Касцяная флейта ўзростам 4,5 тысячы гадоў

Касцяную флейту узростам 4,5 тысячы гадоў знайшлі беларускія археолагі

160
(абноўлена 18:28 01.08.2018)
Унікальны помнік археалогіі Асавец на поўначы Беларусі ўжо не першы год з'яўляецца пастаўшчыком сенсацыйных знаходак. Які ўнікальны амулет - аднагодак маскі Тутанхамона знайшлі навукоўцы, чытайце ў матэрыяле Sputnik.

У мінулым годзе падчас экспедыцыі ў Бешанковіцкім раёне кандыдат гістарычных навук Максім Чарняўскі знайшоў касцяную лыжку, якая датуецца другой паловай ІІІ тысячагоддзя да нашай эры, што супастаўна з эпохай фараона Тутанхамона. Што знайшоў беларускі археолаг сёлета, высвятляў карэспандэнт Sputnik Станіслаў Андросік.

Амулет у выглядзе змяі

У гэтым годзе экспедыцыя праходзіць у складаных умовах надвор'я. Пасля дажджоў у нізіне сабралася вялікая колькасць вады, і археолагам даводзіцца ўвесь час яе адпампоўваць з раскопу.

"Другі дзень працуем на тым жа месцы, дзе ў мінулым годзе была знойдзена касцяная лыжка. Праца ідзе на культурным пласце сярэдзіны ІІІ тысячагоддзя да нашай эры", — распавёў Максім Чарняўскі.

У асноўным даследчыкам трапляюцца матэрыялы паўночна-беларускай культуры, усвяцкай культуры і частка прадметаў культуры шнуравай керамікі. Зараз навукоўцы ўжо знаходзяць прадметы індывідуальнага вырабу, такія як фрагмент гузіка з бурштыну і вырабы з косці і крэменю.

"У нас ёсць дзве ўнікальныя знаходкі. Адна з іх — гэта фрагмент падвескі з косці ў выглядзе галавы змеі, якая была арнаментаваная і прышывалася да адзення. Падобную знаходку зрабіў у 80-я гады археолаг Міхась Чарняўскі, толькі тады падвеска была цэлая", — удакладніў археолаг.

Амулет в виде головы ужа, которому 4,5 тысячи лет
© Photo : из архива Максима Чернявского
Кудмень у выглядзе галавы вужа, якому 4,5 тысячы гадоў

Пры гэтым ён адзначыў, што ўнікальнасці знаходцы надае той факт, што яна абрэзана ў раёне месца прышывання. Гэта не першая знаходка з такім рытуальным ламаннем. Усё гэта кажа пра пэўныя татэмныя і анамалістычныя вераванні людзей, якія засялялі гэтую мясцовасць у тую эпоху.

Вучоны асобна звярнуў увагу, што такія падвескі — у першую чаргу не мастацкія вырабы, а культавыя. Падвеска ў выглядзе галавы змяі была накшталт амулета.

"Гэта не гадзюка, гэта вуж. Дадзены факт важны тым, што добрае стаўленне да вужа ў традыцыйнай культуры захавалася аж да нашых часоў. Гэта можа быць элементам нашай рудыментарнай памяці з той эпохі", — лічыць Максім Чарняўскі.

Музыка для першабытных людзей

Сёння на раскопе была знойдзена ў дасканалай захаванасці касцяная флейта, якой таксама 4,5 тысячы гадоў. Яна знаходзіцца ў ідэальным стане і мае тры адтуліны. Зараз археолагі думаюць, як яе бяспечна даставіць у Мінск.

"Цяпер мы разбіраем адзін пласт глыбінёй у 10 сантыметраў, які адносіцца да ІІІ тысячагоддзя да нашай эры. Да канца тыдня паспеем разабраць толькі яго", — адзначыў Максім Чарняўскі.

Подвеска, выполненная из янтаря
© Photo : из архива Максима Чернявского
Падвеска, выкананая з бурштыну

Пры гэтым вучоны дадаў, што падобныя касцяныя флейты ў Беларусі ўжо знаходзілі. Знаходкі таксама былі зробленыя ў Асаўцы. Усяго знайшлі тры цэлыя і фрагменты 4 паламаных музычных інструментаў з косці.

"Адзінкавыя знаходкі вядомыя на Усвятчыне, што на паўночным захадзе Расіі, дзе працуе экспедыцыя Дзяржаўнага Эрмітажа. Таксама адзінкавыя знаходкі вядомыя ў Балтыі. Такая канцэнтрацыя знаходак адзначаецца толькі тут", — канстатаваў беларускі археолаг.

160
Тэги:
Археалогія, Максім Чарняўскі, Віцебская вобласць
Тэмы:
Беларуская археалогія: самыя цікавыя знаходкі (39)

Лепшым касцом стала жанчына - як у Ліпнішках свята сенакосу адзначылі

23
(абноўлена 14:53 14.06.2021)
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
"Каса любіць брусок і сала кусок", - кажа беларуская народная прыказка. Выконваючы традыцыі продкаў, у Іўеўскім раёне правялі конкурс "Ліпнішкаўскія сенакосы".

Спачатку касцы прадэманстравалі, як упрыгожылі свае косы лялькамі-абярэгамі. "Пакосніцу" са старажытных часоў рабілі ў чэрвені з самых розных матэрыялаў і бралі з сабой на сенакос. Яе садзілі пад стогам, каб яна засцерагала касцоў ад парэзаў і прыносіла поспех.

Але самае галоўнае для ўдзельнікаў конкурсу - паказаць свае ўменні на лузе. Неабходна будзе скасіць траву на плошчы каля адной соткі. Ацэньвалі не толькі хуткасць працы, але і яе якасць, вышыню пакосу.

Трэці этап спаборніцтваў пад назвай "Абед на траве" - самы прыемны. Сала, каўбаса, кумпяк, дранікі і бліны, агуркі з мёдам - ​​выбраць пераможцу было не проста.

Да ўсеагульнага здзіўлення, па выніках конкурсу максімальную колькасць балаў набрала жыхарка Ліпнішак Ганна Сілюк. А старшыня Іўеўскага райвыканкама Ігар Генец перамог у намінацыі "Знак якасці".

Глядзіце таксама:

23
  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    На свяце "Ліпнішкаўскія сенакосы" у Іўеўскім раёне вызначылі лепшага касца рэгіёна.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Спачатку касцы прадэманстравалі, як упрыгожылі свае косы да свята. Гэта быў першы этап конкурсу.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Ляльку-абярэг "Пакосніцу" са старажытных часоў рабілі ў чэрвені з самых розных матэрыялаў і бралі з сабой на сенакос. Яе садзілі пад стогам, каб яна засцерагала касцоў ад парэзаў і прыносіла поспех.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Традыцыі лялек-абярэгаў у Ліпнішках захоўваюць у гуртку "Беларуская лялька" Марыі Пякшы.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Спакон веку першы сенакос для беларусаў быў святочнай падзеяй, яго чакалі з нецярпеннем.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    У спаборніцтве прынялі ўдзел 12 касцоў.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    На лузе іх сустракалі з музыкай.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Арганізатары адзначалі, што прыняць удзел у свяце мог любы жадаючы.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Касцы разбіраюць свой інструмент і рыхтуюцца да спаборніцтва. Ацэняць не толькі хуткасць працы, але і яе якасць, вышыню пакосу.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Самае галоўнае - паказаць свае ўменні на лузе. Кожнаму з удзельнікаў неабходна было скасіць траву на плошчы каля адной соткі.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    "Касі, каса, пакуль раса", - так назвалі этап конкурсу на пракосе.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Балельшчыкі падтрымліваюць сваіх удзельнікаў.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Трэці этап спаборніцтваў пад назвай "Абед на траве" - самы прыемны.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    "Каса любіць брусок і сала кусок", - кажа беларуская народная прыказка.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Удзельнікі з задавальненнем частавалі беларускімі стравамі і закускамі.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Сала, каўбаса, кумпяк, дранікі і бліны, агуркі з мёдам - ​​выбраць пераможцу было не проста.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Свежы агурок з мёдам - ​​любімы летні пачастунак беларусаў.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Па выніках конкурсу максімальную колькасць балаў набрала жыхарка Ліпнішак Ганна Сілюк.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    А старшыня Іўеўскага райвыканкама Ігар Генец перамог у намінацыі "Знак якасці".

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik / Виктор Толочко Альфред Микус

    "Абед на траве" завяршаў спаборніцтвы.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    Увечары гасцей запрасілі на агульны карагод.

  • Ліпнішкаўскія сенакосы
    © Sputnik Альфред Микус

    "Ліпнішкаўскія сенакосы" адраджаюць традыцыі продкаў.

Тэги:
"Ліпнішкаўскія сенакосы", конкурс, Іўеўскі раён, продкі, традыцыі, прыказка, каса, сенакос, свята, Ліпнішкі, Жанчыны, касец
Танзілія з аўтографам

Нацыянальная бібліятэка папоўнілася ўнікальным экспанатам

33
(абноўлена 16:08 08.06.2021)
Сын Змітрака Бядулі перадаў рэдкае выданне свайго бацькі Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі. Да гэтага ўстанова наогул не мела ні воднай кнігі "Танзілія".

Сёлета адзначаецца 135-годдзе вядомага літаратара, чые творы ўваходзяць у школьную праграму і рэгулярна перавыдаюцца на працягу ўжо больш як ста гадоў. Аднак далёка не ўсе прыжыццёвыя выданні Змітрака Зядулі зберагліся нават у фондах галоўнай бібліятэкі краіны.

Адным з такіх выключэнняў была яго кніга "Танзілія", выпушчаная літаратурным аб’яднаннем "Узвышша" у 1927 годзе. Менавіта гэта выданне Яфім Самуілавіч Плаўнік разам са сваёй жонкай перадалі ў дар Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі, суправадзіўшы яго адпаведным дарчым надпісам.

"Творчае знаёмства нашай бібліятэкі з сям’ёй Змітрака Бядулі асабліва актывізавалася ў гэтым, юбілейным,  годзе", - адзначыў намеснік генеральнага дырэктара ўстановы Алесь Суша. У студзені адбыўся навукова-практычны семінар "Шляхамі маладнякоўцаў", а ў красавіку ледзь не кожны тыдзень праходзілі нейкія мерапрыемствы: выставы, круглы стол і іншае.  У многіх з іх Яфім Самуілавіч прымаў непасрэдны ўдзел. Дарэчы, на восень  запланаваны конкурс для маладых беларускіх творцаў, таксама прысвечаны Бядулі.

Празаічны зборнік Змітрака Бядулі "Танзілія" доўгія дзесяцігоддзі захоўваўся ў сям’і пісьменніка. Узрушаны такой увагай Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі сын пісьменніка перадаў яго ў дар установе. Вельмі хутка чытачы змогуць замовіць гэты ўнікальны экзэмпляр і пазнаёміцца з ім бліжэй. Даследчыкі літаратуры не выключаюць, што дзякуючы гэтаму выданню, у творчай біяграфіі Бядулі можа з’явіцца новая старонка.

"Беларускі салавей"

Змітрок Бядуля,  сапраўднае імя якога Самуіл Яфімавіч Плаўнік - беларускі паэт і празаік, мовазнаўца. У пачатку сваёй кар’еры працаваў у "Нашай ніве" з Янкам Купалам.  Апавяданні, напісаныя Змітраком Бядулям у тыя гады, сталі класікай беларускай літаратуры.

Пасля аднаўлення ў Мінску савецкай улады некалькі гадоў працаваў у газеце «Савецкая Беларусь», рэдагаваў дзіцячы часопіс «Зоркі». Працаваў у Інстытуце беларускай культуры, быў першым рэдактарам краязнаўчага этнаграфічнага часопіса "Наш край". Уваходзіў у літаратурнае аб'яднанне "Маладняк", затым у "Узвышша".

Найбольш вядомыя яго творы былі выдадзены пасля рэвалюцыі 1917 года, у вершах - "Палескія байкі" і паэма "Ярыла", у прозе - аповесць "Салавей", зборнік апавяданняў "Незвычайныя гісторыі" і раман "Язэп Крушынскі". У 1939 году выйшла аўтабіяграфічная аповесць "У дрымучых лясах".

Чытайце таксама:

33
Тэги:
кніга, Змітрок Бядуля, Нацыянальная бібліятэка Беларусі
На занятках у Цэнтры дапрызыўнай падрыхтоўкі Маскоўскага раёна

Кіраўнікі ваенна-патрыятычнага выхавання з'явяцца ў школах

6
(абноўлена 12:39 16.06.2021)
У краіне для пасады ваенрука ўводзіцца дзве тысячы ставак, да падрыхтоўкі школьнікаў змогуць прыцягваць кадравых вайскоўцаў.

МІНСК, 15 чэр - Sputnik. Новая пасада кіраўніка ваенна-патрыятычнага выхавання будзе ўведзена ў школах з 1 верасня гэтага года, пра гэта паведаміў міністр адукацыі Беларусі Ігар Карпенка.

Гэтая заява была зроблена на пашыраным пасяджэнні прэзідыума верхняй палаты парламента, дзе абмяркоўвалася тэма па паляпшэнню падрыхтоўкі прызыўнікоў да службы ва Узброеных сілах краіны.

"З 1 верасня гэтага года ў школах ўводзіцца пасада кіраўніка ваенна-патрыятычнага выхавання - усяго каля 2 тысяч ставак", - прыводзяцца словы Карпенкі на сайце ведамства.

Ён адзначыў, што сістэма адукацыі - гэта, перш за ўсё, інстытут сацыялізацыі і выхаваўчая работа павінна быць укаранёна ў навучальны працэс.

Супрацоўніцтва з Мінабароны

У ведамстве нагадалі, што ваенна-патрыятычныя лагеры і змены для дзяцей і падлеткаў арганізуюцца з міністэрствам абароны рэгулярна. Акрамя таго, ведамствамі праводзяцца тэматычныя віктарыны і конкурсы.

Міністр абароны Віктар Хрэнін на пасяджэнні таксама прапанаваў арганізаваць у школах навучанне і павышэнне кваліфікацыі выкладчыкаў па прадмеце "Дапрызыўная падрыхтоўка". Да падрыхтоўкі школьнікаў будуць прыцягваць вайскоўцаў.

Як паведаміла прэс-служба Мінадукацыі, праграма патрыятычнага выхавання насельніцтва ўжо распрацавана, у цяперашні час праводзіцца падрыхтоўка па стварэнні Рэспубліканскага цэнтра патрыятычнага выхавання. Нагадаем, што ў красавіку міністар адукацыі заявіў аб падрыхтоўцы дзяржаўнай праграмы патрыятычнага выхавання насельніцтва і паведаміў, што яна павінна будзе прайсці грамадскае абмеркаванне.

"Гэта трэба, каб моладзь усведамляла свой доўг перад Айчынай і не думала, што служба ў арміі - гэта страта часу. Акрамя іншага, гэта магчымасць набыць вайсковую спецыяльнасць, выхаваць у сабе якасці сапраўднага мужчыны і грамадзяніна", - растлумачыў кіраўнік Мінабароны.

Вярнуць ваенрукоў

Гаворка пра тое, што ў школы могуць вярнуць ваенрукоў, ішла ўжо два гады таму. Карпенка тады заявіў, што формы работы ў гэтым кірунку могуць быць разнастайнымі, у тым ліку гэта клопат пра ветэранаў, добраўпарадкаванне пахаванняў і воінскіх магіл, вывучэнне гісторыі воінскіх частак і злучэнняў, партызанскіх атрадаў і падпольных груп у гады Вялікай Айчыннай вайны на тэрыторыі рэгіёнаў, арганізацыя "зорных паходаў".

Міністр адукацыі лічыць, што браць удзел у працы, якая "нясе ў сабе зарад патрыятызму і гонару за краіну", павінен кожны школьнік.

Чытайце таксама:

6
Тэги:
вайскоўцы, школа, выхаванне, кіраўнік