Альбом Традыцыйная беларуская вышыўка

"Традыцыйная беларуская вышыўка": ствары вышыванку сам

996
(абноўлена 11:03 31.01.2018)
Выданне будзе карысна не толькі для тых, хто пачынае знаёміцца з традыцыйнай беларускай вышыўкай і спрабуе вышываць самастойна, а і для дасведчаных майстроў, мастакоў, дызайнераў.

Ларыса Мятлеўская, Sputnik.

Адзенне з ільну, ды яшчэ з нацыянальным арнаментам, валодае асаблівай энергетыкай. Нядзіўна, што зараз у Беларусі адчуваецца павышаны попыт на вышыванкі. Яны прадаюцца ў розных крамах — з ручной вышыўкай ці машыннай, аднак ніводная рэч не бывае такой жаданай, як тая, што створана ўласнымі рукамі. І сёння я хачу пазнаёміць вас з новым выданнем, якое будзе цікавым як майстрам вышыўкі, так і пачаткоўцам. Асабіста я не задумваючыся купіла кнігу "Традыцыйная беларуская вышыўка", як толькі ўбачыла прэзентацыю на кніжным кірмашы. 

У топе пяці кніжных навінак беларускіх выдаўцоў

Аўтары выдання — сябры Студэнцкага этнаграфічнага таварыства (СЭТ) Настасся Глушко і Наталля Ярмалінская, даўнія мае знаёмыя. Яны майстры-практыкі са шматгадовым вопытам, якія навучаліся традыцыйным тэхнікам вышыўкі, арыентуючыся непасрэдна на аўтэнтычныя вырабы. На іх рахунку — сотні вышытых кашуль, тканых паясоў і народных строяў.

Аўтар выдання Традыцыйная беларуская вышыўка Настасся Глушко
© Sputnik Ларыса Мятлеўская
Аўтар выдання "Традыцыйная беларуская вышыўка" Настасся Глушко

Настасся Глушко. Мастак, майстар традыцыйных рамёстваў. Вядзе заняткі па стварэнні традыцыйнага касцюма каля 10 гадоў. Рэгулярна праводзіць майстар-класы па рамёствах.

Аўтар выдання Традыцыйная беларуская вышыўка Наталля Ярмалінская
© Sputnik Ларыса Мятлеўская
Аўтар выдання "Традыцыйная беларуская вышыўка" Наталля Ярмалінская

Наталля Ярмалінская. Рэжысёр народных свят, майстар традыцыйных рамёстваў. Сябра Беларускага саюза майстроў народнай творчасці. Вядзе заняткі па стварэнні традыцыйнага касцюма і ткацтве. Праводзіць майстар-класы па рамёствах.

Для пачаткоўцаў і майстроў

Выданне "Традыцыйная беларуская вышыўка" пабачыла свет у выдавецтве "Беларуская энцыклапедыя імя Пятруся Броўкі" ў 2016 годзе. 

У гэтым выданні сабраны выявы аўтэнтычных тэкстыльных вырабаў, якія з'яўляюцца часткай этнаграфічнай калекцыі Рэспубліканскай маладзёжнай грамадскай арганізацыі "Студэнцкае этнаграфічнае таварыства" (СЭТ). На працягу 20 гадоў гэта арганізацыя ладзіць экспедыцыі ў розныя рэгіёны Беларусі і яе памежжа. У калекцыі СЭТ каля 1000 адзінак тэкстыльных вырабаў!

Узор вышыўкі з альбомнага ліста
© Sputnik Ларыса Мятлеўская
Узор вышыўкі з альбомнага ліста

Само выданне выглядае як збор асобных лістоў, на якіх адлюстраваны найбольш пашыраныя тэхнікі народнай вышыўкі: процяг, крыжык, гладзь і іншыя дэкаратыўныя швы. У альбоме змешчаны фотаздымкі вышытых прадметаў адзення і побытавых рэчаў, схемы арнаментаў, якімі яны аздоблены.

Таксама тут прысутнічаюць тэкставыя тлумачэнні, параўнальная характарыстыка сучасных і даматканых тканін, ёсць слоўнік тэрмінаў, дэманструюцца матэр'ялы і інструменты для вышыўкі.

Узор схемы арнамента
© Sputnik Ларыса Мятлеўская
Узор схемы арнамента

На схемах графічна перадаецца характар і карунак шыўка, яго масштаб у адносінах да перапляцення нітак тканіны. Усё гэта будзе карысна не толькі для тых, хто пачынае знаёміцца з традыцыйнай беларускай вышыўкай і спрабуе вышываць самастойна, а і для дасведчаных майстроў, мастакоў, дызайнераў.

Кансультант ЮНЕСКА па захаванні спадчыны

Выпуск выдання ажыццёўлены сумесна з РМГА "Студэнцкае этнаграфічнае таварыства". Прынамсі, маё знаёмства з сябрамі СЭТ цягнецца даўно. Гэта людзі, якія імкнуцца захаваць беларускую традыцыйную культуру і актуалізуюць яе ў сучасным гарадскім асяроддзі. Сярод іх этнографы, майстры, людзі розных прафесій і адукацый, зацікаўленая моладзь.

Дзяўчаты ў адзенні з вышыўкай
© Sputnik Ларыса Мятлеўская
Дзяўчаты ў адзенні з вышыўкай

За некалькі дзесяцігоддзяў мы не раз сустракаліся на агульных культурніцкіх пляцоўках, некалькі гадоў запар ладзілі разам у Беларускім дзяржаўным музеі народнай архітэктуры і побыту такое рамантычнае і прыгожае народнае свята, як Гуканне вясны, іншыя спеўныя і танцавальныя праекты, прымалі ўдзел у навуковых канферэнцыях, семінарах і майстаркласах.

Дзейнасць арганізацыі па захаванні і папулярызацыі традыцыйнай культуры не засталася незаўважанай. З 2014 года "Студэнцкае этнаграфічнае таварыства" з'яўляецца акрэдытаванай установай пры ЮНЕСКА як кансультант па пытаннях нематэрыяльнай спадчыны Беларусі.

Здзіўляюць модныя пляцоўкі

У апошнія гады беларускі народны строй усё больш упэўнена аднаўляе сваё існаванне ў асяродку свят, мастацкіх акцый, музычных праектаў. Так у 2015 годзе мы разам прынялі ўдзел у фестывалі беларускай моды Этна Стыль у Нацыянальнай школе прыгажосці, а ў мінулым годзе сябры СЭТ прадэманстравалі на канцэртнай пляцоўцы VІІІ Рэспубліканскага фестывалю-кірмашу народных рамёстваў "Вясновы букет" калекцыю адноўленых сваімі рукамі беларускіх традыцыйных касцюмаў.

Узоры народных касцюмаў на кірмашы Вясновы букет
© Sputnik Ларыса Мятлеoская
Узоры народных касцюмаў на кірмашы "Вясновы букет"

На рахунку гэтай грамадскай арганізацыі не адна кніга, звязаная з традыцыйным касцюмам. І вось цяпер яшчэ і гэта цудоўнае выданне "Традыцыйная беларуская вышыўка".

Усё больш маладых людзей апранаюць традыцыйны строй на вяселле, многія імкнуцца мець у сваім гардэробе адзенне з нацыянальным каларытам.

Натуральна, што ўсе жадаючыя прыкінуць на сябе такое адзенне могуць яго набыць, дамовіцца ў майстроў, нарэшце, узяць гатовы касцюм на пракат, але згадзіцеся, так прыемна зрабіць штосьці сваімі рукамі. Спрабуйце і памятайце, што пад ляжачы камень вада не цячэ. Кніга вам у дапамогу і да сустрэчы!

996
Тэги:
Вышыўка, Ларыса Мятлеўская, Беларусь
Тэмы:
Беларуская вышыванка - сімвал і ўпрагажэнне (10)
По теме
Маларыцкая майстрыца прысніла згубленае ткацтва пасля візіту Латушкі

Як на Палессі адзначалі "Шчадрэц" - відэа

25
(абноўлена 22:52 22.01.2021)
Калядныя традыцыі беларусаў у сваім першапачатковым выглядзе дайшлі да нас у XXI стагоддзі, а так, як святкуюць Стары Новы год палешукі, больш нідзе не ўбачыць.

На беразе Прыпяці на самым поўдні краіны стаіць вёска Пагост, якая праславілася на ўвесь свет абрадам "Юраўскі карагод", які мае статус нематэрыяльнай культурнай спадчыны.

Традыцыі і абрады беларускага Палесся настолькі аўтэнтычныя, што ЮНЕСКА надало абраду на Юр'еў дзень асаблівы ахоўны статус.

У Пагосце, як павялося, адзначаюць усе святы і нават Стары Новы год, па-мясцоваму ён называецца Шчадрэц. Вялікая заслуга ў захаванні мясцовых традыцый належыць Кацярыне Аляксееўне Панчэні, якая больш за 30 гадоў ўзначальвала мясцовы дом культуры, а калядаваць хадзіла з трох гадоў.

"Шчадрэц колісь звалі - Васілей, Стары Новы год. Гэта ўжо другая куцця, таму што Раство - першая куцця. На Хрышчэнне будзе трэццяя куцця. Усе абрады у нас звязаныя са збожжам", - распавяла яна.

А каб свята атрымалася, па словах Кацярыны Аляксееўны, трэба прыгаворваць: "Пячыце ладкі, каб цяляты былі гладкі", "Пячыце блінцы, каб дзеці былі, як жарабцы".

Як святкавалі у гэтым годзе Шчадрэц у Пагосце, і прычым тут Мядзведзь, Бусел, Сарока, Цыганка і Каза, глядзіце ў відэарэпартажы Sputnik.

25
Тэги:
Палессе, Шчадрэц
Старадаўні беларускі народны абрад Калядныя цары

Стары Новы год: гісторыя, традыцыі і прыкметы свята

461
(абноўлена 10:48 30.12.2020)
Што гатаваць на святочны стол, чаго рабіць не варта, а таксама прыкметы і правілы Старога Новага года - у аглядзе Sputnik.

Пасля таго, як звыклы Новы год адгрымеў, а вуліцы зноў запоўніліся людзьмі, не спяшайцеся развітвацца са святочным настроем, наперадзе чакае яшчэ адно важнае зімовае свята — Стары Новы год. Адзначаецца гэтая дата ў ноч з 13 на 14 студзеня. І, як любое свята, якое прыжылося ў славян, Стары Новы год захоўвае ў сабе масу традыцый.

У Беларусі і Украіне гэтае свята вядомы як "Шчодры вечар", а ў Расіі — "Овсень". Па старым летазлічэнні гэты дзень прыпадаў на 1 студзеня і называўся Васільевым днём, так як быў днём памяці Васіля Вялікага, а напярэдадні памінальнага дня, адпаведна, 31 снежня — Васільевым вечарам.

Старинный белорусский народный обряд Колядные цари
© Sputnik / Виктор Толочко
Жыхары вёскі Семежава прымаюць удзел у старадаўнім абрадзе "Калядныя цары", падчас святкавання Старога Новага года.

Чаму называецца Стары Новы год

Ніякага асаблівага сэнсу ў назве гэтага свята не існуе. Так называецца гэты дзень толькі таму, што па юліянскім календары Новы год выпадаў з 13 на 14 студзеня. Сёння мы карыстаемся грыгарыянскім календаром, які быў уведзены ў 1918 годзе, таму свята і завецца "Стары" Новы год.

Дзе адзначаюць Стары Новы год

Раней Стары Новы год адзначалі ва ўсіх краінах Савецкага Саюза. Сёння гэтае свята існуе ў Беларусі, Расіі, Украіне, Арменіі, Грузіі, Малдове, Казахстане і Кыргызстане, а таксама ва Узбекістане і Азербайджане.

Такая традыцыя захавалася і на тэрыторыі Швейцарыі, Чарнагорыі, Македоніі і Сербіі. У апошняй, напрыклад, гэтае свята называецца Сербскі Новы год. У ноч з 13 на 14 студзеня на плошчы ў Белградзе традыцыйна даюць салют.

У Японіі Стары Новы год называецца "рысюн" — пачатак вясны, адзначаецца ён не ў сярэдзіне зімы, а 4 лютага.

Правілы свята

Да гэтага свята куплялі добрую прыгожую вопратку. Вечар 13 студзеня называўся "шчодрым", а таму і стол накрывалі адпаведны. Людзі верылі, якім будзе стол, такім будзе і год. Раніцай жанчынам неабходна было прыгатаваць кашу, зробленую з суцэльных зерняў пшаніцы. Кашу запраўлялі салам або мясам. Альбо падавалі з варэннем або мёдам. Таксама гаспадыні пяклі пірагі, бліны або варэнікі.

Святы Васіль лічыўся заступнікам свінаводаў, таму і галоўным пачастункам на святочным стале былі стравы са свініны.

Увечары народ адпраўляўся па суседзях, каб сустрэць Стары Новы год у свеце. Лічылася асабліва важным, каб першым у дом прыйшоў "патрэбны" чалавек, а такім быў малады чалавек са шматдзетнай паважанай сям'і, у якой вялікая гаспадарка. Раніцай моладзь скакала праз падпаленыя снапы сена, каб прагнаць паскуддзе.

У некаторых паселішчах на свята хадзілі калядоўшчыкі. Выканаўцаў калядных песень традыцыйна адорвалі пачастункамі.

Традыцыйныя прыкметы на Стары Новы год

Прыкметы гэтага свята былі звязаны як з надвор'ем, так і навагоднім сталом. Напрыклад, калі прыгатаваная святочная каша атрымлівалася пышнай, прыгожай і смачнай, значыць, чакаць трэба добрага года. Калі ж гаршчок у печы трэскаецца або каша выходзіла нясмачная — трэба чакаць дрэннага года.

Таксама лічылася, калі ў ноч вецер будзе дзьмуць з поўдня, то будучы год будзе шчасным і цёплым, калі ж з захаду — чакаць трэба багацця малака, а таксама рыбы, ну а калі з усходу, то ў годзе будзе добры ўраджай садавіны.

Аб ночы народ казаў: "Васільева ноч зорная — да ўраджая ягад". Калі ж надвор'е марознае, але сухое раніцай, то грыбоў у будучым годзе шмат чакаць не варта.

Прыкметы на Стары Новы год — 2018

Тыя, хто народзіцца 14 студзеня 2018 года, для поспеху і багацця павінны насіць яшмавы камень. Таксама да вечара 13 студзеня неабходна прыбраць з дому святочную елку і раздаць усе даўгі, каб не быць даўжніком увесь 2018-ы год. І, вядома, неабходна памірыцца з усімі, з кім былі ў сварцы, і дараваць ўсім, на каго трымалі крыўду.

Што павінна быць на стале на Стары Новы год

Паводле старажытных традыцый, на стале ў Васільеў вечар павінна была быць шчодрая куцця. Халвы, арэхаў, мёду і разынак не шкадавалі: чым шчадрэй будзе страва, тым насычаней і багацей новы год.

Акрамя таго, на стале абавязкова былі парася, певень або заяц. Усе тры гатункі мяса неслі ў сабе розны сэнс: свініна абяцала багацце, стравы з пеўня — свабоду, а з зайца — поспех ва ўсіх справах.

Немалаважным з'яўлялася і тое, што ўваходзіла ў начынне святочных пірагоў і, што самае галоўнае, варэнікаў на Стары Новы год. Напрыклад, грыбы ў начынні — да доўгага і шчаслівага жыцця, мяса — да дабрабыту, рыс — да багацця, капуста — да грошай, а кроп — да дужага здароўя.

Што нельга рабіць у Дзень святога Васіля

За тыдзень да Старога Новага года нельга было прыбірацца ў новую вопратку, гэта можна зрабіць толькі ў само свята. У гэты дзень нельга казаць віншаванні з адмоўнай часціцай "не" — гэта можа спудзіць жаданне і ўдачу. Таксама нельга сустракаць гэтае свята выключна ў жаночай кампаніі — так можна наклікаць нешчаслівы год.

На святочным стале не павінна быць ракаў і іншых істот, якія адступаюць назад, таму што як можна ў Новы год перанесці былыя праблемы. Таксама ў гэты дзень строга забаронена прыбіраць, таму што можна вынесці поспех і шчасце з хаты.

Рождественские гадания
© Sputnik / Александр Кондратюк
Традыцыйныя варожбы з свечкай

Варожбы на Стары Новы год

Дзяўчыны ў ноч з 13 на 14 студзеня варажылі на розных прадметах. Васільеў вечар лічылі самым удалым для прадказанняў. Людзі верылі, што ўсё нагаданае і загаданае ў гэты час спраўджваецца. Аднак Праваслаўная царква не ўхваляе варажбы.

461
Тэги:
Старый новый год, традиции, народные традиции, Беларусь
По теме
Этнограф: на стары Новы год трэба пазбавіцца ад елак

Супрацоўніцтва Беларусі і Расіі ў галіне энергетыкі ў 2021 годзе

0
(абноўлена 19:46 27.01.2021)
У сераду, 27 студзеня 2021 года, у 16:00 у мультымедыйным прэс-цэнтры Sputnik Беларусь у анлайн-фармаце адбыўся відэамост Мінск-Масква на тэму: "Супрацоўніцтва Беларусі і Расіі ў галіне энергетыкі ў 2021 годзе".

У снежні 2020 года Беларусь і Расія падпісалі пагадненне аб пастаўках газу ў нашу краіну ў гэтым годзе. Прадстаўнікамі Газпрома і міністэрства энергетыкі заяўлялася, што цана будзе ніжэй, чым была па кантракце мінулага года, аднак дакладныя лічбы не былі агучаны.

Наколькі збалансаваным з'яўляецца цяперашні кантракт на пастаўку газу, як будзе развівацца сітуацыя з пастаўкамі нафты, а таксама варыянты супрацоўніцтва ў галіне атамнай энергетыкі - на гэтыя і іншыя пытанні адказаў:

  • галоўны рэдактар ​​аналітычнага часопіса "Геоэнергетика.ru" Барыс МАРЦІНКЕВІЧ.

Чытайце таксама:

0
Тэги:
Энергетыка, Расія, Беларусь
Тэмы:
Саюзная дзяржава Беларусі і Расіі