Дэкан гістарычнага факультэта БДУ Аляксандр Каханоўскі

Дэкан гістфака БДУ пра беларускую інтэлігенцыю і асветніцкі рух

1203
(абноўлена 09:28 14.01.2018)
Сацыяльныя зрухі ў грамадстве напрыканцы ХІХ стагоддзя прывялі да стварэння ўмоваў фарміравання беларускай інтэлігенцыі.

Як гэта адбывалася, што падштурхнула беларускі рух наперад, карэспандэнт Sputnik даведаўся ў размове з дэканам Гістарычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта Аляксандрам Каханоўскім.

— Напрыканцы ХІХ стагоддзя на тэрыторыі Беларусі склалася парадаксальная сітуацыя, калі не вялося адукацыі на роднай мове. Якія падставы абумовілі фарміраванне беларускай інтэлігенцыі?

— Гэтыя працэсы трэба разглядаць у агульным кантэксце сацыяльных змен на мяжы ХІХ і ХХ стагоддзяў. Абуджэнне і актывізацыя нацыянальных груп інтэлігенцыі Беларусі: польскай, рускай, літоўскай і беларускай прыкладна супадаюць па часе.

Эмансіпацыя сялянства прывяла да того, што яно зразумела свае ўласныя інтарэсы. Аграрны крызіс прывёў не толькі да сацыяльнай актывізацыі насельніцтва, але і да культурнай. Па-першае, гэта зварот да адукацыі. Згодна з дадзенымі перапісу школ 1911 г. большая іх частка адкрывалася па ініцыятыве сельскай грамады. У людзей, якія за свае сродкі адкрывалі школы, з'явілася цікаўнасць да адукацыі.

Нават "Наша ніва" пісала, што напрацягу жыцця аднаго пакалення ў канцы ХІХ — пачатку ХХ ст. спачатку маці плакалі, што дзяцей бяруць у школу, бо баяліся, што забяруць у салдаты, а потым плакалі, што дзяцей не бяруць у школы. Калі сялянства зразумела сваю цікаўнасць да адукацыі — гэта стаў магутны працэс.

Беларуская інтэлігенцыя прайшла складаны шлях уласнага станаўлення, акрэслення сваіх задач. Часцей за ўсё пад інтэлігенцыяй успрымалася сацыяльна-прафесійная група насельніцтва, якая вылучалася пэўным узроўнем адукацыі і прыналежнасцю да асоб пераважна разумовай працы. Часам межы і задачы інтэлігенцыі акрэсліваліся больш вузка: яна вызначалася як супольнасць носьбітаў вынікаў адукаванасці, культуры, грамадзянскай свядомасці ў народ, выканаўцаў культурна-гістарычнай і маральнай місіі.

Такім чынам, пад інтэлігенцыяй можа ўспрыймацца не толькі нейкая асобная група, але і людзі, якія ўзначальваюць працэсы і ўвасабляюць інтарэсы людзей.

Беларуская мова была роднай для значнай часткі інтэлігенцыі

Книги Александра Кохановского
© Sputnik / Сергей Пушкин
Кнігі Аляксандра Каханоўскага, прысвечаныя дадзенай тэматыцы

— Што падштурхоўвала людей, якія атрымалі адукацыю, вызначаць сябе як прадстаўнікоў беларускай інтэлігенцыі?

— З'яўленне інтэлігенцыі — гэта прыкмета сацыяльных зменаў, сацыяльнай мабільнасці, магчымасці сябе рэалізаваць і атрымаць адукацыю. Больш складанае пытанне — утварэнне нацыянальнай інтэлігенцыі. Калі звярнуцца да дадзеных перапісу насельніцтва 1897 года, то сярод прадстаўнікоў "вольных прафесіяў", каго мы адносім звычайна да інтэлігенцыі, толькі прыкладна чацвертая частка называла сваёй роднай мовай беларускую, але ж называлі.

Гэты працэс абсалютна аб'ектыўны і звязаны са станаўленнем нацыянальнага самаўсведамлення.

Вёска ў тыя часы не ўспрымала людзей, якія атрымалі адукацыю, як казалі, "выйшлі ў людзі", але спрабавалі аднесці сябе да "панскага" асяродку, з іх натуральна кпілі.

Колькасць людзей, якія напрыканцы ХІХ стагоддзя прымыкалі да асяродку беларускай інтэлігенцыі, актыўна пашыралася.

Адукацыя ў Расійская імперыі была манапалявана дзяржавай. У гэтых умовах беларуская мова не разглядалася, як мова навучання. Цікава, што напярэдадні паўстання 1863 года былі спробы ўвесці беларускую мову для вясковых школ. Гэта быў праект, які быў прызваны зменшыць уплыў польскамоўнага асяродка. Але ва ўрадавых чыноўнікаў не было агульнага бачання гэтага пытання.

Пасля падаўлення паўстання праект быў згорнуты, і да яго больш не вярталіся.

Беларускае грамадства было ў агульным кантэксце тых сацыяльна-эканамічных зменаў, якія адбываліся па ўсёй краіне. Інтэлігенцыя лічыла сваім абавязкам праводзіць асветніцкую дзейнасць. У першых радах іх былі беларускія "народнікі".

Нацыянальнае самаўсведамленне беларускай інтэлігенцыі — гэта вельмі складаны працэс. Нажаль, ён цалкам не вывучаны. Якім чынам адбываліся гэтыя працэсы? Якім чынам тры родныя браты Іваноўскія сталі прадстаўнікамі польскай, беларускай і літоўскай інтэлігенцыі? Адна сям'я, адна кроў…

Першым быў "Гоман"

Будынак Санкт-Пецярбурскага ўніверсітэта
Будынак Санкт-Пецярбурскага ўніверсітэта

— Адкуль пачаўся працэс утварэння беларускай інтэгенцыі, што стала штуршком?

— Абсалютна ўнікальнай з'явай, звязанай з дзейнасцю беларускіх студэнтаў, стаў "Гоман". Сярод студэнтаў у Пецярбургу былі папулярныя народніцкія ідэі і зразумела, што далёка ад родный зямлі ў іх праяўляліся настальгічныя настроі. Унікальнасць суполкі "Гоман" у тым, што яны першымі заявілі аб самастойных задачах беларускага нацыянальнага руху. "Лісты аб Беларусі" падпісаныя Данілай Баравіком, "Пасланне да землякоў-беларусаў", падпісанае "Шчырым Беларусам", у іх выразна акрэслены задачы, якія стаяць перад беларускай інтэлігенцыяй.

Гэта, перш за ўсё, культурна асветніцкая задача, каб даць магчымасць народу зразумець, хто яны ёсць.

Нацыянальнае самаўсведамленне прадстаўніцкоў беларускай інтэлігенцыі праходзіла складанымі шляхамі. Калі глядзець тыя нататкі і ўспаміны, што надрукаваны ў "Нашай ніве", то можна ўбачыць, што яны часам усведамлялі сябе беларусамі воляю абставін і лёсу.

Сярод інтэлігенццыі быў папулярным зварот да народнай творчасці і культуры, што ў ХІХ стагоддзі быў увогуле агульнаславянскім трэндам. Беларускую вусную народную творчасць вывучалі многія даследчыкі абсалютна незалежна ад нацыянальна-палітычных поглядаў. Гэта маглі быць асобы, якія не адыхозілі ад вернаподданіцкіх пазіцыяў, як Павел Шэйн ці Іван Насовіч. Але народнай спадчынай вельмі актыўна цікавіліся і заснавальнікі Беларускай сацыялістычнай грамады браты Луцкевічы, Карусь Каганец і іншыя.

Дробная шляхта і сялянства

Янка Купала і Якуб Колас
© Sputnik / Анатолий Гаранин
Янка Купала і Якуб Колас

— Ці можам мы зараз "намаляваць" тыповы партрэт беларускага інтэлігента?

— Тыповая беларуская інтэлігенцыя таго часу — гэта моладзь. Антон і Іван Луцкевічы, якія стваралі "Нашу ніву", былі маладымі людзьмі ў той час. Пры гэтым большасць складалі дробная шляхта і выхадцы з сялян. Як прыклад, Янка Купала па паходжанні — шляхціц, а Якуб Колас — селянін. Інтэлігенцыя з'яўляецца як запыт грамадства на тых, хто будзе весці яго наперад.

Калі адбываўся працэс станаўлення беларускай інтэлігенцыі ў ім прымалі ўдзел не толькі беларусы. Часам прадстаўнікі яўрэйскай і літоўскай інтэлігенцыі дапамагалі беларускай. Некаторыя з іх, напрыклад, выдавалі беларускія кнігі.

Як вылучыць паслядоўнасць станаўлення беларускага руху?

— Справу, якую пачалі Кастусь Каліноўскі і "гоманаўцы", потым падхапілі беларускія сацыялістычныя групы. Перш за ўсё, гэта была Беларуская сацыялістычная Грамада.

Трэба разумець, што беларускі рух меў і свае ўласцівасці. Напрыклад, пад час рэвалюцыйных падзей 1905-1907 гадоў Беларуская сацыялістычная Грамада была адной з нямногіх палітычных партый у Расійскай імперыі з ліку нацыянальных, якая не ставіла перад сабой задачу нацыянальна-дзяржаўнай незалежнасці.

БСГ больш актуалізавала сацыяльныя пытанні, хаця пры гэтым заставалася беларускай партыяй.

— Атрымліваецца, што ўсе пытанні звязаныя з беларускай інтэлігенцыяй так ці інакш звязаны з прыватнай ініцыятывай?

— Дзяржава ў пытаннях актывізацыі нацыянальна-культурнага адраджэння не ўдзельнічала. Прыватная ініцыятыва мела дачынне не толькі да інтэлігенцыі, але да многіх сфераў, нават навуковай дзейнасці, культурна-асветніцкіх мерапрымстваў, а таксама тэатральнага і музычнага жыцця.

Беларускія губерні нават у гэтым пытанні вылучаліся на агульнадзяржаўным узроўні тым, што адукацыйных установаў адкрывалася больш, а сродкаў дзяржаўных выдаткоўвалася менш, чым у іншых регіёнах Расійскай імперыі. Гэта значыць пераважала прыватная ініцыятыва.

У той час фарміраваліся ў вялікай колькасці культурныя асяродкі, у якіх гуртаваліся тыя, каго можна назваць інтэлектуальнай элітай. З'яўляюцца таварыствы, аб'яднанні, "беларускія вечарынкі", якія рабілі аматарскія прадстаўленні, прысвечаныя беларускай культуры.

"Наша ніва" — гэта штаб

Факсімільнае выданне Нашай нівы
© Sputnik / Виктор Толочко
Факсімільнае выданне "Нашай нівы"

Па прыватнай ініцыятыве прадстаўнікоў беларускай інтэлігенцыі ствараецца ў гэты час "Наша ніва" — газета, якая стала штабам, вакол якога гуртаваліся беларускія калектывы: музычныя, тэатральныя, выдавецкія ініцыятывы.

Рэдакцыя "Нашай нівы" стала тым месцам, куды прыходзілі людзі. Было дастаткова карэспандэнтаў, якія пісалі з розных мясцовасцяў Беларусі. Калі пагартаць "Нашу ніву", то можна заўважыць, што там шырока прадстаўлены розныя аспекты жыцця.

Пісалі пра станоўчыя і адмоўныя моманты сацыяльнага жыцця і, зразумела, пра тое, што цікавіла сялянства, пра самае актуальнае для яго зямельнае пытанне. Часам газета давала адказы на пытанні, якія былі цікавымі для многіх.

Вядомы беларускі даследчык Алег Лойка ў сваім рамане-эсэ, прысвечаным Янку Купалу, "Як агонь, як вада" паспрабаваў паказаць тую атмасферу, якая панавала ў рэдакцыі.

Людзі, якія стваралі "Нашу ніву" былі пераважна сацыялістычных перакананняў, але маглі быць прадстаўнікамі іншых палітычных поглядаў. Аднак рэдакцыю яднала беларускае пытанне. Пра гэта пазней пісаў і Цішка Гартны. Ён паказваў, што не было палітычнага адзінства, але аб'ядноўваў беларускі культурна-асветніцкі рух.

Беларускі рух практычна ніколі не быў радыкальным. Тое, што магло праяўляцца ў нашых суседзяў, рэдка адбывалася ў нас і не было ўласціва беларусам.

1203
Тэги:
гісторыя, БДУ, Аляксандр Каханоўскі, Беларусь
Морква - галоўны інгрыдыент класічнага цымесу

Цымес: як гатаваць незвычайны дысерт і чаму на Беларусі ў яго дадаюць мяса

139
(абноўлена 17:25 16.10.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская вучыць гатаваць унікальную страву, якая знаходзіцца ў спісе нематэрыяльных каштоўнасцяў Беларусі.

Калісьці яўрэйскае насельніцтва складала большую палову беларускіх мястэчак. Багатая культура гэтага народа працяглы час узбагачала побытавую і духоўную культуру беларусаў. У беларускай мове ўжо грунтоўна абаснаваліся такія словы як "вэрхал", "кагал" і "цымус". Тое ж можна казаць і пра кухню – на Беларусі здаўна ласуюцца фаршыраваным шчупаком, фаршмакам, паштэтамі, сакавітымі катлетамі і бульбяной бабкай, якая з’яўляецца роднай сястрой яўрэйскага кугеля.

Яўрэйская кухня - найстаражытнейшая ў свеце -  на землях Беларусі ўвабрала ў сябе лепшы вопыт нямецкай і польскай харчовай культуры і значна паўплывала на традыцыі харчавання беларусаў. Многія яўрэйскія стравы беларусы лічаць натуральна сваімі. Напрыклад, усімі любімыя дранікі.

Магчыма прычынай такой папулярнасці страў яўрэйскай кухні за апошнія сто гадоў хаваецца ў паступовым паглынанні беларускай вёскі горадам. У сувязі са зменамі ладу жыцця спосабы прыгатавання ў печы адышлі на другі план, застаўшыся ў вёсцы, а ў гарадах і мястэчках запанавала пліта. Прастата і хуткасць прыгатавання, а таксама прыстасаванасць страў для прыгатавання на пліце і спрыяла шырокаму распаўсюджанню яўрэйскіх страў як на кухнях хатніх гаспадынь, так і ва ўстановах грамадскага харчавання.

Нават спосабы гарачай апрацоўкі прадуктаў у яўрэйскай кулінарыі прыйшліся дарэчы: прыпусканне, адварванне, слабае тушэнне з дадаткам вады і абавязкова не ў духоўцы а на пліце.   

Калі казаць пра пэўныя стравы, то для яўрэяў любімыя першыя стравы – гэта мясныя і курыныя булёны з грэнкамі, прафітролямі, падсмажанай локшынай. З другіх страў перавага аддаецца фаршыраванай рыбе і гусіным шыйкам, а таксама рулетам, тэфлэлям і кнэдлям. Што тычыцца дэсертаў, то тут безумоўным каралём з’яўляецца цымес.

Цымес – гэта святочны дэсерт, які спалучае ў сабе моркву і сухафрукты з дадаткам якой-небудзь заправы. Для гэтага могуць выкарыстоўвацца яйкі з мукой або мука з маслам і нават не вельмі густая манная каша.

Класічны цымес  

Інгрыдыенты:

  • 5 морквін
  • 300 гр чарнасліву
  • 100 гр разынак
  • 120 гр меду
  • 30 гр алею
  • Арэхі і соль па смаку

Як гатаваць

Чарнасліў і разынкі без костачак памыць і намачыць, каб сталі мяккімі. Моркву нарэзаць паўкольцамі, дадаць крыху алею і тушыць на малым агні. Праз 10 хвілін дадаць соль і мёд, тушыць яшчэ 5 хвілін. Здрабніць сухафрукты, засыпаць іх у моркву і дадаць алей, перамяшаць. Перад падачай на сто страву можна пасыпаць арэхамі.

Вишневое варенье с орехами
© Sputnik Людмила Янковская
Арэхі дадаюць страве пікантны смак

Цымес часта выкарыстоўвалі як "антрэмэ", што ў перакладзе з французскай мовы азначае страву, якую падаюць паміж галоўнымі або перад дэсертам. У рускай кухні гэта пірагі, якія падаваліся паміж баршчом і смажанкай, ў французскай – сыры, якія падавалі на прыканцы абеда, перад фруктовым дэсертам. Мэта антрэмэ -  нейтралізаваць смак папярэдняй стравы для лепшага ўспрымання смаку наступнай. 

Але ў некаторых мясцінах цымес гатуюць інакш. Напрыклад, у мястэчку Адэльск Гродзенскай вобласці, у спісе інгрыдыентаў да цымеса абавязкова ёсць мяса. Цікава, што сяляне Віцебшчыны страву не ацанілі, нават лічылі яе брыдкай і таму не гатавалі.

Нязвыкласць для вясковага густу спалучэння ў адной страве салодкага і мяснога не давала магчымасці распаўсюджвання стравы ў асяродку простанароддзя. Інакш да такога цымусу ставіліся ў мястэчках. У Адэльску яе працягваюць гатаваць і зараз, нават адмыслова вырошваюць бручку. Гэтая агародніна па смаку нагадвае нешта сярэдняе паміж рэпай і капустай.

Брюква
Бручка

Дзякуючы сваёй унікальнасці адэльскі цымес атрымаў ачэснае месца ў Спісе нематэрыяльных каштоўнасцяў Беларусі.

Адэльскі цымус з бручкай

Інгрыдыенты:

  • 1 кг бульбы
  • 0,5 кг свініны (грудзінка або шыя)
  • 300 гр  бручкі
  • 2-3 сярэднія морквы
  • 200 гр цыбулі
  • 0,5л вады
  • 1 дэсертная лыжка солі на ёмістасцьу 3 л
  • 1 чайная лыжка сумесі спецый: лаўровы ліст, перац, каляндра, кроп, кмен

Як гатаваць:

Падрыхтаваць карняплоды, памыць і пачысціць. Бульбу парэзаць на чатыры часткі, бручку і моркву пакрышыць кубікамі, цыбулю парэзаць вельмі дробна. Усё перамяшаць і засыпаць у гаршчок. Мяса нарэзаць сярэднімі кавалкамі і ўкласці ў агародніну, пасаліць, дадаць спецыі, заліць вадой і паставіць тушыць у печ або духоўку на малым агні на 2 гадзіны. Калі страва добра ўтушыцца, патаўчы  агародніну ў кашу. Пры жаданні ў гатовую страву дадавалі крышаны зялёны кроп і пер’е цыбулі. Елі ў прыкуску з салёнымі агуркамі.

139
Тэги:
Нацыянальная кухня, Ларыса Мятлеўская
Абрад Юр'е ў Ахонава

Што такое клямка і як яе выкарыстоўвалі нашы продкі

226
(абноўлена 10:02 09.10.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае пра адмысловую жалезную прыладу, якая сустракала ўсіх гасцей хаты.

Згодна з народным  каляндаром у гаспадарлівага беларуса многія віды працы мелі сезонны характар. Так на Аўдоццю Вясноўку было прынята мыць бялізну, перад Масленіцай, Вялікаднём, Купаллем прыбіралі ў хаце і на падворку, пралі і ткалі ўзімку. А за кастрычнікам  замацаваны "жалезны тыдзень". Ён звязаны з прысвяткам Сяргей, калі па даўняй традыцыі чысцілі і змазвалі жалезныя рэчы, каб яны цэлы год не ржавелі і не ламаліся. Кастрычнік самы спрыяльны для гэтага занятку месяц, паколькі большасць прац з зямлёй ў вясковага чалавека ўжо завершана. А гэта значыць, што надыходзіў час даводзіць да ладу кожную металічную дробязь, якая мелася ў гаспадарцы, напрыклад, клямкі.

Адна са старажытных беларускіх дзіцячых гульняў пачынаецца словамі: "Стаю на ганку, узяўся за клямку".

Да сярэдзіны ХХ стагоддзя дзверы, асабліва вясковай хаты, было цяжка ўявіць сабе без клямкі. Адчыняліся яны пры дапамозе клямкі, а зачыняліся з дапамогай засавак, замкоў і іншых запораў. Гэта металічнае прыстасаванне вядома на Беларусі з сярэднявечча. Але ў народным дойлідстве клямка асабліва пашырылася  толькі ў ХІХ стагоддзі. Гатовы выраб можна было замовіць у каваля, або набыць на кірмашы.

Згодна з народнымі традыцыямі ў вясковай хаце ад ранку да ночы дзверы на ключ не замыкаліся. Такую завядзёнку і цяпер можна сустрэць у вёсках Беларусі. Калі ў хату ішоў падарожны або хтосці з суседзяў, то гаспадары чулі гэта здалёк. Спачатку ў двары пачынаў брахаць сабака, далей сам госць, згодна з народным этыкетам, гучна пытаўся, ці ёсць хто ў хаце і, нарэшце ў дзвярах бразгатала клямка.

Клямка з Падляшша
© Sputnik Ларыса Мятлеўская
Клямка з Падляшша

Вядомы беларускі этнограф Часлаў Пяткевіч апісваючы матэрыяльную культуру Рэчыцкага Палесся вызначыў, што дзвярная клямка складаецца з пяці частак:

  1. Ручка (дужка), якую часам называлі "клямаркай". Кавалак круглага жалеза, сагнуты ў форме сярпа. Адзін яго канец, расплясканы накшталт трохкутніка, мае тры адтуліны для цвікоў, а таксама адзін падоўжаны прамавугольны, праз які праходзіць язычок наскрозь праз дзверы; другі канец меней расплясканы і мае толькі адну адтуліну для цвіка.
  2. Западня робіцца з тоўстага жалеза (штабка) даўжынёй 15, шырынёй 3см; адзін яе канец мае адтуліну для цвіка ці шруба, а на другім знаходзіцца выкаваны шып, скручаны ў тугую спіраль, як кручваюць пояс.
  3. Язычок у народзе меў назву «слясак». Па форме ён нагадвае хлебную лапату, шып мае доўгі, каб праходзіў наскрозь дзверы, канец яго загнуты пад прамым вуглом уверх.
  4. Скобка, у якой ходзіць западня падымаецца язычком.
  5. Гак (кручок), у які западае западня, зачыняючы дзверы.

Як дзейнічае клямка

Дзейнічае клямка настолькі проста проста, што пра вельмі лёгкае без намаганняў выкананне якой небудзь работы ў народзе кажазалі: "Лёгка як гэтыя дзверы адкрыць". Пры націсканні на слясак пальцам прыпадымаецца рычаг-замок з унутранага боку дзвярэй, на якіх ён рухома замацаваны адным канцом, другім уваходзіць у кручок, убіты ў вушак дзвярэй. Дастаткова адпусціць палец  і рычаг апусціцца на гак, надзейна зачыніўшы дзверы.

Як галоўная дэталь афармлення ўваходу клямка як і завеса, нярэдка мела мастацкую форму. Часцей за ўсё аздабляліся расплясканыя канцы дужкі, асабліва верхні, якому надавалі выгляд ліста, трылісніка, завіткоў і іншыя формы. Дзверы мяжа паміж жылой прасторай і наваколлем – ахова жытла. Не здарма ж у народзе пра надзейныя дзверы кажуць: "Жыць, як у Бога (бацькі) " за дзвярамі. Таму натуральна, што і клямкі ў выглядзе галовак коней, пеўняў рагоў барана ў старажытнасці выконвалі функцыю абярэгаў. Дарэчы існаваў погляд, што і самі кавалі, якія валодалі майстэрствам утаймавання агню і металу, з’яўляліся чараўнікамі.

Цікава, што ў народзе слова клямка ў пераносным сэнсе значыла канец, край. У народзе казалі: "Яму ўжо клямка" або "Не, канцы ўжо цяпер, клямка тэй "безручы няшчаснай"". Калі якая небудзь справа была канчаткова завершана, то замест фразы "пытанне вырашана" казалі: "З гэтым нічога не буду рабіць; гэта ўжо клямка".

У наш час клямка кавальскай работы сустракаецца пераважна на варотах, у жыллёвым будаўніцтве яна саступіла месца прамысловым вырабам. Але клямка заўсёды прыцягвае ўвагу этнографаў, гісторыкаў, яна частка традыцыйнай культуры Беларусі. Падзівіцца на віды клямак можна і ў музеях, паколькі некаторыя з іх не толькі побытавы прадмет але і ўзор кавальскага майстэрства. Клямку і цяпер часта можна сустрэць там, дзе захаваліся старыя пабудовы. Яны, як і сто год таму надзейныя ў карыстанні.

226
Тэги:
Народныя традыцыі, Ларыса Мятлеўская, Беларусь
Тэмы:
Спадчына: традыцыі і вераванні нашых продкаў

Як даць адпор праціўніку: прыёмы ад чэмпіёна свету Чынгіза Алазава - відэа

0
(абноўлена 09:20 22.10.2020)
Чэмпіён свету па тайскім боксе і К-1 прадэманстраваў простыя прыёмы самаабароны, якія ў небяспечнай сітуацыі дапамогуць і жанчынам, і мужчынам. Глядзіце на відэа Sputnik, як раіць абараняцца Чынгіз Алазаў.

Нават ненавучаны чалавек, які ніколі не займаўся адзінаборствамі, зможа даць адпор суперніку ў выпадку небяспекі. Самым эфектыўным прыёмам для жанчын і мужчын будзе ўдар у пах.

"Чалавек не чакае, і сустракаем яго аплявухай. Гэта, напэўна, будзе эфектыўна для дзяўчат. Для мужчын можна зрабіць удар кулаком. Які б чалавек ні быў падрыхтаваны, ён не чакае ўдару ў пах, ствараецца дыскамфорт, і можна нанесці ўжо наступны ўдар. І пасля гэтага, вядома, трэба бегчы", - распавядае Чынгіз.

Гэты ж прыём можна скамбінаваць з ударам каленам або ударам нагі, як па футбольным мячыку.

"Ты можаш нанесці ўдар правай нагой у пах, чалавек нахіляецца. Ты можаш стукнуць каленам у галаву. Але калі не ўмееце біць каленам у галаву можна стукнуць рукой, правай ці левай", - дэманструе баец.

Жанчынам на выпадак самаабароны Чынгіз раіць карыстацца газавым балончыкам. Ён займае не так шмат месца ў сумцы, але нават гэты від грамадзянскай зброі дапаможа выратавацца і ад небяспечнага чалавека, і ад агрэсіўнай жывёлы. Нават выгляд газавага балончыка можа стварыць пагрозу зламысніку.

Мужчынам баец прапануе абясшкодзіць суперніка спецыяльным захопам. А прафесійным спартсменам і зусім Чынгіз рэкамендуе пазбягаць канфліктаў.
Прыёмы самаабароны ад чэмпіёна свету глядзіце на відэа Sputnik.

0