Тэлескоп

Дацягнуцца да зорак: успамінаем жыццёвы шлях Барыса Кіта

30
(абноўлена 19:08 05.04.2021)
Сёння адзначаецца 111 гадоў з дня нараджэння вядомага фізіка, матэматыка і нашага знакамітага суайчынніка.

МІНСК, 6 кра — Sputnik. Амерыканскі навуковец у галіне астранаўтыкі, заслужаны прафесар Мэрылендскага ўніверсітэта (ЗША), найстарэйшы сябра Амерыканскага таварыства астранаўтыкі, ганаровы сябра Брытанскага міжпланетнага таварыства, беларускі грамадскі дзеяч, настаўнік, матэматык, фізік, хімік нарадзіўся 6 красавіка 1910 года ў Пецярбургу.

Пачатковую адукацыю атрымаў у Навагрудскай гімназіі. Скончыў фізіка-матэматычны факультэт Віленскага ўніверсітэта. З 1933 г. выкладаў матэматыку ў Беларускай гімназіі ў Вільні, а ў 1939 годзе стаў яе дырэктарам. У 1940 годзе заняў пасаду акруговага інспектара Баранавіцкай навучальнай акругі, арганізаваў пачатковыя і сярэднія школы ў Баранавіцкім, Слонімскім, Валожынскім і Ваўкавыскім раёнах. Аднавіў Беларускую гімназію ў Навагрудку.

Борис Кит, архивное фото
Сусветна вядомы фізік, матэматык і наш знакаміты суайчыннік Барыс Кіт

У часы гітлераўскай акупацыі быў дырэктарам школы ў Лебедзеве, гімназіі ў Паставах і гандлёвай школы ў Маладзечне, навучанне ў гімназіях ратавала моладзь ад вывазу ў Германію. Многія вучні былі ўдзячны яму за настаўніцкую дзейнасць. Пэўны час знаходзіўся ў нямецкай турме, але выжыў.

"Я сядзеў у страшэннай нямецкай турме і паміраў штодня, 30 дзён сядзеў у турме ў Глыбокім. Кожны дзень паліцыя забірала ад нас з такой ямы на расстрэл 25 чалавек, 5 заставалася, і я сярод іх. І так 30 дзён, 30 разоў чакаў смерці. Але Бог, відаць, не хацеў маёй смерці. Трэба сказаць, што мяне тады выратаваў Кастусь Касяк, які пайшоў да нямецкага гэбітскамісара і дамогся майго вызвалення праз 30 дзён у турме. Ён быў маім вучнем у Наваградзкай беларускай гімназіі, добрым вучнем. І многім беларусам ён тады дапамог вызваліцца з нямецкіх турмаў. Але калі прыйшлі бальшавікі, то першым яго павесілі…" — распавядаў потым Барыс Кіт у інтэрв'ю.

Улетку 1944 года выехаў у Германію, у 1947 годзе прыехаў у ЗША. Адзін са стваральнікаў беларускага асяродка ў Саўт-Рыверы. Кіт разам з Франакам Шаўроўскім, Лангінай і Уладзімірам Брылеўскім, Міхасём Сенькам запрашалі беларусаў з Германіі ў Саўт-Рывер, шукалі ім жыллё, працу. Такім чынам паўстаў беларускі асяродак з царквой, які паспяхова дажыў да нашага часу.

У 1950 г. Кіт пераехаў у Лос-Анджэлас, дзе таксама спрычыніўся да арганізацыі беларускага жыцця.

З сярэдзіны 1960-х удзельнічаў у касмічных праектах - працаваў над ракетным палівам і разлікамі палётаў касмічных караблёў.

З 1972 годзе Кіт жыў у Германіі.

Барыс Кіт з'яўляўся аўтарам мноства навуковых прац і лаўрэатам розных міжнародных прэмій, а таксама акадэмікам Сусветнай акадэміі астранаўтыкі (Парыж) і членам Амерыканскага астранаўтычнага таварыства.

Пайшоў з жыцця 1 лютага 2018 года, крыху не дацягнуўшы да свайго 108-годдзя.

30
Тэги:
падзеі і даты, Жыццё знакамітых людзей, ЗША, Беларусь
Які сёння дзень: 10 красавіка

Які сёння дзень: 10 красавіка 2021 года

333
(абноўлена 20:07 07.04.2021)
Гэты дзень з'яўляецца сотым па грыгарыянскім календары, да канца года засталося 265 дзён.

Якія падзеі адбыліся 10 красавіка і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 10 красавіка

  • У 1660 годзе Дзісенскі замак быў заняты войскамі ВКЛ.
  • У 1762 годзе Шклоў атрымаў герб.
  • У 1998 годзе адбыўся ўстаноўчы з’езд рэспубліканскага таварыства "Ахова птушак Беларусі" (цяпер ГА Ахова птушак Бацькаўшчыны).

Хто нарадзіўся 10 красавіка

  • 1931 год: Іван Чыгрын, беларускі літаратуразнаўца.

Таксама сёння нарадзіліся ірландскі паэт Джордж Вільям Расел і рускі і амерыканскі пісьменнік Уладзімір Набокаў.

10 красавіка ў народным календары

Сёння праваслаўныя вернікі шануюць памяць вялебнага Іларыёна Новага.

Каля 10 красавіка пачынае квітнець падбел. Па народных вераваннях, яе жоўтыя кветкі саграваюць зямлю.

Дождж у гэты дзень прадвяшчае ўраджайны год. Калі сарокі сядзяць на верхавінах дрэў, хутка пацяплее.

333
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей
Які сёння дзень: 9 красавіка

Які сёння дзень: 9 красавіка 2021 года

448
(абноўлена 20:02 07.04.2021)
Гэты дзень з'яўляецца дзевяноста дзявятым па грыгарыянскім календары, да канца года засталося 266 дзён.

Якія падзеі адбыліся 9 красавіка і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 9 красавіка

  • У 1946 годзе ў нямецкім Міхельсдорфе было заснавана Беларускае літаратурнае згуртаванне "Шыпшына".

Хто нарадзіўся 9 красавіка

  • 1835 год: Ялегі Пранціш Вуль, беларускі паэт.
  • 1934 год: Леанід Асядоўскі, беларускі жывапісец.

Таксама сёння нарадзіліся французскі паэт Шарль Бадлер, заснавальнік часопіса Playboy Х'ю Хефнер і французскі акцёр Жан-Поль Бельмандо.

9 красавіка ў народным календары

Сёння праваслаўныя вернікі шануюць памяць пакутніцы Матроны Салунскай.

У гэты дзень у вёсках адбіралі з запасаў прыдатнае для пасеву насенне рэпы. Да з'яўлення бульбы гэта агародніна, як і капуста, была адным з самых распаўсюджаных відаў. Рэпу можна есці сырой, смажыць яе і варыць, дадаваць у цеста для аладак.

Калі раніцай туман – год будзе ўраджайны.

448
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей
Вялікі пост: якія стравы рыхтуюць у Свята-Елісавецінскім манастыры

Вялікі пост: якія стравы рыхтуюць у Свята-Елісавецінскім манастыры

31
(абноўлена 17:46 09.04.2021)
Вялікі пост перад Вялікаднем - час пакаяння і малітвы. Дасягненню асаблівага духоўнага стану ў гэты перыяд дапамагае і абмежаванне ў ежы: адмова ад мяса, малочных прадуктаў і яек.

Старэйшая па трапезнай Свята-Елісавецінскага манастыра манашка Лія расказала карэспандэнту Sputnik Вользе Дземянчук пра тое, якія стравы рыхтуюць у абіцелі ў перыяд Вялікага посту.

Што такое Вялікі пост для манахаў

Як правіла, Вялікі пост пачынаецца ў канцы лютага ці ў пачатку сакавіка. І гэта вельмі сімвалічна: у гэты час абуджаецца прырода, а разам з ёй і душа чалавека. Таму гэты вельмі важны для хрысціяніна перыяд можна таксама назваць і "вясной душы".

Абмежаванне ў ежы падчас Вялікага посту для верніка - не цяжар, ​​а неад'емная частка цялеснага і духоўнага ачышчэння, падрыхтоўкі да светлага свята Пасхі Хрыстовай.

Великий пост: какие блюда готовят в Свято-Елисаветинском монастыре
© Sputnik Ольга Деменчук
Старэйшая па трапезнай манашка Лія

Якія посныя стравы рыхтуюць у манастыры

Манастырская ежа ў перыяд Вялікага посту малакаларыйная, смачная і карысная.

У першую пятніцу Вялікага посту ў манастыры рыхтуюць коліва - страва са звараных з мёдам зерняў пшаніцы.

"Паколькі пшанічные збожжа даволі цвёрдае, мы дадаем у страву рыс, а таксама курагу, чарнасліў, разынкі і мёд. Аздабляецца коліва арэхамі. Коліва асвячаецца ў памяць святога пакутніка Фёдара Цірана, які з’явіўся на пачатку Вялікага посту 362 года ў сне Канстантынопальскаму архіепіскапу Еўдоксію і папярэдзіў яго аб апаганенні ежы на базарах ідалаахвярнаю крывёю", - распавядае манашка.

Великий пост: какие блюда готовят в Свято-Елисаветинском монастыре
© Sputnik Ольга Деменчук
Коліва

У перыяд посту манашкі сілкуюцца два разы на дзень - падчас абеду і вячэры. Аснову манастырскай трапезы ў гэты перыяд складаюць разнастайныя агароднінныя супы: боршч, грыбны суп, капуста.

На другое падаюцца катлеты з кальмараў або галубцы з начыннем з грыбоў разам з грачанай, рысавай кашамі ці просам. Падчас Вялікага посту вернікам можна есці рыбу толькі двойчы - на святы Звеставання Найсвяцейшай Багародзіцы і Уваходу Гасподняга ў Іерусалім (Вербнай нядзелі).

На сталах манастырскай трапезнай заўсёды ёсць салаты з белакачаннай і пекінскай капусты з гароднінай. Са з'яўленнем першай зеляніны, сніткі і дзьмухаўцоў у манастыры пачынаюць рыхтаваць карысныя для імунітэту вітамінныя салаты. Дарэчы, сакрэт адмысловага густу салат - у запраўцы, у склад якой уваходзіць раслінны і аліўкавы алеі, соль, лімонны сок і трохі гарчыцы.

Великий пост: какие блюда готовят в Свято-Елисаветинском монастыре
© Sputnik Ольга Деменчук
Манастырская трапезная

"І, вядома, як і для ўсіх беларусаў, для нас незаменны наш нацыянальны прадукт - бульба. Кухары манастыра яе тушаць, адварваюць, а часам нават робяць смачны манастырскае ласунак - посныя дранікі, у склад якіх уваходзяць толькі бульба, лук, соль і раслінны алей ", - адзначае манашка.

Великий пост: какие блюда готовят в Свято-Елисаветинском монастыре
© Sputnik Ольга Деменчук
Дранікі ў пост гатуюць з бульбы і цыбулі, трохі соляць і пякуць на раслінным алеі

Дэсерты ў пост

"У перыяд посту ў нашым манастыры часам рыхтуюць пірог з капустай, дражджавыя булачкі ці аладкі з варэннем, а таксама бліны, але не звычайныя з даданнем малака, а посныя. Падчас Вялікага посту для сясцёр - гэта такое невялікае гастранамічнае суцяшэнне", - тлумачыць яна.

Манастырскія кухары рыхтуюць такія ж смачныя і карысныя напоі - кампот з сухафруктаў і адвар з пладоў шыпшынніка. Як вядома, у шыпшынніку змяшчаецца шмат вітаміна С, а гэта дапамагае аднавіць сілы і падтрымаць арганізм у перыяд вясновага авітамінозу. Дарэчы, у Свята-Елісавецінскім манастыры ў адвар з шыпшынніка не дадаюць цукар, каб не паменшыць яго вітамінавы склад.

У чым сакрэт адмысловага густу манастырскай ежы

"Сапраўды, манастырская ежа прыкметна адрозніваецца ад звычайнай - у яе асаблівы смак. Гэта звязана з тым, што яна прыгатавана ў асвечаным месцы, з малітвай. Кожную раніцу старэйшая сястра бярэ агеньчык ад абраза прэпадобнапакутніцы Елісаветы, запальвае ад яго лампадку у трапезнай, хрысціць сталы і моліцца. Усе работнікі манастырскай трапезнай таксама моляцца і просяць Божага благаслаўлення перад тым, як пачаць новы працоўнай дзень. У гэтым і заключаецца сакрэт адмысловага густу манастырскай ежы ", - рэзюмуе манашка Лія.

Великий пост: какие блюда готовят в Свято-Елисаветинском монастыре
© Sputnik Ольга Деменчук
Манастырская трапезная

Чытайце таксама:

31