Виктор Толочко

    Сімвалічна, што закладка капсулы ў памяць аб загінуўшых беларусах пры першай асадзе Севастопаля адбылася менавіта ў Дзень Расіі, адзначыў настаяцель Усіхсвяцкага храма протаіерэй Фёдар Поўны.

  • Святочныя мерапрыемствы з нагоды Дня Расіі бліжэй да вечара перанесліся ў цэнтр беларускай сталіцы
    © Sputnik / Виктор Толочко

    Святочныя мерапрыемствы з нагоды Дня Расіі бліжэй да вечара перанесліся ў цэнтр беларускай сталіцы.

  • На плошчы каля гарадской Ратушы была арганізавана мастацкая і фотавыстава
    © Sputnik / Виктор Толочко

    На плошчы каля гарадской Ратушы была арганізавана мастацкая і фотавыстава.

  • Удзельніцы святочнага канцэрта рэпеціруюць перад выхадам на сцэну
    © Sputnik / Виктор Толочко

    Удзельніцы святочнага канцэрта рэпеціруюць перад выхадам на сцэну.

  • Госцем свята стаў пасол РФ у Беларусі Яўген Лук'янаў
    © Sputnik / Виктор Толочко

    Госцем свята стаў пасол РФ у Беларусі Яўген Лук'янаў.

  • Святочны канцэрт каля Ратушы
    © Sputnik / Виктор Толочко

    Святочны канцэрт каля Ратушы наведалі некалькі сотняў мінчан і гасцей сталіцы.

  • Пасол Расіі, адкрываючы канцэрт, пажадаў беларусам міра, дабра і працвітання
    © Sputnik / Виктор Толочко

    Пасол Расіі, адкрываючы канцэрт, пажадаў беларусам міра, дабра і працвітання.

  • Пасол Расіі ў Беларусі Яўген Лук'янаў
    © Sputnik / Виктор Толочко

    "Квітней, Беларусь, и да здравствует Россия!" - прывітаў гасцей і ўдзельнікаў святочнага канцэрта пасол Расіі ў Беларусі Яўген Лук'янаў.

  • Святочны канцэрт у Мінску з нагоды Дня Расіі
    © Sputnik / Виктор Толочко

    Святочны канцэрт у Мінску з нагоды Дня Расіі.

  • У канцэрце прынялі ўдзел самадзейныя ансамблі нацыянальных дыяспар народаў Расіі
    © Sputnik / Виктор Толочко

    У канцэрце прынялі ўдзел самадзейныя ансамблі нацыянальных дыяспар народаў Расіі.

  • Цудоўны настрой панаваў у гэты вечар у цэнтры Мінска, і гледачы, не саромеючыся, пускаліся ў скокі
    © Sputnik / Виктор Толочко

    Цудоўны настрой панаваў у гэты вечар у цэнтры Мінска, і гледачы, не саромеючыся, пускаліся ў скокі.

  • Іншыя ж уважліва назіралі за выступленнямі артыстаў
    © Sputnik / Виктор Толочко

    Іншыя ж уважліва назіралі за выступленнямі артыстаў.

  • Выступленне артыстаў на канцэрце да Дня Расіі ў Мінску
    © Sputnik / Виктор Толочко

    Выступленне артыстаў на канцэрце да Дня Расіі ў Мінску.

  • Мінчане, якія прыйшлі на канцэрт, казалі, што любяць і захапляюцца расійскімі артыстамі
    © Sputnik / Виктор Толочко

    Мінчане, якія прыйшлі на канцэрт, казалі, што любяць і захапляюцца расійскімі артыстамі.

Тэги:
Sputnik, Беларусь, свята, Расія, фота, Дзень Расіі, Мінск