Нос вартавіка Завея паднялі на паверхню

Беларускі пошукавік падняў са дна Ладагі нос унікальнага карабля

26
(абноўлена 10:20 26.09.2018)
Флагман флатыліі, якая падтрымлівала жыццё ў блакадным Ленінградзе, загінуў у баі ў гады вайны ад снарада нямецкай авіяцыі. Цяпер гісторыя вартавога карабля "Завея" будзе ўвекавечана ў камені ў музеі, прысвечаным "Дарозе жыцця".

Вадалаз Ігар Мацюк ужо не першы год займаецца пошукавымі работамі на Ладажскім возеры. У гады Вялікай Айчыннай вайны водная роўнядзь стала сапраўднай арэнай для кровапралітных баёў. Нацысты прагнулі замкнуць кола вакол абложанага, але нескаронага Ленінграда.

Горад, які стаў сапраўдным сімвалам незламанага духу савецкага народа, абаранялі і маракі, якія неслі службу ў складзе флатыліі на Ладазе. Як гэта — праз сем дзясяткаў гадоў падымаць са дна возера артэфакты часоў вайны, разбіраўся карэспандэнт Sputnik Станіслаў Андросік.

Сапраўдная містыка

"Нос флагмана "ладажскай флатыліі", вартавога карабля "Завея" мы выявілі шэсць гадоў таму. Самы складаны этап падняцця пачаўся два месяцы таму. Увесь гэты час на возеры бушавалі штармы", — распавёў Мацюк.

Пошукавік прызнаецца, што ўвесь гэты час яму даводзілася са сваімі памочнікамі літаральна "лавіць вокны" паміж разгулам стыхіі, каб выйсці на ваду і акунуцца на дно Ладагі.

"Уявіце — шэсць кіламетраў ад берага і 11 метраў глыбіні. Мы выходзілі на ваду нават ноччу. Увесь гэты час адмывалі пад вадой нос карабля і знайшлі проста неймаверную колькасць аб'ектаў", — прызнаецца беларускі вадалаз.

"Дарога жыцця", якая дапамагала выжываць жыхарам блакаднага Ленінграда, пачала функцыянаваць 12 верасня 1941 года. "Завея" была тым караблём, які даставіў першы груз у горад па Ладазе. Карабель стаў своеасаблівым сімвалам той артэрыі, што падтрымлівала жыццё абложанага нацыстамі горада.

Па словах пошукавіка, карабель вырашылі падымаць у гадавіну "Дарогі жыцця" і 12 верасня ў наймацнейшы шторм здолелі падняць якар вартавога карабля.

"Мы адразу вырашылі перадаць яго ў музей і літаральна на падыходзе да яго ў метры ад берага выпусцілі якар. Цалкам містычным чынам аказалася, што гэта месца швартоўкі "Завеі", — падзяліўся эмоцыямі Мацюк.

Проста ідэальна

Спецыялістам удалося завяршыць асноўную аперацыю па падняццю марскога судна. Вадалазы адрэзалі насавую частку карабля і паднялі яе са дна возера. Аказалася, што вада Ладагі бязлітасная нават да бранявой сталі і барты вартавога карабля прагнілі.

"Калі мы сталі адразаць большую частку носа карабля, у руках усе практычна рассыпалася. Архітэктар Рафаэль Даянаў, які будзе працаваць над помнікам, дазволіў нам адрэзаць меншую частку. Атрымалася проста ідэальна, таму што там захаваліся ўсе элементы", — падкрэсліў Мацюк.

У выніку двухмесячных намаганняў пошукавікаў быў узняты са дна нос карабля. Яго ўжо паспелі адбуксіраваць у бухту, і далей яго чакае кансервацыя для таго, каб ён стаў часткай помніка загінуламу караблю як сімвалу Ладажскай флатыліі.

Беларускі вадалаз распавёў, што на месцы знаходкі "Завеі" адкрываецца дзіўная карціна. Там пад тоўшчай вады было знойдзена столькі артэфактаў, у тым ліку стрэляныя гільзы, знявечаныя снарады, што ствараецца ўражанне, быццам бой прайшоў толькі што.

На бераг з воднай роўнядзі

Спецыяльна для будучага помніка з Карэліі будзе прывезены камень. Для гэтай мэты ў адрас фірмы "Адраджэнне", якая падбірае ўнікальныя па прыгажосці камяні, ад Саюза ветэранаў органаў унутраных спраў склалі ліст з просьбай дапамагчы.

"Мы знайшлі вельмі прыгожы камень, які падобны да марской пены з прожылкамі. Атрымаецца, што карабель быццам выходзіць з вады", — апісаў будучы манумент пошукавік.

Пасля чаго дадаў, што вельмі рады, што ўсё атрымалася. У наступным годзе будзе юбілей поўнага зняцця блакады Ленінграда — 75 гадоў. Да гэтай даты і хочуць сапраўдныя фанаты сваёй справы ўсталяваць у музеі "Дарога жыцця" ўнікальны помнік караблю "Завея".

"Заўтра прадстаўнік музея прыме ў нас нос карабля. Думаю, атрымаецца вельмі прыгожы помнік", — упэўнены беларускі вадалаз.

Неймаверны подзвіг

Пастаянна працавалі з Мацюком тры чалавекі, але энтузіясты прыбывалі дапамагчы пастаянна, хай і кожны на свой кароткі тэрмін. Цікава, што ва ўздыме прымаў удзел і мужчына, якому ўжо споўнілася 85 гадоў, а шукаць караблі на Ладазе ён пачаў у далёкія 60-я гады.

Вадалазам ў іх няпростай справе аказвалі падтрымку Нацыянальнае аварыйна-выратавальнае агенцтва і Саюз ветэранаў контрвыведкі, якія знаходзяцца ў Санкт-Пецярбургу.

Асабліва трагічна, па словах пошукавіка, выглядаюць рэшткі карабля пад вадой, таму што акрамя гільзаў і снарадаў вакол раскідана амуніцыя вадалазаў. Справа ў тым, што карму карабля адбуксіравалі да берага адразу пасля затаплення. Выходзіць, што ваенныя вадалазы пад агнём нацыстаў уздымалі часткі вартавога карабля.

Подъем части сторожевика на поверхность
© Photo : из личного архива Игоря Матюка
Падняцце часткі вартавіка на паверхню

"Тут немцы былі ўсяго за восем кіламетраў ад Санкт-Пецярбурга. Да вадалазаў нават артылерыя магла дабіць, а яны ў гэтых умовах працавалі. Я сам вадалаз, я разумею, што гэта неймаверны подзвіг", — падкрэсліў Мацюк.

26
Тэги:
Ігар Мацюк, Санкт-Пецярбург

Беларускі лён: сакрэты вытворчасці элітнай тканіны

623
(абноўлена 11:03 01.03.2021)
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
Людзі спрадвеку з павагай ставіліся да льну: у льняныя тканіны заварочвалі муміі егіпецкіх фараонаў і апраналі цнатлівых дзяўчат на вяселлі.

Лён на Беларусі вырошчваюць са старадаўніх часоў. Продкі заўсёды ставіліся з павагай да гэтай культуры, бо яна літаральна магла апрануць цэлую сям’ю і нават вёску.  Чыстае і светлае льняное адзенне было сімвалам нявіннасці і маральнай чысціні, таму маладыя дзяўчаты на вяселле апраналі сукенкі, зробленыя з ільнянога матэрыялу. А ў Старажытным Егіпце, дзе людзі даведаліся пра лён 7-9 тысяч гадоў таму, тканіны з лёну лічыліся элітнымі, таму ў іх заварочвалі муміі егіпецкіх фараонаў.

Прыгажосць і зручнасць ільняной тканіны цэніцца ва ўсім свеце, а на Беларусі і дагэтуль захоўваюць традыцыі льнянога ткацтва. Кросны, варштат, мялкі, церніцы, трапкач і іншыя старадаўнія прылады для вырабу льняной тканіны — у фотастужцы Sputnik.

Гэта, безумоўна, не нанатэхналогіі, але паглядзець таксама ёсць на што.

Глядзіце таксама:

623
  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    На Беларусі лён вырошчваюць са старадаўніх часоў. Нашы продкі казалі, што "лён усіх апранае", і прысвячалі гэтай сельскагаспадарчай культуры свае песні, вершы і казкі.

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Лён быў сімвалам нявіннасці і маральнай чысціні, таму нявеста на вяселле апранала сукенку з ільну. На беларускім гербе кветачкі льну сімвалізуюць працавітасць, дабрабыт і парадак.

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Традыцыйнай прыладай ткацтва на Беларусі быў гарызантальны ткацкі станок — кросны. Беларускія навукоўцы вылучаюць некалькі тыпаў ткацкіх станкоў, якія існавалі ў XIX — пачатку XX стагоддзя і адрозніваліся па канструкцыі. У больш прымітыўных (на "сохах" і на "станінах") асобныя дэталі ўкапваліся ў зямлю ці мацаваліся да столі. Больш дасканалыя называліся "рамавы ткацкі станок" ці "варштат".

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    На першым этапе льноапрацоўкі ад сцяблоў саспеўшага, а потым вымачанага і высушанага льну аддзяляюць галоўкі. Рабілася гэта пры дапамозе драўляных "пранікаў", якімі іх аббівалі. На поўначы Беларусі галоўкі абрывалі спецыяльнымі нажамі-"драчкамі".

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Пасля абрывання галовак сцябло льну разміналі на "мялках" або "церніцах", каб вызваліць з яго валакно. На Беларусі вядомыя нахільныя і гарызантальныя мялкі. Іх рухомыя часткі — білы — мелі адно ці два рэбры.

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Пасля апрацоўкі на мялках рэшткі кастры на валакне выдалялі пры дапамозе "трапала".

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Прыладамі для часання льну служылі драўляныя і металічныя "грэбні". Пры іх дапамозе валакно расшчаплялася на больш тонкія валаконцы і канчаткова ачышчалася ад кастры. Пасля часання льну атрымлівалася валакно рознай якасці. Адыходы ад часання ўтваралі "кудзелю".

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Валакно, якое заставалася пасля часання, — "кужаль" — спляталася ў косы і ў такім выглядзе захоўвалася да прадзення.

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Наступны этап апрацоўкі льну — прадзенне — звязаны з вырабам нітак з валакна. Звычайна ім займаліся жанчыны ў перыяд з лістапада па сакавік. Асноўнымі прыладамі прадзення былі прасніца, верацяно і самапралка.

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Працэс прадзення пачынаўся з замацавання кудзелі на прасніцы. На стойцы мацавалася кудзеля, а на донца садзілася жанчына. Стойка прасніцы, якая не мела донца, устаўлялася ў спецыяльную адтуліну ў лаве.

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Самая старадаўняя прылада для прадзення — верацяно. Яго выраблялі з драўніны ясеня, грушы ці бярозы. Пры прадзенні жанчына пальцамі правай рукі выцягвала валакно з кудзелі, адначасова трыма пальцамі левай рукі паварочвала верацяно.

Тэги:
лён, Беларусь, Народныя традыцыі, спадчына
Знойдзены скарб манет

Гісторыкі назвалі ўзрост скарбу залатых манет у цэнтры Мінска

33
(абноўлена 19:48 26.02.2021)
Навукоўцам трэба высветліць, хто больш за 100 гадоў таму схаваў скураны мяшочак з залатымі манетамі, і чаму ён так і застаўся ляжаць у зямлі.

МІНСК, 28 лют – Sputnik. Беларускія навукоўцы высвятляюць дакладны ўзрост скарбу залатых манет і іншых артэфактаў, які быў знойдзены ў цэнтры Мінска - у скверы Марата Казея, паведамілі ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі.

У мінулы панядзелак стала вядома, што манеты пачатку ХХ стагоддзя былі выяўлены ў невялікім парку ў беларускай сталіцы, дзе праводзіліся земляныя работы.

"Гэта яшчэ дарэвалюцыйны скарб, яго ўзрост, як мяркуецца, канец XIX - пачатак XX стагоддзя. Папярэдне можна сказаць, што яму каля 120 гадоў. Але дакладная інфармацыя будзе пасля таго, як мы вывучым знойдзеныя прадметы", - паведамілі Sputnik у інстытуце.

Там таксама патлумачылі, што ў цяперашні час манеты і іншыя каштоўныя артэфакты дастаўлены ў інстытут, распачата даследчая і навуковая праца.

Суразмоўцы агенцтва адзначылі, што навукоўцам трэба высветліць, хто мог схаваць гэты скарб. "Пакуль з вялікай доляй верагоднасці нельга агучыць ні адну з версій, хто схаваў скарб, пры якіх абставінах, чый дом стаяў у той час на месцы знаходкі", - сказалі ў НАН.

Разам з тым у інстытуце ўдакладнілі, што знойдзены скарб, акрамя каштоўных з гістарычнага пункту гледжання артэфактаў, складаецца з 24 залатых манет. У інстытуце растлумачылі, што тэрыторыя сквера, дзе знайшлі золата, з'яўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасцю. Там цяпер ідзе будаўніцтва ліўневай каналізацыі.

Што прызначана за скарб

У інстытуце паведамілі, што скарб знайшоў мінчанін, неабыякавы да археалогіі і гісторыі, і перадаў яго дзяржаве. Гісторыкі адмовіліся назваць яго прозвішча. У Беларусі пытанні прыналежнасці скарбаў рэгулююцца Грамадзянскім кодэксам. У адпаведнасці з ім скарб паступае ва ўласнасць асобы, якая яго знайшла, і асобы, якой належыць маёмасць, дзе скарб быў схаваны. Але калі скарб ўтрымлівае рэчы, якія адносяцца да помнікаў гісторыі ці культуры, ён павінен быць перададзены ў дзяржаўную ўласнасць. Пры гэтым уласнік зямельнага ўчастка або iншай маёмасцi, дзе скарб быў знойдзены, і асоба, якая яго выявіла, маюць права на ўзнагароджанне ў памеры 25% ад кошту знойдзенага.

Самыя вядомыя скарбы

Ад пачатку XIX стагоддзя на тэрыторыі сучаснай Беларусі былі выяўлены каля 1500 скарбаў, вялікая колькасць з іх прапала ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Сярод 20 найбольш вядомых - мінскі, віцебскі і брэсцкія скарбы, перкаўскі скарб, гараўлянскія і слуцкія скарбы. У іх пераважна былі срэбныя вырабы, а таксама старажытныя манеты - залатыя і сярэбраныя.

Чытайце таксама:

33
Тэги:
Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Мінск, манеты, Скарб

Тыгр навучыўся спяваць, каб прыцягваць да сябе ўвагу - відэа

0
(абноўлена 20:29 06.03.2021)
Глядзіце на відэа, як драпежнік з Барнаульскага заапарка бярэ высокія ноты. І ўсё гэта дзеля аднаго - увагі.

Паласатыя драпежнікі могуць не толькі рыкаць, яны здольныя яшчэ і да "спеваў". Гэта даказвае тыгр Шэрхан. На кадрах можна ўбачыць, як тыгр, ходзячы па вальеры або знаходзячыся на ўзвышшы, якое, мусіць, лічыць сваёю сцэнай, бярэ высокія ноты.

"З самага нараджэння ён такім чынам прыцягвае ўвагу шматдзетнай мамы. Спецыяльна сыходзіў у далёкі кут, калі яна была занятая іншымі дзецьмі, і крычаў, пакуль яна не кіне ўсё і не прыйдзе да яго", - распавялі супрацоўнікі заапарка на старонцы ў сацыяльнай сетцы.

Рэпертуар узыходзячай зоркі Барнаульскага заапарка пакуль невялікі, аднак у яго арсенале ўжо ёсць некалькі хітоў, якія нагадалі некаторыя кампазіцыі ў выкананні расійскага спевака Вітаса. Іншыя прыхільнікі творчасці Шэрхана выказалі здагадку, што тыгр прастудзіўся, аднак супрацоўнікі заапарка запэўнілі, што са здароўем у драпежніка ўсё ў парадку.

Глядзіце таксама:

0
Тэги:
ноты, драпежнік, заапарк, тыгр