У Брэсце адкрылася выстава, прысвечаная Церашковай

Легенда Галактыкі: у Брэсце адкрылася выстава, прысвечаная Церашковай

17
(абноўлена 09:53 09.03.2017)
На фотаздымках прадстаўлена перадпалётная падрыхтоўка першай жанчыны-касманаўта, грамадскае жыццё Валянціны Церашковай, а таксама яе сустрэчы з лідэрамі дзяржаў.

БРЭСТ, 8 сак — Sputnik. Аддзяленне Прадстаўніцтва Рассупрацоўніцтва адкрыла ў выставачнай зале Брэсцкай крэпасці да 80-годдзя першай жанчыны-касманаўта Валянціны Церашковай фотавыставу "Легенда Галактыкі".

Выстава расказвае пра дзейнасць Церашковай. На ёй прадстаўлены больш за паўсотні фотаздымкаў, публікацый, кніг і копій архіўных дакументаў.

Як распавяла кіраўніца прадстаўніцтва Рассупрацоўніцтва ў Брэсце Алена Маслава, арганізатары звяртаюцца да тэмы жыцця і працы Церашковай, так як пасля свайго палёту гэтая жанчына вельмі шмат часу аддавала грамадскай рабоце.

"Гэта жанчына-легенда і сімвал стагоддзя. Яна была старшынёй Камітэта савецкіх жанчын амаль 20 гадоў і амаль столькі ж узначальвала Саюз савецкіх таварыстваў дружбы — гэта папярэднік нашага Рассупрацоўніцтва. Пры ёй закладваліся асновы народнай дыпламатыі — тое, чым цяпер займаюцца расійскія цэнтры навукі і культуры за мяжой", — сказала Маслава.

Экспонаты выставки в Бресте - продукты питания для космонавтов
© Sputnik Дмитрий Босак
Экспанаты выставы ў Брэсце - прадукты харчавання для касманаўтаў

Паводле яе слоў, Церашкова сваёй дзейнасцю змагла дамагчыся таго, што грамадская арганізацыя Саюз савецкіх таварыстваў дружбы перарасла ў дзяржаўную структуру і з'яўляецца часткай МЗС РФ як федэральнае агенцтва "Рассупрацоўніцтва".

Среди экспонатов не только фото, но и макеты, а также картины
© Sputnik Дмитрий Босак
Сярод экспанатаў не толькі фота, але і макеты, а таксама карціны

"На наш погляд, Церашкова — гэта агульны здабытак не толькі расійскага народа, але і беларускага, паколькі карані з Беларусі, яна з'яўляецца ганаровым жыхаром Віцебска. Тыя подзвігі, якія яна здзяйсняла, той палёт у космас з'яўляюцца падарункамі не толькі для расіянаў, але і для беларусаў", — паведаміў Sputnik генеральны консул Расійскай Федэрацыі ў Брэсце Ігар Канякін.

На выставке можно прочесть, что писали советские газеты о первом космонавте Юрии Гагарине
© Sputnik Дмитрий Босак
На выставе можна прачытаць, што пісалі савецкія газеты пра першага касманаўта Юрыя Гагарына

Фотавыстава — сумесны праект Расійскага цэнтра навукі і культуры ў Брэсце, Раскосмасу і мемарыяльнага комплексу. Вялікая частка фатаграфій сабрана прадстаўніцтвам Расійскай Федэрацыі ў Брэсце. Некаторыя экспанаты, напрыклад карціны касманаўта і мастака Аляксея Лявонава, скафандр Пятра Клімука, макет ракеты і касмічнае харчаванне, былі знойдзены ў фондах "Брэсцкай крэпасці".

"Нейкія фатаграфіі з архіваў, нейкія з інтэрнэту. Але частка фатаграфій па-свойму ўнікальная. Тут побач з Валянцінай Уладзіміраўнай не толькі касманаўты, яе сябры па атрадзе, але і людзі, якія характарызавалі палітычны складнік Савецкага Саюза або іншых дзяржаў мінулага стагоддзя", — распавяла намеснік дырэктара мемарыяльнага комплексу "Брэсцкая крэпасць-герой" Ларыса Бібік.

Валентина Терешкова в тренажере космического корабля Восток
© Sputnik Дмитрий Босак
Валянціна Церашкова у трэнажоры касмічнага карабля "Усход"

Выстава "Легенда Галактыкі" будзе экспанавацца ў выставачнай зале Брэсцкай крэпасці да сярэдзіны красавіка.

17
Тэги:
выстава, Жыццё знакамітых людзей, Рассупрацоўніцтва, Мемарыяльны комплекс "Брэсцкая крэпасць-герой", Валянціна Церашкова, Брэст
Пятровіца - 2018

Самы салодкі месяц лета: як працавалі нашы продкі ў ліпені

186
(абноўлена 15:11 02.07.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае пра заняткі нашых продкаў у ліпені і вучыць гатаваць смачныя стравы з рыбы.

У народзе кажуць: "Хто ў ліпені на полі пацее, таго ўзімку печка грэе". Працы на агародзе і ў полі, сапраўды, хапае ўсім.

Народная мудрасць пра ліпеньскія клопаты:

  • Ранняя птушка зубкі цярэбіць, а позняя — вочкі трэць.
  • Зерне ў каласку, не валяйся ў халадку.
  • Святы Андрэй за ўсіх мудрэй, саху ладзіць, каня гладзіць.
  • На Андрэя азімыя наліліся, а татка-авёс да палавіны дарос.
  • Святы Данат коскі точыць, сянцо косіць.

Пакуль жанчыны працуюць з садавінай і агароднінай, мужчыны займаюцца нарыхтоўкай сена. Касавіца — мужчынская праца. Нарыхтоўка сена была заўсёды не меньш важнай справай, чым жніво. Чым больш было назапашана сена, тым больш упэўнена адчуваў сябе гаспадар зімой. Лішкамі сена нават гандлявалі на кірмашах. Асабліва цаніліся сакавітыя, духмяныя ліпеньскія ўкосы.

Луговые травы и цветы
© Sputnik / Игорь Подгорный
Траву нарыхтоўвалі паўсюдна: на паплавах, у полі і ў лесе

Траву нарыхтоўвалі паўсюдна: на паплавах, у полі і ў лесе. Часам на касавіцу выпраўляліся далёка ад хаты. Спяшаючыся накасіць як найболей, начавалі ў полі ў адмысловых буданах. Ежу бралі з сабой. Выпраўляючы гаспадара на касавіцу, гаспадыня клала ў яго торбу кавалак сала, хлеб, пер'е цыбулі і агуркі.

Часам гарачы абед хто-небудзь з жанчын прыносіў у поле. Бралі з сабой і пітво. Звычайна гэта быў укіслы да гэтага часу бярозавік або хлебны квас. Калі касьба адбывалася каля ракі, то стараліся ў вольную хвіліну налавіць рыбы, каб падсілкавацца юшкай, або проста пяклі яе на вуголлях. Сушыць у ліпені сена перашкаджалі частыя дажджы і вялікія росы, таму даводзілася пільна сачыць за надвор'ем па прыкметах, якіх было нямала.

Як прадказаць надвор'е ў ліпені?

  • Калі дажджавыя чэрві выпаўзаюць з зямлі, то яснае сонечнае надвор'е зменіцца дажджом з навальніцай;
  • Птушкі раптам змоўклі, а ластаўкі і стрыжы лётаюць над зямлёй — будзе навальніца;
  • Вераб'і сціхлі і схаваліся пад дах — набліжаецца навальніца;
  • Камары ўвечары "мак таўкуць" (клубяцца) — да добрага надвор'я;
  • Неба ў навальнічных хмарах, а пчолы не хаваюцца — дажджу не будзе;
  • Весела скачуць і стракочуць конікі — да сухога і яснага надвор'я;
  • Калі на шырокім лісці канаў раніцай з'яўляюцца кроплі вады, то ўдзень будзе дождж або навальніца.

Гарачы і сухі чэрвень прыспешыў зацвітанне ліпы, у гонар якой называецца другі месяц лета. Калісьці ж па часе зацвітання ліпы вызначалі  пачатак масавай уборкі азімага жыта. Ліпа зацвіла — праз тры тыдні пачынай жніво. Таксама аб спеласці жыта селяніну падказвалі паспелыя ў лесе ягады чарніц. Пачатак жніва прымяркоўвалі да святкавання ў народзе прысвятка Ганны, які прыходзіўся на канец месяца. Казалі: "Святая Ганна снапы кладзе".

Сбор черники в Омской области
© Sputnik / Алексей Мальгавко
Аб спеласці жыта селяніну падказвалі паспелыя ў лесе ягады чарніц

Гэтым жа часам у пятніцу перад Іллёй, якога святкуюць 2 жніўня, адзначалі дзень "зазубрывання" або вастрэння сярпоў — Серпавіцу, калі каля кузні стаяла чарга з вясковых баб. Асабліва цанілася кавальскае майстэрства вандроўных кавалёў-цыганоў. Лічылася, што яны ўмелі выкаваць і зазубрыць такі серп, якім было лёгка і скора жаць.

Пятровіца – 2018
© Sputnik Альфрэд Мікус
Гаспадынька з сярпамі

Аб жанчыне, якая за дзень больш за іншых накладала снапоў, казалі, што яна "мае цыганскі серп". Калі пачыналася жніво, усе іншыя гаспадарчыя працы адкладаліся ў бок. Усе сілы сялянскай сям'і былі скіраваныя на тое, каб як мага хутчэй звезці з поля ўраджай збожжавых.

Ліпень — месяц, поўны працы. У народных прыказках нават святыя ў ліпені не сядзяць без працы: "Святы Пятро жыта сцеліць, святы Кузьма сярпы робіць, а святы Дзям'ян сена грабіць".

Вядомы і добры звычай бескарыснай дапамогі ў працы нямоглым суседзям талакой. Адбывалася гэта на Пятра і Паўла. Пра такую талаку ёсць прымаўка: "Святы Пётра талаку збіраў копы сена вазіць, стагі мятаць".  Дарэчы, ў гэты дзень працаваць на ўласную гаспадарку забаранялася, паколькі лічылася грахом. Калі праца была завершана, па традыцыі гаспадары наладжвалі частаванне. Звычайна гэта былі простыя, але пажыўныя стравы. У гэты час на стале ў селяніна з'яўлялася маладая бульба, агуркі і цыбуля, у лесе было поўна грыбоў, а ў вадаёмах — рыбы. Таму гаспадарам было чым пачаставаць талакоўцаў.

Рыбныя галушкі

  • 500 гр рачной рыбы

  • 75 гр пшанічнай мукі
  • 2 яйкі
  • 1 ч. лыжка чорнага перцу гарошкам
  • 1 ст. лыжка насення кропу
  • 1-2 цыбуліны
  • 1,5 ч. лыжкі солі
  • 1 ч. лыжка масла

Як гатаваць:

Дробную рачную рыбу пачысціць ад костак, дробна насячы нажом, але не прапускаць праз мясарубку і расцерці. Дробна насечаную цыбулю, кроп, перац і соль стаўчы ў ступцы, дадаць у рыбу.

Рыбалка
© Pixabay
Для рыбных галушак можна браць любую рачную рыбу

Муку развесці ў малацэ, уліць узбітыя яйкі і перамяшаць, аб'яднаць з рыбным фаршам, усё разам добра расцерці і ўзбіць, каб атрымалася аднародная маса. Зварыць рыбную юшку з галоў, плаўнікоў і костак, пасаліць і адварыць у ёй галушкі на маленькім агні да гатоўнасці. Дастаць з юшкі і падаць асобна з маслам і бульбай.

Смачна есці!

186
Тэги:
народныя прыкметы, беларуская кухня, Ларыса Мятлеўская, Беларусь
Тэмы:
Спадчына: традыцыі і вераванні нашых продкаў
По теме
Прыродная сталоўка: гатуем з таго, што пад нагамі
Віно і смажаныя кураняты: што яшчэ гатавалі нашы продкі з агрэсту
Таблетка ад страху і абярэг ад нячысцікаў: чым яшчэ праславіўся часнок
Добра жыць і не тужыць, або Народныя парады для мужоў і жонак
Навошта кувае зязюля і што пра гэта кажуць у народзе
Кухня нашых продкаў: як гатаваць прываротнае зелле і любімы соус Гётэ
Кухня нашых продкаў: каперсы з капуцынаў і дзікія качкі з белым соусам
Старая стужка

Экранізацыі Шамякіна: успамінаем класіка і глядзім фільмы па яго кнігах

510
(абноўлена 09:31 30.01.2020)
30 студзеня 1921 года нарадзіўся выбітны беларускі пісьменнік Іван Шамякін. Яго вялізная літаратурная спадчына лягла ў аснову шматлікіх фільмаў.

Каб успомніць знакамітага дзеяча беларускай літаратуры і з сэнсам правесці вечар, Sputnik прапануе вам паглядзець бессмяротную класіку: экранізацыі кніг вялікага аўтара. 

Атланты і карыятыды

Месца дзеяння — абласны горад Беларусі. Фільм прысвечаны жыццю савецкай інтэлігенцыі і праблемам сямейнага жыцця галоўнага архітэктара горада Максіма Карнача. Ён таленавіты, але яму даводзіцца пераадольваць непаразуменне, а часам прамы канфлікт інтарэсаў з чынавенствам.

Рэжысёр: Аляксандр Гутковіч.

Эпілог (1994)

Фільм зняты па матывах аповесцяў Івана Шамякіна. Пісьменнікі і мастакі аказваюцца непатрэбнымі грамадству, вымушаныя зарабляць на жыццё продажам асабістых твораў. Мастаку пашчасціла — ягоныя карціны набылі. Як выжывае інтэлігенцыя — глядзіце ў фільме і разбірайцеся, як выжываць самім.

Рэжысёр: Ігар Дабралюбаў.

Крыніцы (1964)

Першы экранізаваны раман. Як і ў кнізе, сюжэт фільма пабудаваны на малюнку жыцця сельскай інтэлігенцыі. Час дзеяння — лета 1953 і наступны навучальны год.

Прызначаны ў сельскую мясцовасць з буйнога сталічнага навуковага інстытута Лемяшевич не хавае, што быў звольнены не па ўласным жаданні, як паказана ў яго дакументах, а ў выніку канфлікту з кіраўніцтвам. Яго крытычная ацэнка работы інстытута не атрымала падтрымкі, і супрацоўніку было рэкамендавана памяняць профіль заняткаў.

Рэжысёр: Іосіф Шульман.

Глыбокая плынь (2005)

Галоўная гераіня Тацяна Маеўская ў першыя дні вайны выратоўвае яўрэйскага хлопчыка. Бацьку і мачасе яна гаворыць, што гэта яе сын. Мачаха выдае Тацяну і расказвае аб гэтым нямецкаму агенту Мацею Куляшу. Пасля гэтага да Тацяны завітваюць паліцэйскія, ды Тацяна праяўляе смеласць і рашучасць. Яна забівае фашысцкіх паслугачоў, а сама з дзіцем і бацькам падаецца ў партызаны.

Рэжысёр: Маргарыта Касымава, Іван Паўлаў.

Вазьму твой боль (1980)

У вёску пасля працяглага зняволення вяртаецца былы паліцай Дашкевіч, вінаваты ў смерці аднавяскоўцаў. Іван, у якога сястра і маці загінулі ад рук паліцая, не можа спакойна перанесці такога вяртання.

Рэжысёр: Міхаіл Пташук.

510
Тэги:
Літаратура, Іван Шамякін, Беларусь
Тэмы:
Беларуская літаратура
Нараджэнне Хрыстова

Калядны пост: да пуцяводнай Каляднай зоркі засталося 40 дзён

154
(абноўлена 16:51 27.11.2020)
Народная прыкмета - не шкадуйце грошай на падарункі родным, блізкім і знаёмым падчас Каляднага посту.

МІНСК, 28 ліс — Sputnik. Праваслаўныя вернікі 28 лістапада ўступяць у Калядны пост або Піліпаўку, які доўжыцца роўна 40 дзён і завершыцца 6 студзеня наступнага года.

У народзе гэты пост называюць Піліпаўка, таму што ён наступае заўсёды 28 лістапада, адразу ж пасля дня шанавання апостала Піліпа. 27 лістапада вернікі маліліся апосталу пры розных хваробах, але асабліва пры хваробах вачэй, а таксама ў смутку.

Пост перад Калядамі — гэта апошні шматдзённы пост у годзе. У іерархіі праваслаўных святаў Божае Нараджэнне займае другое месца пасля Вялікадня, яму папярэднічае 40-дзённы пост.

Там нагадалі, што праваслаўная царква выконвае 4 шматдзённыя пасты — Калядны, Вялікі перад Вялікаднем, Пятроў пост пасля Тройцы і Успенскі пост у жніўні. Акрамя гэтага ёсць у годзе тры аднадзённых. Таксама праваслаўныя павінны пасціцца ў сераду і пятніцу. У выніку — больш за 280 посных дзён у годзе.

Рыба дазваляецца

Па словах святароў, пост Каляднай Чатырохдзесятніцы не такі строгі, як пост перад Вялікаднём і ў суботу і ў нядзелю, аж да 2 студзеня можна есці рыбу.

Таксама можна есці рыбу ў вялікія святы — Увядзенне ў храм Прасвятой Багародзіцы (4 снежня), на Мікалая (19 снежня) на апосталаў Мацвея (29 лістапада) і Андрэя Першазванага (13 снежня), Аляксандра Неўскага (6 снежня).

Распавядаючы пра патрабаванні паста ў дачыненні да ежы, святары падкрэслілі, што "важней пасціцца не проста цялесна, але духоўна. У сувязі з гэтым святары нагадалі словы старцаў: "Ешце ўсё, адзін аднаго не ешце".

Для маленькіх дзетак, пажылых і хворых людзей, а таксама жанчын, якія чакаюць нараджэння дзяцей і якія кормяць, пост, як правіла, не такі строгі, як для астатніх вернікаў.

Святары нагадалі, што пяць узроўняў строгасці посту — ёсць поўнае ўстрыманне ад ежы; сухаядзенне; гарачая ежа без алею; гарачая ежа з маслам (раслінным); ужыванне рыбы.

Святы падчас паста

На час каляднага посту прыпадае сустрэча Новага года. Па словах святароў, у апошні дзень адыходзячага года ў праваслаўных храмах служаць Навагодні малебен. У апошні час у многіх прыходах з'явілася традыцыя служыць у навагоднюю ноч літургію — што дазваляе правесці свецкае свята радасна.

У другі дзень новага года 2 студзеня заўсёды адзначаецца прадсвята Божага Нараджэння і на наступны дзень пачынаецца больш строгі пост — у суботу і нядзелю нельга есці рыбу.

На 6 студзеня прыходзіцца Калядная Куцця. На небе з'яўляецца Віфлеемская зорка — самая першая і яркая ў гэтую ноч. У храмах чытаюцца Царскія гадзіны, сказалі святары. Яны нагадалі, што служба Царскія гадзіны чытаецца тры разы на год — перад Калядамі, у Вялікую Пятніцу перад Вялікаднём і напярэдадні Святога Богаяўлення.

Акрамя гэтага, напярэдадні Нараджэння Хрыстова, якое заўсёды адзначаецца 7 студзеня па новым стылі, у праваслаўных храмах здзяйсняецца Усяночнае трыванне, якое паступова пераходзіць у раннюю літургію.

Народныя традыцыі і табу Пiлiпаўкi

Распавядаючы пра народныя традыцыя і павер'і на Піліпаўку, этнографы адзначылі: з-за таго, што светлавы дзень быў самым кароткім у годзе, людзі казалі: "На Пiлiпауку дзень да паўдня".

Лічылася, што па вечарах гаспадыня не павінна месці падлогу ў хаце.

У народзе заўважылі, калі на працягу Піліпаўкі хадзіць на кірмаш і рабіць шмат пакупак, то наступны год будзе багатым і шчаслівым, распавялі суразмоўцы Sputnik. Таксама нельга было шкадаваць грошай на падарункі сваім родным, блізкім і сябрам.

Калі ў першы тыдзень паста стаяць маразы, можна чакаць добры ўраджай хлеба.

154
Тэги:
рождественский пост, пост, БПЦ, Беларусь
Тэмы:
Калядны пост: каталікі і праваслаўныя рыхтуюцца да Нараджэння Хрыстова
По теме
Беларускія Каляды