Алфавіт у першым Буквары (1618 год)

Прывітанне з Лондана: чаму першага беларускага Буквара няма на радзіме

923
(абноўлена 21:31 29.03.2018)
Дакрануцца да чатырохсотгадовага арыгінала, які нават не бачылі ў Беларусі, змог намеснік дырэктара Нацыянальнай бібліятэкі па навуковай рабоце і выдавецкай дзейнасці Алесь Суша. Ён распавёў карэспандэнту Sputnik Алесі Шаршнёвай як і чаму вучыліся нашы продкі.

У свеце існуюць толькі два арыгіналы першага беларускага "Буквара". Адзін — няпоўны, але добра захаваны —  у Каралеўскай бібліятэцы ў Капенгагене, другі — самы лепшы — у бібліятэцы ў цэнтры Лондана.

Раней тут жылі тампліеры, цяпер — беларускі "Буквар"

Закрытая бібліятэка Мідл Тэмпл належыць лонданскай карпарацыі юрыстаў некалькі дзесяцігоддзяў. Сам раён "Тэмпл" атрымаў сваю назву ад тампліераў, бо менавіта тут яны раней гуртаваліся і нават захаваўся храм з пахаваннямі вядомых магістраў і рыцараў. Каб пабываць у гэтым месцы, давялося рыхтавацца і весці перамовы цэлы год.

Царква Тэмпл з пахаваннямі тампліераў
© Photo : асабісты архіў Алеся Сушы
Царква Тэмпл з пахаваннямі тампліераў

У самае сэрца Злучанага Каралеўства Вялікабрытаніі беларускі "Буквар" трапіў дзякуючы чалавеку, які скупаў азбукі і буквары на розных экзатычных мовах для ўласнай калекцыі. Выданне дагэтуль захоўваецца ў цудоўным стане і выглядае амаль так, як і 400 гадоў таму.  Аб гэтым Алесь Суша можа казаць упэўнена, таму што працаваў з арыгіналам і нават зрабіў фотакопію.

Незразумелая кніжка на славянскай мове

Прычына таго, што на нашых землях не захавалася ніводнага арыгінала з першых экземпляраў, даволі простая — "Буквары" нашы продкі зачытвалі да дзірак.

"Фактычна, усе першыя выданні захаваліся ў адным, двух, рэдка трох экземплярах. І амаль усе яны знаходзяцца за мяжою, дзе іх не чыталі. Як кажуць, няшчасце дапамагло. Нам пашанцавала, што гэтыя кнігі выпадкова трапілі за мяжу", — паведаміў Алесь Суша.

Англійскія калегі нават не падазравалі, якім скарбам валодаюць, бо першы беларускі "Буквар" ніхто з іх не мог прачытаць. На тытульным лісце арыгінала чарніламі было проста напісана "Кніга на славянскай мове".

Уваход у бібліятэку Мідл Тэмпл (Лондан)
© Photo : асабісты архіў Алеся Сушы
Уваход у бібліятэку Мідл Тэмпл (Лондан)

Спецыяліст падкрэслівае, што пра кнігу ў Беларусі таксама мала хто чуў, і калі б не чарга выпадковасцей, яна ўвогуле магла застацца невядомай.

"На вялікі жаль, ні адзін даследчык з Беларусі не меў магчымасці ўжывую пабачыць, што сабою ўяўляў гэты "Буквар". Яго ўпершыню ўзгадалі ў каталогу ў 1700 годзе, але гэтага асабліва ніхто не заўважыў", — распавёў ён.

Цікавасць да выдання з'явілася ў другой палове ХХ стагоддзя, калі "Буквар" спачатку ўзгадалі ў каталогу Каралеўскай бібліятэкі ў Даніі, а потым брытанскі даследчык беларускага паходжання і святар Аляксандр Надсан апісаў гэтае выданне ў Лондане.

Дзякуй спонсару

Дарэчы, "Буквар" не быў першай кнігай для навучання пісьму і чытанню. Такія "падручнікі" існавалі і раней — людзі вучыліся па кнігах Скарыны, Фёдарава і Зізанія. Але вось выданняў пад назвай "Буквар" дагэтуль сапраўды не было, таму 24 ліпеня 1618 года і лічыцца днём яго нараджэння. Ён сістэматызаваў увесь накоплены вопыт у навучанні грамаце і на той час быў самым дасканалым.

Складана ўявіць, але, калі б не падтрымка беларускага магната Багдана Агінскага, гэтай кнігі магло б і не быць. Менавіта ён падтрымаў тагачасны цэнтр праваслаўнай культуры ВКЛ — Віленскі Свята-Духавы манастыр, выдавецкая дзейнасць якога была забаронена з-за публікацыі  "Трэнаса" Мялеція Сматрыцкага.

"Выданне пабачыла свет у адносна неспрыяльны перыяд для царквы. Большасць праваслаўных іерархаў прынялі царкоўную ўнію і жылі ў іншых рэаліях, тады як частка насельніцтва ўнію не прыняла і захоўвала традыцыі старажытнага праваслаўя", — патлумачыў спецыяліст.

Тытульны аркуш першага беларускага Буквара (1618 год)
© Photo : асабісты архіў Алеся Сушы
Тытульны аркуш першага беларускага "Буквара" (1618 год)

Так атрымалася, што радзімай першага "Буквара" стала не Вільня, а мястэчка Еўе Троцкага ваяводства прыблізна ў 40 кіламетрах ад сучаснай літоўскай сталіцы. Там знаходзіўся маёнтак Агінскага. Дарэчы, герб спонсара і цяпер можна ўбачыць на першай старонцы кнігі.

Вучыся, маліся, не крадзі

Першы "Буквар" быў разлічаны не толькі на юнацкую, але і на дарослую аўдыторыю.  Па ім сапраўды вучыліся чытаць. Невялікі памер кнігі падкрэслівае, што мы маем справу з першым зручным выданнем для навучання. Пачынаючы з першай публікацыі, амаль два стагоддзі "Буквары" амаль не адрозніваліся адзін ад аднаго ні па дызайну, ні па змесце.

Намеснік дырэктара Нацыянальнай бібліятэкі па навуковай рабоце і выдавецкай дзейнасці Алесь Суша
© Sputnik Алеся Шершнёва
Намеснік дырэктара Нацыянальнай бібліятэкі па навуковай рабоце і выдавецкай дзейнасці Алесь Суша

Напачатку вучні вывучалі літары славянскага алфавіта, затым складалі іх ў простыя склады і словы. Пасля гэтага яны чыталі словазлучэнні, а потым і цэлыя сказы. Кожны занятак абавязкова пачынаўся з малітвы. Яны складалі істотную частку кнігі — ад трэці да паловы агульнага аб'ёму.

Акрамя гэтага, былі ў кніжцы мудрыя выказванні, пералік наказаў для маладых людзей — "не крадзі", "шануй бацьку свайго і маці" — і пералік смяротных грахоў — "празмерны гонар", "абжорства", "зайдрасць", "сквапнасць", "гнеў" і іншыя.

Падстава для гонару

Колькі дзён таму ў Нацыянальнай бабліятэцы з'явілася лічбавая копія першага Буквара з Каралеўскай бібліятэкі Даніі. Цяпер дакрануцца да выдатнага гістарычнага помніка няхай і ў анлайн-рэжыме зможа любы ахвотны на сайце галоўнай беларускай бібліятэкі.

Каралеўская бібліятэка, Данія
© Photo : асабісты архіў Алеся Сушы
Каралеўская бібліятэка, Данія

"Для мяне, як і для маіх знаёмых кнігазнаўцаў, было вельмі важна вярнуць у шырокі грамадскі ўжытак нават пасыл, што не проста 400 гадоў назад быў выдадзены першы "Буквар", а тое, што яго стварылі нашы продкі", — падкрэсліў Алесь Суша.

Ён упэўнены, што 400-гадовы юбілей — не проста чарговая памятная дата, а падстава для гонару беларусаў, бо менавіта нашы продкі паўплывалі на фарміраванне новай традыцыі пад назвай "Буквар".

923
Тэги:
"Буквар", Нацыянальная бібліятэка Беларусі, Алесь Суша, Лондан, Мінск

Вёска з 500-гадовай гісторыяй: палескае жыццё ў Пагосце

38
(абноўлена 14:41 01.07.2020)
  • Вёска Пагост Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці
  • Вёска Пагост Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці
  • Вёска Пагост Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці
  • Крыжаўзвіжанская царква ў вёсцы Пагост
  • Занядбаны дом і стары калодзеж у вёсцы Пагост
  • Унутранае ўбранне дома ў палескай вёсцы Пагост
  • Жыхары вёскі Пагост Жыткавіцкага раёна
  • Веснавы абрад Юр’еўскі карагод ў вёсцы Пагост Жыткавіцкага раёну
  • Вёска Пагост Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці
  • Жыхары вёскі Пагост Жыткавіцкага раёна
  • Вёска Пагост Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці
  • Жыхары вёскі Пагост Жыткавіцкага раёна
  • Клуб і помнік загінулым у час Вялікай Айчыннай вайны ў вёсцы Пагост
  • Жыхары вёскі Пагост Жыткавіцкага раёна
  • Каля вёскі Пагост рака Сцьвіга ўпадае ў Прыпяць
  • Пойменныя лугі ўрочышча Пагост, заказнік Сярэдняя Прыпяць
  • Занядбаны дом у вёсцы Пагост
  • Занядбаны дом у вёсцы Пагост
  • Вёска Пагост Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці
  • Певень у двары вясковага дома ў Пагосце
  • Жыхары вёскі Пагост Жыткавіцкага раёна
  • Бусел на даху вясковага дома ў Пагосце
  • Борці з мёдам
  • Жыхары вёскі Пагост Жыткавіцкага раёна
  • Вёска Пагост Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці
Чым жыве і як выглядае сёння адна з самых вядомых беларускіх вёсак, глядзіце ў фотастужцы Sputnik.

Палеская вёска Пагост адзначае ў гэтым годзе 500-гадоў з дня першага згадвання пра яе ў гістарычных дакументах. Гэта сяло ў Мазырскім павеце Вялікага княства Літоўскага ў 1520 годзе яго ўладальнік князь Канстанцін Астрожскі падарыў Тураўскаму Успенскага сабору. У мясцовай Крыжаўзвіжанскай царкве захоўваецца старажытная і самая ўшанаваная некалі на Тураўшчыне рэліквія - каменны крыж, пакланіцца якому прыплывалі жыхары ўсёй акругі.

У Пагосце цяпер няма ніводнай каровы, а жыхароў зусім мала. Паводле перапісу, у 1959 годзе насельніцтва тут складала 1222 чалавекі, у 2004 годзе - 367 жыхароў, а ў канцы 2019 года - 194 жыхара, з якіх 66 пенсіянераў і 11 дзяцей.

Нягледзячы на тое, што колькасць жыхароў катастрафічна памяншаецца, слава гэтага сяла грыміць па ўсім свеце: спачатку CNN абвясціла Пагост трэцім у свеце месцам, дзе цікава святкуюць Каляды і Новы Год, а ў канцы 2019 года вясновы абрад "Карагод", які тут захаваўся ў жывой традыцыі, быў уключаны ў Спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА. У гэтым вялікая заслуга фальклорна-этнаграфічнага калектыву "Міжрэчча", створанага 40 гадоў назад Кацярынай Панчэняй.

Цуды ў Пагосце працягваюцца не толькі таму, што на гэтую зямлю вярнуліся быкі, падобныя да тура, а і таму, што на родную зямлю праз шмат гадоў адсутнасці вяртаюцца тыя, хто тут нарадзіўся. І хоць зімой многія дамы стаяць пустыя, летам на Малую Радзіму вяртаюцца дзеці, унукі і праўнукі спачылых гаспадароў, засяваюць гэтую родную зямлю, атрымліваюць асалоду ад прыгажосці прыроды, спеваў птушак, высаджваюць кветкі, каб роднае сяло квітнела і звінела дзіцячымі галасамі.

38
  • Вёска Пагост Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці
    © Sputnik Альфред Микус

    У гэтым годзе Вёска Пагост Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці адзначае 500-годдзе з часу першай згадкі ў пісьмовых крыніцах.

  • Вёска Пагост Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці
    © Sputnik Альфред Микус

    Гэта сяло ў Мазырскім павеце Вялікага княства Літоўскага ў 1520 годзе яго ўладальнік князь Канстанцін Астрожскі падарыў Тураўскаму Успенскаму сабору.

  • Вёска Пагост Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці
    © Sputnik Альфред Микус

    Першапачатковае значэнне слова "пагост" - месца збору даніны князем і яго дружынай. Гэта быў цэнтр сельскай акругі, дзе праходзілі сусветныя сходы, а пазней утварылася паселішча з царквой.

  • Крыжаўзвіжанская царква ў вёсцы Пагост
    © Sputnik Альфред Микус

    У мясцовай Крыжаўзвіжанскай царкве захоўваецца старажытная і самая ўшанаваная некалі на Тураўшчыне рэліквія - каменны крыж, пакланіцца якому прыплывалі жыхары ўсёй акругі.

  • Занядбаны дом і стары калодзеж у вёсцы Пагост
    © Sputnik Альфред Микус

    У Пагосце цяпер няма ніводнай каровы, а жыхароў зусім мала. Паводле перапісу, у 1959 годзе насельніцтва тут складала 1222 чалавекі, у 2004 годзе - 367 жыхароў, а ў канцы 2019 году - 194 жыхара, з якіх 66 пенсіянераў і 11 дзяцей.

  • Унутранае ўбранне дома ў палескай вёсцы Пагост
    © Sputnik Альфред Микус

    Нягледзячы на тое, што колькасць жыхароў катастрафічна памяншаецца, слава гэтага сяла грыміць па ўсім свеце: спачатку CNN абвясціла Пагост трэцім у свеце месцам, дзе цікава святкуюць Каляды і Новы Год, а ў канцы 2019 года вясновы абрад "Карагод", які тут захаваўся ў жывой традыцыі, быў уключаны ў Спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА.

  • Жыхары вёскі Пагост Жыткавіцкага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    У гэтым вялікая заслуга фальклорна-этнаграфічнага калектыву "Міжрэчча", створанага 40 гадоў назад Кацярынай Панчэняй. Кацярына Аляксееўна тчэ амаль круглы год, каб пацешыць родных і гасцей Пагоста рукотворным вырабамі, надарыць на памяць.

  • Веснавы абрад Юр’еўскі карагод ў вёсцы Пагост Жыткавіцкага раёну
    © Sputnik Альфрэд Мiкус

    У Пагосце можна ўбачыць не толькі унікальны "Юр'еўскі карагод", але і святкаванне Калядак і Шчадрэц.

  • Вёска Пагост Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці
    © Sputnik Альфред Микус

    Не толькі з Беларусі, але і з многіх краін замежжа сюды прыязджаюць паглядзець, як клічуць вясну на Палессі або праводзяць абрад Жаніцьбы Коміна восенню.

  • Жыхары вёскі Пагост Жыткавіцкага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    Іван Цімафеевіч Зохна заўсёды захапляецца творчасцю калектыву "Міжрэчча".

  • Вёска Пагост Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці
    © Sputnik Альфред Микус

    Калісьці кожная жанчына ткала, вышывала, а цяпер ткацкі станок ёсць толькі ў Кацярыны Панчэні, вышывальшчыц засталося зусім мала. Але ў мясцовым клубе уладкавалі этнаграфічны куток, у якім сабралі вырабы мясцовых майстроў і майстрых, каб захаваць памяць аб мінуўшчыне.

  • Жыхары вёскі Пагост Жыткавіцкага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    Ніна Фёдараўна Саскевіч заўсёды сустракае "Юраўскі карагод" ў цэнтры вёскі насупраць мясцовага клуба.

  • Клуб і помнік загінулым у час Вялікай Айчыннай вайны ў вёсцы Пагост
    © Sputnik Альфред Микус

    Клуб і помнік загінулым у час Вялікай Айчыннай вайны ў вёсцы Пагост. У час Вялікай Айчыннай вайны ў жніўні 1941 года нямецкія карнікі спалілі ў Пагосце 163 двары, забілі 69 жыхароў. Землякі і беларусы Масквы ўзвялі ў памяць аб гэтай трагедыі помнік з імёнамі ўсіх загінуўшых жыхароў. Яны стварылі свой сайт у Інтэрнэце, які з гонарам назвалі "Пагост - край цудаў".

  • Жыхары вёскі Пагост Жыткавіцкага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    Жыхар Пагоста Карп Мікалаевіч Занкевіч, былы вязень, быў сагнаны ў Германію.

  • Каля вёскі Пагост рака Сцьвіга ўпадае ў Прыпяць
    © Sputnik Альфред Микус

    Сяло размешчана на мысе ў месцы ўпадзення ракі Сцвіга ў Прыпяць, што дало назву ўрочышча Рогі. Рогі таму, што яно акружана рэкамі, як бы рагамі быка тура, якога шанавалі мясцовыя жыхары.

  • Пойменныя лугі ўрочышча Пагост, заказнік Сярэдняя Прыпяць
    © Sputnik Альфред Микус

    Дарэчы, гэта ўрочышчы цяперашняй вясной засялілі быкамі Хека (быкі, падобныя да тура).

  • Занядбаны дом у вёсцы Пагост
    © Sputnik Альфред Микус

    Цуды ў Пагосце працягваюцца не толькі таму, што на гэтую зямлю вярнуліся быкі, падобныя на тура, а і таму, што на родную зямлю праз шмат гадоў адсутнасці вяртаюцца тыя, хто тут нарадзіўся.

  • Занядбаны дом у вёсцы Пагост
    © Sputnik Альфред Микус

    Гэта дае надзею, што не звядзецца роднае сяло. Зямля ў Пагосце калісьці мела вельмі высокі бал урадлівасці, паколькі штогод разліваліся рэкі. Але і цяпер на ўраджай мясцовыя жыхары не скардзяцца.

  • Вёска Пагост Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці
    © Sputnik Альфред Микус

    І хоць зімой многія дамы стаяць пустыя, летам на Малую Радзіму вяртаюцца дзеці, унукі і праўнукі спачылых гаспадароў.

  • Певень у двары вясковага дома ў Пагосце
    © Sputnik Альфред Микус

    Засяваюць гэтую родную зямлю, атрымліваюць асалоду ад прыгажосці прыроды, спевам птушак, высаджваюць кветкі, каб роднае сяло квітнела і звінела дзіцячымі галасамі.

  • Жыхары вёскі Пагост Жыткавіцкага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    Унук Кацярыны Аляксееўны Міша Панчэня з яе праўнучкай Златай з Гомеля.

  • Бусел на даху вясковага дома ў Пагосце
    © Sputnik Альфред Микус

    Бусел на даху вясковага дома ў Пагосце.

  • Борці з мёдам
    © Sputnik Альфред Микус

    Борці з мёдам. На Палессі захавалася ўнікальная традыцыя - бортнае пчалярства. Гэта адзінае месца ў Еўропе, дзе яна практычна не перарывалася і перадавалася з пакалення ў пакаленне.

  • Жыхары вёскі Пагост Жыткавіцкага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    Спявачка, ткачыха, найстарэйшая захавальніца мясцовых традыцый Зося Рыгораўна Кузьміч.

  • Вёска Пагост Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці
    © Sputnik Альфред Микус

    Мясцовыя жыхары сцвярджаюць, што іх Пагост больш старажытны за Тураў. Гэта пацвярджаюць і археолагі: на беразе старога рэчышча Прыпяці захаваліся сляды гарадзішча жалезнага веку (V стагоддзе да нашай эры - V стагоддзе нашай эры), а знаходкі захоўваюцца ў Тураўскім краязнаўчым музеі.

Тэги:
Палессе
Сядзіба Навіцкіх у Савейках

Рэканструкцыю не дазволілі савецкія ўлады: лёс сядзібы Навіцкіх у Савейках

13
(абноўлена 09:47 04.07.2020)
Пандэмія зачыніла межы, але натхніла беларусаў на вандроўкі па краіне. Цяпер ленты і сторыз сацыяльных сетак напаўняюцца фотаздымкамі гістарычных мясцін. Карыстаючыся момантам карэспандэнт Sputnik Марына Валасар наведала сядзібу шляхецкага роду Навіцкіх на Ляхавіччыне.

Сядзібна-паркавы комплекс шляхецкага роду Навіцкіх знаходзіцца ў вёсцы Савейкі, што крыху больш за 18 кіламетраў ад Ляхавічаў. Гэтае ўнікальнае месца перадае атмасферу XIX стагоддзя.

Вёска Савейкі
© Sputnik Марына Валасар
Вёска Савейкі

Калі дакладна быў пабудаваны ансамбль, невядома. Сярод даследчыкаў і гісторыкаў ёсць розныя меркаванні. Некаторыя лічаць, што палац разам з паркам быў закладзены напрыканцы XVIII стагоддзя, іншыя называюць 1850-ы год, калі пані Навіцкая набыла тры тысячы гектараў зямлі ў генерала Кор-Рудольскага, што служыў у Радзівілаў. Разам са шляхцянкай гаспадарылі на гэтай зямлі яе сыны Канстанцін і Феафіл. Мяркуюць, што падчас іх валадарання быў пабудаваны драўляны палац, а ў 1904 годзе – цагляны.

У розныя часы Савейкі належалі Бенігсенам, Чапскім, Незабытоўскім, Рдултоўскім.

Сядзіба Навіцкіх у Савейках
© Sputnik Марына Валасар
Сядзіба Навіцкіх у Савейках

У палацы была вялікая бібліятэка і архіў, дзейнічаў музей мясцовай фаўны, самы вялікі з прыватных музеяў Польшчы ў даваенны час.

Парк, плошча якога складае каля 10 гектараў, быў абсаджаны вялікай колькасцю экзатычных дрэў і кустоў. Многія з іх і да гэтага часу можна сустрэць у ваколіцах сядзібы. Гэта лістоўніца еўрапейская, конскі каштан, арэх шэры, бэз венгерскі, ірга каласістая, каліна канадская, ясень звычайны адналісты.

Незвычайную рамантычную атмасферу парку надавалі некалькі сажалак. У іх цэнтры размяшчаўся маленькі востраў з мураванай альтанкай. Патрапіць на яго можна было па каменным арачным мосціку. Сажалкі і зараз ёсць, хоць, канешне, вельмі пазарасталі.

Акрамя самой сядзібы захаваліся яшчэ некаторыя збудаванні. Гэта афіцына, бровар і гаспадарчыя пабудовы. На фасадзе бровара можна ўбачыць дату пабудовы  "R 1901", а таксама ініцыялы уласніка "T. N.", што азначае - "Тэафіл Навіцкі".

Прыкладна ў двух  кіламетрах ад вёскі знаходзяцца могілкі з радавой капліцай-пахавальняй. Пабудаваная ў ХІХ стагоддзі ў стылі класіцызму сёння капліца знаходзіцца ў паўразбураным стане.

Сядзіба Навіцкіх у Савейках
© Sputnik Марына Валасар
Тут пануе незвычайная рамантычная атмасфера

У 1860 годзе палацава-паркавы комплекс набыў маёр у адстаўцы Гектар Банавентуравіч Навіцкі. У той час да маёнтка адносіліся фальварак Заполле, а таксама вёскі Лапацічы, Гайнінцы, Гайнін, Тальмінавічы, Мядзведзічы, Куршынавічы.

Маёнтак быў сапраўдным прамысловым цэнтрам гэтай мясцовасці. Тут былі адкрытыя мылаварны, свячны, вінакурны, шкіпідарны заводы, а таксама тры карчмы, два вадзяныя млыны, смалакурня і бровар. Апошнімі, хто валодаў Савейкамі з Навіцкіх, былі Тэафіл і Андрэй.

На падмурку Савейкаўскага палаца пазначана дата: "1901 год". Ёсць меркаванне, што гэта час рэканструкцыі будынка.

Сядзіба Навіцкіх у Савецках
© Sputnik Марына Валасар
Савецкія шлады не дазволілі рэканструяваць сядзібу

У 1939 годзе маёнтак разрабавалі, а арандатара, які яго абараняў, забілі. Падчас Вялікай Айчыннай вайны палац быў разбураны, але потым адноўлены па старых чарцяжах.

У 50-я гады ХХ стагоддзя сын Феафіла Навіцкага Ежы, які ў той час быў паслом Польшчы ў Францыі, даслаў ліст у Савет Міністраў БССР, у якім прапаноўваў выдзеліць уласныя грошы на рэстаўрацыю былой сядзібы, але атрымаў адмову ад савецкага кіраўніцтва.

Дарэчы, з савецкіх часоў да нас дайшлі шматлікія скульптуры жывёл, якія можна сустрэць перад сядзібай. Гэта, напрыклад, зубр, алень і маленькія мядзведзі з бочкай мёду. Цікавосткай прысядзібнага парку з’яўляецца помнік Леніну – адзіны на ўвесь раён.

Сядзіба Навіцкіх у Савейках
© Sputnik Марына Валасар
У парку шмат скульптур розных жывёл

Пачынаючы з 1954 года ў сядзібе Навіцкіх быў размешчаны  дом адпачынку работнікаў лясной гаспадаркі ўсесаюзнага значэння, затым у розны час яго прыстасоўвалі пад санаторый для хворых на сухоты і ўчастковую бальніцу з дзіцячым аздараўленчым лагерам у летні час. 3 2004 года ў палацы размяшчалася ўрачэбная амбулаторыя.

У 2013 годзе палац разам з гаспадарчымі пабудовамі быў выкуплены СЗАО "Лада Гарант". Новы ўласнік абяцаў рэканструяваць сядзібу, але і да сённяшняга часу гэта не зроблена. Між іншым, у сакавіку гэтага года пракуратура Ляхавіцкага раёна выставіла патрабаванне аб тым, што палац павінен быць закансервіраваны з-за пагрозы абвалу будынку.

Аднак і такая сітуацыя не знішчае рамантызм гэтых мясцінаў, а, магчыма, нават больш прыцягвае сваёй некранутасцю і аўтэнтычнасцю шматлікіх турыстаў.

Чытайце таксама:

13
Тэги:
Брэсцкая вобласць
Тэмы:
Забытыя і знакамітыя: самыя цікавыя славутасці Беларусі
Які сёння дзень: 6 ліпеня 2020 года

Які сёння дзень: 6 ліпеня 2020 года

0
(абноўлена 10:55 30.06.2020)
Гэты дзень з'яўляецца сто восемдзесят восьмым па грыгарыянскім календары, да канца года засталося 178 дзён.

Сёння адзначаецца Дзень пацалунку, а ў ноч з 6 на 7 ліпеня - Купалле. Якія яшчэ падзеі адбыліся 6 ліпеня і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 6 ліпеня

  • У 1253 годзе ў дзень св. Пятра і Паўла адбылася каранацыя Міндоўга.
  • У 1989 годзе была адроджана Полацкая епархія.

Хто нарадзіўся 6 ліпеня

  • 1851: Янка Лучына, беларускі паэт.
  • 1905: Пятро Глебка, беларускі грамадскі дзеяч, навуковец, паэт, драматург, перакладчык.
  • 1927: Кастусь Харашэвіч, беларускі мастак.

Таксама сёння нарадзіліся англійскі мастак Джон Флаксман і амерыканскі акцёр Сільвестэр Сталоне.

6 ліпеня ў народным календары

Сёння праваслаўныя вернікі шануюць памяць святой Агрыміны, якую празвалі Купальніцай, таму што народным календары гэты дзень супаў са святкаваннем Купалля, яно пачыналася ў ноч з 6 на 7 ліпеня.

Як святкуюць Купалле ў Беларусі
© Sputnik Ганна Сакалова

На Купалле збіралі гаючыя зёлкі, варажылі на вянках і скакалі праз вогнішча, каб ачысціцца ад усяго дрэннага, што здарылася за год. Ноччу хадзілі ў лес шукаць папараць-кветку – магічную расліну, якая нібыта квітнее ўсяго некалькі секунд у купальскую ноч, але можа прынесці свайму уладару багацце і нават магчымасць разумець звяроў і птушак. На досвітку 7 ліпеня дзяўчыны ўмываліся расой, каб захаваць сваю прыгажосць.

Шмат расы ў гэты дзень, дарэчы, прадвяшчала добры ўраджай агуркоў. Калі чуваць конікаў, дзень будзе спякотны, а вось моцны пах палявых кветак сведчыць пра тое, што збіраецца дождж.  

0
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей