Няглюбскі ручнік - буквар з тысячагадовай гісторыяй

Ткалі, тчом і будзем ткаць фестываль "Кросенцы" ў вёсцы Няглюбка

88
(абноўлена 14:38 30.08.2016)
Мінула мода на замежную сінтэтыку з яркім прынтам, хочацца свайго, народнага, у адзін голас паўтаралі ўдзельнікі фестывалю ткацтва.

Ганна Сакалова, Sputnik.

Вёска Няглюбка ў Гомельскай вобласці знакамітая на ўвесь свет сваімі даматканымі ручнікамі. Тут дзейнічае сельскі клуб ткацтва, які заваяваў прызнанне далёка за межамі Беларусі. Творы няглюбскіх ткачых сталі ўпрыгожваннем музеяў і прыватных калекцый Еўропы і Азіі, захоўваюцца ў нью-ёркскім Metropolitan Museum of Art.

Апошні раз на стужкі інфармагенцтваў Няглюбка трапіла пасля надання тэкстыльнай традыцыі статусу гісторыка-культурнай каштоўнасці і ўручэння прэзідэнту Беларусі Аляксандру Лукашэнку трыццаціметровага шэдэўра-абярэга, вытканага да 30-годдзя Чарнобыля.

Рушники каждого райцентра отличаются стилистикой рисунка и сочетанием различных элементов
© Sputnik Анна Соколова
Ручнікі кожнага райцэнтра адрозніваюцца стылістыкай малюнка і спалучэннем розных элементаў

На фестывалі "Кросенцы" ўзгадалі гэты факт, але прадэманстравалі і новыя вырабы. Некаторыя ткалі наўпрост падчас святочнага канцэрта. І не толькі няглюбцы. Майстар Віталь Карпінскі з Уваравічаў Буда-Кашалёўскага раёна не паленаваўся даставіць у сталіцу ткацтва станок. Хай нядаўно зроблены, але ж з гісторыяй.

Виталий Карпинский привез на фестиваль свой станок
© Sputnik Анна Соколова
Віталь Карпінскі прывёз на фестываль свой станок

 

"Гэты станок я зрабіў па ўзоры, які падгледзіў у Чыцінскай вобласці Расіі. Туды сто гадоў таму дэпартавалі кулакоў і палескіх старавераў, засноўвалі селішчы на выдаленні ад магістраляў і ліній электраперадач. Таму, бачыце, прадугледжаны падсвечнікі. На ноч хапала пяць свечак. Але гэта ўдар па вачах. Таму сына Сямёна я навучаю пры натуральным асвятленні", — падзяліўся са Sputnik ткач Віталь Карпінскі з Уваравічаў.

Десятилетний Семен развенчивает миф о том, что ткацким делом занимаются исключительно девушки
© Sputnik Анна Соколова
Дзесяцігадовы Сямён развенчвае міф пра тое, што ткацкім справай займаюцца выключна дзяўчыны

Адноўлены Віталём станок цікавы яшчэ і тым, што ў яго няма нажнога прывада — педаляў. Рамеснік трактуе гэта адназначна: "Аднавяскоўцы палегчылі працу чалавеку, які мае вялікія праблемы з нагамі".

В народе говорят, что рушники – это дорога на небо. Поэтому ими украшают иконы
© Sputnik Анна Соколова
У народзе кажуць, што ручнікі - гэта "дарога на неба". Таму імі ўпрыгожваюць абразы

Рамеснік Карпінскі ў добрым сэнсе апантаны ідэяй развіцця старадаўняга рамяства і рады аказваемай яму падтрымцы. Улады Буда-Кашалёўскага раёна паабяцалі яму садзейнічанне ў арганізацыі школы рамёстваў для дзетак.

Продемонстрировать свои рушники с поясами приехали мастера из различных районов Гомельщины
© Sputnik Анна Соколова
Прадэманстраваць свае ручнікі з паясамі прыехалі майстры з розных раёнаў Гомельшчыны

Дзіўна, але і гараджанам з абласнога цэнтра ткацтва падабаецца. Так сцвярджае наглядчык Веткаўскага музея народнай творчасці Галіна Парашчанка. Пры гомельскім філіяле музея паспяхова дзейнічаюць аб'яднанні дарослых і дзяцей.

"Мінула мода на замежную сінтэтыку з яркім прынтам. Хочацца свайго, народнага, натуральнага. Прыходзяць людзі творчыя. Да прыкладу, артысты гомельскіх вакальных і харэаграфічных калектываў бяруць урокі ткацтва, каб ствараць сцэнічныя касцюмы сваімі рукамі. Гэта зусім не складана. Што дачыненні да ручніка, то дастаткова 45 хвілін школьнага ўрока, каб вучні здолелі самі выткаць самы просты выраб", — здзіўляе тэрмінамі Галіна Парашчанка.

Ткачиха Галина Паращенко: Познать азы ткацкого ремесла несложно: достаточно 45 минут школьного урока
© Sputnik Анна Соколова
Ткачыха Галіна Парашчанка: "Пазнаць асновы ткацкага рамяства нескладана: дастаткова 45 хвілін школьнага ўрока"

І набірацца досведу лепш у школьныя гады. Пакуль свабодныя хаця б паўдня. У Тамары Базылевай з Казацкіх Балсуноў на творчасць паўначы застаецца, а на сон і наогул нічога.

Тамара Базылева (справа) подшучивает над собой: болят то роги, то ноги, но за деревянные кросны все равно берется
© Sputnik Анна Соколова
Тамара Базылева (справа) паджартоўвае над сабой: баляць то "рогі", то ногі, але за драўляныя кросны ўсё роўна бярэцца

"У вёсцы па-іншаму неяк. Гаспадарку трымаю. Усе часу няма. Вось, зірніце на рукі. Сёння да гадзіны ночы пірагі пякла, каб вас, гасцей, пачаставаць, а на досвітку на фестываль", — усміхаецца гаспадыня.

На такіх заслужаных майстроў і абапіраецца самабытнасць. Дзіўна, колькі іх на беларускім Палессі. А вось знаўцаў этнаскарбаў напералік. Але ёсць жа. Машыны са сталічнымі і расійскімі дзяржнумарамі стаялі бліжэй за іншыя да няглюбскай плошчы: раней за ўсіх, значыць, прыехалі.

88
Тэги:
Нацыянальная культура, Беларусь
Старадаўні беларускі народны абрад Калядныя цары

Стары Новы год: гісторыя, традыцыі і прыкметы свята

448
(абноўлена 10:48 30.12.2020)
Што гатаваць на святочны стол, чаго рабіць не варта, а таксама прыкметы і правілы Старога Новага года - у аглядзе Sputnik.

Пасля таго, як звыклы Новы год адгрымеў, а вуліцы зноў запоўніліся людзьмі, не спяшайцеся развітвацца са святочным настроем, наперадзе чакае яшчэ адно важнае зімовае свята — Стары Новы год. Адзначаецца гэтая дата ў ноч з 13 на 14 студзеня. І, як любое свята, якое прыжылося ў славян, Стары Новы год захоўвае ў сабе масу традыцый.

У Беларусі і Украіне гэтае свята вядомы як "Шчодры вечар", а ў Расіі — "Овсень". Па старым летазлічэнні гэты дзень прыпадаў на 1 студзеня і называўся Васільевым днём, так як быў днём памяці Васіля Вялікага, а напярэдадні памінальнага дня, адпаведна, 31 снежня — Васільевым вечарам.

Старинный белорусский народный обряд Колядные цари
© Sputnik / Виктор Толочко
Жыхары вёскі Семежава прымаюць удзел у старадаўнім абрадзе "Калядныя цары", падчас святкавання Старога Новага года.

Чаму называецца Стары Новы год

Ніякага асаблівага сэнсу ў назве гэтага свята не існуе. Так называецца гэты дзень толькі таму, што па юліянскім календары Новы год выпадаў з 13 на 14 студзеня. Сёння мы карыстаемся грыгарыянскім календаром, які быў уведзены ў 1918 годзе, таму свята і завецца "Стары" Новы год.

Дзе адзначаюць Стары Новы год

Раней Стары Новы год адзначалі ва ўсіх краінах Савецкага Саюза. Сёння гэтае свята існуе ў Беларусі, Расіі, Украіне, Арменіі, Грузіі, Малдове, Казахстане і Кыргызстане, а таксама ва Узбекістане і Азербайджане.

Такая традыцыя захавалася і на тэрыторыі Швейцарыі, Чарнагорыі, Македоніі і Сербіі. У апошняй, напрыклад, гэтае свята называецца Сербскі Новы год. У ноч з 13 на 14 студзеня на плошчы ў Белградзе традыцыйна даюць салют.

У Японіі Стары Новы год называецца "рысюн" — пачатак вясны, адзначаецца ён не ў сярэдзіне зімы, а 4 лютага.

Правілы свята

Да гэтага свята куплялі добрую прыгожую вопратку. Вечар 13 студзеня называўся "шчодрым", а таму і стол накрывалі адпаведны. Людзі верылі, якім будзе стол, такім будзе і год. Раніцай жанчынам неабходна было прыгатаваць кашу, зробленую з суцэльных зерняў пшаніцы. Кашу запраўлялі салам або мясам. Альбо падавалі з варэннем або мёдам. Таксама гаспадыні пяклі пірагі, бліны або варэнікі.

Святы Васіль лічыўся заступнікам свінаводаў, таму і галоўным пачастункам на святочным стале былі стравы са свініны.

Увечары народ адпраўляўся па суседзях, каб сустрэць Стары Новы год у свеце. Лічылася асабліва важным, каб першым у дом прыйшоў "патрэбны" чалавек, а такім быў малады чалавек са шматдзетнай паважанай сям'і, у якой вялікая гаспадарка. Раніцай моладзь скакала праз падпаленыя снапы сена, каб прагнаць паскуддзе.

У некаторых паселішчах на свята хадзілі калядоўшчыкі. Выканаўцаў калядных песень традыцыйна адорвалі пачастункамі.

Традыцыйныя прыкметы на Стары Новы год

Прыкметы гэтага свята былі звязаны як з надвор'ем, так і навагоднім сталом. Напрыклад, калі прыгатаваная святочная каша атрымлівалася пышнай, прыгожай і смачнай, значыць, чакаць трэба добрага года. Калі ж гаршчок у печы трэскаецца або каша выходзіла нясмачная — трэба чакаць дрэннага года.

Таксама лічылася, калі ў ноч вецер будзе дзьмуць з поўдня, то будучы год будзе шчасным і цёплым, калі ж з захаду — чакаць трэба багацця малака, а таксама рыбы, ну а калі з усходу, то ў годзе будзе добры ўраджай садавіны.

Аб ночы народ казаў: "Васільева ноч зорная — да ўраджая ягад". Калі ж надвор'е марознае, але сухое раніцай, то грыбоў у будучым годзе шмат чакаць не варта.

Прыкметы на Стары Новы год — 2018

Тыя, хто народзіцца 14 студзеня 2018 года, для поспеху і багацця павінны насіць яшмавы камень. Таксама да вечара 13 студзеня неабходна прыбраць з дому святочную елку і раздаць усе даўгі, каб не быць даўжніком увесь 2018-ы год. І, вядома, неабходна памірыцца з усімі, з кім былі ў сварцы, і дараваць ўсім, на каго трымалі крыўду.

Што павінна быць на стале на Стары Новы год

Паводле старажытных традыцый, на стале ў Васільеў вечар павінна была быць шчодрая куцця. Халвы, арэхаў, мёду і разынак не шкадавалі: чым шчадрэй будзе страва, тым насычаней і багацей новы год.

Акрамя таго, на стале абавязкова былі парася, певень або заяц. Усе тры гатункі мяса неслі ў сабе розны сэнс: свініна абяцала багацце, стравы з пеўня — свабоду, а з зайца — поспех ва ўсіх справах.

Немалаважным з'яўлялася і тое, што ўваходзіла ў начынне святочных пірагоў і, што самае галоўнае, варэнікаў на Стары Новы год. Напрыклад, грыбы ў начынні — да доўгага і шчаслівага жыцця, мяса — да дабрабыту, рыс — да багацця, капуста — да грошай, а кроп — да дужага здароўя.

Што нельга рабіць у Дзень святога Васіля

За тыдзень да Старога Новага года нельга было прыбірацца ў новую вопратку, гэта можна зрабіць толькі ў само свята. У гэты дзень нельга казаць віншаванні з адмоўнай часціцай "не" — гэта можа спудзіць жаданне і ўдачу. Таксама нельга сустракаць гэтае свята выключна ў жаночай кампаніі — так можна наклікаць нешчаслівы год.

На святочным стале не павінна быць ракаў і іншых істот, якія адступаюць назад, таму што як можна ў Новы год перанесці былыя праблемы. Таксама ў гэты дзень строга забаронена прыбіраць, таму што можна вынесці поспех і шчасце з хаты.

Рождественские гадания
© Sputnik / Александр Кондратюк
Традыцыйныя варожбы з свечкай

Варожбы на Стары Новы год

Дзяўчыны ў ноч з 13 на 14 студзеня варажылі на розных прадметах. Васільеў вечар лічылі самым удалым для прадказанняў. Людзі верылі, што ўсё нагаданае і загаданае ў гэты час спраўджваецца. Аднак Праваслаўная царква не ўхваляе варажбы.

448
Тэги:
Старый новый год, традиции, народные традиции, Беларусь
По теме
Этнограф: на стары Новы год трэба пазбавіцца ад елак

Каляды ў Лунінецкім раёне: як на Раство шанавалі традыцыі ў вёсцы Дубоўка

103
(абноўлена 13:32 12.01.2021)
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
Надвор'е было самае каляднае, быў моцны снегапад, але калядоўшчыкаў гэта не спыняла: яны спявалі песні, танцавалі, варажылі і весяліліся.

Каляды для нашых продкаў былі галоўным зімовым святам.

7 студзеня ў першы калядны дзень было прынята збірацца ўсёй сям'ёй за сталом, сытным і мясным, каб на працягу ўсяго года быць побач! А ўвечары людзі збіраліся кампаніямі і ішлі калядаваць, абавязкова аднаго з членаў групы апраналі казой.

Калядоўшчыкі хадзілі па дварах, спявалі песні, жадалі людзям дабра і здароўя, багатага ўраджаю. За гэта гаспадары дамоў шчодра абдорвалі калядоўшчыкаў рознымі смачнасцямі.

Каб абрад калядавання ў Лунінецкім раёне Беларусі не сышоў у мінулае і не згубіў свой сэнс, удзельнікі народнага фальклорнага калектыву «Лобчанка» з вёскі Лобча аднавілі і арганізавалі абрад «Каляда» з каляднымі песнямі на мясцовым дыялекце і атрыбутамі абраду: калядная зорка, ражаны, і вядома ж каза, дзед, цыганка. І ў гэтым годзе абрад вырашылі правесці 7 студзеня ў вёсцы Дубоўка, недалёка ад Лобчы.

Жыхары вёскі з задавальненнем і радасцю сустракалі калядоўшчыкаў, якія прыехалі на кані, і па меры сваіх магчымасцяў абдорвалі іх.

Надвор'е было самае каляднае: ішоў багаты снегапад, але калядоўшчыкаў гэта не спыняла: яны спявалі песні, танцавалі, варажылі і весяліліся.

Чытайце таксама:

103
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    У вёску Дубоўка разам са снегападам завіталі калядоўшчыкі.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Вёска сустракала калядоўшчыкаў, якія прыехалі на кані.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Трэба захаваць дзівосны момант: жыхары вёскі вітаюць калядоўшчыкаў.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Каляды для нашых продкаў былі галоўным зімовым святам.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Увечары 7 студзеня людзі збіраліся кампаніямі і ішлі калядаваць.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Наўкол снег і вільгаць. Чаму б не сагрэцца народным сродкам?

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Калядоўшчыкі абавязкова аднаго з членаў групы апраналі казой.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Надвор'е было самае каляднае, быў моцны снегапад, але калядоўшчыкаў гэта не спыняла.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Удзельнікі народнага фальклорнага калектыву «Лобчанка» з вёскі Лобча.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Каб калядаванне ў Лунінецкім раёне Беларусі не сышло у мінулае і не згубла свой сэнс, аматары фальклору аднавілі і арганізавалі абрад «Каляда» з каляднымі песнямі.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Жыхары вёскі з задавальненнем і радасцю па меры сваіх магчымасцяў абдорвалі калядоўшчыкаў.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Каб лепей гралася и спявалася!

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Калядоўшчыкі спявалі песні, танцавалі, варажылі, весяліліся і... збіралі пачастункі!

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Гаспадары дамоў шчодра абдорвалі калядоўшчыкаў рознымі смачнасцямі.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Калядоўшчыкі хадзілі па дварах, спявалі песні, жадалі людзям дабра і здароўя, багатага ўраджаю.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Бывайце здаровы, жывіце багата!

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Да новай сустрэчы, калядная зорка!

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Каляда паехала... да наступнага года.

Тэги:
Беларусь, Каляды
Які сёння дзень: 17 студзеня 2021 года

Які сёння дзень: 17 студзеня 2021 года

0
(абноўлена 10:53 28.12.2020)
Гэты дзень з'яўляецца сямнаццатым па грыгарыянскім календары, а да канца года засталося 348 дзён.

Якія падзеі адбыліся 17 студзеня і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 17 студзеня

  • У 1971 годзе адчыніўся Беларускі дзяржаўны акадэмічны музычны тэатр.

Хто нарадзіўся 17 студзеня

  • 1732 год: Станіслаў Аўгуст Панятоўскі, апошні кароль Рэчы Паспалітай.
  • 1904 год: Аляксандр Якімовіч, беларускі дзіцячы пісьменнік.
  • 1917 год: Антон Бархаткоў, беларускі савецкі мастак-жывапісец.
  • 1964 год: Андрэй Федарэнка, беларускі пісьменнік.

Таксама сёння нарадзіліся адзін з заснавальнікаў ЗША Бенджамін Франклін, рускі тэатральны дзеяч Канстанцін Станіслаўскі, амерыканскі гангстэр Аль Капонэ і амерыканскі баксёр Мухамед Алі.

17 студзеня ў народным календары

Сёння праваслаўныя вернікі шануюць памяць вялебнага Феактыста і пакутніка Зосіма, якога таксама называлі Пчаляром. У гэты дзень на стол абавязкова ставілі мёд, каб яго ураджай быў добрым.

У некаторых мясцінах на Феактыстаў дзень з вёсак "праганялі чорта": адзін з мужыкоў апранаўся ў кажух навыварат, і яго "білі" і "выганялі" ўсёй вёскай. Таксама палілі кастры і скакалі праз іх. Лічылася, што ў гэты дзень асаблівае раздолле нячыстай сіле.

17 студзеня лічылася прыдатным для варажбы. Дзяўчыны ўвечары выходзілі на вуліцу і глядзелі на неба. Калі Вялікая Мядзведзіца справа, жаданне спраўдзіцца.

Калі 17 студзеня неба яснае, яшчэ доўга будуць маразы.

0
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей