Сарочку рабілі прамой, без усялякіх вытачак, непрыталенай і яна падпяразвалася поясам

Не толькі дранікі: як скарыстаць бульбу у гаспадарцы і пры чым тут вышыванка

330
(абноўлена 13:54 04.10.2018)
Этнограф Ларыса Мятлеўская вучыць выкарыстоўваць любімую ўсімі беларусамі гародніну як сродак для мыцця нацыянальнага аддзення.

Спрактыкаваныя гаспадыні заўсёды выступаць супраць залішняга выкарыстання бытавой хіміі ў гаспадарцы. У такім выпадку на дапамогу прыходзіць вопыт бабул, якія добра ведалі, як зрабіць бялізну ідэальна белай.

Прапануем некалькі самых цікавых і нечаканых рэцэптаў з кнігі Ганны Цюндзявіцкай "Літоўская гаспадыня". Замест вышыванак тут можа быць любая вопратка ці тканіна — працуе выдатна.

Мыццё каляровых ваўняных вышывак  

Кінуць у рачную ваду некалькі вялікіх лыжак тоўчанай кухоннай солі, наскрэбці мыла і закіпяціць, памешваючы, каб усё растварылася. Ахаладзіўшы, вымыць у ёй рэчы з каляровай вышыўкай. Пасля прапаласкаць і не складаць, а хутка развесіць, не прытульваючы адна да адной. Напалову сухія вытрапать і прасаваць на левы бок.

Цюль і карункі накручвалі на адмысловыя валікі, абцягнутыя чыстай тканінай. Злёгку намыліўшы валікі іх цёрлі і выціскалі, а пасля з поўгадзіны кіпяцілі на марудным агні ў мыльнай вадзе.

Цэнтр культуры і рамёстваў вёскі Каменюкі
© Sputnik Дмитрий Босак
Асаблівага догляду патрабуюць каляровыя вышыванкі

Свежыя плямы ад іржы і чарнілы паліваюць лімонным сокам або мокрыя пасыпаюць шчаўевай кіслатой і добра расціраюць. Потым мыюць з мылам.

Плямы ад чырвонага віна і садавіны, пакуль свежыя, замочваюць у малацэ.

Цяпер мала хто ведае, што паркаль і палатняныя тканіны можна мыць бульбай. Нездарма ж кажуць: "У харошай хазяйкі ідуць у дзела і лушпайкі".

Добра вымытую бульбу труць на тарцы і гэтай гушчай, як мылам, націраюць не толькі плямы, але і ўсю рэч. Пры гэтым карыстаюцца халоднай вадой. Калі так мыць паркаль і палатняныя тканіны, то яны не толькі не страцяць колеру, але і набудуць ад крухмалу цвёрдасць і выгляд новых.

Мыццё ваўняных рэчаў бульбай, пасоляй, вотруб'ем і яйкамі

Для мыцця далікатных рэчаў, такіх як, напрыклад, бабуліны хусткі-ваўнянкі, можна таксама карыстацца народнымі сродкамі.

Для беларускага арнаменту ўласцівы ў першую чаргу чырвоны колер
© Sputnik / Анастасия Волчок
Вышыванкі - сапраўдная беларуская прыгажосць

Бульбай:

Ваўняныя рэчы таксама можна мыць бульбай, як у вышэй апісаным спосабе, і пры гэтым "бульба не толькі выдаліць увесь бруд, не пашкодзіць колеру, але і надасць трываласць тону. У выніку ваўняная тканіна ніколі не будзе фарбаваць рукі ці вопратку, што здараецца пасля звычайнага мыцця".

Пасоляй:

У развараную пасолю дадаюць крыху вады, каб атрымалася паста, і ёю націраюць рэч. Пасля добра палошчуць і не выціскаючы страсаюць. Сушаць на прасціні.

Вотруб'ем:

Пшанічнае вотруб'е запарваюць варам, потым расціраюць у макатры да белага колеру і разводзяць кіпятком да кансістэнцыі смятаны. Рэч кладуць у начоўкі, націраюць масай, як мылам, пакуль не выйдзе бруд. Тады палошчуць у вялікай колькасці рачной вады, не выціскаючы страсаюць і сушаць у цяні.

Народныя мыючыя сродкі
© Sputnik Ларыса Мятлеўская
Народныя мыючыя сродкі

Яйкамі:

Узбіваюць на талерцы 10 жаўткоў. Выліваюць іх на падрыхтаваную для мыцця шаль ці хустку, намыльваюць як мылам, дадаюць патроху мяккую, цёплую ваду, злёгку выціскаючы бруд. Тады зліваюць гэтую ваду, зноў дадаюць свежую і жаўткі. Пасля палошчуць рэчы ў мяккай вадзе, а падсохлыя старанна качаюць.

Прасуюць ваўняныя рэчы толькі на левы бок.

Зацікавіліся? Як бачыце, нашы бабулі не блага спраўляліся з доглядам за адзеннем. Мужчынам жа хачу нагадаць мудрыя народныя словы: "Хата без гаспадыні, як пчолы без маткі". Беражыце сваіх гаспадынь!

330
Тэги:
Народныя традыцыі, традыцыі, народны касцюм, Ларыса Мятлеўская, Беларусь
Тэмы:
Беларуская вышыванка - сімвал і ўпрагажэнне (10)
По теме
Спадчына: традыцыі і вераванні нашых продкаў
Рэшткі падмурка гасцініцы Брозі

Цеплатрасай па Шагалу: віцябляне пра разбурэнне склепа гасцініцы Брозі

11
(абноўлена 17:31 27.05.2020)
Зараз пракладку цеплатрасы ў гістарычным цэнтры Віцебска прыпынілі, паколькі спецыялісты вырашаюць, што рабіць з выяўленымі артэфактамі.

ВІЦЕБСК, 27 мая - Sputnik. Падчас планавых работ па пракладцы цеплатрасы ў гістарычным цэнтры Віцебска недалёка ад Уваскрасенскай царквы рабочыя натыкнуліся на рэшткі падмурка гасцініцы Брозі, дзе ў свой час жыла жонка Марка Шагала. Працы прыйшлося спыніць, спецыялісты вырашаюць, што рабіць далей.

Гістарычная даведка

Для пачатку варта разабрацца, якую цікавасць прадстаўляе гасцініца Брозі, іншая назва якой - дом Вітэнберга.

Будынак быў пабудаваны ў цэнтры Віцебска ў 1890-х гадах купцом Бейнусам Вітэнбергам. Акрамя самой гасцініцы, у ім размяшчаліся некалькі крамаў, рэстаран з французскай і рускай кухнямі, кегельбан, більярдавая і ювелірная майстэрня Розенфельд. На дачцэ ювеліраў Бэле пасля ажаніўся Марк Шагал. Больш за тое, менавіта ў будынку Вітэнберга Шагалы жылі ў 1915 годзе.

Пасля вайны будынак гасцініцы быў разбураны.

На остатки фундамента гостиницы Брози наткнулись случайно
© Sputnik / Павел Вур
На рэшткі падмурка гасцініцы Брозі натрапілі выпадкова

У 2000-х быў распрацаваны праект па ўзнаўленні дома Вітэнберга на гістарычным падмурку гасцініцы. Але ён так і не быў рэалізаваны, паколькі не знайшлося інвестараў, гатовых укласці сродкі ў гэтак дарагі праект.

У 2010 годзе на месцы гасцініцы ўсталявалі пастамент для коннай статуі князя Альгерда, а сам манумент ўзвялі праз чатыры гады.

Цеплатраса не там

Узгадалі аб важным гістарычным падмурку вясной 2020 года, калі пачалі праводзіць рэканструкцыю ўчастка цеплавых сетак. Яшчэ ў сакавіку міністэрства культуры выдала дазвол на правядзенне работ у гістарычным цэнтры Віцебска з агаворкай, што ўсе працы будуць весціся пад пастаянным кантролем Інстытута гісторыі НАН РБ.

Перад пачаткам рэканструкцыі ў план работ былі ўнесены некаторыя карэкціроўкі, і замест таго, каб ісці па старым рэчышчы цеплатрасы, працоўныя выкапалі траншэю там, дзе раней не праводзілася вывучэнне глебы.

Находкой заинтересовались специалисты, местные блогеры и СМИ - работы пришлось остановить
© Sputnik / Павел Вур
Находкой заинтересовались специалисты, местные блогеры и СМИ - работы пришлось остановить

Пры раскопках на новым месцы ўдалося выявіць не толькі падмурак гасцініцы Брозі, але і металічныя часткі брамы, замкі, кафлі і старадаўнюю цэглу - некаторыя былі з клеймамі.

Знаходкай зацікавіліся спецыялісты, мясцовыя блогеры і СМІ, таму работы давялося спыніць. Пры гэтым рабочыя адзначылі, што на спрэчным участку ўсё роўна даводзіцца весці працы, але далёка ад гістарычнай знаходкі, паколькі тэрміны здачы аб'екта падціскаюць.

"Цяпер усе навакольныя дамы без гарачай вады не толькі з-за планавых адключэнняў, але і з-за рэканструкцыі, і пакуль мы тут не скончым, ваду ім ніхто не дасць. Здаць гэты ўчастак мы павінны 1 чэрвеня, таму экскаватар працягвае расчышчаць зямлю, але ў баку ад знаходкі", - падкрэслілі супрацоўнікі фірмы-падрадчыка.

На пытанне аб тым, што адбудзецца калі навукоўцы не дазволяць працягнуць працу ў бліжэйшы час, рабочыя адказалі: археолагі будуць насіць жыхарам гарачую ваду ў вёдрах.

Работы все равно придется проводить - сроки сдачи объекта поджимают
© Sputnik / Павел Вур
Працы ўсё роўна прыйдзецца праводзіць - тэрміны здачы аб"екта падціскаюць

"Шчыра кажучы, не бачу асаблівай каштоўнасці ў знаходцы: частка склепа, які разваліўся, і ўсё. Гістарычным мурам назваць гэта цяжка. У нас у горадзе ёсць месцы, дзе мур сапраўды выдатна захаваўся і яго добра абыгралі пры рэканструкцыі будынкаў", - выказаў сваё бачанне прадстаўнік падрадчыка.

Не такая ўжо і гісторыя

Гараджане, у сваю чаргу, падзяліліся на тры лагеры. Многія не ацанілі знаходкі.

"Гэта месца было культурнай каштоўнасцю, якая ахоўваецца законам? Наколькі я ведаю, яго засыпалі, зверху паклалі пліткай і забыліся. Акрамя таго, прычым тут жонка Шагала? Яна ж сама не была мастачкай! У Беларусі процьма месцаў, дзе жылі чыесьці жонкі, давайце ўсе іх ахоўваць", - пракаментавала сітуацыю жыхарка Віцебска Алена.

Реконструкция достаточно масштабна и идет на нескольких улицах
© Sputnik / Павел Вур
Рэканструкцыя досыць маштабная і ідзе на некалькіх вуліцах

Другая частка гараджан лічыць, што любую гістарычную каштоўнасць трэба ахоўваць, а тым больш месцы, звязаныя з імем мастака, які ўславіў Віцебск на ўвесь свет.

Ёсць і трэцяя частка жыхароў Віцебска, гатовых ацаніць гістарычную значнасць знаходкі, але пры гэтым яны хочуць, каб своечасова далі гарачую ваду.

"Шагал, зразумела, вядомы мастак, і я не супраць таго, каб знойдзены падмурак вывучалі, але не на шкоду маёй сям'і. І хацелася б даведацца, што будуць далей рабіць з знаходкай: вывучаць ці зноў закапаюць?" - заўважыў жыхар аднаго з навакольных дамоў Сяргей.

І сапраўды: што рабіць з гістарычнай знаходкай?

Цяпер на месцы раскопак працуюць археолагі, якія фатаграфуюць, дакументуюць і вывучаюць знойдзеныя артэфакты.

11
Тэги:
археалагічныя знаходкі, Віцебск
Скарб знойдзены падчас будаўнічых работ

"Называць скарбам рана": цікавыя прадметы знайшлі ў старадаўнім склепе Гродна

13
(абноўлена 15:30 26.05.2020)
Падчас работ на падмурках старажытнага будынка ў Гродне археолагі знайшлі гадзіннікі, медалі, манеты і іншыя рэчы, якім больш за сто гадоў.

ГРОДНА, 26 мая - Sputnik, Іна Грышук. Старадаўнія гадзіннікі, партабак, пару памятных медалёў, кулон, а таксама больш за дзясятак розных манет перыяду Рэчы Паспалітай і Расійскай імперыі знайшлі на тэрыторыі па вуліцы Замкавай у цэнтры Гродна.

Цікавыя знаходкі выявілі падчас работ, якія праходзяць на невялікім участку па вуліцы Замкавая паміж былым Палацам тэкстыльшчыкаў і Домам быту. Тут плануецца будаўніцтва копіі комплексу будынкаў, якія былі знесены ў савецкі час.

Гадзіннік, манеты, медалі

На гэтым баку вуліцы Замкавай вядомыя па інвентарах і планах так званы Дом рыбака (Дом з рыбкай), датаваны XVI-XVII стагоддзямі і прылеглыя да яго будынка другой паловы XVIII стагоддзя. У 2019 годзе на тэрыторыі праходзілі археалагічныя раскопкі. Знаходкі не былі заключаны ў адну агульную ёмістасць, хоць і быў знойдзены невялікі скураны футарал з дзвюх частак.

"Усе прадметы знайшлі ў межах аднаго шурфа ў захаваным склепе будынка XVIII стагоддзя, які стаяў побач з Домам рыбака, але крыху на захад, бліжэй да дома №12. У пазамінулым стагоддзі ў доме працавала піцейная ўстанова - шынок. Усе знойдзеныя рэчы выяўлены ніжэй за ўзровень каменнага падмурка склепа дома. У асноўным, гэта прадметы асабістага карыстання і невялікая нумізматычны сход. Магчыма, былі схаваныя ў 20-30-я гады XX стагоддзя, мяркуючы па намінале манет", - распавяла археолаг кандыдат гістарычных навук Наталля Пачобут, якая вядзе археалагічны нагляд на аб'екце па вуліцы Замкавай.

Аб скарбе гаварыць пакуль рана

Самыя цікавыя з знаходак - двое кішэнных гадзіннікаў, медалі, а таксама добрай захаванасці некалькі срэбных рублёў часоў Расійскай імперыі першай паловы XIX стагоддзя. Большасць прадметаў акісленыя і патрабуюць спецыяльнай чысткі пад мікраскопам, ультрагукам, трэба падбіраць склады для чысткі. Напрыклад, адзін са знойдзенных гадзіннікаў, моцна сапсаваны карозіяй - пабіты корпус, скрозь карозію можна разгледзець ўнутраны механізм.

"Манеты не ляжалі ў адной ёмістасці, тым не менш, не выключана, што яны звязаны і складаюць адзіны комплекс.

Пасля камеральнай і навуковай апрацоўкі ўсе прадметы з апісаннямі і фатаграфіямі будуць мною апублікаваныя і размешчаныя ў агульным доступе", - кажа археолаг.

Можна зрабіць першае ў Гродне кафэ-музей

Спецыяліст адзначае, што знойдзеныя прадметы ў будучыні могуць стаць часткай экспазіцыі інтэр'ераў будучага кафэ, бо кафэ-музеі папулярныя ў Еўропе.

"Дзякуючы раскопкам на Замкавай у Гродне з'явілася такая ж унікальная магчымасць арганізаваць уласнае кафэ-музей, якое дапаможа паказаць атмасферу, культуру харчавання і жыцця гродзенцаў таго часу", - дзеліцца сваім бачаннем далейшага выкарыстання адкрытага гістарычнага аб'екта археолаг.

Інвестар, які займаецца рэканструкцыяй, пайшоў на непрадбачаныя дадатковыя фінансавыя выдаткі, каб выяўленыя старадаўнія памяшканні добрай захаванасці, дзе знайшлі ўсе прадметы, якія не былі разбураны ва ўгоду будоўлі, а закансерваваны і захаваны для наступнага выкарыстання. Яны ўвойдуць у перыметр будучага будынка.

У афармленне інтэр'еру кафэ плануецца ўключыць і некаторыя прадметы са знойдзенага прадметна-рэчавай комплексу. Акрамя таго, археолаг уласнаручна ўжо адрэстаўраваў больш за дзясятак прадметаў сталовага посуду - паліўных місак, талерак, гаршкоў, збаноў XVIII-XIX стагоддзяў для стварэння атмасферыва ўстанове.

Залаты скарб быў на суседняй вуліцы

Цікавыя знаходкі і скарбы даволі частая з'ява пры рэканструкцыі старадаўніх будынкаў у цэнтры Гродна. Адзін з самых цікавых і буйных скарбаў быў знойдзены ў доме вясной 2018 года на вуліцы 2-й Працоўнай, якая знаходзіцца прыкладна ў двухстах метрах ад будоўлі на Замкавай, 12. У скрыначцы з-пад тытуню, якая больш за 70 гадоў праляжала пад бэлькай столі яўрэйскага дома, апынуліся залатыя манеты Расійскай імперыі і міжваеннага польскага перыяду, кольцы, завушніцы, зліткі агульнай вагой каля 500 грамаў.

Скарб з вуліцы Працоўнай ацанілі ў 20 тысяч долараў, гэтую суму падзялілі паміж ўласнікам будынка і трыма будаўнікамі, якія знайшлі шкатулку з золатам. Сам скарб быў перададзены ў Гродзенскі гісторыка-археалагічны музей.

13
Тэги:
археалагічныя знаходкі, Гродна
Новыя пашпарты пачнуць выдаваць з 2021 года, у іх будзе 30 старонак для віз

Новыя пашпарты пачнуць выдаваць з 2021 года, у іх будзе 30 старонак для віз

0
(абноўлена 13:08 28.05.2020)
Пандэмія каронавіруса не паўплывае на тэрміны выдачы біяметрычных пашпартоў у Беларусі, заявілі ў МУС.

МІНСК, 28 мая - Sputnik. Новыя біяметрычныя пашпарты пачнуць выдаваць у Беларусі з першых дзён 2021, паведаміў журналістам у чацвер начальнік дэпартамента па грамадзянстве і міграцыі МУС Беларусі Аляксей Бягун.

Бягун прымае ўдзел у пасяджэнні камісіі па правах чалавека, нацыянальных адносінах і СМІ ніжняй палаты беларускага парламента, на якой разглядаецца змены ў закон "Аб грамадзянстве".

"Мы плануем укласціся ў тэрміны і пачаць выдаваць біяметрычныя пашпарты з першых дзён 2021 года", - паведаміў Бягун.

Паводле яго слоў, "дарожная карта па біяметрычных дакументах зацверджана (...) адбылася нарада па гэтым пытанні на ўзроўні першага віцэ-прэм'ера кіраўніцтва".

Ён таксама распавёў, што з-за пандэміі каронавіруса на пэўны час зрушыліся тэрміны візітаў замежных партнёраў, якія працуюць над рэалізацыяй праекта ўводу біяметрычных дакументаў для грамадзян Беларусі. Але гэта, па словах Бягуна, не паўплывае на абумоўленыя раней тэрміны выдачы новых пашпартоў. Паводле яго слоў, цяпер ідуць кансультацыі і іншыя кантакты з замежнымі параметрамі ў рэжыме анлайн.

Начальнік дэпартамента паведаміў, што ў біяметрычных пашпартах будзе 30 старонак для віз.

0
Тэги:
Беларусь, Пашпарт