Руіны Гальшанскага замка

Рымскія дынарыі, зброя гунаў і шкілет Белай Пані: што яшчэ хаваюць Гальшаны

416
(абноўлена 18:38 23.08.2018)
Палохаюць, захапляюць і здзіўляюць археолагаў сваімі артэфактамі руіны рэзідэнцыі рода Сапегаў.

Археалагічныя раскопкі на Гальшанскім комплексе вядуцца з 2007 года. Ад пачатку тут працуе і ведае ўсе таямніцы цікавага краю навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі НАН Беларусі Павел Кенька. Аб самых яркіх знаходках Гальшан ён распавёў карэспандэнту Sputnik Алесі Шаршнёвай.

Як продкі заблыталі археолагаў

Гальшаны — сапраўдная скарбніца для беларускіх археолагаў, але такой тэрыторыя была не заўсёды. У савецкія часы калегі нічога сенсацыйнага не знаходзілі.

Раскопкі на гарадзішчы ў Гальшанах, 2011 год
© Photo : Асабісты архіў Паўла Кенькі
Раскопкі на гарадзішчы ў Гальшанах, 2011 год

Справа ў тым, што раскопкі на схіле гарадзішча пачаліся толькі ў 2011 годзе, дагэтуль праца ішла выключна на цэнтральнай пляцоўцы. Яна, дарэчы, мае правільную прамавугольную форму, што проста немагчыма. Высветлілася, што зямлю з цэнтра гарадзішча выкарыстоўвалі для павелічэння стромкасці схілу. У выніку на ім з'явіўся чатырохметровы слой глебы, які і дагэтуль багаты на цікавыя артэфакты нават жалезнага веку.

Археалагічныя раскопкі ў Гальшанах у 1966 годзе
© Photo : Асабісты архіў Паўла Кенькі
Археалагічныя раскопкі ў Гальшанах у 1966 годзе

Такім чынам, атрымалася, што нашы продкі падчас умацавання гарадзішча ненаўмысна заблыталі археолагаў.

Прывітанне ад гунскіх качэўнікаў

Самай значнай для гістарычнай навукі знаходкай Гальшанскага археалагічнага комплексу лічацца жалезныя наканечнікі стрэл гунаў — качавога народа, які ў 370-х гадах нашай эры уварваўся з Азіі ва Усходнюю Еўропу.

Акрамя Беларусі, падобныя знаходкі былі толькі ў Літве — там спецыялісты знайшлі каля 60 наканечнікаў. На Гальшанскім комплексе — пакуль толькі 20. Датуюцца яны прыкладна 450-м годам нашай эры. На першы беларускія археолгамі натрапілі ў 2010 годзе і цяпер кожны год атрымліваюць "прывітанні" ад гунскіх качэўнікаў.

"Такая знаходка сведчыць аб тым, што быў асобны паход гунаў на тэрыторыю сучаснай Літвы, падчас якога гуны заходзілі і да нас. Гэты факт не пацверджаны пісьмовымі крыніцамі, але па знаходках мы можам зрабіць менавіта такія высновы", — тлумачыць археолаг.

Самая прыгожая знаходка Гальшан

Гальшанскія знаходкі беларускіх археолагаў поўнасцю абвяргаюць некаторыя гістарычныя тэорыі. Напрыклад, згодна з пісьмовымі крыніцамі датай заставання Гальшанаў лічыцца 1280 год. Маецца на ўвазе легенда пра князя Гальшана, які падчас палявання вырашыў адпачыць у гэтым месцы. Гісторыя прыводзіцца ў хроніцы Быхаўца, і на падставе падзей, звязаных з легендай, польскія гісторыкі вызначылі менавіта такую дату заснавання горада.

У 2015 годзе падчас раскопак быў знойдзены рымскі дынарый імператара Траяна 116 года нашай эры, а на наступны год — дынарый імператара Луцыя Вера 163-164 года. Абедзве манеты адчаканеныя падчас войнаў з Парфіяй.

Рымскі дынарый Траян 116 года нашай эры і дынарый Луцыя Вера 163-164 года
© Sputnik Алеся Шаршнёва
Рымскі дынарый імператара Траяна 116 года нашай эры і дынарый імператара Луцыя Вера 163-164 года

"Чым ніжэй мы спускаліся па схіле да вады, тым больш антычных знаходак рабілі. Такім чынам, ужо зараз упэўнена можна лічыць ніжняй датай утварэння Гальшан II стагоддзе, але, магчыма, і гэта яшчэ не мяжа", — падкрэслівае Павел Кенька.

У Гальшанах вяліся жудасныя баі. У розныя часы тут знаходзілі спаленыя сцены, рэшткі воінаў і іх асабістыя рэчы.

У 2011 годзе была зроблена самая прыгожая знаходка гальшанскага комплексу — нацельны крыж воіна, які датуецца канцом 30-х гадоў XIII стагоддзя і традыцыйна звязваецца з пачаткам татара-мангольскага нашэсця.

Бронзавы, пазалочаны, значна большы, чым у звычайных тагачасных жыхароў Гальшан, крыж насіў мужчына з вайсковай эліты. У яго таксама быў багаты пояс са спецыфічнымі бляшкамі, падобныя знаходзілі толькі падчас раскопак каля Кіева. Яго апошняя бітва была вельмі жорсткай — асобныя рэчы звальваліся з даспехаў ад моцных удараў праціўніка.

Нацельны крыж воіна, які датуецца канцом 30-х гадоў XIII стагоддзя
© Sputnik Алеся Шаршнёва
Нацельны крыж воіна, які датуецца канцом 30-х гадоў XIII стагоддзя

"Гэты быў знатны вайсковец,не кожны можа дазволіць сабе насіць такі крыж. Аднак мы не знайшлі яго рэшткаў, толькі асобныя косткі. Магчыма, яго перапахавалі пасля бою або пераможцы, або пераможаныя", — патлумачыў Павел Кенька.

Старыя і новыя Гальшаны

Яшчэ адна знаходка, якая сведчыць аб жорсткіх баях у гэтай мясцовасці, — малое гальшанскае гарадзішча. На яго археолагі натрапілі ў 2012 годзе выпадкова.

Справа ў тым, што схіл, які вядзе да вялікага гарадзішча, вельмі стромкі, падымацца па ім кожны дзень было складана нават фізічна падрыхтаваным людзям. Таму яны і дапусцілі магчымасць існавання іншага шляху. Аказалася, што непадалёк ад вялікага было малое гарадзішча, якое быццам абараняла падыход да свайго "старэйшага брата".

Тут была знойдзена вялікая колькасць двушыпных наканечнікаў і вялікі наканечнік кап'я.

Археалагічныя раскопкі на гарадзішчы ў Гальшанах, 2011 год
© Photo : Асабісты архіў Паўла Кенькі
Археалагічныя раскопкі на гарадзішчы ў Гальшанах, 2011 год

"На гэтым месцы мы знайшлі спаленыя сцены, абкладзеныя камянямі. Агонь быў такім моцным, што камні падчас раскопак адгукаліся на мінашукальнік, як жалеза. Дакладную дату, калі было спалена маленькае гарадзішча, назваць нельга. Прыблізна, гэта было ХІ-ХІІ стагоддзе", — распавёў археолаг.

Усе пералічаныя вышэй знаходкі былі зроблены прыблізна ў двух кіламетрах ад Гальшан. Першапачаткова людзі жылі менавіта там, але не было дакладна вядома, калі гальшанскае насельніцтва аддтуль пераехала на тое месца, дзе знаходзяцца сучасныя Гальшаны.

"У адпаведнасці з пісьмовымі крыніцамі гэта таксама немагчыма ўстанавіць. Па знаходках мы высветлілі, калі скончылася жыццё на старых Гальшанах і пачалося на новых. Па манетах мы даведаліся, што у другой палове XVI стагоддзя жыццё на старых Гальшанах прыпынілася", — тлумачыць Павел Кенька.

Белая Дама — гэта не выдумка

Вакол Гальшан заўсёды шмат легенд і паданняў, якія прынята лічыць выдумкамі. Але адной з іх, самай знакамітай, археолагі знайшлі пацверджанне.

Рамантычная гісторыя пра Белую Пані, прывід якой ходзіць у сценах Гальшанскага касцёла, вядомая здаўна. Маладую дзяўчыну ў белым строі таксама называюць Белай Дамай. Лічыцца, што гэта жонка маладога будаўніка, якую прынеслі ў ахвяру, каб пабудаваць сцяну, што пастаянна рушылася. Яе абралі выпадкова: проста ўзялі жанчыну, якая першай з'явілася каля месца будаўніцтва. Ахвярай стала дзяўчына, якая вельмі кахала свайго мужа і спяшалася прынесці яму сняданак.

Падчас рэстаўрацыйных работ у касцёле сапраўды быў знойдзены шкілет маладой жанчыны, да паловы замураваны ў сцяну. Шкілет аднеслі святару, і ён папрасіў двух мясцовых жыхароў перапахаваць яго на могілках. Праз некаторы час у сцяне касцёла з'явілася расколіна. Калі ж пачалі шукаць мужчын, каб даведацца, дзе перапахаваны шкілет, высветлілася, што яны самі памерлі, а пра новае месца пахавання больш ніхто не ведае.

Сам Павел Кенька прывідаў не сустракаў, але размаўляў з археолагам, які у 1970-х гадах убачыў сон, пасля каторага адразу ж з'ехаў з Гальшан. Па чутках, у сне яму паабяцалі, што, калі не скончыць раскопкі, "Гальшаны патонуць у крыві".

Навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі НАН Беларусі Павел Кенька
© Sputnik Алеся Шаршнёва
Навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі НАН Беларусі Павел Кенька

Сярод жыхароў Гальшан найбольшай папулярнасцю карыстаецца легенда пра царкву, якая апусцілася пад зямлю, а на яе месцы засталася бяздонная яма. Усе спрабуюць паказаць даследчыкам гэтае месца, але дакладных каардынатаў пакуль ніхто не знайшоў.

Узбуджае розумы людзей і гісторыя пра ўладальніцу гарадзішча, якая хавае велізарны скарб і прапануе забраць яго ўсім, хто пажадае. Узяць можна, колькі захочацца. Галоўная ўмова — падчас дарогі ад замка не паварочвацца назад. Здаецца, заданне вельмі простае, але выканаць яго ніхто так і не змог.

416
Тэги:
Легенды, Археалогія, Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Гальшаны, Гродзенская вобласць
Тэмы:
Беларусь містычная: легенды, паданні, казкі (7)
По теме
Беларускія скарбы: што, дзе, калі?

Дзіцячы вясновы абрад гукання вясны “Жаваронкі”

32
(абноўлена 11:44 13.04.2021)
  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
Абрад прайшоў у вёсцы Забалаць Любанскага раёна Беларусі 10 красавіка. У ім удзельнічалі дзіцячыя калектывы "Верабейкі" з Любані і "Нашчадкі" з Забалацця.

Па вясковай вуліцы з чырвонай хусткай (трымаючы яе за чатыры рагі) ходзяць малыя дзеткі. Яны наведваюцца да самых старых бабуль. Падыходзячы да двара, яны гукаюць бабулю: "Баба Маня, выходзь жаваронкаў страчаць!" і пачынаюць спяваць песню "Жавароначкі прыляціце".

Ходзяць з хусткаю па колу. Бабуля кладзе ў хустку выпячаныя ёю птушачкі-жаваронкі.

Бабуля просіць снег патаптаць, каб хутчэй вясна прыйшла. Дзеткі скачуць і спяваюць:

Ой, топчам мы, ой топчам мы?
А што ж мы да вытапчам?
А ці снег і з лёдам?

А ці зіму з марозам?

Падораных бабулямі птушачак-жаваронкаў саджаюць на палачкі, якія нясуць падняўшы ў гару, па дарозе водзяць кругавыя карагоды услед за сонцам.

Дзеткі ідуць да наступнага двара па дарозе, спяваючы вяснянкі. Абыйшоўшы некалькі двароў, да скрыжавання дарог сходзяцца гурты дзетак, яны бяруцца за рукі, аб’ядноўваюцца ў карагод. У сярэдзіне становяцца дзеці з жаваронкамі. Дзяўчаты ідуць па ходу сонца, а дзеці супраць і падкідваюць жаваронкаў на палачках.

