Дакладную копію абраза Каложскай Божай Маці, напісаную больш за сто гадоў таму, выпадкова знайшлі на антыкварным аўкцыёне ў Германіі

Копію цудатворнага абраза, які знік сто гадоў таму, прывезлі ў Гродна

114
(абноўлена 15:41 12.03.2019)
Гістарычную копію цудатворнага абраза Маці Божай Каложскай, які знік сто гадоў таму, выпадкова знайшлі на антыкварным аўкцыёне, магчыма, яна была напісана ў падарунак імператару Мікалаю II.

ГРОДНА, 13 сак - Sputnik, Іна Грышук. Дакладную копію старадаўняга цудатворнага абраза Маці Божай Каложскай, які знік сто гадоў таму, прывезлі ў Гродна. Адзіны вядомы гістарычны спіс каштоўнага для Каложы і праваслаўнай царквы абраза Маці Божай парафіяне змогуць убачыць у храме праз паўтара месяца.

Цудатворны абраз бясследна знік

Пошукі зніклага арыгінала абраза Каложскай Божай Маці пачаліся ў постсавецкі час і працягваюцца да гэтага часу. Сапраўдны абраз быў страчаны падчас эвакуацыі Каложскага храма ўглыб Расіі ў Першую сусветную вайну. Апошняе месца знаходжання святыні - адзін з манастыроў у прыгарадзе Масквы ў 1915 годзе. Затым пачалася рэвалюцыя, абраз бясследна знік.

Абраз Маці Божай Каложскай з'явіўся ў Барысаглебскай (Каложскай) царкве ў канцы XVII стагоддзя. Паводле падання, яго насіў з сабой нейкі жабрак, які выконваў узяты на сябе зарок, а перад смерцю ў яго было ўяўленне, што абраз трэба перадаць у Каложскі храм. Неўзабаве абраз праславіўся сваёй цудатворнай сілай. У летапісе Барысаглебскага манастыра апісваецца мноства вылячэнняў.

Як распавёў настаяцель Каложскай царквы айцец Аляксандр Балоннікаў, самы вядомы выпадак, калі абраз паказаў сваю цудатворную сілу - гэта пазбаўленне Гродна ад кайзераўскіх войскаў у 1914-м.

Настоятель Коложской церкви Александр Болонников
© Sputnik / Инна Гришук
Настаяцель Каложскай царквы Аляксандр Балоннікаў упершыню паказаў гістарычны спіс абраза

"У 1914 годзе нямецкія войскі падступілі да Гродна. Камендант гродзенскай крэпасці бачыў у ваколіцах шлемы кайзераўскіх салдат. Нічога ім не перашкаджала ўзяць і разрабаваць горад. Тады было вырашана вынесці абраз у цэнтр горада і пры вялікай колькасці гараджан правесці набажэнства", - адзначыў Балоннікаў.

Пасля здзейсненага набажэнства нямецкія войскі адступілі і не набліжаліся да Гродна на працягу года.

Копія напісана з арыгінала

Ужо больш за сто гадоў пра арыгінальны спіс нічога не вядома. У Каложскім храме ёсць толькі прыкладная копія, напісаная з другой копіі. Пра тое, каб знайсці і прывезці ў храм гістарычны спіс святыні, тут нават баяліся марыць. Аднак у снежні мінулага года мара стала бліжэй: на адным з антыкварных аўкцыёнаў у Германіі з'явіўся лот "Выява Каложскай Прасвятой Багародзіцы".

"Гэта выклікала здзіўленне, насцярожанасць і трапятанне. Мы павінны былі зрабіць усё, каб не ўпусціць гэты абраз. Узялі блаславенне ў арцыбіскупа Гродзенскага і Ваўкавыскага Арцемія і адправіліся ў Берлін", - успамінае Балоннікаў.

Копия образа Коложской Богоматери, которая была написана с оригинала чудотворной иконы
© Sputnik / Инна Гришук
Гэтая копія абраза Каложскай Маці Божай - адзіная з вядомых у свеце, якая была напісана з арыгінала цудатворнага абраза

Усё прайшло добра, і 19 снежня абраз быў набыты. У царкве падкрэсліваюць, што сімвалічнай апынулася і дата набыцця - дзень Мікалая Цудатворца. Дакладную суму, якую прыйшлося за яго заплаціць, не называюць. Пры гэтым адзначаюць, што вялікага конкурсу на набыццё таксама не было. Абраз тут жа перадалі на экспертызу, і таксама рэстаўратарам. Эксперты пацвердзілі, што набыты абраз быў напісаны на пачатку XX стагоддзя, калі згублены арыгінал яшчэ знаходзіўся ў Гродне.

Абраз напісалі для імператара Мікалая II?

Па словах настаяцеля храма, гэты абраз - адзіная вядомая гістарычная копія важнай для Гродна і Каложскай царквы святыні. Яна такіх жа памераў (прыкладна 20 на 20 сантыметраў), дакладна напісана і выява Богамаці і немаўля Ісуса. Ён паказаў надпіс, зроблены на адваротным баку абраза: "Напісаны абраз у Лаўрскай іканапіснай іераманаха Рыгорам".

© Sputnik / Инна Гришук
Надпіс на адваротным баку абраза

"Гістарычныя і навуковыя даследаванні яшчэ працягваюцца. У тыя часы было ўсяго чатыры Лаўры. У якой з іх - дакладна не вядома, мы накіравалі туды запыты", - дадаў Балоннікаў.

Той факт, што копію выконвалі не ў гродзенскім храме, а ў Лаўры, дзе служылі аўтарытэтныя іканапісцы, таксама дапаможа разгадаць загадку набытага абраза. Звычайна так рабілася, калі спіс абраза прызначаўся для нейкага вельмі важнага чалавека.

"У 1914 годзе ў Гродна прыязджаў імператар Мікалай II з дзецьмі і жонкай. Вядома, што ён наведаў Каложскую царкву, памаліўся каля арыгінала абраза Маці Божай Каложскай. І можна меркаваць, што дадзеную копію напісалі спецыяльна, каб падарыць імператару", - дзеліцца меркаваннем настаяцель .

Схаваюць пад браніраванае шкло

Зараз унікальны для Гродна абраз захоўваецца ў праваслаўнай епархіі. Прыхаджане і турысты змогуць убачыць яго толькі на пачатку мая. Для абраза ужо збудавалі спецыяльную ўпрыгожаную шафу - ківот. Сам абраз будзе змешчаны пад браніраванае шкло.

Копию иконы Коложской Божьей Матери
© Sputnik / Инна Гришук
Для святыні збудавалі адмысловую шафу ківот, у якой яе змесцяць пад браніраванае шкло

"Цяпер пачаўся Вялікі пост, які мы хочам прысвяціць малітвам-падзякам і за абнаўленне і заканчэнне рамонту Каложскага храма, і за вяртанне важных святынь ў храм", - адзначыў Балоннікаў.

Абраз плануюць перанесці ў Каложу і ўсталяваць пасля Вялікадня. Чакаецца, што ўрачыстае набажэнства з гэтай нагоды пройдзе першага мая. Таксама Балоннікаў дадаў, што яны рыхтуюць хадайніцтва, каб зрабіць першы мая адзіным днём ушанавання Маці Божай Каложскай. Раней гэтую дату адзначалі ў першую нядзелю пасля 24 мая.

Нагадаем, што на пачатку года ў Каложскай царквы завяршылася маштабная рэканструкцыя, якая доўжылася больш за год. У студзені 2018 года тут цалкам замянілі драўляную сцяну, якая прыйшла ў аварыйны стан. А на пачатку гэтага года завяршыўся рамонт ўнутранай часткі храма: абшылі і пафарбавалі ў светлыя тоны новую драўляную сцяну, замянілі столь, балкон для хору над уваходам і галерэю, якая ідзе ўздоўж аўтэнтычнай сцяны.

Каложская царква ў Гродне была пабудавана ў канцы XII стагоддзя. У сярэдзіне і канцы XIX стагоддзя частка заходняй і ўся паўднёвая сцены разбурыліся, так як схіл гары абвалілася. Каложа лічыцца адным з самых старых дзеючых храмаў краіны, ахоўваецца дзяржавай як помнік архітэктуры нулявы (вышэйшай) катэгорыі. У 2004 годзе храм быў уключаны ў лік кандыдатаў на ўнясенне ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЭСКА.

114
Тэги:
Каложская царква, Гродна
Танзілія з аўтографам

Нацыянальная бібліятэка папоўнілася ўнікальным экспанатам

23
(абноўлена 16:08 08.06.2021)
Сын Змітрака Бядулі перадаў рэдкае выданне свайго бацькі Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі. Да гэтага ўстанова наогул не мела ні воднай кнігі "Танзілія".

Сёлета адзначаецца 135-годдзе вядомага літаратара, чые творы ўваходзяць у школьную праграму і рэгулярна перавыдаюцца на працягу ўжо больш як ста гадоў. Аднак далёка не ўсе прыжыццёвыя выданні Змітрака Зядулі зберагліся нават у фондах галоўнай бібліятэкі краіны.

Адным з такіх выключэнняў была яго кніга "Танзілія", выпушчаная літаратурным аб’яднаннем "Узвышша" у 1927 годзе. Менавіта гэта выданне Яфім Самуілавіч Плаўнік разам са сваёй жонкай перадалі ў дар Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі, суправадзіўшы яго адпаведным дарчым надпісам.

"Творчае знаёмства нашай бібліятэкі з сям’ёй Змітрака Бядулі асабліва актывізавалася ў гэтым, юбілейным,  годзе", - адзначыў намеснік генеральнага дырэктара ўстановы Алесь Суша. У студзені адбыўся навукова-практычны семінар "Шляхамі маладнякоўцаў", а ў красавіку ледзь не кожны тыдзень праходзілі нейкія мерапрыемствы: выставы, круглы стол і іншае.  У многіх з іх Яфім Самуілавіч прымаў непасрэдны ўдзел. Дарэчы, на восень  запланаваны конкурс для маладых беларускіх творцаў, таксама прысвечаны Бядулі.

Празаічны зборнік Змітрака Бядулі "Танзілія" доўгія дзесяцігоддзі захоўваўся ў сям’і пісьменніка. Узрушаны такой увагай Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі сын пісьменніка перадаў яго ў дар установе. Вельмі хутка чытачы змогуць замовіць гэты ўнікальны экзэмпляр і пазнаёміцца з ім бліжэй. Даследчыкі літаратуры не выключаюць, што дзякуючы гэтаму выданню, у творчай біяграфіі Бядулі можа з’явіцца новая старонка.

"Беларускі салавей"

Змітрок Бядуля,  сапраўднае імя якога Самуіл Яфімавіч Плаўнік - беларускі паэт і празаік, мовазнаўца. У пачатку сваёй кар’еры працаваў у "Нашай ніве" з Янкам Купалам.  Апавяданні, напісаныя Змітраком Бядулям у тыя гады, сталі класікай беларускай літаратуры.

Пасля аднаўлення ў Мінску савецкай улады некалькі гадоў працаваў у газеце «Савецкая Беларусь», рэдагаваў дзіцячы часопіс «Зоркі». Працаваў у Інстытуце беларускай культуры, быў першым рэдактарам краязнаўчага этнаграфічнага часопіса "Наш край". Уваходзіў у літаратурнае аб'яднанне "Маладняк", затым у "Узвышша".

Найбольш вядомыя яго творы былі выдадзены пасля рэвалюцыі 1917 года, у вершах - "Палескія байкі" і паэма "Ярыла", у прозе - аповесць "Салавей", зборнік апавяданняў "Незвычайныя гісторыі" і раман "Язэп Крушынскі". У 1939 году выйшла аўтабіяграфічная аповесць "У дрымучых лясах".

Чытайце таксама:

23
Тэги:
кніга, Змітрок Бядуля, Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Сустрэча на Сёмуху: як прайшоў абрад "Ваджэнне Кусты"

60
(абноўлена 15:17 01.06.2021)
  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
Сёмуха — старажытнае свята беларускай культуры, якое сімвалізуе ўласцівае канцу вясны і пачатку лета ушанаванне зеляніны, дрэў, кветак.

Сёмуху яшчэ называлі "Зяленымі святкамі". Сёмуха прыходзіць на час, калі квітнее расліннасць, а ў зямляроба, у яго бясконцых клопатах, адбываецца невялікая перадышка: сяўба скончылася, а сенакос яшчэ не наступіў.

Гэта свята лічыцца таксама дзявоцкім, таму што менавіта дзяўчына сімвалізуе маладосць і прыгажосць прыроды.

Обряд Вождение Куста
© Sputnik Альфред Микус

30 мая Тройцу ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна на Сёмуху правялі абрад "Ваджэнне Кусты". Свята арганізавалі сіламі аддзела культуры вёскі Гродзі разам з народным калектывам аграгарадка Гальшаны і сямейным калектывам "Граўжанцы".

"Куста" - гэта сімвал ураджаю. 3 цягам часу абрад набыў вясельную накіраванасць і стаў надзеяй і пажаданнем добрага шлюбу.

Гурт з "Кустой" абышоў амаль усю вёску са святочнымі песнямі, просячы гаспадароў двароў адарыць яе і завітаць на свята.

Каб абрад быў цалкам завершаны, кожны з прысутных павінен быў сарваць з "Кусты" па некалькі лісткоў на добры ўраджай.

Сівалічнай сёмушнай стравай лічыцца яечня, прыгатаваная па спецыяльным рэцэпце, якой і частавалі ўсіх гледачоў і ўдзельнікаў свята.

60
  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    Абрад "Ваджэнне Кусты" правялi ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна на Тройцу.

  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    Дзяўчыну, якая выконвае ролю "Кусты", упрыгожылi лiсцем клёну.

  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    Сёмуха — старажытнае свята беларускай культуры, якое сімвалізуе ўласцівае канцу вясны і пачатку лета ушанаванне зеляніны, дрэў, кветак.

  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    Свята арганізавалі сіламі аддзела культуры вёскі Гродзі разам з народным калектывам аграгарадка Гальшаны і сямейным калектывам "Граўжанцы".

  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    Гурт з "Кустой" абышоў амаль усю вёску са святочнымі песнямі.

  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    Гаспадароў прасiлi адарыць "Кусту" і завітаць на свята.

  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    "Куста" - гэта сімвал ураджаю.

  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    Падарункi ад гаспадароў.

  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    Сёмуху яшчэ называлі "Зяленымі святкамі".

  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    Сёмуха прыходзіць на час, калі квітнее расліннасць, а ў зямляроба, у яго бясконцых клопатах, адбываецца невялікая перадышка: сяўба скончылася, а сенакос яшчэ не наступіў.

  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    Гэта свята лічыцца таксама дзявоцкім, таму што менавіта дзяўчына сімвалізуе маладосць і прыгажосць прыроды.

  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    Пасля ваджэння госцi селi за стол.

  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    Сівалічнай сёмушнай стравай лічыцца яечня, прыгатаваная па спецыяльным рэцэпце, якой і частавалі ўсіх гледачоў і ўдзельнікаў свята.

  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    Пасля правядзення абраду пачалася канцэртная праграма і народныя танцы.

  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    Каб абрад быў цалкам завершаны, кожны з прысутных павінен быў сарваць з "Кусты" па некалькі лісткоў на добры ўраджай.

  • Абрад Ваджэнне Кусты ў вёсцы Журавы Ашмянскага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    3 цягам часу абрад набыў вясельную накіраванасць і стаў надзеяй і пажаданнем добрага шлюбу.

Тэги:
Ашмяны, абрады Беларусі
Які сёння дзень: 13 чэрвеня 2021 года

Які сёння дзень: 13 чэрвеня 2021 года

0
(абноўлена 19:30 08.06.2021)
Гэты дзень з'яўляецца сто шасцьдзясят чацвёртым па грыгарыянскім календары, да канца года застаўся 201 дзень.

Якія падзеі адбыліся 13 чэрвеня і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 13 чэрвеня

  • У 1508 годзе Паспалітае рушэнне ВКЛ выйшла з Ліды для дзеянняў супраць маскоўскіх войскаў.
  • У 1611 годзе войскі Рэчы Паспалітай пасля амаль двухгадовай аблогі ўзялі Смаленск.
  • У 1746 годзе ў Нясвіжы ў летняй рэзідэнцыі Альба адбылося прадстаўленне камедыі "Дасціпнае каханне" Ф.У. Радзівіл.

Хто нарадзіўся 13 чэрвеня

  • 1702 год: Міхал Казімір Радзівіл "Рыбанька", вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, мецэнат.
  • 1834 год: Канстанцін Вераніцын, удзельнік літаратурнага жыцця на Беларусі, аўтар паэмы "Тарас на Парнасе".

Таксама сёння нарадзіліся брытанскі фізік Джэймс Максвел і амерыканскі матэматык Джон Нэш.

13 чэрвеня ў народным календары

Сёння праваслаўныя вернікі шануюць памяць апостала ад 70 Ерма і пакутніка Ермію Команскага.

У народным календары дзень атрымаў назву Ярома-распрагальнік, таму што ў гэтыя дні заканчвалі сяўбу і іншыя палявыя працы. Коням у гэты дзень дзякавалі за працу, давалі ласункі і мылі. Працаваць на кані 13 чэрвеня лічылась дрэнным, таму што жывёла магла захварэць.

Назіралі за надвор'ем. Калі ўвечары не было расы, назаўтра будзе дождж. Калі сонечна, то і на ўборку ўраджаю надвор'е будзе добрае.

0
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей