"Чырачкі прыляцелі" - на Палессі клікалі вясну па старажытным звычаі

201
(абноўлена 12:35 01.03.2017)
  • Абрад Чырачка
  • Абрад Чырачка
  • Абрад Чырачка
  • Абрад Чырачка
  • Абрад Чырачка
  • Абрад Чырачка
  • Абрад Чырачка
  • Абрад Чырачка
  • Абрад Чырачка
  • Абрад Чырачка
  • Абрад Чырачка
  • Абрад Чырачка
  • Абрад Чырачка
  • Абрад Чырачка
  • Абрад Чырачка
  • Абрад Чырачка
Абрадам "Чырачка" завяршыўся Масленічны тыдзень у вёсцы Тонеж Лельчыцкага раёна Гомельскай вобласці.

"Чырачкамі" тут называюць пэўны від балотных птушак, а таксама асаблівае печыва, якое раздаюць усім прысутным на свяце.

Рыхтуюцца да свята загадзя: пякуць "чырачкі", рыхтуюць малочныя прадукты для застолля, прыносяць з лесу маладую ялінку, робяць пудзіла для спальвання. А ў нядзелю раніцай збіраюцца ў адзін дом старыя і маладыя, упрыгожваюць ёлку стужкамі і папяровымі кветкамі, спяваюць. Потым адпраўляюцца на гару за вёскай.

На гары гукаюць вясну, водзяць карагоды, гуляюць у гульні, спальваюць пудзіла. Хлопцы зацягваюць упрыгожаную ялінку на дуб. Усе абрадавыя дзеянні суправаджаюцца песнямі. Дзеля добрага ўраджаю і дабрабыту трэба катацца з гары па снезе. Калі снегу мала ці няма, таняжане не губляюцца: раскладваюць на схіле покрывы і катаюцца.

Кожная гаспадыня ідзе на гару з кошыкам страў, якімі аднавяскоўцы частуюць адзін аднаго.

201
  • Абрад Чырачка
    © Sputnik Сергей Лескеть

    У гэты дзень у вёсцы Тонеж пяклі "чырачак", так называецца невялікая качка, якая і дала назву абраду.

  • Абрад Чырачка
    © Sputnik Сергей Лескеть

    У гэты дзень частавалі адзін аднаго чырачкамі.

  • Абрад Чырачка
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Маладыя дзяўчаты павязваюць на галаву прыгожыя хусткі і мацуюць вяночкі.

  • Абрад Чырачка
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Аднавяскоўцы едуць на гару гукаць всяну.

  • Абрад Чырачка
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Упрыжожвалі ёлку, рабілі пудзіла зімы, каб потым спаліць у вогнішчы.

  • Абрад Чырачка
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Усе аднавяскоўцы ідуць з прыбранай ёлкай на гару гукаць вясну.

  • Абрад Чырачка
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Дзяўчаткі з пачастункамі.

  • Абрад Чырачка
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Усе прыносяць на свята свае пачастункі і раскладваюць іх на разасланых на гары абрусах.

  • Абрад Чырачка
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Дзяўчаты раскладваюць бліны і іншыя пачастункі.

  • Абрад Чырачка
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Аднавяскоўцы гуляюць у рухавую гульню "Вароты".

  • Абрад Чырачка
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Абрад "Чырачка" - масленічны абрад, падчас якога каталіся з горак. Калі ж няма снегу, раскладваюць покрыва і катаюцца па ім.

  • Абрад Чырачка
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Няма снега - не бяда, качаюцца па покрыве.

  • Абрад Чырачка
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Спальваюць пудзіла зімы.

  • Абрад Чырачка
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Маладыя ўдзельнікі абраду тройчы просяць бласлаўлення ў старэйшых жанчын гукаць вясну: "Благаславіце, людзі добрыя, вясну-красну гукаці!" Потым моладзь заклікае: "Вясну-красну на вулачку, а зімачку ў каморачку!"

  • Абрад Чырачка
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Дзяўчаты гукаюць всяну.

  • Абрад Чырачка
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Удзельнікі гукання вясны становяцца ў карагод, у тры колы: у адным – дзеці, у другім – моладзь перадшлюбнага ўзросту, а ў трэцім – жанчыны сталага ўзросту. Усе водзяць карагод і спяваюць песню-вяснянку "Ой, гу, вясна, ой, гу, красна".

Тэги:
Гуканне вясны, Вёска Тонеж, Лельчыцкі раён, Гомельская вобласць
Старадаўні беларускі народны абрад Калядныя цары

Стары Новы год: гісторыя, традыцыі і прыкметы свята

450
(абноўлена 10:48 30.12.2020)
Што гатаваць на святочны стол, чаго рабіць не варта, а таксама прыкметы і правілы Старога Новага года - у аглядзе Sputnik.

Пасля таго, як звыклы Новы год адгрымеў, а вуліцы зноў запоўніліся людзьмі, не спяшайцеся развітвацца са святочным настроем, наперадзе чакае яшчэ адно важнае зімовае свята — Стары Новы год. Адзначаецца гэтая дата ў ноч з 13 на 14 студзеня. І, як любое свята, якое прыжылося ў славян, Стары Новы год захоўвае ў сабе масу традыцый.

У Беларусі і Украіне гэтае свята вядомы як "Шчодры вечар", а ў Расіі — "Овсень". Па старым летазлічэнні гэты дзень прыпадаў на 1 студзеня і называўся Васільевым днём, так як быў днём памяці Васіля Вялікага, а напярэдадні памінальнага дня, адпаведна, 31 снежня — Васільевым вечарам.

Старинный белорусский народный обряд Колядные цари
© Sputnik / Виктор Толочко
Жыхары вёскі Семежава прымаюць удзел у старадаўнім абрадзе "Калядныя цары", падчас святкавання Старога Новага года.

Чаму называецца Стары Новы год

Ніякага асаблівага сэнсу ў назве гэтага свята не існуе. Так называецца гэты дзень толькі таму, што па юліянскім календары Новы год выпадаў з 13 на 14 студзеня. Сёння мы карыстаемся грыгарыянскім календаром, які быў уведзены ў 1918 годзе, таму свята і завецца "Стары" Новы год.

Дзе адзначаюць Стары Новы год

Раней Стары Новы год адзначалі ва ўсіх краінах Савецкага Саюза. Сёння гэтае свята існуе ў Беларусі, Расіі, Украіне, Арменіі, Грузіі, Малдове, Казахстане і Кыргызстане, а таксама ва Узбекістане і Азербайджане.

Такая традыцыя захавалася і на тэрыторыі Швейцарыі, Чарнагорыі, Македоніі і Сербіі. У апошняй, напрыклад, гэтае свята называецца Сербскі Новы год. У ноч з 13 на 14 студзеня на плошчы ў Белградзе традыцыйна даюць салют.

У Японіі Стары Новы год называецца "рысюн" — пачатак вясны, адзначаецца ён не ў сярэдзіне зімы, а 4 лютага.

Правілы свята

Да гэтага свята куплялі добрую прыгожую вопратку. Вечар 13 студзеня называўся "шчодрым", а таму і стол накрывалі адпаведны. Людзі верылі, якім будзе стол, такім будзе і год. Раніцай жанчынам неабходна было прыгатаваць кашу, зробленую з суцэльных зерняў пшаніцы. Кашу запраўлялі салам або мясам. Альбо падавалі з варэннем або мёдам. Таксама гаспадыні пяклі пірагі, бліны або варэнікі.

Святы Васіль лічыўся заступнікам свінаводаў, таму і галоўным пачастункам на святочным стале былі стравы са свініны.

Увечары народ адпраўляўся па суседзях, каб сустрэць Стары Новы год у свеце. Лічылася асабліва важным, каб першым у дом прыйшоў "патрэбны" чалавек, а такім быў малады чалавек са шматдзетнай паважанай сям'і, у якой вялікая гаспадарка. Раніцай моладзь скакала праз падпаленыя снапы сена, каб прагнаць паскуддзе.

У некаторых паселішчах на свята хадзілі калядоўшчыкі. Выканаўцаў калядных песень традыцыйна адорвалі пачастункамі.

Традыцыйныя прыкметы на Стары Новы год

Прыкметы гэтага свята былі звязаны як з надвор'ем, так і навагоднім сталом. Напрыклад, калі прыгатаваная святочная каша атрымлівалася пышнай, прыгожай і смачнай, значыць, чакаць трэба добрага года. Калі ж гаршчок у печы трэскаецца або каша выходзіла нясмачная — трэба чакаць дрэннага года.

Таксама лічылася, калі ў ноч вецер будзе дзьмуць з поўдня, то будучы год будзе шчасным і цёплым, калі ж з захаду — чакаць трэба багацця малака, а таксама рыбы, ну а калі з усходу, то ў годзе будзе добры ўраджай садавіны.

Аб ночы народ казаў: "Васільева ноч зорная — да ўраджая ягад". Калі ж надвор'е марознае, але сухое раніцай, то грыбоў у будучым годзе шмат чакаць не варта.

Прыкметы на Стары Новы год — 2018

Тыя, хто народзіцца 14 студзеня 2018 года, для поспеху і багацця павінны насіць яшмавы камень. Таксама да вечара 13 студзеня неабходна прыбраць з дому святочную елку і раздаць усе даўгі, каб не быць даўжніком увесь 2018-ы год. І, вядома, неабходна памірыцца з усімі, з кім былі ў сварцы, і дараваць ўсім, на каго трымалі крыўду.

Што павінна быць на стале на Стары Новы год

Паводле старажытных традыцый, на стале ў Васільеў вечар павінна была быць шчодрая куцця. Халвы, арэхаў, мёду і разынак не шкадавалі: чым шчадрэй будзе страва, тым насычаней і багацей новы год.

Акрамя таго, на стале абавязкова былі парася, певень або заяц. Усе тры гатункі мяса неслі ў сабе розны сэнс: свініна абяцала багацце, стравы з пеўня — свабоду, а з зайца — поспех ва ўсіх справах.

Немалаважным з'яўлялася і тое, што ўваходзіла ў начынне святочных пірагоў і, што самае галоўнае, варэнікаў на Стары Новы год. Напрыклад, грыбы ў начынні — да доўгага і шчаслівага жыцця, мяса — да дабрабыту, рыс — да багацця, капуста — да грошай, а кроп — да дужага здароўя.

Што нельга рабіць у Дзень святога Васіля

За тыдзень да Старога Новага года нельга было прыбірацца ў новую вопратку, гэта можна зрабіць толькі ў само свята. У гэты дзень нельга казаць віншаванні з адмоўнай часціцай "не" — гэта можа спудзіць жаданне і ўдачу. Таксама нельга сустракаць гэтае свята выключна ў жаночай кампаніі — так можна наклікаць нешчаслівы год.

На святочным стале не павінна быць ракаў і іншых істот, якія адступаюць назад, таму што як можна ў Новы год перанесці былыя праблемы. Таксама ў гэты дзень строга забаронена прыбіраць, таму што можна вынесці поспех і шчасце з хаты.

Рождественские гадания
© Sputnik / Александр Кондратюк
Традыцыйныя варожбы з свечкай

Варожбы на Стары Новы год

Дзяўчыны ў ноч з 13 на 14 студзеня варажылі на розных прадметах. Васільеў вечар лічылі самым удалым для прадказанняў. Людзі верылі, што ўсё нагаданае і загаданае ў гэты час спраўджваецца. Аднак Праваслаўная царква не ўхваляе варажбы.

450
Тэги:
Старый новый год, традиции, народные традиции, Беларусь
По теме
Этнограф: на стары Новы год трэба пазбавіцца ад елак

Каляды ў Лунінецкім раёне: як на Раство шанавалі традыцыі ў вёсцы Дубоўка

106
(абноўлена 13:32 12.01.2021)
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
Надвор'е было самае каляднае, быў моцны снегапад, але калядоўшчыкаў гэта не спыняла: яны спявалі песні, танцавалі, варажылі і весяліліся.

Каляды для нашых продкаў былі галоўным зімовым святам.

7 студзеня ў першы калядны дзень было прынята збірацца ўсёй сям'ёй за сталом, сытным і мясным, каб на працягу ўсяго года быць побач! А ўвечары людзі збіраліся кампаніямі і ішлі калядаваць, абавязкова аднаго з членаў групы апраналі казой.

Калядоўшчыкі хадзілі па дварах, спявалі песні, жадалі людзям дабра і здароўя, багатага ўраджаю. За гэта гаспадары дамоў шчодра абдорвалі калядоўшчыкаў рознымі смачнасцямі.

Каб абрад калядавання ў Лунінецкім раёне Беларусі не сышоў у мінулае і не згубіў свой сэнс, удзельнікі народнага фальклорнага калектыву «Лобчанка» з вёскі Лобча аднавілі і арганізавалі абрад «Каляда» з каляднымі песнямі на мясцовым дыялекце і атрыбутамі абраду: калядная зорка, ражаны, і вядома ж каза, дзед, цыганка. І ў гэтым годзе абрад вырашылі правесці 7 студзеня ў вёсцы Дубоўка, недалёка ад Лобчы.

Жыхары вёскі з задавальненнем і радасцю сустракалі калядоўшчыкаў, якія прыехалі на кані, і па меры сваіх магчымасцяў абдорвалі іх.

Надвор'е было самае каляднае: ішоў багаты снегапад, але калядоўшчыкаў гэта не спыняла: яны спявалі песні, танцавалі, варажылі і весяліліся.

Чытайце таксама:

106
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    У вёску Дубоўка разам са снегападам завіталі калядоўшчыкі.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Вёска сустракала калядоўшчыкаў, якія прыехалі на кані.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Трэба захаваць дзівосны момант: жыхары вёскі вітаюць калядоўшчыкаў.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Каляды для нашых продкаў былі галоўным зімовым святам.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Увечары 7 студзеня людзі збіраліся кампаніямі і ішлі калядаваць.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Наўкол снег і вільгаць. Чаму б не сагрэцца народным сродкам?

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Калядоўшчыкі абавязкова аднаго з членаў групы апраналі казой.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Надвор'е было самае каляднае, быў моцны снегапад, але калядоўшчыкаў гэта не спыняла.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Удзельнікі народнага фальклорнага калектыву «Лобчанка» з вёскі Лобча.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Каб калядаванне ў Лунінецкім раёне Беларусі не сышло у мінулае і не згубла свой сэнс, аматары фальклору аднавілі і арганізавалі абрад «Каляда» з каляднымі песнямі.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Жыхары вёскі з задавальненнем і радасцю па меры сваіх магчымасцяў абдорвалі калядоўшчыкаў.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Каб лепей гралася и спявалася!

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Калядоўшчыкі спявалі песні, танцавалі, варажылі, весяліліся і... збіралі пачастункі!

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Гаспадары дамоў шчодра абдорвалі калядоўшчыкаў рознымі смачнасцямі.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Калядоўшчыкі хадзілі па дварах, спявалі песні, жадалі людзям дабра і здароўя, багатага ўраджаю.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Бывайце здаровы, жывіце багата!

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Да новай сустрэчы, калядная зорка!

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Каляда паехала... да наступнага года.

Тэги:
Беларусь, Каляды

Відэафакт: карціны на заснежаным хакейным стадыёне

0
(абноўлена 15:29 16.01.2021)
Жыхар Екацярынбурга малюе велізарныя снежныя карціны, замест палатна ў яго хакейная пляцоўка, а рыдлёўка замяняе пэндзаль і фарбы. Глядзіце на відэа, як ствараюцца гіганцкія малюнкі.

Ужо другую зіму Леанід Валітаў, масажыст па прафесіі, але мастак па прызначэнні, радуе сваіх суседзяў гіганцкімі малюнкамі на хакейным корце. Для стварэння снежных карцін мужчына выкарыстоўвае ўсяго два прадмета: малюнак і рыдлёўку.

Леанід стварае эскізы ў фоташопе, робіць разметку, а затым пераносіць яе на стадыён. Дзеля свайго хобі ён нават ахвяруе сном: мужчына малюе карціны ноччу, паколькі ў такі час на корце амаль пуста. Снег кладзецца роўным пластом, што значна спрашчае працэс. Праца над адным стандартным малюнкам займае да пяці гадзін.

"Пачалося з таго, што я гуляў студзеньскім снежным адвячоркам, падаў такі ж снег, як сёння. Я ўбачыў, што корт пакрыты роўным пластом снегу. Гэта вельмі натхніла мяне. Я паглядзеў, што ля ўваходу на корт ляжыць рыдлёўка, і я падумаў: "А чаму б не намаляваць што-небудзь вялікае, а потым паглядзець на гэта зверху?", - распавёў мастак.

Так і з'явілася першая праца: у студзені мінулага года мужчына намаляваў на корце вялікія лічбы "2020".

"Пасля першых жа малюнкаў я ўбачыў, што суседзі вельмі зацікавіліся гэтым, паколькі яны бачаць з сваіх вокнаў гэтыя малюнкі і гэта падымае ім настрой. Яны дзеляцца сваім захапленнем у каментарыях, хваляць - гэта вельмі прыемна, гэта вельмі грэе сэрца, душу і натхняе на далейшы працяг такой творчасці", - адзначыў Леанід.

0