Помнік Максіму Багдановічу

Раней невядомы верш Багдановіча гэта элегія

119
Літаратуразнаўцы ўпэўненыя, што можна адшукаць і беларускі арыгінал невядомага дагэтуль твора класіка.

МІНСК, 14 ліс - Sputnik. Невядомы верш Максіма Багдановіча, які знайшлі беларускія і расійскія навукоўцы, адносіцца да жанра элегіі і напісаны элегічным дыстыхам. Копію верша прадставіў Літаратурны музей імя Максіма Багдановіча.

Такую форму стварэння паэтычных твораў выкарыстоўвалі Пушкін, Гётэ, Шылер і многія іх сучаснікі.

Невядомы верш класіка беларускай літаратуры быў знойдзены падчас падрыхтоўкі матэрыялаў для кнігі "Максім Горкі і Адам Багдановіч: сяброўства, народжанае на берагах Волгі". Над выданнем працуюць спецыялісты Інстытута сусветнай літаратуры РАН і Літаратурнага музея Максіма Багдановіча ў межах святкавання 150-годдзя з дня нараджэння класіка рускай літаратуры Максіма Горкага.

Адам Богданович и Максим Горький (в центре) с семьями
© Sputnik Станислав Андросик
Адам Багдановіч і Максім Горкі (у цэнтры) з сем"ямі

Беларускія даследчыкі і раней выказвалі версіі, што беларускі паэт мог дасылаць Максіму Горкаму свае творы. Рукапісны сшытак перакладаў вершаў на рускую мову знайшла намеснік дырэктара ІСЛІ РАН Дар’я Маскоўская.

У невядомым раней сшытку – тытульная старонка і 8 перакладаў уласных вершаў паэта на рускую мову. Сем вершаў былі вядомы даследчыкам. Яны апублікаваны ў першым поўным Зборы твораў М.Багдановіча – "***Уж синее небо темнеет…", "***Прочтите с участием эту…", "Триолет", "Дед", "***Белым цветом одета калина…", "***Слышим гул? Это дико-печальный лесун…", "***Подними к небесам свои взоры…".

Пераклады ўваходзяць у рукапісны сшытак Багдановіча "Зеленя", падараваны ў свой час паэтам стрыечнай сястры Нюце Гапановіч. Сёння "Зеленя" знаходзіцца ў Літаратурным музеі Максіма Багдановіча.

Невядомы верш Максіма Багдановіча
© Photo : Літаратурны музея імя Максіма Багдановіча
Невядомы верш Максіма Багдановіча

Восьмы верш з "маскоўскага сшытка" раней быў невядомы багдановічазнаўцам. Як падкрэслілі ў Літаратурным музеі Максіма Багдановіча, знаходка з’яўляецца пацверджаннем таго, што трэба шукаць "беларускі" арыгінал верша.

Чытайце таксама:

119
Тэги:
Літаратурны музей Максіма Багдановіча, Максім Багдановіч, Расія, Беларусь
Старадаўні беларускі народны абрад Калядныя цары

Стары Новы год: гісторыя, традыцыі і прыкметы свята

451
(абноўлена 10:48 30.12.2020)
Што гатаваць на святочны стол, чаго рабіць не варта, а таксама прыкметы і правілы Старога Новага года - у аглядзе Sputnik.

Пасля таго, як звыклы Новы год адгрымеў, а вуліцы зноў запоўніліся людзьмі, не спяшайцеся развітвацца са святочным настроем, наперадзе чакае яшчэ адно важнае зімовае свята — Стары Новы год. Адзначаецца гэтая дата ў ноч з 13 на 14 студзеня. І, як любое свята, якое прыжылося ў славян, Стары Новы год захоўвае ў сабе масу традыцый.

У Беларусі і Украіне гэтае свята вядомы як "Шчодры вечар", а ў Расіі — "Овсень". Па старым летазлічэнні гэты дзень прыпадаў на 1 студзеня і называўся Васільевым днём, так як быў днём памяці Васіля Вялікага, а напярэдадні памінальнага дня, адпаведна, 31 снежня — Васільевым вечарам.

Старинный белорусский народный обряд Колядные цари
© Sputnik / Виктор Толочко
Жыхары вёскі Семежава прымаюць удзел у старадаўнім абрадзе "Калядныя цары", падчас святкавання Старога Новага года.

Чаму называецца Стары Новы год

Ніякага асаблівага сэнсу ў назве гэтага свята не існуе. Так называецца гэты дзень толькі таму, што па юліянскім календары Новы год выпадаў з 13 на 14 студзеня. Сёння мы карыстаемся грыгарыянскім календаром, які быў уведзены ў 1918 годзе, таму свята і завецца "Стары" Новы год.

Дзе адзначаюць Стары Новы год

Раней Стары Новы год адзначалі ва ўсіх краінах Савецкага Саюза. Сёння гэтае свята існуе ў Беларусі, Расіі, Украіне, Арменіі, Грузіі, Малдове, Казахстане і Кыргызстане, а таксама ва Узбекістане і Азербайджане.

Такая традыцыя захавалася і на тэрыторыі Швейцарыі, Чарнагорыі, Македоніі і Сербіі. У апошняй, напрыклад, гэтае свята называецца Сербскі Новы год. У ноч з 13 на 14 студзеня на плошчы ў Белградзе традыцыйна даюць салют.

У Японіі Стары Новы год называецца "рысюн" — пачатак вясны, адзначаецца ён не ў сярэдзіне зімы, а 4 лютага.

Правілы свята

Да гэтага свята куплялі добрую прыгожую вопратку. Вечар 13 студзеня называўся "шчодрым", а таму і стол накрывалі адпаведны. Людзі верылі, якім будзе стол, такім будзе і год. Раніцай жанчынам неабходна было прыгатаваць кашу, зробленую з суцэльных зерняў пшаніцы. Кашу запраўлялі салам або мясам. Альбо падавалі з варэннем або мёдам. Таксама гаспадыні пяклі пірагі, бліны або варэнікі.

Святы Васіль лічыўся заступнікам свінаводаў, таму і галоўным пачастункам на святочным стале былі стравы са свініны.

Увечары народ адпраўляўся па суседзях, каб сустрэць Стары Новы год у свеце. Лічылася асабліва важным, каб першым у дом прыйшоў "патрэбны" чалавек, а такім быў малады чалавек са шматдзетнай паважанай сям'і, у якой вялікая гаспадарка. Раніцай моладзь скакала праз падпаленыя снапы сена, каб прагнаць паскуддзе.

У некаторых паселішчах на свята хадзілі калядоўшчыкі. Выканаўцаў калядных песень традыцыйна адорвалі пачастункамі.

Традыцыйныя прыкметы на Стары Новы год

Прыкметы гэтага свята былі звязаны як з надвор'ем, так і навагоднім сталом. Напрыклад, калі прыгатаваная святочная каша атрымлівалася пышнай, прыгожай і смачнай, значыць, чакаць трэба добрага года. Калі ж гаршчок у печы трэскаецца або каша выходзіла нясмачная — трэба чакаць дрэннага года.

Таксама лічылася, калі ў ноч вецер будзе дзьмуць з поўдня, то будучы год будзе шчасным і цёплым, калі ж з захаду — чакаць трэба багацця малака, а таксама рыбы, ну а калі з усходу, то ў годзе будзе добры ўраджай садавіны.

Аб ночы народ казаў: "Васільева ноч зорная — да ўраджая ягад". Калі ж надвор'е марознае, але сухое раніцай, то грыбоў у будучым годзе шмат чакаць не варта.

Прыкметы на Стары Новы год — 2018

Тыя, хто народзіцца 14 студзеня 2018 года, для поспеху і багацця павінны насіць яшмавы камень. Таксама да вечара 13 студзеня неабходна прыбраць з дому святочную елку і раздаць усе даўгі, каб не быць даўжніком увесь 2018-ы год. І, вядома, неабходна памірыцца з усімі, з кім былі ў сварцы, і дараваць ўсім, на каго трымалі крыўду.

Што павінна быць на стале на Стары Новы год

Паводле старажытных традыцый, на стале ў Васільеў вечар павінна была быць шчодрая куцця. Халвы, арэхаў, мёду і разынак не шкадавалі: чым шчадрэй будзе страва, тым насычаней і багацей новы год.

Акрамя таго, на стале абавязкова былі парася, певень або заяц. Усе тры гатункі мяса неслі ў сабе розны сэнс: свініна абяцала багацце, стравы з пеўня — свабоду, а з зайца — поспех ва ўсіх справах.

Немалаважным з'яўлялася і тое, што ўваходзіла ў начынне святочных пірагоў і, што самае галоўнае, варэнікаў на Стары Новы год. Напрыклад, грыбы ў начынні — да доўгага і шчаслівага жыцця, мяса — да дабрабыту, рыс — да багацця, капуста — да грошай, а кроп — да дужага здароўя.

Што нельга рабіць у Дзень святога Васіля

За тыдзень да Старога Новага года нельга было прыбірацца ў новую вопратку, гэта можна зрабіць толькі ў само свята. У гэты дзень нельга казаць віншаванні з адмоўнай часціцай "не" — гэта можа спудзіць жаданне і ўдачу. Таксама нельга сустракаць гэтае свята выключна ў жаночай кампаніі — так можна наклікаць нешчаслівы год.

На святочным стале не павінна быць ракаў і іншых істот, якія адступаюць назад, таму што як можна ў Новы год перанесці былыя праблемы. Таксама ў гэты дзень строга забаронена прыбіраць, таму што можна вынесці поспех і шчасце з хаты.

Рождественские гадания
© Sputnik / Александр Кондратюк
Традыцыйныя варожбы з свечкай

Варожбы на Стары Новы год

Дзяўчыны ў ноч з 13 на 14 студзеня варажылі на розных прадметах. Васільеў вечар лічылі самым удалым для прадказанняў. Людзі верылі, што ўсё нагаданае і загаданае ў гэты час спраўджваецца. Аднак Праваслаўная царква не ўхваляе варажбы.

451
Тэги:
Старый новый год, традиции, народные традиции, Беларусь
По теме
Этнограф: на стары Новы год трэба пазбавіцца ад елак

Каляды ў Лунінецкім раёне: як на Раство шанавалі традыцыі ў вёсцы Дубоўка

137
(абноўлена 13:32 12.01.2021)
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
Надвор'е было самае каляднае, быў моцны снегапад, але калядоўшчыкаў гэта не спыняла: яны спявалі песні, танцавалі, варажылі і весяліліся.

Каляды для нашых продкаў былі галоўным зімовым святам.

7 студзеня ў першы калядны дзень было прынята збірацца ўсёй сям'ёй за сталом, сытным і мясным, каб на працягу ўсяго года быць побач! А ўвечары людзі збіраліся кампаніямі і ішлі калядаваць, абавязкова аднаго з членаў групы апраналі казой.

Калядоўшчыкі хадзілі па дварах, спявалі песні, жадалі людзям дабра і здароўя, багатага ўраджаю. За гэта гаспадары дамоў шчодра абдорвалі калядоўшчыкаў рознымі смачнасцямі.

Каб абрад калядавання ў Лунінецкім раёне Беларусі не сышоў у мінулае і не згубіў свой сэнс, удзельнікі народнага фальклорнага калектыву «Лобчанка» з вёскі Лобча аднавілі і арганізавалі абрад «Каляда» з каляднымі песнямі на мясцовым дыялекце і атрыбутамі абраду: калядная зорка, ражаны, і вядома ж каза, дзед, цыганка. І ў гэтым годзе абрад вырашылі правесці 7 студзеня ў вёсцы Дубоўка, недалёка ад Лобчы.

Жыхары вёскі з задавальненнем і радасцю сустракалі калядоўшчыкаў, якія прыехалі на кані, і па меры сваіх магчымасцяў абдорвалі іх.

Надвор'е было самае каляднае: ішоў багаты снегапад, але калядоўшчыкаў гэта не спыняла: яны спявалі песні, танцавалі, варажылі і весяліліся.

Чытайце таксама:

137
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    У вёску Дубоўка разам са снегападам завіталі калядоўшчыкі.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Вёска сустракала калядоўшчыкаў, якія прыехалі на кані.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Трэба захаваць дзівосны момант: жыхары вёскі вітаюць калядоўшчыкаў.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Каляды для нашых продкаў былі галоўным зімовым святам.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Увечары 7 студзеня людзі збіраліся кампаніямі і ішлі калядаваць.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Наўкол снег і вільгаць. Чаму б не сагрэцца народным сродкам?

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Калядоўшчыкі абавязкова аднаго з членаў групы апраналі казой.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Надвор'е было самае каляднае, быў моцны снегапад, але калядоўшчыкаў гэта не спыняла.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Удзельнікі народнага фальклорнага калектыву «Лобчанка» з вёскі Лобча.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Каб калядаванне ў Лунінецкім раёне Беларусі не сышло у мінулае і не згубла свой сэнс, аматары фальклору аднавілі і арганізавалі абрад «Каляда» з каляднымі песнямі.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Жыхары вёскі з задавальненнем і радасцю па меры сваіх магчымасцяў абдорвалі калядоўшчыкаў.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Каб лепей гралася и спявалася!

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Калядоўшчыкі спявалі песні, танцавалі, варажылі, весяліліся і... збіралі пачастункі!

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Гаспадары дамоў шчодра абдорвалі калядоўшчыкаў рознымі смачнасцямі.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Калядоўшчыкі хадзілі па дварах, спявалі песні, жадалі людзям дабра і здароўя, багатага ўраджаю.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Бывайце здаровы, жывіце багата!

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Да новай сустрэчы, калядная зорка!

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Каляда паехала... да наступнага года.

Тэги:
Беларусь, Каляды
Спецвыпуск Народнай волі да пахавання загінулага ў Кіеве журналіста Паўла Шарамета

Беларусь гатова прадаставіць Украіне матэрыялы па справе Шарамета

1
(абноўлена 16:51 19.01.2021)
Шарамет загінуў чатыры гады таму ў Кіеве ў выніку выбуху аўтамабіля, па інфармацыі МУС Украіны, бомба знаходзілася пад машынай і кіравалася дыстанцыйна.

МІНСК, 19 сту – Sputnik. Матэрыялы справы па забойстве журналіста Паўла Шарамета Міністэрства замежных спраў Беларусі гатова прадаставіць украінскаму боку, па лініі адпаведных службаў яны ўжо перададзены Польшчы, Літве і Германіі, заявіў прэс-сакратар МЗС Анатоль Глаз.

Раней у СМІ была апублікавана інфармацыя, што Ігар Макар - экс-баец спецыяльнага падраздзялення па барацьбе з тэрарызмам "Алмаз" - даў паказанні ў Кіеве па справе Шарамета з-за новых падрабязнасцей, якія ўзніклі ў сувязі з публікацыяй аўдыёзапісу 2012 года, дзе нібыта фігуруюць беларускія спецслужбы.

Глаз зазначыў, што Макар "даўно ўсім знаёмы, таму МЗС з пэўным скепсісам назіраў за ўсёй валтузнёй, якая раскруцілася вакол яго выказванняў".

Ён асабліва адзначыў рэакцыю ўкраінскіх калег, якія, па яго словах, ледзь не вырашылі выбудаваць на гэтым цэлае новае расследаванне "выключна па палітычных прычынах".

Глаз пацвердзіў, што Макар тройчы звяртаўся ў беларускае пасольства ў Літве летам 2020 года, аднак пераследваў відавочныя ашуканскія мэты.

"І з гэтых зваротаў зусім зразумелы ўсе яго матывы. Але мы цярпліва чакалі, калі ж да нас устаноўленым парадкам звернецца ўкраінскі бок па прававую дапамогу, як ён і заяўляў, каб правесці аб'ектыўную праверку", - сказаў Глаз.

Ён падкрэсліў, што да беларускага боку так ніхто і не звярнуўся, таму, паводле яго слоў, узнікаюць слушныя сумневы ў іх жаданні быць аб'ектыўнымі.

"Па лініі адпаведных службаў матэрыялы перададзены Польшчы, Літве і Германіі. У выпадку паступлення гатовы разгледзець і зварот украінскага боку", - дадаў Глаз.

Гібель Шарамета

Шарамет загінуў чатыры гады таму, 20 ліпеня 2016 года, у Кіеве ў выніку выбуху аўтамабіля. Паводле інфармацыі МУС Украіны, бомба знаходзілася пад машынай і кіравалася дыстанцыйна.

Па версіі следчых, сяржант Узброеных сіл Украіны Андрэй Антоненка быў арганізатарам забойства Шарамета, а выканаўцам - дзіцячы ўрач Юлія Кузьменка. Па версіі следства, яна закладвала ўзрыўчатку пад аўто разам з Антоненкам.

Аб затрыманні падазроных стала вядома ў снежні 2019 года. Кіраўнік МУС Украіны Арсен Авакаў тады заявіў, што Нацпаліцыя затрымала трох падазроных. Усяго да забойства, па версіі следства, датычны па меншай меры пяць чалавек.

Чытайце таксама:

1
Тэги:
Беларусь, Украіна, МЗС Беларусі, МУС Украіны, Забойства, Павел Шарамет