Фотаілюстрацыя Г. Ліхтаровіча з кнігі Повязь часоў - беларускі ручнік

Дзень вышыванкі: прыдумляць новыя арнаментальныя элементы не варта

255
(абноўлена 16:04 08.07.2016)
Вяртанне моладзі да нацыянальных вытокаў праз жаданне ствараць і насіць вышыванкі – пазітыўная з’ява, толькі трэба памятаць, што сваю культурную спадчыну след вывучаць і зберагаць для наступных пакаленняў, а не прыдумляць новыя арнаментальныя элементы, ніяк не абгрунтаваныя з пункту гледзішча традыцыйнай культуры.

Ларыса Мятлеўская, Sputnik

Прынята казаць, што мова — душа народа, а адзенне — яго твар. У Беларусі існуе шэсць гісторыка-этнаграфічных рэгіёнаў: Падзвінне, Падняпроўе, Цэнтральная Беларусь, Панямонне, Усходняе Палессе, Заходняе Палессе.

Этнограф Ларыса Мятлеўская
© Photo : з асабістага архіва Ларысы Мятлеўскай
Этнограф Ларыса Мятлеўская ў строі, які шыла і вышывала сама паводле ўсіх правілаў выканання і аздобы традыцыйнага народнага строю.

Пры ўмове iснавання агульных рысаў, у кожным з гэтых рэгіёнаў склаўся свой, непаўторны комплекс адзення, які прынята называць строем.

Акрамя гэтага практычна кожная вёска мела свой, адметны строй, па якім без пашпарту можна было пазнаць, адкуль паходзіць той ці інакшы чалавек.

Сарочка — вышыванка

Значнай часткай строя з'яўляецца сарочка або кашуля. Прынамсі мне больш падабаецца слова сарочка, паколькі яно тлумачыць, колькі па ліку відаў работ трэба зрабіць, каб атрымаць гэтую частку адзення (ад пасеву насення лёну да аздаблення яе арнаментам).       

Давайце ўзгадаем, што такое арнамент. Слова паходзіць ад лацінскага ornamentum — упрыгожванне, узор з рытмічна ўпарадкаваных элементаў для аздаблення твораў выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. Праўда, народныя майстры рэдка ўжываюць гэта слова, яго беларусу цяжка вымавіць. А вось словы аздоба, цацкаванне, украса — другая справа. У Столінскім раёне, што ў Брэсцкай вобласці, мне давялося пачуць яшчэ і слова "водзікі". Жыхарка вёскі Цераблічы Марыя Іванаўна Паўловіч патлумачыла: "Гэта іголкай з ніткай бы па палатну вадзіць, туды-сюды". Усё адразу стала зразумела.

Белорусские девушки в народных костюмах
Дзяўчаты ў беларускіх народных строях

 

 

Але ж ці толькі ўкраса арнамент? Па-першае, на тэрыторыі Беларусі ён з'явіўся з эпохі верхняга палеаліту, праўда спачатку на вырабах з косткі і рогу, а не на тканіне. Далей былі мезаліт, неаліт, жалезны век і так да часоў Старажытнай Русі і Вялікага Княства Літоўскага, калі ва ўзаемадзеянні культур суседзяў (рускіх, украінцаў, літоўцаў, латышоў, полякаў) у перыяд фарміравання беларускай народнасці (14-16 ст.) нарэшце склаўся наш, адметны арнамент, якім мы цяпер па праву ганарымся.

Абярэгавая магія раней і зараз

Простаму люду ўласціва не рабіць пустой, дарэмнай працы, таму любое дзеянне прасякнута мэтазгоднасцю. Сёння рэдкая жанчына выходзіць з хаты без упрыгожванняў. Падсвядома мы карыстаемся прыёмамі старажытнай абярэгавай магіі. Так і з народным адзеннем. На кожнай частцы яго павінны быў размяшчацца свой узор, пры дапамозе якога майстрыха перш за ўсё жадала сабе здароўя: рукам —  быць дужымі, на каўнер і манжэты — каб хвароба не ўлезла да цела, ззаду на хустцы яркія кветкі — ад злых позіркаў суседкі, узоры на фартуху дапамогуць лягчэй нарадзіць дзіця і г.д.

Рэканструкцыя валачобнага абраду з абыходам вёскі
© Sputnik Аляксей Мацюш
Арнамент на вопратцы - не толькі украса, але і абярэгавыя сімвалы.

Прычым знакі гэтыя дазіравалі адпаведна ўзросту, сямейнаму статусу. Напрыклад, сарочкі пажылых людзей часта вышываліся белымі ніткамі, у паўсядзённую ўшывалі арнаментаваныя ўстаўкі з вынашанага, старога адзення, сціпла было вышыта і дзіцячае адзенне.

Вясельныя сарочкі — дзве

А вось вясельны строй упрыгожваўся найбольш багата. На яго не шкадавалі ні тканіны, ні крамных нітак, ні часу для вырабу. Вяршыня майстэрства Маладой ацэньвалася вясковай супольнасцю, будучай сям'ёй менавіта па вясельнаму строю. Было прынята вырабляць дзве вясельныя сарочкі. Адну данашвалі пасля вяселля на працягу жыцця падчас сямейных урачыстасцяў, другую, у якой вянчаліся, адкладалі "на смерць".

Ад сакральнага да звычайнага

Найболш старажытны сакральны ромб — геаметрычны арнамент — з цягам часу быў заменены вышытым крыжыкам, геаметрычна-раслінным арнаментам, а яшчэ пазней вышытымі гладдзю расліннымі ўзорамі. Функцыянальнае прызначэнне вышыўкі памянялася. Страціўшы свой семантычны змест і сувязь з магіяй, вышыўка зрабілася выключна спосабам упрыгожвання адзення.

Вышыванка і рызыка дзеля кахання

Кожны год маладзіца павінна была на Каляды справіць свайму чалавеку новую сарочку. Паміж жанчынамі вёскі было негалоснае правіла — не паўтарацца ва ўзорах. Аднойчы мне давялося быць у экспедыцыі ў в. Цераблічы, што ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці, дзе пашанцавала пазнаёміцца з гаваркой Марыяй Лаўрэнцьеўнай Кашэўскай 1924 года нараджэння.

Валодаючы цудоўным пачуццём гумару, цётка Марья распавяла цікавую гісторыю. Калісці ў іх лясным, балоцістым краі людзі ад вёскі да вёскі хадзілі на вялікія адлегласці пешкі і было прынята даваць падарожным прытулак на ноч. Іх кармілі, засцілалі падлогу кулямі саломы, якія пакрывалі  тканымі рагожамі і так укладвалі спаць. Падарожныя доўга яшчэ расказвалі гаспадарам, што ў свеце дзеецца, а, змарыўшыся, засыналі.

Вышываная кашуля
© Photo : Ларыса Мятлеўская
Вышываная кашуля, або сарочка

Аднойчы маладая Мар'я запрыкмеціла на адным з мужыкоў прыгожую сарочку. Яна не магла папрасіць агаліцца чужога мужчыну, каб пераняць узор з манішкі, гэта было непрыстойна. Тады яна дачакалася, пакуль чалавек засне і пры святле лучыны пачала вышываць той узор адразу на тканіну, а каб чалавек не падняўся, прачнуўшыся, і справа была завершана, адчайная Мар'я сшыла паміж сабой штаніны падарожнага.

Пад раніцу, скончыўшы працу, вышывальшчыца, асцярожна выцягнула нітку са штаноў. Чалавек пайшоў далей, не здагадваючыся аб сваіх начных прыгодах. Вось яна, рызыка, апраўданая каханнем!

Граматнасць — ад ручнікоў

Узоры тканых і вышываных вырабаў — зашыфраваны аповед пра жыццё народа, прыроду, людзей. "Я няграматная, — казала М. Хведаровіч з Верхнядзвінска, — не ўмею ні чытаць, ні пісаць. Уся мая навука, мая граматнасць ва ўзорах маіх посцілак ды ручнікоў. Там, як у якім добрым кіно, можна дазнацца пра жыццё і людзей, і жывёлы, пра сонейка і зоркі, пра хваробу і пра здароўе, пра дзявочую долю і нядолю, пра ўсё, што ёсць у жыцці".

Разварот кнігі
© Sputnik / Виктор Толочко
Разварот кгігі В. Лабачэўскай з фотаілюстрацыямі Г. Ліхтаровіча "Повязь часоў - беларускі ручнік"

Многія майстрыхі ўпэўнены, што тканыя вырабы і ўзоры на іх вылечваюць людзей. Магчыма, яны маюць рацыю. У сваёй калекцыі народнага адзення я маю не адну сарочку. Палову зрабіла сама, палова — аўтэнтычныя рэчы. Адну з іх атрымала як "гасцінец". Калі перад публічным выступленнем я апранаю гэту сарочку, то магу быць упэўнена, што ўсё адбудзецца вельмі добра, сарочка, якую я вышыла сама і брала ў ёй шлюб, здымае мне галаўны боль, касцюм свацці робіць мяне рухавай і творча актыўнай і шмат яшчэ інакшых назіранняў пра астатнія мае сарочкі, аб якіх прамаўчу. А вы, даражэнькія, паспрабуйце зрабіць сабе вышыванку і пабачыце самі, што будзе! У любым выпадку не пашкадуеце.

Моцныя, як дуб, мудрыя, як сава, шчаслівыя, як птушка

Старажытная язычніцкая культура для нас ужо практычна не зразумелая. Сэнс многіх з'яў і сімвалаў нам не вядомы. І ўсё ж яны захаваліся ў нашым жыцці ў абрадах, звычаях, сімвалах. Язычніцтва нясе ў сабе ідэю цеснай сувязі чалавека з прыродай, пакланенню яе сілам. Адна мудрая вясковая жанчына сказала, што галоўнае ў жыцці і ў прыродзе — сонца і зямля. Зямля нас нарадзіла, а памрэм — яна нас прыме. Вялікая таямніца — жыццё. Трэба любіць сонца, любіць зямлю, любіць прыроду і трэба пастарацца, каб і яны палюбілі вас. Тады можна стаць моцным, як дуб, мудрым, як сава, шчаслівым, як птушка.

Абарона ад злога на Купалле - цудадзейныя зёлкі
© Photo : Наталля Гермацкая
Строі з традыцыйнай аздобай 6еларускім арнаментам - вышыванкі.

Праз тысячагоддзі да нас дайшлі вобразы і сімвалы любові да прыроды, працы, чалавека. Продкі пакінулі нам добрыя ідэі, звычыі і абрады, абапіраючыся на іх можна крочыць наперад. Вяртанне моладзі да нацыянальных вытокаў у жаданні вырабляць і насіць вышыванкі — пазітыўная з'ява, толькі трэба памятаць, што сваю культурную спадчыну трэба вывучаць і зберагаць для наступных пакаленняў, а не прыдумляць новыя арнаментальныя элементы, ніяк не абгрунтаваныя з боку традыцыйнай культуры. Носім вышыванкі разам!

Напамін аб язычніцкіх часах — у нашых прозвішчах (Жыцень, Сяўрук, Зязюля, Журба, Заранка, Трызна), назвах страў (Жур), назвах і паняццях (Буй, Яр, Волат, Курган, Пярун, Русалка, Масленіца, Дзяды). Усім вядома, што культура славянскаіх плямёнаў, якія жылі на тэрыторыі сучаснай Беларусі, была высокай. Нашы далёкія продкі стварылі багатую міфалогію, якая адлюстроўвала іх светапогляд і па сваім узроўні можа быць супастаўлена з добра вядомымі міфалогіямі старажытнейшых сусветных цывілізацый.

255
Тэги:
Нацыянальныя традыцыі, Ларыса Мятлеўская, Беларусь
Тэмы:
Беларуская вышыванка - сімвал і ўпрагажэнне (10)
Рэшткі падмурка гасцініцы Брозі

Цеплатрасай па Шагалу: віцябляне пра разбурэнне склепа гасцініцы Брозі

9
(абноўлена 17:31 27.05.2020)
Зараз пракладку цеплатрасы ў гістарычным цэнтры Віцебска прыпынілі, паколькі спецыялісты вырашаюць, што рабіць з выяўленымі артэфактамі.

ВІЦЕБСК, 27 мая - Sputnik. Падчас планавых работ па пракладцы цеплатрасы ў гістарычным цэнтры Віцебска недалёка ад Уваскрасенскай царквы рабочыя натыкнуліся на рэшткі падмурка гасцініцы Брозі, дзе ў свой час жыла жонка Марка Шагала. Працы прыйшлося спыніць, спецыялісты вырашаюць, што рабіць далей.

Гістарычная даведка

Для пачатку варта разабрацца, якую цікавасць прадстаўляе гасцініца Брозі, іншая назва якой - дом Вітэнберга.

Будынак быў пабудаваны ў цэнтры Віцебска ў 1890-х гадах купцом Бейнусам Вітэнбергам. Акрамя самой гасцініцы, у ім размяшчаліся некалькі крамаў, рэстаран з французскай і рускай кухнямі, кегельбан, більярдавая і ювелірная майстэрня Розенфельд. На дачцэ ювеліраў Бэле пасля ажаніўся Марк Шагал. Больш за тое, менавіта ў будынку Вітэнберга Шагалы жылі ў 1915 годзе.

Пасля вайны будынак гасцініцы быў разбураны.

На остатки фундамента гостиницы Брози наткнулись случайно
© Sputnik / Павел Вур
На рэшткі падмурка гасцініцы Брозі натрапілі выпадкова

У 2000-х быў распрацаваны праект па ўзнаўленні дома Вітэнберга на гістарычным падмурку гасцініцы. Але ён так і не быў рэалізаваны, паколькі не знайшлося інвестараў, гатовых укласці сродкі ў гэтак дарагі праект.

У 2010 годзе на месцы гасцініцы ўсталявалі пастамент для коннай статуі князя Альгерда, а сам манумент ўзвялі праз чатыры гады.

Цеплатраса не там

Узгадалі аб важным гістарычным падмурку вясной 2020 года, калі пачалі праводзіць рэканструкцыю ўчастка цеплавых сетак. Яшчэ ў сакавіку міністэрства культуры выдала дазвол на правядзенне работ у гістарычным цэнтры Віцебска з агаворкай, што ўсе працы будуць весціся пад пастаянным кантролем Інстытута гісторыі НАН РБ.

Перад пачаткам рэканструкцыі ў план работ былі ўнесены некаторыя карэкціроўкі, і замест таго, каб ісці па старым рэчышчы цеплатрасы, працоўныя выкапалі траншэю там, дзе раней не праводзілася вывучэнне глебы.

Находкой заинтересовались специалисты, местные блогеры и СМИ - работы пришлось остановить
© Sputnik / Павел Вур
Находкой заинтересовались специалисты, местные блогеры и СМИ - работы пришлось остановить

Пры раскопках на новым месцы ўдалося выявіць не толькі падмурак гасцініцы Брозі, але і металічныя часткі брамы, замкі, кафлі і старадаўнюю цэглу - некаторыя былі з клеймамі.

Знаходкай зацікавіліся спецыялісты, мясцовыя блогеры і СМІ, таму работы давялося спыніць. Пры гэтым рабочыя адзначылі, што на спрэчным участку ўсё роўна даводзіцца весці працы, але далёка ад гістарычнай знаходкі, паколькі тэрміны здачы аб'екта падціскаюць.

"Цяпер усе навакольныя дамы без гарачай вады не толькі з-за планавых адключэнняў, але і з-за рэканструкцыі, і пакуль мы тут не скончым, ваду ім ніхто не дасць. Здаць гэты ўчастак мы павінны 1 чэрвеня, таму экскаватар працягвае расчышчаць зямлю, але ў баку ад знаходкі", - падкрэслілі супрацоўнікі фірмы-падрадчыка.

На пытанне аб тым, што адбудзецца калі навукоўцы не дазволяць працягнуць працу ў бліжэйшы час, рабочыя адказалі: археолагі будуць насіць жыхарам гарачую ваду ў вёдрах.

Работы все равно придется проводить - сроки сдачи объекта поджимают
© Sputnik / Павел Вур
Працы ўсё роўна прыйдзецца праводзіць - тэрміны здачы аб"екта падціскаюць

"Шчыра кажучы, не бачу асаблівай каштоўнасці ў знаходцы: частка склепа, які разваліўся, і ўсё. Гістарычным мурам назваць гэта цяжка. У нас у горадзе ёсць месцы, дзе мур сапраўды выдатна захаваўся і яго добра абыгралі пры рэканструкцыі будынкаў", - выказаў сваё бачанне прадстаўнік падрадчыка.

Не такая ўжо і гісторыя

Гараджане, у сваю чаргу, падзяліліся на тры лагеры. Многія не ацанілі знаходкі.

"Гэта месца было культурнай каштоўнасцю, якая ахоўваецца законам? Наколькі я ведаю, яго засыпалі, зверху паклалі пліткай і забыліся. Акрамя таго, прычым тут жонка Шагала? Яна ж сама не была мастачкай! У Беларусі процьма месцаў, дзе жылі чыесьці жонкі, давайце ўсе іх ахоўваць", - пракаментавала сітуацыю жыхарка Віцебска Алена.

Реконструкция достаточно масштабна и идет на нескольких улицах
© Sputnik / Павел Вур
Рэканструкцыя досыць маштабная і ідзе на некалькіх вуліцах

Другая частка гараджан лічыць, што любую гістарычную каштоўнасць трэба ахоўваць, а тым больш месцы, звязаныя з імем мастака, які ўславіў Віцебск на ўвесь свет.

Ёсць і трэцяя частка жыхароў Віцебска, гатовых ацаніць гістарычную значнасць знаходкі, але пры гэтым яны хочуць, каб своечасова далі гарачую ваду.

"Шагал, зразумела, вядомы мастак, і я не супраць таго, каб знойдзены падмурак вывучалі, але не на шкоду маёй сям'і. І хацелася б даведацца, што будуць далей рабіць з знаходкай: вывучаць ці зноў закапаюць?" - заўважыў жыхар аднаго з навакольных дамоў Сяргей.

І сапраўды: што рабіць з гістарычнай знаходкай?

Цяпер на месцы раскопак працуюць археолагі, якія фатаграфуюць, дакументуюць і вывучаюць знойдзеныя артэфакты.

9
Тэги:
археалагічныя знаходкі, Віцебск
Скарб знойдзены падчас будаўнічых работ

"Называць скарбам рана": цікавыя прадметы знайшлі ў старадаўнім склепе Гродна

12
(абноўлена 15:30 26.05.2020)
Падчас работ на падмурках старажытнага будынка ў Гродне археолагі знайшлі гадзіннікі, медалі, манеты і іншыя рэчы, якім больш за сто гадоў.

ГРОДНА, 26 мая - Sputnik, Іна Грышук. Старадаўнія гадзіннікі, партабак, пару памятных медалёў, кулон, а таксама больш за дзясятак розных манет перыяду Рэчы Паспалітай і Расійскай імперыі знайшлі на тэрыторыі па вуліцы Замкавай у цэнтры Гродна.

Цікавыя знаходкі выявілі падчас работ, якія праходзяць на невялікім участку па вуліцы Замкавая паміж былым Палацам тэкстыльшчыкаў і Домам быту. Тут плануецца будаўніцтва копіі комплексу будынкаў, якія былі знесены ў савецкі час.

Гадзіннік, манеты, медалі

На гэтым баку вуліцы Замкавай вядомыя па інвентарах і планах так званы Дом рыбака (Дом з рыбкай), датаваны XVI-XVII стагоддзямі і прылеглыя да яго будынка другой паловы XVIII стагоддзя. У 2019 годзе на тэрыторыі праходзілі археалагічныя раскопкі. Знаходкі не былі заключаны ў адну агульную ёмістасць, хоць і быў знойдзены невялікі скураны футарал з дзвюх частак.

"Усе прадметы знайшлі ў межах аднаго шурфа ў захаваным склепе будынка XVIII стагоддзя, які стаяў побач з Домам рыбака, але крыху на захад, бліжэй да дома №12. У пазамінулым стагоддзі ў доме працавала піцейная ўстанова - шынок. Усе знойдзеныя рэчы выяўлены ніжэй за ўзровень каменнага падмурка склепа дома. У асноўным, гэта прадметы асабістага карыстання і невялікая нумізматычны сход. Магчыма, былі схаваныя ў 20-30-я гады XX стагоддзя, мяркуючы па намінале манет", - распавяла археолаг кандыдат гістарычных навук Наталля Пачобут, якая вядзе археалагічны нагляд на аб'екце па вуліцы Замкавай.

Аб скарбе гаварыць пакуль рана

Самыя цікавыя з знаходак - двое кішэнных гадзіннікаў, медалі, а таксама добрай захаванасці некалькі срэбных рублёў часоў Расійскай імперыі першай паловы XIX стагоддзя. Большасць прадметаў акісленыя і патрабуюць спецыяльнай чысткі пад мікраскопам, ультрагукам, трэба падбіраць склады для чысткі. Напрыклад, адзін са знойдзенных гадзіннікаў, моцна сапсаваны карозіяй - пабіты корпус, скрозь карозію можна разгледзець ўнутраны механізм.

"Манеты не ляжалі ў адной ёмістасці, тым не менш, не выключана, што яны звязаны і складаюць адзіны комплекс.

Пасля камеральнай і навуковай апрацоўкі ўсе прадметы з апісаннямі і фатаграфіямі будуць мною апублікаваныя і размешчаныя ў агульным доступе", - кажа археолаг.

Можна зрабіць першае ў Гродне кафэ-музей

Спецыяліст адзначае, што знойдзеныя прадметы ў будучыні могуць стаць часткай экспазіцыі інтэр'ераў будучага кафэ, бо кафэ-музеі папулярныя ў Еўропе.

"Дзякуючы раскопкам на Замкавай у Гродне з'явілася такая ж унікальная магчымасць арганізаваць уласнае кафэ-музей, якое дапаможа паказаць атмасферу, культуру харчавання і жыцця гродзенцаў таго часу", - дзеліцца сваім бачаннем далейшага выкарыстання адкрытага гістарычнага аб'екта археолаг.

Інвестар, які займаецца рэканструкцыяй, пайшоў на непрадбачаныя дадатковыя фінансавыя выдаткі, каб выяўленыя старадаўнія памяшканні добрай захаванасці, дзе знайшлі ўсе прадметы, якія не былі разбураны ва ўгоду будоўлі, а закансерваваны і захаваны для наступнага выкарыстання. Яны ўвойдуць у перыметр будучага будынка.

У афармленне інтэр'еру кафэ плануецца ўключыць і некаторыя прадметы са знойдзенага прадметна-рэчавай комплексу. Акрамя таго, археолаг уласнаручна ўжо адрэстаўраваў больш за дзясятак прадметаў сталовага посуду - паліўных місак, талерак, гаршкоў, збаноў XVIII-XIX стагоддзяў для стварэння атмасферыва ўстанове.

Залаты скарб быў на суседняй вуліцы

Цікавыя знаходкі і скарбы даволі частая з'ява пры рэканструкцыі старадаўніх будынкаў у цэнтры Гродна. Адзін з самых цікавых і буйных скарбаў быў знойдзены ў доме вясной 2018 года на вуліцы 2-й Працоўнай, якая знаходзіцца прыкладна ў двухстах метрах ад будоўлі на Замкавай, 12. У скрыначцы з-пад тытуню, якая больш за 70 гадоў праляжала пад бэлькай столі яўрэйскага дома, апынуліся залатыя манеты Расійскай імперыі і міжваеннага польскага перыяду, кольцы, завушніцы, зліткі агульнай вагой каля 500 грамаў.

Скарб з вуліцы Працоўнай ацанілі ў 20 тысяч долараў, гэтую суму падзялілі паміж ўласнікам будынка і трыма будаўнікамі, якія знайшлі шкатулку з золатам. Сам скарб быў перададзены ў Гродзенскі гісторыка-археалагічны музей.

12
Тэги:
археалагічныя знаходкі, Гродна
Праваслаўныя святкуюць сёння Ушэсце Гасподняе

Праваслаўныя святкуюць сёння Ушэсце Гасподняе

56
(абноўлена 09:09 28.05.2020)
Адзін з 12 важных царкоўных святаў - Ушэсце Гасподняе адзначаюць праз 40 дзён пасля Вялікадня. У 2020 годзе свята выпадае на 28 мая.

У гэты дзень праваслаўны свет ушаноўвае евангельскія падзеі, звязаныя з апошнімі днямі знаходжання Хрыста Збавіцеля на людской зямлі. Лічыцца, што ў гэты час Ісус завяршаў свае зямныя справы і рыхтаваўся ўзнесціся да свайго Айца.

Ушэсце

Евангелле абвяшчае: на 40-ы дзень пасля Уваскрэсення Хрыстос сабраў апосталаў у Ерусаліме і правёў іх да Аліўнай гары. Там Ісус загадаў ім не разыходзіцца і абяцаў, што праз пару дзён апосталы будуць ахрышчаны Духам Святым, пасля чаго ўзнёсся на неба.

Як толькі Хрыстос схаваўся з вачэй апосталаў, з'явіліся два анёлы. Яны прадраклі вучням, што Гасподзь вернецца на зямлю ў тым жа выглядзе, у якім пакінуў яе. Пакланіўшыся Хрысту, апосталы вярнуліся на святую зямлю Іерусаліма.

Там вучні Ісуса расказалі простым жыхарам пра ўбачанае, і людзі зразумелі, што смерць - толькі пачатак, пераход душы ў іншы свет, дзе кожнага сустрэне Гасподзь і вызваліць ад зямных грахоў і пакут чалавечых. На небе кожная душа здабудзе супакой і сапраўдны дом.

Вялікае свята заключае ў сабе думка пра тое, што праз Ушэсце чалавечая душа ўзводзіцца да бясконцага жыцця. Менавіта таму, па вучэнні праваслаўнай царквы, служэнне Сына Госпада на зямлі завяршылася яго ўнебаўшэсцем.

Традыцыі Ушэсця

У гэты дзень праваслаўныя пякуць пірагі з зялёным лукам і даўгаваты хлеб "лесвічкай". Сваю назву выпечка атрымала дзякуючы форме: хлеб робяць з сямю палосамі-прыступкамі. Святочную выпечку прынята асвячаць у храмах. Таксама ў гэты дзень на стол ставяць смажаную яечню, вараныя яйкі і бліны.

У гэтае свята прынята ўспамінаць нябожчыкаў. Праваслаўныя вераць, што ў перыяд з Вялікадня да Ушэсця браму раю і пекла адкрываюцца, а межы сціраюцца. Мукі грэшнікаў спыняюцца і яны весяляцца разам з праведнымі душамі.

У гэты час людзі імкнуцца ставіцца да жабракоў з вялікім спачуваннем і разуменнем. Паводле легенды, падчас свята мы можам убачыць Ісуса ў адным з беднякоў.

Таксама гэты час лічаць "росквітам прыроды": нага Ісуса ступае на зямлю, прырода ажывае, трава зелянее, а расліны расцвітаюць.

Прыкметы Ушэсця

Здаўна лічылася, што ўсе просьбы і малітвы Усявышняму, вымаўленыя ў гэты час, маюць больш шанцаў спраўдзіцца. Але нельга прасіць пра багацце або матэрыяльныя выгоды.

У гэты час надвор'е становіцца больш пастаяннае - будуць сонечныя і ясныя дні.

Калі на Ушэсце ідзе дождж - ураджай будзе сціплым. У той жа час працяглы дождж даваў надзею на тое, што непагадзь і беды сыдуць. Калі ж дзень пагодлівы, людзі купаюцца ў вадаёмах: лічыцца, што гэта абараняе ад любых хвароб.

Асаблівай у гэты дзень лічыцца песня салаўя: яго пошчакі гучаць званчэй і абвяшчаюць аб Унебаўшэсці Гасподнім. Дзень перад святам называюць Салаўіным.

На Ушэсце жанчыны і дзяўчаты збіралі ранішнюю расу, мыліся і пілі яе: лічылася, што гэта падоўжыць прыгажосць і ўмацуе здароўе.

Таксама існуе павер'е, што ў гэтае свята трэба забыць пра ўборку, гатаванне і ўсякую працу. Свята варта адзначаць у коле самых родных і блізкіх.

56
Тэги:
Узнясенне Гасподняе (Ушэсце, Унебаўшэсце Пана)