Студэнты гістфака на раскопках гарадзішча Кардон, архіўнае фота

Славяне з Дуная засялялі поўнач Беларусі?

138
(абноўлена 16:20 12.08.2018)
У эпоху "Вялікага перасялення народаў" па ўсім еўрапейскім кантыненце перасоўваліся велізарныя масы людзей. Як славянскія пасяленцы з Падунаўя апынуліся на поўначы Беларусі, высвятляў Sputnik.

Археалагічны помнік Кардон у Шумілінскім раёне падае даследчыкам усё новыя сюрпрызы. У мінулым годзе там упершыню ў Беларусі знайшлі "молаты Тора", якія належалі вікінгам. У гэтым годзе экспедыцыя выявіла новыя ўнікальныя артэфакты. У падрабязнасцях разбіраўся карэспандэнт Sputnik Станіслаў Андросік.

У тым годзе археолагі з Інстытута гісторыі Акадэміі навук Беларусі даследавалі гарадзішча часоў "эпохі вікінгаў" і паселішча, якое прылягае да яго. На тэрыторыі селішча былі зробленыя знаходкі, якія паказваюць на прысутнасць у VI — VII стагоддзях нашай эры славян з Падунаўя.

Бронзовая норманнская застежка для обуви, найденная на Кордоне
© Sputnik Станислав Андросик
Бронзавая нарманская зашпілька для абутку, знойдзеная на Кардоне

Ад Дуная да Дзвіны

"Нам пашанцавала, што культурны пласт апынуўся непатрывожаным. Пачатак засялення паўночна-заходняга ўчастка паселішча можна звязаць з VI — VII стагоддзямі нашай эры. Аснову для такой здагадкі дае калекцыя ўпрыгожванняў са сплаваў свінцу і волава, якія характэрныя для нашага народу з Падунаўя", — распавёў навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі Сяргей Дзярновіч.

Накладки славянского костюма с Подунавья VI–VII вв н.э.
© Sputnik Станислав Андросик
Накладкі славянскага касцюма з Падунаўя VI-VII стст. н.э.

На Кардоне прадстаўлены самыя разнастайныя па форме накладкі і падвескі, у тым ліку і рэдкія трохкутныя, а таксама трапецападобныя вырабы. Па словах кіраўніка экспедыцыі, сёння ў распараджэнні даследчыкаў цэлы комплекс знаходак, які мае паралелі з касцюмам насельніцтва Падунаўя. Усё гэта кажа аб устойлівай сувязі з заходнімі славянамі. Унікальнасці знаходкам дадае і тое, што падобныя ўпрыгажэнні з-за сваёй далікатнасці вельмі недаўгавечныя і звычайна не трапляюць у рукі да гісторыкаў.

"Артэфакты выяўлены на перадматэрыковым узроўні (пачатак культурнага пласта — Sputnik), што дазваляе зрабіць выснову, што жыццё на дадзенай частцы паселішча звязана непасрэдна са славянскім насельніцтвам з Падунаўя", — лічыць археолаг.

Трапециевидная подвеска культуры смоленско-полоцких длинных курганов IX-X век
© Sputnik Станислав Андросик
Трапецападобная падвеска культуры смаленска-полацкіх доўгіх курганоў IX-X стагоддзе

Міжнародныя кантакты

У далейшым паселішча засялялі прадстаўнікі культуры смаленска-полацкіх доўгіх курганоў. Гэта пацвярджаюць і трапецападобныя падвескі з бронзы, і элементы керамічнага комплексу, што суадносіцца з крывічамі. Калекцыю дадзенага храналагічнага этапу дапаўняюць упрыгажэнні, якія адносяцца да скандынаўскага і балцкаму імпарту.

"Мы фіксуем насельніцтва, якое ўступіла ў кантакт з нарманамі. Сімбіёз гэтых культур паслужыў уключэнню паселішча ў сетку міжнародных кантактаў таго часу. Знаходкі арабскіх манет — дырхамаў, якія паступалі з краін Усходу, у чарговы раз гэта падкрэсліваюць", — канстатаваў Сяргей Дзярновіч.

Арабские дирхамы IX-X век
© Sputnik Станислав Андросик
Арабскія дырхамы, IX-X стагоддзе

Раней беларускія гісторыкі маглі толькі гіпатэтычна разважаць пра тое, ці жылі жыхары на гэтым археалагічным комплексе пастаянна. Зараз выяўлены сляды работ па ўмацаванні берага і па адведзенню вады з паселішча. Усё гэта сведчыць аб пастаянным пражыванні людзей на дадзенай тэрыторыі.

Значнасць Кардона як помніка гісторыі заключаецца ў тым, што дазваляе сабе ўявіць, якімі былі на першых этапах свайго развіцця горада беларускага Падзвіння. Па словах Сяргея Дзярновіча, разам з развіццём такія гарады, як Полацак і Віцебск, няўхільна забудоўваліся і змяняліся, іх больш ранні культурны пласт папросту разбураўся і знікаў.

Орнаментированная в виде звезды накладка эпохи викингов
© Sputnik Станислав Андросик
Арнаментаваная ў выглядзе зоркі накладка "эпохі вікінгаў"

"Само паселішча на Кардоне пачало існаваць у трэцяй чвэрці І тысячагоддзя. Актыўная фаза яго жыцця скончылася з завяршэннем "эпохі вікінгаў", — удакладніў археолаг.

Загадкавае збудаванне

У гэтым годзе археалагічная экспедыцыя даследавала на тэрыторыі помніка сляды складанага збудавання з двух пратокаў. Яны размяшчаліся перпендыкулярна па адносінах адзін да аднаго, забяспечваючы выхад да ручая, які абгінаў гарадзішча з паўночнага боку і ўпадаў у Дзвіну.

Раскопки на Кордоне, где обнаружили фрагменты гидротехнического сооружения
© Photo : Архив Сергея Дерновича
Раскопкі на Кардоне, дзе знайшлі фрагменты гідратэхнічнага збудавання

Сяргей Дзярновіч распавёў, што выяўлена забутаванасць іх схілаў дробнымі валунамі і ўмацаванне пластом абпаленай і сырой гліны.

На думку даследчыка, дадзеныя "каналы" маглі выкарыстоўвацца для дадатковага водаадвядзення з тэрыторыі паселішча. Пры гэтым кіраўнік экспедыцыі не выключае, што па іх маглі перамяшчаць грузы, улічваючы гандлёва-рамесны характар ​​комплексу ў "эпоху вікінгаў".

Нож с валютообразными завершениями, конец І тысячелетия н.э.
© Photo : Архив Сергея Дерновича
Нож з валютападобнымі завяршэннямі, канец І тысячагоддзя н.э.

"У мінулым годзе пры раскопках участка на месцы "гідратэхнічнага збудавання" нават была знойдзена жалезная ладзейная заклёпка", — падсумаваў археолаг.

138
Тэги:
вікінгі, гісторыя, Археалогія, Інстытут гісторыі НАН Беларусі, Шумілінскі раён, Беларусь
По теме
Беларускія скарбы: што, дзе, калі?
Навукоўцы БДУ даказалі, што славяне паходзяць з Палесся
Рэчы беларускага вайскоўца X стагоддзя знайшлі каля Гальшан
Касцяную флейту узростам 4,5 тысячы гадоў знайшлі беларускія археолагі
Рэшткі шкловытворчай мануфактуры XVIII стагоддзя знайшлі ў Ільі