Потым дзеці ідуць да высокага месца, дзе складзены невялікі касцёр.

Дзеці разбіраюць жаваронкаў і садзяць іх на тонкія пруцікі, падымаюць у гару, утыкаюць палачкі вакол кастра са словамі: "Няхай нашы жавароначкі пагрэюцца, каб хутчэй вясна прыйшла".

Затым кожны гурт па чарзе спявае сваю вяснянку, пасля разбіраюць птушачак і з'ядаюць кожны сваю.

Рукавіцы, рукавічкі, рукаўкі, рукавачкі…
© Photo : Ларыса Мятлеўская
Потым ідуць кідаць тварог на бярозу, няхай птушкі прыляцяць, паядуць і на крыльцах вясну прынясуць. Усе запяваюць: "Вол бушуе, вясну чуе", закідаюць тварог на бярозу так, каб ён каціўся па ствале. Потым дзяўчаты развітваюцца з зімовым прадзівам, пад песню "Ой, вясна, ой, вясна, да чужые людзі ткуць кросна" яны падыходзяць да жанчыны з пасмай кудзелі, і высмыкваюць ад яе па кавалку, далей бягуць да бліжэйшых дрэў і чапляюць кудзелю на галінкі, прыгаворваючы "каб болей пальчыкі не калола, каб болей вечарочкі не караціла".

Затым усе ўдзельнікі павязалі рознакаляровыя стужачкі на галіны дрэў для выканання жаданняў і ў дар прыродзе, каб тая стала дабрэй і адарыла добрым ураджаем! Канчаецца свята народнымі танцамі з салодкім сталом.

Глядзіце таксама:

32
  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
    © Sputnik Альфред Микус

    Абрад прайшоў у вёсцы Забалаць Любанскага раёна.

  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
    © Sputnik Альфред Микус

    Удзельнікамі свята сталі дзіцячыя калектывы «Верабейкі» з Любані і “Нашчадкі” з Забалацця.

  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
    © Sputnik Альфред Микус

    Пачынаецца абрад з таго, што па вясковай вуліцы з чырвонай хусткай (трымаючы яе за чатыры рагі) ходзяць малыя дзеткі.

  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
    © Sputnik Альфред Микус

    Малыя дзеткі наведваюцца да самых старых бабуль.

  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
    © Sputnik Альфред Микус

    Ад аднаго двара да другога дзеткі ідуць, спяваючы вяснянкі.

  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
    © Sputnik Альфред Микус

    Абыйшоўшы некалькі двароў, да скрыжавання дарог сходзяцца гурты дзетак, яны бяруцца за рукі, аб’ядноўваюцца ў карагод.

  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
    © Sputnik Альфред Микус

    Дзяўчаты чапляюць кудзелю на галінкі, прыгаворваючы “каб болей пальчыкі не калола, каб болей вечарочкі не караціла”.

  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
    © Sputnik Альфред Микус

    Усе ўдзельнікі павязваюць рознакаляровыя стужачкі на галіны дрэў для выканання жаданняў і ў дар прыродзе.

  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
    © Sputnik Альфред Микус

    Жаваронкаў дзеці садзяць на тонкія пруцікі і ходзяць вакол кастра са словамі: “Няхай нашы жавароначкі пагрэюцца, каб хутчэй вясна прыйшла”.

  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
    © Sputnik Альфред Микус

    Дзеці разбіраюць тварог, дзякуючы якому будуць заклікаць вясну.

  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
    © Sputnik Альфред Микус

    Тварог кідаюць на бярозу, каб птушкі прыляцелі, паелі і на крыльцах вясну прынеслі.

  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
    © Sputnik Альфред Микус

    Пасля свята дзеці разбіраюць птушачак і з'ядаюць кожны сваю.

  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
    © Sputnik Альфред Микус

    Пасля песень і карагода можна і птушачкай пачаставацца.

  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
    © Sputnik Альфред Микус

    Дзеці з задавальненнем водзяць карагоды і спяваюць.

  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
    © Sputnik Альфред Микус

    Дзеці ўздымаюць палачкі са словамі: “Няхай нашы жавароначкі пагрэюцца, каб хутчэй вясна прыйшла”.

  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
    © Sputnik Альфред Микус

    Дзеці штогод з нецярпеннем чакюць абраду гукання вясны "Жаваронкі".

  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
    © Sputnik Альфред Микус

    Дзяўчаты развітваюцца з зімовым прадзівам, пад песню “Ой, вясна, ой, вясна, да чужые людзі ткуць кросна".

  • Дзіцячы веснавы абрад гукання вясны Жаваронкі
    © Sputnik Альфред Микус

    Рознакаляровыя стужачкі на галінках дрэў - дар прыродзе, каб тая стала дабрэй і адарыла добрым ураджаем!

Тэги:
Гуканне вясны, вясна, абрады

Як "закалыхвалі" моладзь у Салігорскім раёне на Дабравешчанне

230
(абноўлена 19:10 08.04.2021)
  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
Старадаўні абрад "Закалыхванне" у вёсцы Гаўрыльчыцы Салігорскага раёна Беларусі святкуюць з спрадвечных часоў на Дабравешчанне 7 красавіка.

У цыкле веснавых свят беларускага народнага календара асаблівае месца займае Дабравешчанне. 7 красавіка - Трэцяя сустрэча вясны. Дабравешчанне - старажытнае веснавое свята, яно лічылася вялікім - святам прылёту бусла, ластаўкі.

Весела было! Жыхары вёскі і госці выйшлі на высокае месца, расклалі вогнішча, спявалі песні, вадзілі карагоды.

Усе ўпрыгожвалі папяровымі вясновымі птушачкамі дрэвы. Потым па народнай традыцыі птушак выпускалі на волю па-сучаснаму - птушачкі былі прывязаны да паветраных шарыкаў!

Значнае месца ў забавах дзяцей і моладзі займала гушканне на калыханцы або на арэлях.

На Дабравешчанне, яшчэ зранку маладыя хлопцы, знаходзілі галоўны атрыбут свята - "вужышча" - гэта доўгая вяроўка з канаплі ці лейцы. Потым трэба было знайсці месца, дзе будзе гэта свята адбывацца. Так, як у той час усе жылі на хутарах, месца адводзілася у лесе, альбо у каго небудзь на двары, дзе знаходзілася азярода (прыспасабленне для сушкі сена). Азярода была як мага добрым прыстасаваннем, каб зачапіць калыханку ці арэлі. На свята зыходзіліся з усёй акругі, старыя і маладыя.

Першымі закалыхвалі самых смелых, каб можна было ўпэўніцца ў добрым мацаванні калыханкі, затым - усiх, хто прысутнічаў. Абавязкова павінны закалыхацца дзеці, каб былі ўвесь год дужыя і здаровыя. Па павер'і, хто ў гэта свята закалыхаецца, той будзе здаровы цэлы год.

І традыцыя была такой - чым вышэй цябе разгойдваюць, чым больш ты баішся, тым лепш. Калі "закалыхацца" на арэлях ў гэты дзень, то цэлы год не будзе хвароб.

А калі хацелі выйсці замуж (ажаніцца), дык таксама трэба было "закалыхацца" на арэлях і гучна крычаць імя каханага. І разгойдвалі да таго часу, пакуль дзяўчаты і юнакі не прызнаюцца, каго яны любяць.

Потым былі народныя песні, агульны стол… з гарачай юшкай, мясцовымі блінамі з печы і сапраўдным збожжавым "бярозавым сокам"!

Чытайце таксама:

230
  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
    © Sputnik Альфред Микус

    Старадаўні абрад "Закалыхванне" у вёсцы Гаўрыльчыцы Салігорскага раёна Беларусі святкуюць з спрадвечных часоў на Дабравешчанне.

  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
    © Sputnik Альфред Микус

    7 красавіка - Трэцяя сустрэча вясны. Благавешчанне - старажытнае веснавое свята

  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
    © Sputnik Альфред Микус

    Яно лічылася вялікім - святам прылёту бусла, ластаўкі.

  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
    © Sputnik Альфред Микус

    Весела было! Жыхары вёскі і госці знайшлі высокае месца...

  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
    © Sputnik Альфред Микус

    ...на свята прыйшлі людзі з усёй акругі - старыя і маладыя...

  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
    © Sputnik Альфред Микус

    ...расклалі спякотнае вогнішча...

  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
    © Sputnik Альфред Микус

    ...спявалі народныя песні...

  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
    © Sputnik Альфред Микус

    ...вадзілі сонечныя карагоды, бо карагод - здаўна сімвал сонца!

  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
    © Sputnik Альфред Микус

    Усе ўпрыгожвалі папяровымі вясновымі птушачкамі дрэвы.

  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
    © Sputnik Альфред Микус

    Потым па народнай традыцыі птушак выпускалі на волю па-сучаснаму - птушачкі былі прывязаны да паветраных шарыкаў!

  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
    © Sputnik Альфред Микус

    Значнае месца ў забавах дзяцей і моладзі займала гушканне на калыханцы або на арэлях.

  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
    © Sputnik Альфред Микус

    Першымі закалыхвалі самых смелых, каб можна было ўпэўніцца ў добрым мацаванні калыханкі, затым - усiх, хто прысутнічаў. Абавязкова павінны закалыхацца дзеці, каб былі ўвесь год дужыя і здаровыя. Па павер'і, хто ў гэта свята закалыхаецца, той будзе здаровы цэлы год.

  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
    © Sputnik Альфред Микус

    А калі хацелі выйсці замуж (ажаніцца), дык таксама трэба было "закалыхацца" на арэлях і гучна крычаць імя каханага. І разгойдвалі да таго часу, пакуль дзяўчаты і юнакі не прызнаюцца, каго яны любяць.

  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
    © Sputnik Альфред Микус

    Але якое ж свята без пачастункаў!?

  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
    © Sputnik Альфред Микус

    Удзельнікі свята падрыхтавалі багаты агульны стол...

  • Абрад Закалыхванне на арэлях на Дабравешчанне
    © Sputnik Альфред Микус

    ...з гарачай юшкай, мясцовымі блінамі з печы і сапраўдным збожжавым "бярозавым сокам"!

Тэги:
Беларусь, вёска, Закалыхванне, абрады, Дабравешчанне, Салігорскі раён, моладзь
Які сёння дзень: 14 красавіка

Які сёння дзень: 14 красавіка 2021 года

0
(абноўлена 19:18 13.04.2021)
Гэты дзень з'яўляецца сто чацвёртым па грыгарыянскім календары, да канца года застаўся 261 дзень.

Якія падзеі адбыліся 14 красавіка і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 14 красавіка

  • У 1432 годзе пачаталося валадарства Жыгімонта Кейстутавіча, вялікага князя літоўскага, які доўгі час не ўсімі часткамі ВКЛ прызнаваўся за законнага валадара.
  • У 1923 годзе ў Вільні скончыўся з’езд педагогаў беларускіх гімназій.
  • У 1988 годзе ў Варшаве адбыўся заснавальніцкі сход Беларускага аб'яднання студэнтаў.

Хто нарадзіўся 14 красавіка

  • 1853 год: Уладзімір Завітневіч, беларускі археолаг і гісторык.
  • 1880 год: Язэп Дыла, беларускі пісьменнік і культурны дзеяч.
  • 1885 год: Сымон Рак-Міхайлоўскі, беларускі публіцыст, грамадскі і палітычны дзеяч.
  • 1910 год: Алесь Пруднікаў, беларускі паэт.
  • 1920 год: Аляксей Карпюк, беларускі пісьменнік, грамадскі дзеяч.

Таксама сёння нарадзіліся рускі пісьменнік Дзянiс Фанвізін і літоўскі кінарэжысёр Вітаўтас Жалакявічус.

14 красавіка ў народным календары

У гэты дзень праваслаўная Царква шануе памяць святога цудатвораца Еўфімія Суздальскага, святога Аўрамія Балгарскага, Уладзімірскага цудатворца, а таксама святую Марыю Егіпецкую ("Марья – зажги снега"). Сонца ў гэты дзень на ўсю моц пачынае свяціць і гуляць блікамі на снезе і ў ручаях.

Па гэтым дні можна даведацца, якое надвор'е будзе летам. Так, калі 14 красавіка сонечна, лета таксама будзе цёплым, а калі пахмурна і хмары нізка плывуць – вясна працягнецца доўга і будзе халоднай, а лета – кароткім.

0
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей