Этнограф Ларыса Мятлеўская

Прыправа да пацалункаў з рабарбару

104
(абноўлена 10:45 16.05.2016)
Нагуляўшыся па Вільні, прыехалі дахаты, а там толькі хлеб ды вада. А Янка кажа: "Не бяда! Зварым кісель з рабарбару". Рабарбарам у іх рэвень называўся.

Ларыса Мятлеўская, Sputnik.

Прызнаюся: рэвень для мяне расліна, якая нагадвае пра каханне.

У 1989 годзе я пазнаёмілася з беларускім хлопцам Янкам з Вільні і аднойчы ўвесну прыехала да яго ў гоці. Жыў ён на ўскрайку Вільні і меў свой невялічкі агародзік, у якім акрамя кветак рос толькі рэвень.

Часы былі складаныя, панавала перабудова і ў кішэнях, асабліва ў моладзі, гуляў вецер.

У мяне было з сабой 10 рублёў, а у Янкі толькі 3 рублі. Квіток на цягнік да Мінску каштаваў 3 рублі і я спадзявалася, што дзясяткі мне цалкам хопіць на пражыццё.

Той парой я якраз пачынала спраўляць сабе сарочку-вышыванку, але нітак мулінэ чырвонага колеру не было ў мінскіх крамах. І раптам у віленскай я знаходжу ніткі, але толькі ў велізарным матку,  які каштаваў 10 рублёў! Янка купіў мне квіток на апошнія 3 рублі, я купіла ніткі, а наперадзе нас чакалі некалькі дзён на адных пацалунках.

Нагуляўшыся па Вільні, прыехалі дахаты, а там толькі хлеб ды вада. А Янка кажа: "Не бяда! Зварым кісель з рабарбару". Так у іх там рэвень называўся.

За вынаходлівасць я і пакахала Янку, замуж за яго пайшла, а да вяселля яму і сарочку тымі ніткамі вышыла, і сына яму праз год нарадзіла!

Вось такая гісторыя.

Дарэчы, кісель быў смачны!

Барбара любіла рабарбар!

З Вільняй цесна звязана імя Барбары Радзівіл. Магчыма, разам з Жыгамонтам Аўгустам яна любіла ласавацца кісялём з рабарбару і, хто ведае, можа менавіта рабарбар спрыяў іх каханню.

Кісель з рэвеня

На 5 стаканаў не густога кісялю спатрэбіцца 20-30 г крухмалу, пучок чаранкоў рэвеню, 6-8 ст лыжак цукру.

Чаранкі памыць, пачысціць ад ружовай абалонкі (калі яна загрубела), пакрышыць на невялікія кавалачкі, усыпаць цукар і зварыць. Развесці крухмал у халоднай гатаванай вадзе і ўліць у гарачы кампот, перамяшаць і крыху паварыць. Гатовы кісель разліць у кубкі. Калі хочаце, каб кісель атрымаўся густы, то крухмалу на гэту колькасць вады павінна быць 60-80 г.

Кісель з рабабару
© Sputnik Ларыса Мятлеўская
Кісель з рабабару

Галубцы хатнія з рэвеню

На 500 г лісцеў рэвеню 300 г мяснога фаршу, 1/3 шклянкі рысу, 2-3 галоўкі цыбулі, 60 г алею, молаты перац, каляндра, цім'ян, 3-5 ягад сушанага барбарысу, лаўровы ліст, соль па смаку.

Лісце рэвеня памыць і злёгку адварыць, дастаць з адвару і астудзіць. Цыбулю дробна пашаткаваць і абсмажыць на алеі.

Галубцы ў лістах рабарбару
© Sputnik Ларыса Мятлеўская
Галубцы ў лістах рабарбару

У мясны фарш дадаць астуджаны рыс, соль, спецыі, пасмажаную цыбулю і ўсё перамяшаць.

На ліст рэвеня пакласці крыху фаршу і загарнуць канверцікам. Скласці галубцы ў рондаль з тоўстымі сценкамі, заліць адварам ад лісця рэвеню, дадаць лаўровы ліст і ягады барбарысу, пасаліць, накрыць вечкам і тушыць на маленькім агні каля 40 хвілін.

Падаваць да стала са смятанай і хлебам.

Галубцы ў лістах рабарбару
© Sputnik Ларыса Мятлеўская
Галубцы ў лістах рабарбару

 

Смачна есці!

104
Тэги:
Нацыянальная кухня, Ларыса Мятлеўская, Беларусь
Палац Радзівілаў у Паланечцы

Сядзібу Радзівілаў выставілі на аўкцыён ў 13-ы раз

9
(абноўлена 12:08 25.09.2020)
У вёсцы Паланечка Баранавіцкага раёна прадаюць сядзібу 250-гадовай даўніны. Пакуль - безвынікова.

МІНСК, 25 вер - Sputnik. Сядзібу князёў Радзівілаў, якую мясцовыя ўлады спрабуюць прадаць ужо некалькі гадоў, выставілі на аўкцыён у трынаццаты раз, паведамілі Sputnik у аддзеле эканомікі Баранавіцкага райвыканкама.

Цяпер будынак знаходзіцца ў аварыйным стане. Кроквы прагнілі, падмурак размыла, частка сцяны абвалілася. Яго ўласнікам на дадзены момант з'яўляецца аддзел па адукацыі райвыканкама.

"Некалькі гадоў таму ў самой сядзібе знаходзілася школа, аддзел ўкладваў туды сродкі. Калі школы не стала, адпала неабходнасць утрымліваць будынак. Чаму вырашылі прадаць? Яно пустуючае, а выкарыстоўваць яго па прамым прызначэнні як аб'ект гісторыка-культурнай каштоўнасці - значыць, трэба праводзіць рэстаўрацыю. На гэта ў нас няма грошай", - патлумачыла Sputnik намеснік начальніка аддзела па адукацыі Баранавіцкага РВК Таццяна Каляда.

Ужо некалькі гадоў аддзел эканомікі райвыканкама спрабуе прадаць закінуты і забытае маёнтак Радзівілаў. Пакуль - безвынікова.

"Нядаўна выставілі яе на аўкцыён ў 13-ы раз. Цяпер цана на аб'ект ідзе з паніжэннем - мінус 80% ад пачатковага кошту - і складае 19 тысяч беларускіх рублёў (крыху больш за 7 тысяч долараў па актуальнаму курсе - Sputnik). Каля будынка добрае размяшчэнне , знаходзіцца паблізу "алімпійкі" (трасы М1 - Sputnik), увесь участак займае 3 га - тут можна нешта новае пабудаваць. Спадзяемся, ў сядзібы з'явіцца ж такі ўладальнік", - сказаў галоўны спецыяліст аддзела эканомікі Аляксандр Франюк.

Паводле слоў спецыяліста, калісьці ўлады разглядалі варыянт зрабіць у сядзібе мастацкую галерэю, але сродкаў на гэта не знайшлося.

"Патэнцыйныя пакупнікі? Тэлефануюць, цікавяцца, але пакуль ніякай канкрэтыкі. Многія не хочуць купляць будынак, паколькі прыйдзецца займацца рамонтам, узгадняць праект з міністэрствам культуры. Гэта вельмі вялікія ўкладанні", - удакладніў Франюк.

Пры гэтым былому фальварку патрэбна рэстаўрацыя, а яе можна праводзіць толькі па ўзгадненні з міністэрствам культуры Беларусі. Начальнік упраўлення па ахове гісторыка-культурнай спадчыны профільнага міністэрства Наталля Хвір паведаміла Sputnik, што пакуль заяўкі на аднаўленне сядзібы яна не атрымлівала.

"Калі ў перспектыве ў маёнтка з'явіцца новы ўладальнік, ён павінен будзе выканаць патрабаванні заканадаўства ў сферы аховы гісторыка-культурнай спадчыны, то бок пасля правесці яго рэстаўрацыю. Знешняе аблічча будынка павінна быць адноўлена ў адпаведнасці з гістарычным выглядам", - адзначыла прадстаўнік ведамства.

Крыху гісторыі

Сядзіба ў Паланечцы з'явілася ў другой палове XVIII стагоддзя, яе пабудаваў дзяржаўны дзеяч ВКЛ Мацей Радзівіл. Прыкладам і натхненнем для праекта стала віла на італьянскай возеры Кома. Сын Мацея, Канстанцін Радзівіл, які атрымаў у спадчыну гэты палац, вырашыў зрабіць комплекс больш модным: прыбудаваў да яго калоны і гермы - галовы грэчаскіх багоў і філосафаў. У час Вялікай Айчыннай у будынку здарыўся пажар, а пасля вайны яго аднавілі і размясцілі тут школу-інтэрнат.

Чытайце таксама:

9
Тэги:
Баранавіцкі раён, Радзівілы
Багач - 2020

Усё па традыцыях: у Дукоры адзначылі Багач

105
(абноўлена 13:36 22.09.2020)
Працаваць на свята багатага ўраджаю строга забаронена, таму госці ад душы танчылі і весяліліся.

Багач у народным календары прымеркаваны да свята збору ўраджаю. Назву сваю ён атрымаў, бо лічылася, што менавіта ў гэтыя дні у добрых гаспадароў у хаце "усяго багата". На святкаванне Багача ў Дукорскім маёнтку патрапіў фатограф Sputnik Альфрэд Мікус.

Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
Багач - гэта адмысловы лубок з зернем
Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
На свята жыхары вёскі збіраліся грамадой

Для святкавання Багача ўсе жыхары старадаўняй беларускай вёскі збіраліся талакой і рабілі адмысловы лубок з зернем, у сярэдзіну якога ўстаўлялі свечку. У гэты лубок, які атрымаў сваю назву ад наймення свята, кожны вясковец прыносіў па жменьцы зерня з новага ўраджаю. Лубок з запаленай свечкай праносілі абавязкова па ўсёй вёсцы. Усе гэтыя дзеянні былі скіраваныя на захаванне дабрабыту, ураджайнасці, плоднасці жывёлы і сямейнага ладу.

Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
Багач абавязкова праносілі па ўсёй вёсцы
Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
Кожны вясковец дадаваў у лубок зерне з новага ўраджаю

Напрыканцы Багач размяшчалі пад абразамі на покуці хаты гаспадароў, якіх грамада ў гэтым годзе абірала лепшымі.

Падчас святкавання Багача ўсім сялянам увогуле забаранялася працаваць: яны хадзілі ў госці адзін да аднаго, ладзілі кірмашы і гулянні, танчылі і спявалі.

Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
госці ў Дукоры вучыліся розным майстэрствам
Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
І хоць працаваць на Багач забаронена, але ж вучыцца ніхто не забараняў!
Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
Выдатны майстар навучыць каго заўгодна

Не засталіся ў баку ад гэтай традыцыі і госці Дукорскага маёнтка. Пад музыку гуртоў Стары Ольса і PAWA і беларускага народнага ансамбля "Вербіца" яны ад душы есяліліся і скакалі, а таксама вучыліся майстэрству керамікі, разьбы па дрэве, пляценню лапцей, ткацтву і вырабу лялек.

105
Тэги:
Народныя традыцыі, Багач
Які сёння дзень: 26 верасня 2020 года

Які сёння дзень: 26 верасня 2020 года

0
(абноўлена 09:56 21.09.2020)
Гэты дзень з'яўляецца дзвесце сямідзясятым па грыгарыянскім календары, да канца года застаецца 96 дзён.

У 1788 годзе нарадзіўся беларускі філолаг Іван Насовіч, аўтар "Слоўніка беларускай мовы". Якія яшчэ падзеі адбыліся 26 верасня і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 26 верасня

  • У 1629 годзе было падпісана перамір'е паміж Рэччу Паспалітай і Швецыяй, якім скончылася вайна 1600-29 гадоў.
  • У 1655 годзе расійскія войскі спалілі Пінск.
  • У 1964 годзе быў утвораны курортны пасёлак Нарач.
  • У 1990 годзе было заснавана Беларускае таварыства архівістаў.

Хто нарадзіўся 26 верасня

  • 1788 год: Іван Насовіч, беларускі філолаг, этнограф і фалькларыст, стваральнік "Слоўніка беларускай мовы".
  • 1910 год: Уладзімір Агіевіч, беларускі літаратурны крытык.
  • 1925 год: Навум Кіслік, беларускі пісьменнік.

Таксама сёння нарадзіліся нямецкі філосаф Марцін Хайдэгер і прэзідэнт Ураіны Пётр Парашэнка.

26 верасня ў народным календары

Сёння праваслаўныя вернікі шануюць памяць Карнілія – рымскага сотніка, які прыняў хрысціянства дзякуючы апосталу Пятру.

У народзе святога Карнілія называлі Карней, і па сугуччы з яго імём казалі, што настаў час прыбіраць апошнія карняплоды з агародаў. Лічылася, што з гэтага дня ўсе расліны спыняюць рост.

Напярэдадні іншага вялікага царкоўнага свята – Узвіжання – казалі: "Узвіжання чакай, а рэпу вырывай".

26 верасня звярталі ўвагу на птушак: калі ўсе гракі ўжо паляцелі ў вырай, хутка выпадзе снег. А калі з дамашняй птушкі пер'е так і ляціць – зіма будзе цёплай, але снежнай.

0
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень, Беларусь
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей